پورساعی: سونوریته مهمترین اصل در نوازندگی است

حامد پورساعی و فروغ کریمی
حامد پورساعی و فروغ کریمی


پورقناد: به نظر شما مهمترین مواردی را که نوازنده ها باید در حین نوازندگی رعایت کنند چیست؟
حامد پورساعی:
نخستین اصلی را که هر نوازنده باید به آن اهمیت دهد، کیفیت نوازندگی است و مهم‌ترین عاملی که به کیفیت نوازندگی کمک می‌کند، سونوریته‌ی ساز است و من همواره به شاگردان خود توصیه می‌کنم به‌جای اینکه به نواختن قطعات بیشتر و سریع‌تر فکر کنند، از ابتدای کار دستیابی به برترین‌ کیفیت نوازندگی و سونوریته‌ی ساز خود و همچنین به افزایش توانایی خود در اجرای باکیفیت و نوانس بیشتر قطعات اهمیت بدهند. متأسفانه در ایران هنرجویان به‌دنبال اجرای قطعات بیشتر هستند و انتظار دارند، هر بار که به کلاس می‌آیند، قطعه‌ای جدید یاد بگیرند، صرف نظر از اینکه با چه کیفیتی قرار است اجرا کنند.

برای مثال یکی از شاگردان من که در حال حاضر در اتریش، درس گیتار می‌خواند در طول یک سال تحصیلی خود فقط روی دو قطعه کار کرده و بیشتر وقت خود را صرف افزایش کیفیت نوازندگی کرده است، در‌ حالی‌که در ایران اگر در هر جلسه به هنرجو قطعه‌ی جدید آموزش ندهید، او کلاس شما را ترک می‌کند!

پورقناد: خانم کریمی مشکلات نوازندگان فلوت در ویبراسیون چیست؟
کریمی:
در مدتی که من در دانشگاه وین تدریس داشته‌ام بیشتر نوازنده‌های فلوت که در آزمون‌های ورودی دانشگاه شرکت می‌کردند به‌دلیل ویبراسیونِ اشتباه، مردود می‌شدند و به همین دلیل من در حدود ۱۸ سال است که روی روش درست ویبراسیون تحقیق می‌کنم. حتماً نمونه‌های عملی این نوع ویبراسیون‌های اشتباه را که به ویبراسیون «بُزی» معروف است در مسترکلاس‌های من دیده‌اید. اصطلاح این نوع ویبراسیون از زمان «باخ» وجود داشته که در کتاب‌های آموزشی آن دوره نیز آمده است که نوازنده می‌تواند حتی با چانه و فک پایین خود یا با استفاده از زبان خود، ویبراسیون بدهد، ولی نباید ویبراسیون بزی بدهد.

متأسفانه اگر نوازنده‌های فلوت، روش درست دم و بازدم و روش استفاده از دیافراگم و عضلات شکم و همچنین نقش «سیبک گلو» در کنترل هوایی که خارج می‌شود را ندانند، سبب می‌شود که نوازنده در حین خارج‌شدن هوا از شش‌ها، سیبک گلو را به‌سمت بالا هدایت کند و به این وسیله تارهای صوتی منقبض شده و ویبراسیون بزی تولید شود.

در صورتی که برای ویبراسیون درست باید سیبک گلو به‌سمت پایین هدایت شود تا تارهای صوتی آزادانه هوا را از دهان خارج کرده و ویبراسیون درست را تولید کند. یکی از تمرین‌هایی که برای پایین نگه‌داشتن سیبک گلو مفید است، در موقع ساز ‌زدن فکر کنید که آواز می‌خوانید و «dö» می‌گوید. نکته‌ی مهم دیگر در ویبراسیونِ درستِ فلوت این است که روی نت‌های کشیده با کنترل نفس تمرین شود.

دیگر اینکه در ابتدا حتماً با تمرین‌های مختلف ویبراسیون را باید شمرد تا هم بتوانیم قطعات و سبک‌های مختلف را با ویبراسیون‌های مختلف اجرا کنیم. (البته در موقع اجرا روی صحنه ویبراسیون شمرده نمی‌شود.)

نکته‌ی جالب این است که برخی هنرجویان (به‌خصوص هنرجویان آواز) توانایی ویبراسیون تند‌تر را ندارند. در گذشته ما به این قبیل هنرجویان توصیه می‌کردیم که تمرین خود را بیشتر کنند، در‌ حالی‌که امروزه ثابت شده است که این قبیل نداشتن توانایی‌ها، اغلب به‌دلیل ضعف عضلات مجاور حنجره است و با استفاده از روش‌های لیزر ‌درمانی و تراپی می‌توان این عضلات را تقویت کرد.

پورقناد: آقای پورساعی شما تمرین ویبراسیون روی گیتار را به چه صورت آموزش می دهید؟
پورساعی: به دلیل اینکه زمانی که نوازنده‌ی حرفه‌ای گیتار در حال اجرای کنسرت است، ویبراسیون‌هایش را نمی‌شمرد، در نواختن گیتار هم مانند فلوت (در حین تمرین) از شاگردانم می‌خواهم که ویبراسیون را بشمرند، به این صورت که انگشت کوچک (چهار) و سپس بقیه‌ی انگشتان را به‌ترتیب روی فرت دوازه می‌گذارند و با حرکتی در جهت دسته‌ی گیتار، دست خود را به کاسه‌ی ساز می‌زنند و به این روش ویبراسیون قابل شمارش می‌شود. این شمارش را کم‌کم سریع‌تر می‌کنند و با انگشتان دیگر تمرین می‌کنند.

مجله هنر موسیقی

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (IX)

در کرمان مشابه همین مراسم در ماه رمضان و با نام «الله رمضونی» و «کلید زنی» برگزار می شود. «الله رمضونی» بیشتر توسط کودکان و «کلید زنی» توسط زنان و دختران انجام می شود که در آیین دوم فردی که این مراسم را انجام می دهد نباید شناخته شود. کلید زنی در شب های ماه رمضان برگزار می شود. زنی در حالی که صورت خود را با چادر پوشانده و یک سینی (در سیرجان به جای سینی از الک استفاده می شود که به آن کمو می گویند) در دست دارد که درون آن آیینه، سرمه دان و یک جلد قرآن قرار دارد، به خانه اهل محل می رود و با کلید به سینی (یا در خانه) می زند. صاحب خانه پس از گشودن در آینه داخل سینی را بر می دارد و چهره خود را می نگرد، سپس مقداری شیرینی، قند یا پول داخل سینی قرار می دهد. در کرمان همچنین از شب سوم تا پایان ماه رمضان مراسمی با عنوان «الله رمضونی» برگزار می شود که در آن گروهی از کودکان و نوجوانان به در خانه اهل محل رفته و این سرود را می خوانند و پس از اتمام سرودخوانی صاحب خانه پولی به سرپرست گروه می دهد:

رهبری: از سرنوشت آثار ضبط شده آهنگسازان ایرانی در بنیاد رودکی خبری نیست!

نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با علی رهبری، رهبر ارکستر و آهنگسازی نام آشنای موسیقی ایران، این گفتگو در برنامه رادیویی نیستان (شبکه فرهنگ) انجام شده است. به تازگی اثری از علی رهبری به نام «نوحه خوان» با همکاری انتشارات ناکسوس به انتشار رسیده است. علی رهبری با اینکه تا به حال رهبری بیش از ۲۵۰ اثر را با انتشارات ناکسوس به عهده داشته است، این اولین بار است که یک اثر آهنگسازی شده از او به انتشار می رسد. درباره این آلبوم با او گفتگویی داشته ایم:

از روزهای گذشته…

علوانی فقط یک آواز نیست (IV)

علوانی فقط یک آواز نیست (IV)

ابوذیه ها دارای چهار بیت (اشطر) که سه بیت اول را به نام “ازهیری” معروف است و این سه بیت، هم قافیه می باشد. اما با معنی و مفهوم های مختلف و کلمه بیت اخر به نام “ایه” معروف است؛ نمونه ای از ابوذیه تغزلی:
اتو کلمپرر

اتو کلمپرر

اتو کلمپررر (Otto Klemperer) آهنگساز و رهبر یهودی آلمانی است که از او به عنوان یکی از رهبران پیشرو قرن بیستم نامبرده شده است. کلمپرر در شهر برسلائو که در گذشته متعلق به آلمان و امروزه در کشور لهستان است، متولد شد. او پسر عموی ویکتور کلمپرر (Victor Klemperer) و پدر هنرپیشه آمریکایی، ورنر کلمپرر (Werner Klemperer) می باشد. کلمپرر موسیقی را ابتدا در کنسرواتوری فرانکفورت و بعد در برلین زیر نظر هانس فیتشنر (Hans Pfitzner) آموخت.

تادیوس کاهیل (Thaddeus Cahill (1867-1934

شنبه ۱۵ اسفند ۱۳۸۳ ۲۰ سال بعد از اختراع فونوگراف که دستگاهی برای ضبط صدا بود اولین دستگاه تولید صدای موسیقی اختراع شد. تادیوس کاهیل در سال ۱۸۹۷ میلادی بیانگر یک نقطه شروع در موسیقی الکترونیک می باشد.
لطفاً طرحی نو دراندازید!

لطفاً طرحی نو دراندازید!

اساساً وجود هنرمندانی همچون “مهیار علیزاده” در فضای آهنگسازی ایران، اتفاقی مبارک و خجسته است. تسلط او بر موسیقی ارکسترال غربی و نگاه نوگرایانه اش به موسیقی ایرانی و تلفیق این دو، هم موجب آشتی مخاطبین (به شکل خاص نسل جوان) با موسیقی خوب و غیرسطحی شده و هم اینکه توانسته سهمی هر چند اندک، در پوشانیدن جامه ای نو بر تن موسیقی ملی ایران داشته باشد.
همگون و ناهمگون (VI)

همگون و ناهمگون (VI)

به این نکته بسیار توجه کردم. ظهر که منزل سید احمد علوی بودیم، هنگام نقش‌خوانی، صدای اذان از مسجد محل بلند شد؛ هماهنگی عجیبی بین لحن و مُد، هر دو، وجود داشت و هر دو در «پرده سه‌گاه» می‌خواندند. وقتی از خانه سید احمد به طرف خانه خانم فاطمه پوینده راه افتادیم، نت تُنیک گام را در ذهنم حفظ کردم. به محض رسیدن به خانه خانم پوینده بعد از احوال‌پرسی خواهش کردم که همان لحظه بخواند. او شروع به خواندن کرد و جالب بود که ایشان هم در سه‌گاه و همان تنالیته می‌خواند. در پایان پرسیدم: خانم پوینده! مسجد به خانه شما نزدیک است؟ جواب داد: بله! پرسیدم صدای اذان را امروز ظهر شنیده‌ای؟ گفت: بله…».
موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (VI)

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (VI)

شب پانزدهم بعد از افطاری بچه ها شادی کنان می دودند و در خانه ها را می کوبند و فریاد می زنند: «گرگیشو گرگیشو… سی فردشو دکله بشو»
یک توالی آکورد هشت میزانی

یک توالی آکورد هشت میزانی

معمول این است که توالی آکوردهای زیبایی که آهنگسازان و نوازندگان موسیقی جز در کارهای خود بکار می برند، توسط سایرین بعنوان الگوی اولیه آهنگسازی یا بداهه نوازی استفاده می شود. در اینجا توجه شما را به یکی از توالی آکوردهای کارهای Bill Evans جلب می کنیم.
تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (VIII)

تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (VIII)

پس از فروپاشی ایلخانیان سه سلسله آل جلایل، آل مظفر و سربداران روی کار آمدند. پس از آن تیمور لنگ حمله می کند و ۳۶ سال حکومت می کند. موسیقی آن دوران حال و هوای مختلف ترکی، مغولی، عربی و… داشت. تیمور لنگ بیشتر از مغول ها حامی موسیقی بود. پس از مرگ تیمور دو پسرش به حکومت رسیدند. پسرش امیر شاه در غرب و پسر دیگرش شاهرخ در قسمت شرق یعنی خراسان و ماورالنهر بر مسند قدرت نشستند. بزرگترین موزیسین دربار او عبدالقادر مراغه ای بود.
ویژگی های یک سنتور خوب (I)

ویژگی های یک سنتور خوب (I)

بیشتر علاقه مندان به ساز سنتور که امیدوارانه تلاش خود را در راستای پیشرفت همه جانبه چه در زمینه ی نوازندگی و چه در کامل کردن معلومات موسیقی خود انجام می دهند، معمولا بعد از گذشت حدود دو، سه یا چهار سال احساس نیاز به یک ساز بهتر، باعث ترغیب آنها برای تهیه ی یک ساز خوب می شود. این عنوان مقاله را با این هدف شروع به نوشتن کردم که راهنمایی باشد برای آنها، جهت شناختن ویژگیهای یک ساز خوب و سعی کردم تا حدی به مسائل حاشیه ای این موضوع نیز بپردازم تا برخی از سوالات بی شماری که هنرجویان سنتور دارند پاسخ داده شود تا بلکه کمی از سردرگمی نجات یابند و البته روشن است بررسیهای ذیل از دیدگاه یک نوازنده می باشد که ممکن است با دید یک سازنده اندکی متفاوت باشد (چرا که اکثر سازندگان بیشتر سازهای خود را در نوع خود خوب می دانند!)
“بهزاد” پس از سالها در سرزمین مادری اش می خواند

“بهزاد” پس از سالها در سرزمین مادری اش می خواند

مهدی بهزاد پور مشهور به بهزاد خواننده نام آشنا و پرکار سالهای ابتدایی دهه ی شصت که با اجرای آثاری از همایون خرم، اسدالله ملک، فضل الله توکل و موید محسنی پا به عرصه ی موسیقی گذاشت پس از سالها دوری از صحنه کنسرتی را در شهرهای کرمان و بم برگزار می کند.