علی رهبری و ضبط آثار سمفونیک ایرانی

علی رهبری امروز پرکارترین رهبر ایرانی در سطح بین المللی است. رهبری هنرآموخته هنرستان موسیقی ملی است، همان هنرستانی که در آخرین سالهای زندگی اش در ایران، مدیریت آن را هم (به همراه مدیریت هنرستان عالی موسیقی) به عهده داشت. خصوصیت بیشتر فارغ التحصیلان هنرستان ملی که در دوره ریاست حسین دهلوی تحصیل کرده اند، توجه خاص به موسیقی ایرانی است، چراکه بر خلاف هنرستان عالی که تمرکزش تنها بر شناخت و اجرای موسیقی کلاسیک غرب و رپرتوار وسیع آن بود، هنرستان ملی به سازها و موسیقی ایرانی توجه ویژه ای داشت.

هنرجویانی که در هنرستان ملی تحصیل کرده اند، اکثرا غیر ساز تخصصیشان با یک یا دو ساز ایرانی نیز آشنا هستند. علی رهبری نیز با نوازندگی تنبک و سنتور کاملا آشناست و موسیقی ایرانی را به خوبی می شناسد.

همنشینی با موسیقی ایرانی، غیر از بوجود آوردن احساسات میهن دوستانه، آشتی با رپرتوار جدید موسیقی کلاسیک، بویژه آثار غیر غربی را نیز برای هنرمندان موسیقی ایجاد می کند؛ نقیصه ای که برای بعضی از هنرجویان هنرستان عالی تهران و بسیاری از کنسرواتوارها در سراسر جهان وجود دارد؛ یعنی هنرجو بخاطر آنالیز، تمرین و اجرای آثار بزرگان موسیقی کلاسیک، بعد از مدتی آنها را به عنوان بت می پذیرد و آهنگسازی را اشتباهی نابخشودنی و بی احترامی به بزرگان می داند، بدون اینکه توانایی نقد و دیدن واقعیت های جدید در آهنگسازی را داشته باشد.

به سفارش رئیس هنرستان ملی وقت یعنی حسین دهلوی، بدون ترس از بزرگان، هنرجویان هنرستان در حد توانشان دست به آهنگسازی می زدند تا در آینده تابو زده نشوند؛ البته در کنار این درخواست، هیچ سهل انگاری در کار آهنگسازی هم پذیرفته نمی شد و اگر اثری از هنرستانی ها ساخته می شد، باید قابل دفاع می بود.

علی رهبری در هنرستان ملی، به تحصیل ویولون پرداخت ولی به سرعت به رهبری و آهنگسازی گرایش پیدا کرد و آثاری خلق کرد که امروز جزو با ارزش ترین آثار موسیقی سمفونیک ایران شناخته می شود، آثاری همچون: خون ایرانی روی سل، کنسرتو (کنسرتینو) برای ویولون با نام نوحه خوان، نیمه ماه، باله ایرانی و…

علی رهبری در طول سالهایی که رهبری ارکستر سمفونیک های مختلف را در سطح جهان به عهده داشت، کمتر مجال رهبری آثار آهنگسازان ایران و حتی خودش را پیدا کرد و جای تعجب دارد که منوچهر صهبایی در اجرای آثار سمفونیک ایرانی، ضبط های پر شمارتری نسبت به او دارد.

آثار سمفونیک ایرانی که به رهبری علی رهبری به ضبط رسیده شامل این آثار است:
منظومه های سمفونیک ایرانی: این اثر سفارت دولت وقت به ارکستر سمفونیک نورنبرگ است که علی رهبری هدایت آن را به عهده داشته است و آثاری از: حسین دهلوی، احمد پژمان، هوشنگ استوار، محمدتقی مسعودیه، امین الله حسین و علی رهبری است. این اثر اول به صورت صفحه گرامافون (LP) و اخیرا به صورت دو لوح فشرده (CD) در کشور آلمان به انتشار رسیده است.

بیژن و منیژه برای ارکستر زهی ساخته حسین دهلوی: این اثر پیش از انقلاب در اتریش ضبط شده و در ایران به همراه اثری دیگر از حسین دهلوی به نام «شورآفرین» با رهبری دهلوی به انتشار رسید.

اپرای مانا و مانی ساخته حسین دهلوی: بخش سازی این اپرا بوسیله ارکستر فیلارمونیک اسلواکی در براتیسلاوا با هزینه علی رهبری ضبط شد و هنوز به خاطر نداشتن بخش آوازی در انتظار انتشار است.

ایرانه خانم ساخته پیمان سلطانی: بخش سمفونیک این اثر بوسیله ارکستر فیلارمونیک اسلواکی در براتیسلاوا با هزینه آهنگساز به ضبط رسید و در حال حاضر در مرحله میکس است.

خون ایرانی روی سل: این اثر که به تازگی از روی صفحه گرامافون (LP) به روی لوح فشرده (CD) آمده، پیش از انقلاب به ضبط رسیده است که دو قسمت از این سی دی، قبل از انقلاب توسط انتشارات «آهنگ روز» (بتهوون فعلی) به انتشار رسیده بوده و اخیرا با اضافه شدن چند قطعه دیگر به بازار آمده است. این مجموعه شامل قطعات مختلفی از علی رهبری است که با کیفیتی نه چندان بالا توسط انتشارات بتهوون به بازار آمده است.

سراب ساخته احمد پژمان: این اثر که با تکنوازی سنتور اسماعیل تهرانی همراه بود، در اولین سری از انتشار آلبوم «تکسوار عشق» ساخته احمد پژمان، به صورت کاست، به انتشار رسید که در انتشار نسخه سی دی این اثر، قطعه سراب از آن حذف شد و در حال حاضر این اثر دیگر در دسترس نیست.

علی رهبری یکی از سرمایه های با ارزش موسیقی سمفونیک ایران است و همانطور که در مصاحبه های مختلفش عنوان کرده، علاقمند به رهبری و ضبط آثار بین المللی آهنگسازان ایران است؛ این موقعیتی استثنایی برای آثار با ارزش سمفونیک ایرانی است که با رهبری استادی زبده مانند رهبری به اجرا و ضبط برسند و چه نیکوست که مسئولین این موقعیت را قدر دانسته و همچون دولت های گذشته امکان ضبط را برای او با ارکستر های بزرگ جهانی فراهم کنند.

2 دیدگاه

  • محمود
    ارسال شده در شهریور ۸, ۱۳۹۳ در ۱۰:۴۶ ق.ظ

    سلام
    اثر “سراب” که گزیده ای است از موسیقی فیلم شاهراه تمدن در آلبوم CD تکسوار عشق به صورت دو قطعه بمدت ۳۸ دقیقه گنجانده شده است.
    یک نکته دیگر اینکه فکر کنم آلبوم حماسه از احمد پژمان هم با رهبری جناب علی رهبری ضبط شده است که در مقاله مفید شما اشاره نشده بود.

  • ارسال شده در شهریور ۸, ۱۳۹۳ در ۹:۵۲ ب.ظ

    آقای محمود عزیز، ممنون از توضیح شما. گمان می کنم دقیقا همان ترک هایی که در سی دی منظومه های سمفونیک از آقای پژمان اجرا شده در حماسه نیز وجود دارد. در سی دی ای که بنده از تکسوار عشق دارم این ترک وجود ندارد، گویا در نسخه های دیگری که شما هم دارید این ترک دوباره گذاشته شده (شاید هم در ورژنی که من دارم بعدا حذف شده)
    سپاس از شما

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شیدایی تار (II)

وی در جریان انقلاب اسلامی از سمتهای خود استعفا کرد و به مردم انقلابی پیوســت و ســاخته ها و نواخته های او با صدای محمدرضا شــجریان و شــهرام ناظری در نوک پیکان انقلاب قرار گرفت و امروزه به عنوان یک خاطره ملی در اذهان مردم باقی است. لطفی در مورد ساخته معروف خود، سپیده (ایران ای ســرای امید)، می گوید: «وقتی در دستگاه ماهور شروع به کار کردم طبق روال آواز از منطقه بم شــروع شد ولی هر کاری که می‌کردیم، می دیدیم جور درنمی آید. پس از مدتی قرار شد آقای شجریان از اوج بخواند و خیلی خوب درآمد. در آن روزگار جامعه ایرانی یکپارچه شور و هیجان بود، ما هم که از جامعه دور نبودیم و با مردم همصدا بودیم.

تکنیک های هارمونی در موسیقی های امپرسیونیسم و رومانتیسم (II)

من این نوع دیدگاه گسترش هارمونی را در هفت متد اصلی دسته بندی و خلاصه می کنم که در جای خود در باره ی هر کدام صحبت می کنم. این متد ها عبارتند از:

از روزهای گذشته…

موسیقى رنگ ها (II)

موسیقى رنگ ها (II)

بنابراین، این سبک بسیار متنوع و متفاوت با سبک هاى رایج است. موسیقى موسورگسکى توصیف هاى روشنى دارد و لحن آوازهاى آن نشان دهنده محیط اطراف او است، بنابراین در بعضى از مواقع مهیب و شاید هم تا حدودى زننده باشد. شهرت بیشتر آثار او به خاطر رنگ آمیزى صوتى گسترده آنها است. او در آثارش از بسیارى از موضوعات قرون وسطایى در روسیه، استفاده کرده است. آرزوى او هر چه نزدیک تر کردن هنر به زندگى واقعى بود.
ارسلان کامکار: کار کردن با یک رهبر خسته کننده است

ارسلان کامکار: کار کردن با یک رهبر خسته کننده است


متاسفانه در زمان فریدون ناصری که تا ده سال به عنوان رهبر ارکستر فعالیت می‌کرد، خیلی خسته شده بودیم؛ چرا که کار کردن با یک نفر برای انسان خسته کننده می‌شود. همچنین در آن زمان برنامه‌ریزی سالانه نداشته‌ایم و بدون برنامه‌ریزی کنسرت برگزار می‌کردیم و بی‌هدف تمرین می‌کردیم. همچنین کیفیت نوازنده‌ها و کمیت نوازنده‌ها نیز زیاد جالب نبود؛ به گونه‌ای که در آن زمان پنج نفر ویلن یک داشتیم اما الان ۱۶ نفر ویلن یک!همچنین شاید آن زمان ویلن آلتو سه نفر بودند اما اکنون این روند مانند چشمه جوشان است نوازنده‌ها می‌آیند و می‌روند.
نوروز تو راهه…

نوروز تو راهه…

سال ۱۳۸۴ سال خوبی برای موسیقی نبود، در این سال شاهد درگذشت ۱۰ هنرمند موسیقی که بعضی از آنها دین بزرگی بر گردن موسیقی ایران داشتند بودیم. دو تن از این بزرگان کریستین داوید و همسرش منصوره قصری بودند که در عرصه موسیقی کلاسیک قدمهای ارزشمندی برداشته و در تعلیم و ترویج موسیقی کلاسیک تلاش بسیار کردند.
افتتاح آکادمی موسیقی فوژان

افتتاح آکادمی موسیقی فوژان

آکادمی موسیقی فوژان با مدیریت هنری حمیدرضا دیبازر (بنیانگذار ارکستر فوژان، عضو هیئت علمی و رئیس دانشکده موسیقی دانشگاه هنر) به تازگی فعالیت خود را آغاز کرده است. جمعی از استادان دانشگاه و مدرسان برجسته موسیقی کشور، هنرآموزان این آکادمی هستند.
تعزیه خوانی (III)

تعزیه خوانی (III)

این که چگونه و از چه راهی مجریان تعزیه در شهر و یا روستای خود توانسته اند، الحان دیگر نواحی را به حافظه ی خود بسپارند، دلایل و زمینه های مختلف را به همراه دارد. بی تردید نقش تعزیه خوانان دوره گرد و همچنین گروه های تعزیه ای که از یک منطقه به منطقه ی دیگر دعوت می شده اند، عامل نعیین کننده ای در این جابجایی بوده است.
خسرو جعفرزاده

خسرو جعفرزاده

متولد ۱۳۲۰ همدان موزیکولوگ و معمار khdjzadeh@gmail.com
رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (VII)

رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (VII)

جا دارد از آقایان هومان اسعدی، بهنام ابوالقاسم، مانی جعفرزاده، حمیدرضا دیبازر، فردین خلعتبری و کارن کیهانی بابت صحبتهای پر مهرشان تشکر کنم و همچنین از استاد نادر مشایخی، علی صمدپور، مرتضی شیرکوهی، شهرام توکلی، مهیار علیزاده، هومن اتابکی و سایر عزیزانم که با وجود ترافیک کاری زیاد امروز حضور پیدا کردند.
نقد تئوری پردازیِ داریوش طلایی (VI)

نقد تئوری پردازیِ داریوش طلایی (VI)

در اجراهای دیگر مانند ردیف آوازی محمود کریمی به شور بم هم اشاره می شود که «درآمد خارا » نام دارد. اما اگر اینجا هم «تجزیه» کنیم، می بینیم که ارزش صدا هادر شور بم، کمتر از صدا های اصلی در فاصله فا تا دو است.
درباره علیرضا فرهنگ

درباره علیرضا فرهنگ

با توجه به عمر کم موسیقی پیشرو و علمی در ایران، هرگاه سخن از این موسیقی در کشورمان می آید ذهن کثیری از افراد به سوی آهنگسازانی با نام هایی آشنا همچون علیرضا مشایخی، شاهرخ خواجه نوری، کیاوش صاحب نسق و عده ای دیگر از این عزیزان معطوف میشود. در حالی که آهنگسازان دیگری هستند که هم در داخل و هم در خارج از کشور (اروپا و امریکا) مشغول تحصیل و یا فعالیت های خود هستند و متاسفانه حتی نام آنها را یک دانشجوی موسیقی هم نشنیده است و یا افراد اندکی آنها را می شناسند که این مساله می تواند نویدی از بی توجهی مسئولان، رسانه ها و نهاد های داخل کشور به موسیقی فاخر ( بالاخص موسیقی پیشرو و علمی) باشد.
مشکلات ناشی از کار زیاد (II)

مشکلات ناشی از کار زیاد (II)

تعویض ویلون به ویولا، ویلون به ویلونی بزرگتر یا با سازی که اتفاع خرک متفاوتی دارد به نوازنده فشار زیادی تحمیل می کند. اگر سازتان را عوض می کنید باید ۱ تا ۲ هفته تمرینات ساده تر را انجام دهید و کم کم به سراغ برنامه اصلی خود بروید. همین مساله در مورد تعویض معلم یا رپرتوآر صادق است.