«رو به آن وسعت بی‌واژه» به روایت موسیقی

«رو به آن وسعت بی‌واژه» عنوان آلبوم تازه‌ای است از رضا والی؛ آهنگساز ایرانی مقیم آمریکا. نام آلبوم از اثری به همین نام (برای نی و ارکستر سمفونیک) گرفته شده است؛ اثری در سه بخش که با الهام یکی از سروده‌های سهراب سپهری آفریده شده است. اجرا کننده اثر، ارکستر مدرن بوستون در قالب یک سی.دی بوده است.

آهنگساز، «رو به آن وسعت بی واژه» را سراسر ملهم از دستگاه‌های موسیقی ایرانی می‌داند؛ حتا بخش‌هایی که ممکن است در نخستین برخورد، بسیار غربی صدا دهند. رهبری اثر به عهده گیل رُز و تکنوازی نی را خسرو سلطانی عهده‌دار بوده است.

اثر با سرآغازی تند که خشونت‌های جوامع امروزی را در خود دارد آغاز می‌شود ولی ناگهان نی به آرامی نواختن نغمه‌ای را آغاز می‌کند. سازهای ارکستر، نی را در برمی‌گیرند و کمی بعد نی به تنهایی (همراه یک سازهای کوبه‌ای) نمونه‌ای از کاربرد این ساز در موسیقی ایرانی را به نمایش می‌گذارد.

رضا والی که استاد آهنگسازی دانشگاه کارنگی ملون است، سالهاست که در زمینه آفرینش آثاری برای گروه‌ها و ارکسترهای غربی بر پایه موسیقی ایران فعالیت دارد. یکی از مجموعه‌هایی که سالهاست او را به خود مشغول کرده «ترانه‌های بومی» نام دارد. والی از روی علاقه به موسیقی مناطق گوناگون ایران، آرشیو بزرگی از این موسیقی گرد آورده و بر پایه آنها، آهنگ‌های گوناگونی را برای گروه‌های سازی و گاه با همراهی خواننده پدید آورده است.

دو اثر از همین مجموعه در آلبوم تازه او نیز گنجانده شده است؛ کارهایی که بر اساس ترانه‌های محلی از استان‌های لرستان، فارس، آذربایجان و مازندران شکل گرفته‌اند. ترانه‌ها اما تنها به شکل اصلی شنیده نمی‌شوند چرا که تلاش آهنگساز، کاربرد آنها به عنوان یک سرچشمه بوده و نه تنها بازنویسی آنها برای سازهای غربی.

ترانه‌ها به شیوه‌ای گیرا توسط جانا باتی، هنرمند آمریکایی، خوانده می‌شوند. او همکاری با شماری از معتبرترین ارکسترهای جهان را در کارنامه خود دارد. لهجه غیرایرانی و پیش‌زمینهء کلاسیک خواننده، فضای متفاوتی از ترانه‌های محلی ایران را پدید می‌آورد.

والی نیز با تمهیدات آهنگسازی خود، گاه به اثر فضایی بسیار شاعرانه و نمایشی می‌بخشد که گرچه از موسیقی ایران فاصله دارد اما به خوبی در خدمت فضای اصلی ترانه‌ها در می‌آیند.

در بخشی از «ترانه‌های بومی» والی حتا از اجرای آهنگین بخش آوازی خودداری می‌کند و از خواننده می‌خواهد شعر عامیانه «اتل متل» را به سادگی به شکل ریتمیک بخواند؛ کمابیش به همان گونه که کودکان ایرانی در بازی‌هایشان آنرا می‌خوانند. سازهای ارکستر نیز در این بخش، به پیروی از ضرباهنگ و فضای کودکانهء شعر، خواننده را همراهی می‌کنند.

وجود صحنه‌هایی از طبیعت ایران در ذهن آهنگساز به خوبی در کارها شنیده می‌شود: کاربرد سازهای کوبه‌ای به گونه‌ای که صدای زنگوله را تداعی می‌کنند و همچنین شیوه به‌کارگیری سازهای بادی که یادآور نی چوپانان است.

رضا والی به تازگی با یاری شماری از دیگر هنرمندان و افراد هنردوست، «کانون موسیقی ایران» را در دانشگاه کارنگی ملون بنیان نهاده که هدف اصلی آن، شناساندن گونه‌های مختلف موسیقی ایرانی است. او که در هنرستان عالی موسیقی در تهران، آکادمی موسیقی وین و دانشگاه پیتسبورگ تحصیل کرده، در سال ۱۹۸۵ موفق به دریافت درجه دکتری در رشته تئوری موسیقی و آهنگسازی از این دانشگاه شد.

دیگر آثار رضا والی با ارکستر سمفونیک سیاتل، ارکستر سمفونیک بالتیمور، کوارتت کرونوس، گروه موسیقی نوی پیتسبورگ و… در کشورهای گوناگون به اجرا درآمده و تا کنون به صورت چندین سی.دی منتشر شده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

همه حق اظهارنظر دارند

با این جمله لابد بارها برخورد کرده‌ایم. وقتی از آن استفاده می‌کنیم که کسی به نظر کس دیگری اعتراض کرده باشد. مثلاً وقتی‌که کسی بگوید «این چه مطلب بیراهی است که فلانی نوشته». جمله‌ی لیبرال‌منشانه‌ای است که این روزها طرفدارهایش از گذشته هم خیلی خیلی بیشتر شده و به‌سختی ممکن است بتوانیم با آن مخالفت کنیم.

مروری بر آلبوم «سایه وار»

مسعود شعاری از آن دسته نوازندگان برجسته‌ای است که بخشی از همِّ حرفه‌ای خود را معطوف سبک‌شناسی و اجرای مجدد آثار دیگر استادان بزرگ موسیقی ایرانی برای سه‌تار کرده است. نتیجه‌ی این کندوکاوِ او را پیش‌تر از یک سو در قالب سمینارها و اجراهای زنده‌ی آشنایی با شیوه‌ی نوازندگان قدیم (این که تا چه اندازه موفقیت‌آمیز بوده جایگاهی دیگر می‌خواهد) و از سوی دیگر دست‌کم یک آلبوم با عنوان «کاروان صبا» با تمرکز بر انتقال به سه‌تار و اجرای آثار صبا دیده‌ایم. آلبوم تازه‌ی «سایه‌وار» تداوم همین راه است و از آن رو که اجرای تفسیرمند و هنرمندانه‌ی آثار کارگان کلاسیک موسیقی ایرانی در برهه‌ی حاضر اهمیت فراوان دارد، شایسته‌ی توجه.

از روزهای گذشته…

ریتم و هارمونی – قسمت اول

ریتم و هارمونی – قسمت اول

در موسیقی “ریتم هارمونی” به میزان یا نرخی گفته می شود که آکوردها – یا همان هارمونی هر قسمت – در طول اجرای قطعه دستخوش تغییر می شوند. به بیان دیگر اگر بتوانیم رفتار تغییرات هارمونی را در یک قطعه تشخیص داده آنرا ترسیم کنیم در نهایت به شکلی می رسیم که از آن می توان ریتم هارمونی را استخراج کرد.
رمضان: هر سبکی سونوریته ای می طلبد

رمضان: هر سبکی سونوریته ای می طلبد

چراکه در حقیقت ما نت های مختلف داریم که می مانند و بر روی آن نت ها موتیف های دیگری می آیند و در حقیقت تعادلی که بین این قسمت های مختلف صوتی باید رعایت شود مشکل است و این کار نوازنده را مشکل می کند، به خصوص که بسیاری از این نت ها را باید با پدال سوستنوتو که پدالی است در وسط پیانو رویال، پیانوهای گراند، این پدال که پدال خاصی است که در قرن بیستم روی پیانو اضافه شده، برای این تکنیک موسیقی خاص.
در‌آمدی بر دیسکوگرافی و کتابشناخت ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران (II)

در‌آمدی بر دیسکوگرافی و کتابشناخت ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران (II)

قدمت اولین نغمه‌نگاری ردیف به روش غربی به دوره‌ی اولین آشنایی ایرانیان با این فن بازمی‌گردد؛ یعنی زمانی که موسیو لومر فرانسوی برای تاسیس دسته‌جات موزیک نظام به ایران آمد. اولین تلاشی که به طور مشخص بخش‌هایی از نغمه‌های موسیقی ایرانی را به وسیله‌ی نت نویسی غربی مکتوب کرده مربوط به همین نظامی فرانسوی است. اگر چه از دیدگاه امروزی و با تعریفی که در این مقاله برای یک نغمه‌نگاری ردیف ارائه شد به سختی می‌توان آنرا نگارش ردیف به شمار آورد اما در برخی از نوشته‌ها از این اثر به عنوان اولین نغمه‌نگاری ردیف یاد شده؛ زمان چاپ این اثر سال (۱۲۷۹ خورشیدی =۱۹۰۰ میلادی) (لومر/صهبایی ۱۳۸۲: ۱۰) است.
بررسی اجمالی آثار شادروان  <br /> روح الله خالقی (قسمت دهم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت دهم)

توجّه به گنجینهِ عظیم و پربار الحان محلّی ایران از دیرباز در میان آهنگسازان ما مطرح بوده است. امّا جالب آنکه تلفیق این گوه های اصیل شرقی با تکنیک حیرت آور موسیقی غرب، در مواردِ بسیار نه تنها روح محلّی که ذات شرقی اثر را نیز محو ساخته است، تا آنجا که سکنهِ بومی خطّهِ زادگاهِ نغمه، از شناسائی اثر جدید عاجزند.
ناصری و موسیقی متن فیلم ناخدا خورشید

ناصری و موسیقی متن فیلم ناخدا خورشید

ناخدا خورشید که اقتباسی است ایرانی و متبحرانه از رمان داشتن و نداشتن- ارنست همینگوی، به حق یکی از بهترین آثارناصر تقوایی و به خصوص سینمای ایران است که به دوران رشد و شکوفایی سینمای ایران در دهه شصت تعلق دارد. از آنجا که صحبت درباره این سینمای بزرگ اما گمنام خود نیازمند بحثی مفصل و از طرف دیگر از حوصله این متن خارج است، علاقه مندم در فرصتی مناسب به طور کامل به شرح و تفصیل درباره آن بپردازم.
ادیت در ویولن (VI)

ادیت در ویولن (VI)

هدف از این نوشته بررسی انگشت گذاری (ادیت دست چپ) یکی از جملات پایین رونده ی سریع در بخش دوم (Recitativo) کنسرتو ویولن شماره دو ماکس بروخ است. از آنجا که غالب ادیت های چاپی در دسترس موجود از این جمله که برای انگشت گذاری آن ارائه گردیده، دارای روشی مشابه در شکل انگشت گذاری بوده و درعمل اجرای سولیست را دارای پرش و قطع های بزرگ صدایی و نیز دشواری در امر اجرا می سازد، در این مطلب به بررسی نحوه انگشت گذاری این جمله پرداخته خواهد شد.
منبری: تعصب راه به جایی نبرده

منبری: تعصب راه به جایی نبرده

کار در حوزه موسیقی ایرانی، میزان به میزان متفاوت است و این تا حدود زیادی به تجربه بستگی دارد که البته این تجربه ها باید ثبت و ضبط و منتقل شود. بنده زمانی به آقای روشن روان گفتم تجربیات خودتان را در حوزه ارکستراسیون با توجه به آشناییتان به موسیقی غرب و ردیف و نوازندگی سنتور و غیره مدون کنید و بنویسید. پاسخی که شنیدم این بود که گفتند آقای منبری، ما خیلی زحمت کشیده ایم برای اینها و همینطوری بدست نیامده اند و هر آهنگساز باید خودش برود و تجربه کند!
گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IX)

گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IX)

«گفتمان» سَرنام بعدی بود که ابتدا تعریف شد اما پیش از آن مدرس اشاره کرد که این مبحث اولا به معنای مورد استفاده در زبان‌شناسی به بحث کشیده و رابطه‌ی آن با نقد بررسی می‌شود؛ ثانیا تمامی مطلب درس این قسمت از نوشته‌های «لطف الله یارمحمدی» وام گرفته شده است:
جیمز لوین، احیا کننده متروپولیتن (II)

جیمز لوین، احیا کننده متروپولیتن (II)

اولین رهبری جیمز لوین در ارکستر سمفونیک بوستون در آوریل ۱۹۷۲ بود. او در سال ۲۰۰۱ به عنوان مدیر موسیقی آنجا منصوب شد و قراردادی پنج ساله با وی بستند. بدین ترتیب اولین رهبر با اصلیت آمریکایی بود که مدیریت این ارکستر را عهده دار شد. در حال حاضر، لوین زمانش را بین دو شهر بوستون و نیویورک تقسیم می کند.
انتشار مجموعه “آشنایی با موسیقی”

انتشار مجموعه “آشنایی با موسیقی”

مؤسسه فرهنگ و هنر رها فیلم مجموعه‌ای تحت عنوان “آشنایی با موسیقی‌” در مرداد ماه سال جاری منتشر نموده که شامل ۶ عدد دی‏وی‏دی است با عناوین “۱- معرفی دوره و مقدمه‏ای بر موسیقی” ، “۲- مقدمه‏ای بر سازشناسی و فرم‏های موسیقی” ، “۳- مبانی ریتم” ، ” ۴- ریتم جز، پاپ و کلاسیک” ، “۵- ملودی: نت و گام” ، “۶- ملودی: موتسارت و واگنر”.