عدم اعتنا به بی اعتنایی! (I)

چارلز آیوز (1954-1874)
چارلز آیوز (1954-1874)
مقاله ای که پیش رو دارید در رابطه با نخستین آهنگساز بزرگ آمریکایی، “چارلز آیوز” (۱۹۵۴-۱۸۷۴) است، اما پیش از آنکه بحث اصلی آغاز گردد لازم است تا به نکات حائز اهمیتی اشاره شود:
ارنست گامبریچ، متخصص تاریخ هنر، در مقدمه کتاب تاریخ هنر خود، پیشنهادهایی را برای مواجه شدن با آثار هنری مطرح می کند؛ او می نویسد: هرگاه در خصوص دقت و درستی یک اثر خللی را تشخیص می دهیم، باید همیشه دو سوال را برای خود مطرح سازیم:
۱٫ آیا ممکن نیست که هنرمند برای تغییر جلوه ظاهری (تصویری جز آنچه بیننده در پی ارتباط مستمر به آن عادت کرده و انتظار دارد) آنچه دیده است، دلایلی برای خود داشته باشد که ما از آنها بی خبریم؟
۲٫ هر زمان اثری را به دلیل آنکه “به پندار ما” نادرست و غیر واقعی ترسیم شده است محکوم می کنیم از خود سوال کنیم که آیا مطمئن هستیم که تشخیص ما درست است و تشخیص خالق اثر خطا است؟

برای آنکه بتوانیم آثار بزرگ هنری را درک کنیم و از آنها لذت ببریم، هیچ مانعی بزرگتر از آن نیست که نخواهیم خود را از عادات و ملکات ذهنمان خلاص کنیم.

مقرر کردن قواعد امری ناممکن است، زیرا هیچکس نمی تواند از پیش تعیین کند که هنرمند می خواهد به چه نتیجه و هدفی برسد. او حتی ممکن است (به قیاس از یک قطعه موسیقی) صدایی گوش خراش و نغمه ای ناهمساز را در اثر خود وارد کند چرا که شاید آنرا برای بیان احساسش، درست ترین و موثرترین عمل تشخیص دهد.

نمی توان درباره امور ذوقی بحث و جدل کرد، چه بسا سخن کاملا درستی باشد، ولی نباید بر این واقعیت سایه افکند که ذوق می تواند پرورش یابد.

آموزش هنر هیچگاه به پایان نمی رسد و همیشه موضوعات تازه ای برای کشف و شناخت وجود دارند. هیچکس نباید فکر کند که بر همه چیز درباره هنر معرفت یافته است، زیرا محال است که کسی به چنین معرفتی برسد.

***

شاید در اروپا لازم بود که هنرمندانی از یک سنخ دور هم جمع شوند و یکدیگر را در مقابل احساسات منفی عمومی حمایت کنند، اما در آمریکا، آهنگسازی یک تنه از گذرگاه ها و موانع سخت سنت عبور کرد. فرصت تاریخی “چارلز آیوز” (Charles Ives) این بود که به نفی سنت های متعارف موسیقی پرداخته و پا به پای همتایان اروپایی خود افق های نوین و شاداب موسیقی معاصر را بگشاید. آیوز قبل از آنکه آتونالیته را کشف کند و به کار گیرد حتی یک نت از شوئنبرگ یا استراوینسکی نشنیده بود و موسیقی برامس پیشرفته ترین موسیقی بود که بدان گوش سپرده بود.

زمینه تحقیقات آیوز را می توان در موارد زیر بر شمرد:
آتونالیته، ریتم آزاد، هارمونی ربع پرده ها، متر میزان تغییر یابنده و خارج از قاعده معیار، به کارگیری همزمان تونالیته های مختلف (پولی تنالیته) و حتی گرایش به موسیقی غیر آکادمیک و نیز ترکیبات نامتعارف سازبندی، استفاده از محل های نشستن گوناگون برای نوازندگان و تجربه کردن آکوستیک صدایی حاصل از این جابه جایی و دادن آزادی عمل به نوازنده.

به جرأت میتوان گفت که آیوز تمام امکاناتی را که آهنگسازان قرن بیستم به عنوان تکنیک های جدید خود به کار می بستند، به تنهایی تجربه کرد. او تمام این کارها را در وقت فراغت از کسب و کار پررونق بیمه ای که روبه راه کرده بود، انجام می داد و چون ناشناس به رتق و فتق امور می پرداخت، از آسیب احتمالی منتقدین نیز بر کنار ماند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

هماهنگی در موسیقی ایران (II)

از کارهای او یکی ترجمه کتاب «هارمنی» بود که آنهم به کمک مزین الدوله انجام شد و شامل جزوه ای بود که توسط او به شاگردان مدرسه موزیک تدریس می شد و بچاپ هم نرسید. این کتاب در حقیقت یک نوع هم آهنگی ساده برای پیانو بود و بسبک چهارصدایی نوشته نمیشد بلکه آنهم شامل دست راست و دست چپ پیانو بود و به هرحال برای اولین بار تدریس این فن در مدرسه موزیک شروع شد. سالار معزز مارشهای نظامی و سرودهائی هم برای مدارس میساخت که آنها را نیز بهمان سبک «هارمونیزه» میکرد که با پبانو نواخته میشد و برای ارکستر نظامی هم مینوشت که در دسته های موزیک نواخته میشد.

«نیاز به کمالگرایی داریم» (VI)

به دلیل بزرگ شدن جامعه موسیقی در سی سال اخیر این مشکل بیشتر به چشم می آید ولی سابقه تاریخی داشته است چراکه اصولا در موسیقی ایرانی تولید کننده موسیقی از نوازنده موسیقی جدا نبوده است. این سنت در موسیقی کلاسیک هم تا پایان قرون وسطا وجود داشته است ولی به مرور زمان شنوندگان موسیقی کمالگرایی را به جایی می رسانند که دیگر اثر هر نوازنده ای برایشان قابل قبول نبوده و دیگر دوره کارهایی که از نظر چند صدایی ضعیف بودند به پایان رسیده بوده است و این آغاز تخصصی شدن آهنگسازی بوده است. این روند سالها پیش می رود تا جایی که یک شخصیت مستقل به نام آهنگساز و شخصیت مستقل دیگری به نام نوازنده شکل می گیرد ولی باز تا امروز هم بسیاری از آهنگسازان در نوازندگی هم توانایی های قابل توجهی دارند.

از روزهای گذشته…

دو مضراب چپ (قسمت هفتم)

دو مضراب چپ (قسمت هفتم)

در این قسمت قصد داریم، مروری بر آثار فرامرز پایور به خصوص آثار نوشته شده در کتاب سی قطعه چهارمضراب برای سنتور داشته باشیم و ببینیم از حالات گوناگون دومضراب چپ چگونه استفاده شده است.
پیانو – کوک ، قسمت اول

پیانو – کوک ، قسمت اول

کوک استاندارد برای پیانو هنگامی است که نت لا در اکتاو میانی صوت موسیقی با فرکانسی معادل ۴۴۰ هرتز را تولید کند. اینکه این فرکانس از کجا آمده است، داستان مفصلی دارد اما همین بس که در این فرکانس قدرت و رنگ صدای نت ها بهتر خود را نشان می دهد و پس از جنگ جهانی اول بعنوان استاندارد کوک شناخته شده است.
مغالطات ایرانی – موسیقی کودک (II)

مغالطات ایرانی – موسیقی کودک (II)

حال به موسیقی برمی گردیم… در دسته بندی هایی که برای موسیقی وجود دارد، به عنوان موسیقی کودک بر خورد می کنیم که این موسیقی ها اکثر شامل این سه دسته می شود: ۱- موسیقی سطح پایین و گاه مبتذل که به زعم سازندگانش قابل فهم برای کودکان است ۲- روش موسیقی ارف که به غلط در ایران به عنوان روشی برای ورود به دنیای موسیقی کلاسیک معرفی شده است ۳- نوعی از موسیقی کلاسیک (که نوعی از متسو میوزیک است و) شامل آثاری فاخر با سطح پیچیدگی پایین تر از نظر تکنیک آهنگسازی و چند صدایی برای کودکان است که قابل استفاده بزرگ سالان نیز می باشد.
تئوری بنیادین موسیقی (قسمت دوم)

تئوری بنیادین موسیقی (قسمت دوم)

برای آنکه نت های موسیقی را در دورهای پی درپی که پیشتر نشان داده شد بتوان به خط موسیقی نوشت خطوطی به کار برده می شود که حامل نام دارد. حال در ساده ترین و معمول ترین کاربرد خود عبارت است از پنج خط موازی با فاصله های مساوی. حامل پنج خطی دارای یازده محل برای جا دادن نت های موسیقی است پنج محل روی خط ها چهار محل میان خط ها یک محل پایین و یک محل بالای حامل به این ترتیب روی هر حاملی می توان یازده نت جای داد.
جایگاه موسیقی در چین باستان

جایگاه موسیقی در چین باستان

تاریخ موسیقی – ثبت شده – در چین به بیش از ده هزار سال پیش از میلاد مسیح (ع) می رسد، شکل مقابل نمونه هایی از فلوت را نشان می دهد که باستان شناسان قدمت آنها را به حدود نه هزار سال قبل از میلاد نسبت می دهند، این فلوت ها از استخوان بدن پرنده ها و ماهی ها ساخته شده است و هم اکنون نیز قابل نواختن می باشند.
نگاهی به کنسرت ˝نغمه‌های مرکب˝ (II)

نگاهی به کنسرت ˝نغمه‌های مرکب˝ (II)

“نقش” از لحاظ پیچیدگی های فرمال و ریتمیک جزو فرم های ساده تر موسیقی قدیم است و از جهاتی به تصنیف های امروزین شبیه تر. دیگر قطعه‌ی اجرا شده نیز به فرم “بسیط” بود که از لحاظ تغییرات مدال به اندازه‌ی قطعه‌ی اوّل بدیع نبود و از این لحاظ، به قطعات دستگاهی شباهت بیشتری داشت.
اپرای سان فرانسیسکو (IV)

اپرای سان فرانسیسکو (IV)

پاملا روزنبرگ (Pamela Rosenberg) بین سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۵ کارگردان اصلی اپرای سان فرانسیسکو بوده است. خانم پاملا روزنبرگ سابقه فعالیت در تولیدات اپرا در آلمان به خصوص در اپرای اشتوتگارت را دارد. در ژانویه ۲۰۰۱ او اولین نوع آوری هنری خود را برای اپرای سن فرنسیسکو، اعلام کرد: اپرای پرتحرک (Animating Opera)
مطالعه تطبیقی عود و گیتار (IV)

مطالعه تطبیقی عود و گیتار (IV)

پس از ساسانیان و در پی استیلای خلفای مسلمان گستره این ساز در سراسر جهان اسلام از چین تا اندلس امتداد میابد. در زمان حکومت عبدالرحمان دوم بر اندلس و دعوت او از یک بربط نواز مشهور ایرانی به نام کمالدین زریاب این ساز به اسپانیا وارد میشود. زریاب بربط را در این دیار گسترش و تکامل میدهد و از تلفیق این ساز با تار(دیگر ساز ایرانی) گیتار را میسازد. سالانه در اسپانیا بزرگداشتی به نام زریاب برگزار میشود. پاکو دلوسیا از مشهورترین نوازندگان گیتار در جهان برای گرامیداشت یاد او قطعه ای به نام زریاب ساخته است. فتح جزیره صقیله به دست مسلمانان و مراکز تجاری مهمی که بین شرق و غرب وجود داشت نقش به سزایی در برقراری ارتباط و روند گسترش فرهنگ موسیقایی بین غرب و شرق ایفا کرد.
سحر افشانی

سحر افشانی

متولد ۱۳۵۳ تهران لیسانس نرم افزار
پرسشی از پیمان سلطانی، رهبر ارکستر ملل

پرسشی از پیمان سلطانی، رهبر ارکستر ملل

چند سالی است که شاهد تشکیل ارکستر موسیقی ملل، متشکل از تعداد بسیاری ازجوانان نسل نوی موسیقی ایرانی هستیم که با استقبال چشمگیر دوستداران موسیقی همراه بوده است. دوصد افسوس که عدم حمایت از این ارکستر منجر به فعالیت منقطع و با وقفه این ارکستر گشته است. بگذریم… در شرایطی که کم تر کسی در چنین شرایطی جرات نزدیک شدن به چنین عرصه ای را دارد و اکثر هنرمندان سعی بر جمع و جور کردن گروهی کوچک و نقلی دارند تا راحت تر بتوانند سفر خارجه بروند و از قبل اشاعه موسیقی ایرانی با کیسه پر درم بازگردند… مجریان این ارکستر (ارکستر ملل) و رهبر آن (که با شناختی که از ایشان دارم در دو زمینه موسیقی ایرانی و غربی اگاه و فعال میباشند) از نسل جوان میباشند، با عشق، گرما بخش دلهای کسانی است که به هر صورت در صدد خدمت به موسیقی برآمده اند.