به قلم یک بانوی رهبر (I)

ماریتا چنگ
ماریتا چنگ
ماریتا چنگ (Marietta Nien-hwa Cheng) رهبر ارکستر و استاد موسیقی دانشگاه کولگیت (Colgate University) است. چنگ به عنوان عضوی از تنها خانواده چینی که در شهری در اوهایوی جنوبی در آمریکا ساکن بود راه پر فراز و نشیبی را برای دستیابی به جایگاه امروزیش پیموده است. متنی که پیش رو دارید بخشی از این تجربه ها را به تصویر می کشد. گفتنی است که این متن در سال ۱۹۹۸ و در نشریه مؤسسه ارکستر سمفونیک (SOI) منتشر شده است.

ترجمه و بازنشر این مطلب با اجازه خود ایشان صورت می گیرد. در پاسخ به درخواست مترجم برای نوشتن مقدمه ای برای نسخه فارسی این مطلب، ماریتا چنگ، به دلیل مشغله زیاد، تنها به این چند جمله بسنده کرد:
اکنون بانوان رهبر بیشتری در پست های حرفه ای در سطح دستیار رهبر مشغول به کار هستند. هرچند، برای پست های بالا روند تغییرات بسیار کند بوده است. این سؤال باید دوباره و دوباره از هیئت مدیره های ارکستر ها پرسیده شود که چرا مدیران موسیقی زن بیشتری در ارکسترهای اصلی دیده نمی شوند؟

رو به جلو…
حرفه من گاهی اوقات افراد را به اشتباه می اندازد. یکبار، وقتی داشتم میگفتم که من رهبر هستم، یک نفر از بین جمع فریاد زد که «وای، من عاشق قطار هستم!». این یک واکنش غیر معمول بود، حتی اگر فقط به این خاطر که تعداد زنان رهبر قطار نیز به اندازه زنان رهبر ارکستر کم است. حتی در غرب مدرن ما نیز، موسیقی هنوز دنیایی مرد محور است.

تغییرات کند بوده اند. مثلا، یکی از برترین ارکسترهای دنیا یعنی ارکستر فیلارمونیک وین تنها یک عضو زن دارد.

البته آمار بانوان موزیسین ارکسترال باید با تعداد بانوان نوازنده ارکستر که از کنسرواتوار ها یا مدرسه/دانشگاه موسیقی فارغ التحصیل می شوند همخوانی داشته باشد – تا حدود ۵۰ درصد. اما در اتریش و آلمان میزان حضور بانوان در ارکستر ها فقط ۱۶ درصد است.

در ایالات متحده آمریکا این میزان از ۳۰ درصد در بزرگترین ارکسترها تا حدود ۵۰ درصد در کوچکترین ارکسترها متغیر است. و قرار است این یکی از صد نوازنده ارکستر باشد. (این نرخ برای ارکستر ساوترن فینگرز لیک Orchestra of the Southern Finger Lakes که من مدیر موسیقیش هستم ۴۲ درصد است).

از بین تقریبا ۴۲۵ ارکستر حرفه ای که در فهرست ۱۹۹۷ لیگ ارکستر سمفونی های آمریکا آمده بودند، تنها ۲۹ ارکستر بانوان را به عنوان مدیر موسیقی یا رهبران اصلی در فهرست اعضای خود داشتند که فقط ۷ درصد تمامی مدیران موسیقی یا مدیر عامل های موسیقی است.

شگفت انگیز اینکه هنوز هیچ رهبر موسیقی زنی در هیچ کدام از بهترین ارکستر ها یا بیست و پنج ارکستر برتر دیده نمی شود. ما هنوز هم داریم رکورد می زنیم: نخستین مدیر موسیقی زن/رهبر یک ارکستر تماما حرفه ای؛ نخستین زن رهبر یک کنسرت پیش فروش شده از یک ارکستر مهم؛ این نخستین ها به تازگی رخ داده اند.

ما در خط مقدم تغییر و پذیرفته شدن هستیم. البته هنوز باید در جنگ های زیادی پیروز شویم تا دیدن بانوان رهبر حرفه ای امری عادی تلقی شود.

9 دیدگاه

  • ارسال شده در مهر ۷, ۱۳۹۲ در ۳:۲۳ ب.ظ

    من ضد زن نیستم ولی نمی دانم خانمها چطور می توانند درک درستی از موسیقی داشته باشند در حالی که ما مثلا یک فیلسوف یا یایک ریاضیدان زن نداریم!

  • اميد
    ارسال شده در مهر ۷, ۱۳۹۲ در ۹:۰۱ ب.ظ

    درود بر شما
    مدیریت محترم سایت لطفا کمی هم به نظر ما مخاطبین هم احترام بگزارین
    بنده چند سال هست که از شما میخوام در مورد کلارینت(قره نی)در ارکستر موسیقی ایرانی مطلبی بگزارین اما همیشه گفتین استقبال میکنیم و ما ندیدیم
    قرار شد بنویسین که چرا دیگه قره نی استفاده نمیشه
    چرا این ساز خوش صدا و حرفه ای که یک زمانی بعد از ویلون حرف اول را درارکستر میزد و بعضی وقت ها با تلفیق صدا با ویلون صدایی بی نظیر بیرون میداد الان اینقدر بی ارزش شده؟؟

  • ارسال شده در مهر ۷, ۱۳۹۲ در ۱۱:۱۱ ب.ظ

    دوست گرامی آقای امید
    ما باید مطلبی در این مورد از نویسندگان سایت دریافت کنیم تا بتوانیم به انتشار بگذاریم. هنوز هیچکدام از نویسندگان در این زمینه مطلبی ننوشته اند.

  • اميد
    ارسال شده در مهر ۷, ۱۳۹۲ در ۱۱:۲۶ ب.ظ

    درود بر شما
    مدیرت محترم خوب شما زحمت بکشین و بشون بگین
    شما متولیان این سایت هستیند
    من کسی هستم که سالها مطالب شمارو میخونم و استفاده ها بردم
    اما این سایت که خیلی مفصل به ارکستر میپردازه آیا نباید به یکی از مهمترین سازهای ارکستر بپردازه؟؟سازی که نبودنش در ارکستر محاله
    سازهای بادی الان محو شدن مخصوصا فولت پیکولو–قره نی–فاگوت
    مدیرت محرتم بنده باید جوابمو از کی بگیرم خواهشا به این قضیه رسیدیگی کنید

  • ارسال شده در مهر ۸, ۱۳۹۲ در ۸:۴۲ ب.ظ

    البته منظورم زن های ایرانی بود.

  • امیر
    ارسال شده در آبان ۱۳, ۱۳۹۲ در ۹:۳۰ ق.ظ

    بنظر میاد ایشون بیشتر بخاطر نشر همین مطلب معروف هستند تا داشتن تفاسیر منحصر بفردی از آثار کلاسیک مثل برامس، واگنر و غیره.

  • بابک
    ارسال شده در خرداد ۲۸, ۱۳۹۳ در ۱۲:۲۵ ق.ظ

    اصلاح می کنم. ما طی تاریخ زنان نابغه بسیاری داشته ایم. اما جوامع با محدود کردن زنان عملا اجازه فعالیت و رشد را از آن ها گرفته اند. وگرنه محدودیتی ذاتی برای جنس زن در ادراک علمی فلسفی و هنری وجود ندارد.

  • کیوان میرهادی
    ارسال شده در تیر ۲, ۱۳۹۳ در ۱:۱۰ ب.ظ

    ببخشید – سلام
    جمله : “من عاشق قطار هستم ”
    I’d love to train است . خانم “CHENG” گفته اند : ” من رهبر هستم” یک نفر هم به شوخی برگشته به ایشان گفته : ” من می میرم بیام پیش شما درس بگیرم” ( چون شما برایم جذابیت جنسی دارید) … من عاشق قطار هستم از دکان کدام عطار درآمده ؟!!!

  • محبوبه خلوتی
    ارسال شده در تیر ۲, ۱۳۹۳ در ۱۰:۳۹ ب.ظ

    جناب آقای میرهادی عزیز، ممنونم از توجه و نکته سنجی شما…
    البته در اینجا جمله انگلیسی این است «I love trains». اگر به جمله هایی که در ادامه می آیند توجه کنید چنگ دقیقا درباره قطار و راندن آن صحبت می کند. بحث چنگ این است که با اینکه راننده زن قطار هم به ندرت دیده می شود، باز وقتی کلمه conductor – که همانطور که می دانید برای رهبری ارکستر و قطار نیز به کار می رود – استفاده می شود ذهن شنونده یا خوانننده به سمت قطار کشیده می شود اما به ارکستر نه!

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

فرهنگ اسلامی و پیدایش موسیقی چند صدائی در اروپا (I)

در ضمن بررسی منابعی برای تهیه مقاله ای درباره نقد تاریخنگاری موسیقی ایرانی به این مقاله جالب بر خوردم که برای روشنگری تاریخی درباره مبادلات فرهنگی و موسیقایی شرق و غرب لازم و مفید است؛ و با مقاله های «نقد تاریخنگاری موسیقی ایرانی» و جستارِ پیوست «درباره عقب ماندگی و پیشرفت» ارتباط دارد.

مروری بر آلبوم «بوم خیال»

اگر اجرای موسیقی آوازیِ مو به مو مبتنی بر بلوک‌بندی و جمله‌بندی و ساختار خرد و کلان ردیف‌ها را یک سرِ طیف، و موسیقی آوازیِ آهنگسازی‌شده را، که شاید از ماحضر موسیقی کلاسیک ایرانی تنها اشل‌هایِ صوتیِ مدها را در خود داشته باشد و تمام دیگر عناصرش (از الگوهای ملودیک و ریتمیک گرفته تا نحوه و روند تغییر مدها، فرم و غیره) از چشمه‌ی خلاقیتِ سازنده/نوازنده‌اش جوشیده، سرِ دیگرِ طیفِ آن سنتی بدانیم که در قرن اخیر بداهه‌نوازی نام گرفته است، پنج تکه تکنوازیِ مجملِ صائب کاکاوند در «بوم خیال» را باید جایی نزدیک به پایانه‌ی نخستِ طیف در نظر گرفت.

از روزهای گذشته…

هربرت فون کارایان

هربرت فون کارایان

زمان گذرا است و انسانهای زیادی پا به عرصه ی وجود میگذارند. بعضی از آنها با بقیه تفاوت دارند. تفاوت آنها در این نیست که فوق العاده باهوش و یا خیلی با استعداد تر از دیگران هستند بلکه در این است که استعداد و علاقه ی خود را یافته و سالها در جهت پرورش این استعداد زمان میگذارند. در واقع گاهی اهمیت این نوابغ آن قدر زیاد است که زمان را به قبل و بعد از خود تقسیم میکنند.
آرنولد شونبرگ، بنیانگذار آتونالیته (II)

آرنولد شونبرگ، بنیانگذار آتونالیته (II)

شونبرگ که در ابتدا موسیقی مالر را خوار می شمرد، با “سمفونی سوم” مالر که آن را اثری از یک نابغه می دانست، تغییر یافت و از آن پس، از مالر به عنوان یک مرد مقدس سخن می گفت. در سال ۱۸۹۸ دین خود را به پروتستان-لوترانیزم تغییر داد و تا سال ۱۹۳۳ در آن دین باقی ماند. در سال ۱۹۰۴ آغاز به تدریس هارمونی، کنترپوان و ترکیب بندی و آهنگسازی نمود. اولین هنرجویانش پال پیسک (Paul Pisk)، آنتون وبرن (Anton Webern) و آلبان برگ (Alban Berg) بودند.
گریت فول دد (I)

گریت فول دد (I)

داستان شکل گیری گروه گریت فول دد (Grateful Dead) به زمانی بر می گردد که جری گارسیا (Jerry Garcia) طرفدار پر و پا قرص موسیقی Bluegrass (سبک خاصی از موسیقی محلی غربی که بیشتر با بانجو نواخته می شود و ریشه در کشورهایی چون انگلستان، ایرلند، اسکاتلند و … دارد) از حدود پانزده سالگی شروع به نواختن گیتار کرد.
وزن خوانی یادیاری وکاربرد آن در موسیقی (I)

وزن خوانی یادیاری وکاربرد آن در موسیقی (I)

با توجه به سوابق و مستندات تاریخی ضرب آهنگ موسیقی ایرانی در گذشته با متریک کنونی متفاوت بوده و بر اساس سیستم ایفاعی تنظیم می گردید. بر اساس بعضی نوشته ها مانند تحقیق ماللهند از ابوریحان بیرونی ، به دلیل حضور تفکر ایقاعی در موسیقی قدیم ایران و هند ، اصول عروض و ایقاع احتمالا ریشه در فرهنگ آریایی داشته است.
گزارشی از جلسه نقد «پیمان عشق» و پخش مستند «هزارداستان امیرجاهد» (III)

گزارشی از جلسه نقد «پیمان عشق» و پخش مستند «هزارداستان امیرجاهد» (III)

پس از کامیار صلواتی، سعید یعقوبیان به عنوان سومین منتقد با اشاره به اهمیت جایگاه امیرجاهد به عنوان سومین تصنیف ساز بزرگ ایران بعد از شیدا و عارف گفت: «با اینکه می توان دلایلی را برای برجسته‌تر بودن جایگاه شیدا و عارف نسبت به امیرجاهد برشمرد اما با این حال در مورد امیرجاهد شاید یک درصد ارزشی که آثارش دارد هنوز مورد توجه و استفاده قرار نگرفته است، برای همین آلبوم پیمان عشق از این نظر بسیار با اهمیت است که بالاخره کسی پیدا شده که دست گذاشته روی تصانیف امیرجاهدی که آنطور که باید شناخته شده نیست و روی کارهایش کار چندان جدی صورت نگرفته است. در این مجموعه غیر از بازسازی، تالیف هم صورت گرفته است و از این نگاه با اینکه بنیان بر اساس تصانیف امیرجاهد است ولی تألیف هم به عقیده من صورت گرفته است.
درباره یادگار حبیب سماعی، طلیعه کامران (II)

درباره یادگار حبیب سماعی، طلیعه کامران (II)

خالقی بعد‌ها محتوای برنامۀ همایون اجرای طلیعه کامران را ضبط کرد و به‌عنوان نمونۀ هنر بانوان موسیقیدان ایران، طی بازدید خود از روسیه، به آن کشور برد؛ نمونه‌ای که قریب پنجاه سال بعد از آرشیو آن استاد فقید استخراج شد و در کتاب بخش‌هایی از ردیف حبیب سماعی به روایت طلیعه کامران (موسیقی عارف، ۱۳۸۸) آوانگاری گردید. همچنین خالقی، طی یکی از برنامه‌های ساز و سخن در رادیو، به معرفی وی پرداخت و او در رادیو به‌همراهی ضرب حسین تهرانی به اجرای آموزه‌های حبیب سماعی در دستگاه چهارگاه پرداخت. متأسفانه، بعدها بر اثر بی‌مبالاتی ادارۀ رادیو و به بهانۀ کمبود نوار، این نمونۀ نفیس پاک شد اما خوشبختانه نت آن در کتاب حاضر به‌یادگار باقی است.
باربد

باربد

هنگامی که در تاریخ پرفراز و نشیب موسیقی ایران سیر میکنیم، به افراد مختلفی برخورد میکنیم که تاثیرات عمیقی بر آن گذارده و یا آن را از نابودی حتمی نجات داده اند ولی متاسفانه عده اندکی ایشان را میشناسند. از این دسته افراد میتوان به”باربد” موسیقیدان بی نظیر و مخترع نثر مسجع که در عصر خسروپرویز زندگی میکرده اشاره کرد که آهنگهای زیبا ی او بعد از صدها سال همچنان شنیدنی و جزو گوشه های قابل تامل در موسیقی ایران است، از داستان زندگی وی اخبار چندانی در دست نیست و آنچه در ذیل میخوانید جمع آوری تکه هایی از کتابهای مستند تاریخی با ذکر نشانی آنهاست.
گفتگو با جاشوآ بل (I)

گفتگو با جاشوآ بل (I)

حتی افرادی که علاقه فراوانی به موسیقی کلاسیک ندارند جاشوآ بل را می شناسند، شخصی که با اجرای چند سال گذشته اش در ایستگاههای مترو واشنگتون، موج جدیدی را آغاز نموده! هم اکنون این ویولنیست ۴۴ ساله است، دارنده جوایز فراوان، بیش از سی آلبوم و اجرا در کنسرتهای بیشمار در سرتاسر دنیا… وا این موفقیت ها را در کتاب زندگی حرفه ای خود ثبت کرده است؛ هفته گذشته قبل از اجرای “برنامه امشب” به همراه کونان اُبرین (Conan O’Brien) وقتی را در اختیار من قرار داد تا با او گفتگویی داشته باشم.
فیروزه نوایی: کر فلوت تهران مدیون اساتید فلوت ایران است

فیروزه نوایی: کر فلوت تهران مدیون اساتید فلوت ایران است

متاسفانه به خاطر یک سری ناهماهنگی ها نتوانستیم با کر فلوت در زمان مقرر در شیراز کنسرت داشته باشیم ولی به زودی امیدوارم هماهنگی های لازم برای برگزاری این کنسرت انجام شود.
وان موریسون، نوری در تاریکی (VII)

وان موریسون، نوری در تاریکی (VII)

در مصاحبه ای با آنتونی دنسلو، موریسون گفته است: “سخنان نادرست بسیاری درباره این آلبوم بیان شد. من هیچ گاه وابسته به گروهی نبودم و چنین قصدی نیز ندارم. برای کسانی که نمی دانند راهبر و هدایتگر چه کسی است باید بگویم حتی معلمی نیز نداشتم.” سال ۱۹۸۷ آلبوم “ترکیب قهرمانان شاعرانه” وی با تمی عاشقانه و رومانتیک، شامل آهنگهایی همچون: “کسی مثل تو” و “بوسه فرانسوی” (مربوط به سال ۱۹۹۵) که در این آلبوم اجرا شد.