به قلم یک بانوی رهبر (I) – گفتگوی هارمونیک Harmony Talk

به قلم یک بانوی رهبر (I)

ماریتا چنگ
ماریتا چنگ
ماریتا چنگ (Marietta Nien-hwa Cheng) رهبر ارکستر و استاد موسیقی دانشگاه کولگیت (Colgate University) است. چنگ به عنوان عضوی از تنها خانواده چینی که در شهری در اوهایوی جنوبی در آمریکا ساکن بود راه پر فراز و نشیبی را برای دستیابی به جایگاه امروزیش پیموده است. متنی که پیش رو دارید بخشی از این تجربه ها را به تصویر می کشد. گفتنی است که این متن در سال ۱۹۹۸ و در نشریه مؤسسه ارکستر سمفونیک (SOI) منتشر شده است.

ترجمه و بازنشر این مطلب با اجازه خود ایشان صورت می گیرد. در پاسخ به درخواست مترجم برای نوشتن مقدمه ای برای نسخه فارسی این مطلب، ماریتا چنگ، به دلیل مشغله زیاد، تنها به این چند جمله بسنده کرد:
اکنون بانوان رهبر بیشتری در پست های حرفه ای در سطح دستیار رهبر مشغول به کار هستند. هرچند، برای پست های بالا روند تغییرات بسیار کند بوده است. این سؤال باید دوباره و دوباره از هیئت مدیره های ارکستر ها پرسیده شود که چرا مدیران موسیقی زن بیشتری در ارکسترهای اصلی دیده نمی شوند؟

رو به جلو…
حرفه من گاهی اوقات افراد را به اشتباه می اندازد. یکبار، وقتی داشتم میگفتم که من رهبر هستم، یک نفر از بین جمع فریاد زد که «وای، من عاشق قطار هستم!». این یک واکنش غیر معمول بود، حتی اگر فقط به این خاطر که تعداد زنان رهبر قطار نیز به اندازه زنان رهبر ارکستر کم است. حتی در غرب مدرن ما نیز، موسیقی هنوز دنیایی مرد محور است.

تغییرات کند بوده اند. مثلا، یکی از برترین ارکسترهای دنیا یعنی ارکستر فیلارمونیک وین تنها یک عضو زن دارد.

البته آمار بانوان موزیسین ارکسترال باید با تعداد بانوان نوازنده ارکستر که از کنسرواتوار ها یا مدرسه/دانشگاه موسیقی فارغ التحصیل می شوند همخوانی داشته باشد – تا حدود ۵۰ درصد. اما در اتریش و آلمان میزان حضور بانوان در ارکستر ها فقط ۱۶ درصد است.

در ایالات متحده آمریکا این میزان از ۳۰ درصد در بزرگترین ارکسترها تا حدود ۵۰ درصد در کوچکترین ارکسترها متغیر است. و قرار است این یکی از صد نوازنده ارکستر باشد. (این نرخ برای ارکستر ساوترن فینگرز لیک Orchestra of the Southern Finger Lakes که من مدیر موسیقیش هستم ۴۲ درصد است).

از بین تقریبا ۴۲۵ ارکستر حرفه ای که در فهرست ۱۹۹۷ لیگ ارکستر سمفونی های آمریکا آمده بودند، تنها ۲۹ ارکستر بانوان را به عنوان مدیر موسیقی یا رهبران اصلی در فهرست اعضای خود داشتند که فقط ۷ درصد تمامی مدیران موسیقی یا مدیر عامل های موسیقی است.

شگفت انگیز اینکه هنوز هیچ رهبر موسیقی زنی در هیچ کدام از بهترین ارکستر ها یا بیست و پنج ارکستر برتر دیده نمی شود. ما هنوز هم داریم رکورد می زنیم: نخستین مدیر موسیقی زن/رهبر یک ارکستر تماما حرفه ای؛ نخستین زن رهبر یک کنسرت پیش فروش شده از یک ارکستر مهم؛ این نخستین ها به تازگی رخ داده اند.

ما در خط مقدم تغییر و پذیرفته شدن هستیم. البته هنوز باید در جنگ های زیادی پیروز شویم تا دیدن بانوان رهبر حرفه ای امری عادی تلقی شود.

9 دیدگاه

  • ارسال شده در مهر ۷, ۱۳۹۲ در ۳:۲۳ ب.ظ

    من ضد زن نیستم ولی نمی دانم خانمها چطور می توانند درک درستی از موسیقی داشته باشند در حالی که ما مثلا یک فیلسوف یا یایک ریاضیدان زن نداریم!

  • اميد
    ارسال شده در مهر ۷, ۱۳۹۲ در ۹:۰۱ ب.ظ

    درود بر شما
    مدیریت محترم سایت لطفا کمی هم به نظر ما مخاطبین هم احترام بگزارین
    بنده چند سال هست که از شما میخوام در مورد کلارینت(قره نی)در ارکستر موسیقی ایرانی مطلبی بگزارین اما همیشه گفتین استقبال میکنیم و ما ندیدیم
    قرار شد بنویسین که چرا دیگه قره نی استفاده نمیشه
    چرا این ساز خوش صدا و حرفه ای که یک زمانی بعد از ویلون حرف اول را درارکستر میزد و بعضی وقت ها با تلفیق صدا با ویلون صدایی بی نظیر بیرون میداد الان اینقدر بی ارزش شده؟؟

  • ارسال شده در مهر ۷, ۱۳۹۲ در ۱۱:۱۱ ب.ظ

    دوست گرامی آقای امید
    ما باید مطلبی در این مورد از نویسندگان سایت دریافت کنیم تا بتوانیم به انتشار بگذاریم. هنوز هیچکدام از نویسندگان در این زمینه مطلبی ننوشته اند.

  • اميد
    ارسال شده در مهر ۷, ۱۳۹۲ در ۱۱:۲۶ ب.ظ

    درود بر شما
    مدیرت محترم خوب شما زحمت بکشین و بشون بگین
    شما متولیان این سایت هستیند
    من کسی هستم که سالها مطالب شمارو میخونم و استفاده ها بردم
    اما این سایت که خیلی مفصل به ارکستر میپردازه آیا نباید به یکی از مهمترین سازهای ارکستر بپردازه؟؟سازی که نبودنش در ارکستر محاله
    سازهای بادی الان محو شدن مخصوصا فولت پیکولو–قره نی–فاگوت
    مدیرت محرتم بنده باید جوابمو از کی بگیرم خواهشا به این قضیه رسیدیگی کنید

  • ارسال شده در مهر ۸, ۱۳۹۲ در ۸:۴۲ ب.ظ

    البته منظورم زن های ایرانی بود.

  • امیر
    ارسال شده در آبان ۱۳, ۱۳۹۲ در ۹:۳۰ ق.ظ

    بنظر میاد ایشون بیشتر بخاطر نشر همین مطلب معروف هستند تا داشتن تفاسیر منحصر بفردی از آثار کلاسیک مثل برامس، واگنر و غیره.

  • بابک
    ارسال شده در خرداد ۲۸, ۱۳۹۳ در ۱۲:۲۵ ق.ظ

    اصلاح می کنم. ما طی تاریخ زنان نابغه بسیاری داشته ایم. اما جوامع با محدود کردن زنان عملا اجازه فعالیت و رشد را از آن ها گرفته اند. وگرنه محدودیتی ذاتی برای جنس زن در ادراک علمی فلسفی و هنری وجود ندارد.

  • کیوان میرهادی
    ارسال شده در تیر ۲, ۱۳۹۳ در ۱:۱۰ ب.ظ

    ببخشید – سلام
    جمله : “من عاشق قطار هستم ”
    I’d love to train است . خانم “CHENG” گفته اند : ” من رهبر هستم” یک نفر هم به شوخی برگشته به ایشان گفته : ” من می میرم بیام پیش شما درس بگیرم” ( چون شما برایم جذابیت جنسی دارید) … من عاشق قطار هستم از دکان کدام عطار درآمده ؟!!!

  • محبوبه خلوتی
    ارسال شده در تیر ۲, ۱۳۹۳ در ۱۰:۳۹ ب.ظ

    جناب آقای میرهادی عزیز، ممنونم از توجه و نکته سنجی شما…
    البته در اینجا جمله انگلیسی این است «I love trains». اگر به جمله هایی که در ادامه می آیند توجه کنید چنگ دقیقا درباره قطار و راندن آن صحبت می کند. بحث چنگ این است که با اینکه راننده زن قطار هم به ندرت دیده می شود، باز وقتی کلمه conductor – که همانطور که می دانید برای رهبری ارکستر و قطار نیز به کار می رود – استفاده می شود ذهن شنونده یا خوانننده به سمت قطار کشیده می شود اما به ارکستر نه!

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تار و پودِ نشانه (I)

تار و پود بیش از آن که یک آلبوم باشد یک نشانه است؛ نشانی از دشواری‌های یک راه نکوبیده و نپیموده در موسیقی کلاسیک ایرانی. با آن، حمید متبسم که پیش از این طبع خود را رویاروی بلندترین قله‌ی شعر حماسی فارسی (شاهنامه‌ی فردوسی در قطعه‌ی سیمرغ) آزموده بود، حالا به صرافت طبع‌آزمایی موسیقایی با یکی از بلندترین ستیغ‌های شعر غنائی فارسی (خسرو و شیرین نظامی) افتاده است. به این ترتیب مجموعه‌ی تار و پود بدل به نشان مسئله‌ی موسیقی ما با روایت داستانی شده است. سیمرغ را می‌توانستیم «یک تجربه‌ی منفرد» (یا نادر) بشماریم و بگذریم یا همچون یک راه تازه‌گشوده با آن برخورد کنیم و منتظر آنچه در تداوم راه پیش می‌آمد بمانیم. اما با آمدن تار و پود، هنگامی که کار از یک گذشت، به وادی مقایسه می‌رسیم و خواه‌ناخواه آنچه پیش‌تر مبهم بود آشکار می‌شود. موقعیت این مجموعه به‌عنوان دومین تلاش است که آن را نشانه می‌کند.

امامی: استقبال خوبی از برنامه ما در سوئیس شد

من علاقه زیادی به موسیقی قدیم ایران داشته ام و سعی کرده ام در حد توانم بر روی آن حوزه موسیقی کارکرده و بر روی موسیقی دوره قاجار و هم قبل از آن دوره مطالعات مختصری داشته ام و به طبع در آثارم از آن ها بهره می برده ام در این سال ها آلبوم های تولید کرده ایم با همراهی دوستانم مثل آلبوم برافشان و آلبوم چهار سو که با آهنگسازی دوست خوبم حمید شریفی بوده و همچنین آلبوم بزم ۲ با آهنگسازی دوستانم سعید کورد مافی و علی کاظمی که همه این آلبوم ها توسط انتشارات ماهور منتشر شده است و تمامی این آثار رویکردی که ما داشته ایم استفاده از امکانات بالقوه موسیقی قدیم ایران بوده است و اینکه این امکانات بالفعل کرده و امکاناتی نظیر فرم و دورها و متدهای متفاوتی که در آن موسیقی وجود داشته است و الان کمرنگ شده است و یا کمتر استفاده می شوده است. این امکانات در هر صورت به ما راهی را نشان می دهند که شاید از این طریق بتوان رنگ و بوی تازه از موسیقی ایران رو شنید، البته شاید! در هر صورت راهی است که می شود در بستر تاریخی اصالت ها را حفظ کرد و موسیقی گذشته را به این شکل منتقل کرد.

از روزهای گذشته…

تاثیر موسیقی درخلاقیت کودکان (IV)

تاثیر موسیقی درخلاقیت کودکان (IV)

بعضی از محققان اعتقاد دارند که خلاقیت توسط موسیقی تقویت می‌شود، ولی سبک‌های مختلف موسیقی بر روی افراد اثرات متفاوت می‌گذارند. دلیلش این است که موسیقی وابستگی زیادی به وضعیت روحی و روانی افراد دارد و خلاقیت در طول زمان پیشرفت می‌کند. به هر حال در مطالعاتی که انجام شده، مشخص گردیده که آموزش موسیقی به مدت یک سال خلاقیت را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد. یکی از این مطالعات به این صورت انجام گرفته که دانش آموزان یک کلاس به مدت یک سال روزی سی دقیقه آموزش موسیقی گرفتند در حالی که دانش آموزان کلاس دیگر در همان زمینه، آموزش موسیقی نگرفتند.
ارکستر سمفونیک تهران در اغما

ارکستر سمفونیک تهران در اغما

پس از سی سال ارکستر سمفونیک تهران به خوابی عمق فرو رفته… بسیار غم انگیز است! ارکستری که در دوره اول از کمبود بازدید کننده و مقرون به صرفه نبودن کنسرتها، مشکلات مادی و معنوی جنگ جهانی دوم، خروج نوازندگان کلیدی از ارکستر، کمبود ساز و در دوره دوم تحریم های مربوط به موسیقی، خروج دوباره نوازندگان خبره، مشکلات مادی و معنوی زمان جنگ هشت ساله و … صدها مشکل دیگر تا به امروز حیات خود را حفظ کرده بود؛ در دوره ای که بیش از همیشه طرفدار دارد و بلیط کنسرتها هم در بالاترین حد خود است، به خاطر سوء مدیریت باید تعطیل شود!
فریبا جواهری: جواد معروفی گفت به من استاد نگو

فریبا جواهری: جواد معروفی گفت به من استاد نگو

با وقت قبلی خدمت فریبا جواهری مدرس و نوازنده پیانو (متولد ۱۳۳۹) رسیدم، در کمال مهربانی و سادگی و مهماندوستی سخن گفت و بسیار راحت صحبت می کرد.
ارکستر سمفونیک تهران در زمان جنگ

ارکستر سمفونیک تهران در زمان جنگ

ارکستر سمفونیک تهران پیش از انقلاب مانند بیشتر ارکستر سمفونیک های جهان فعالیتی در چهارچوب موسیقی سمفونیک داشت و حتی در برنامه های تشریفاتی هم حضور چشمگیری نداشت. هیات انتخاب قطعه برای ارکستر نسبت به امروز استقلال بیشتری داشت و بی توجه به مسائل سیاسی روز به اجرای رپرتوار معمول جهانی و کم و بیش آثار برجسته آهنگسازان سمفونیک ایران میپرداخت. پس از انقلاب با بوجود آمدن موج قوی هنر سیاسی و هنر مربوط به انقلاب، ارکستر سمفونیک تهران به عنوان یک عنصر بی طرف هنری شناخته میشد و روز به روز سازمان این ارکستر با تهدید فروپاشی مواجه بود.
نمسابقه آهنگسازی بین المللی «دوم آگوست»

نمسابقه آهنگسازی بین المللی «دوم آگوست»

مسابقه آهنگسازی بین المللی “دوم آگوست” (Concorso 2 Agosto) در شهر “بولونیا” ایتالیا از سال ١٩٩۴ توسط تئاتر شهرداری بولونیا راه اندازی شده و هر سال برگزار می گردد. جوایز این مسابقه برای نفرات اول تا سوم به ترتیب ۵٠٠٠ یورو، ٢۵٠٠ یورو و ١۵٠٠ یورو به همراه مدال مسابقه و اجرای قطعات آهنگسازان در میدان شهر بولونیا در تاریخ دوم آگوست می باشد.
سرک کشیدن به کمی دوردست تر (II)

سرک کشیدن به کمی دوردست تر (II)

شهر خاموش آغاز بسیار کندی دارد و در فراز آغازین به آهستگی فرایندی ظاهر می‌شود که سراسر این مجموعه از کارهای وی را (به غیر از یکی) در بر می‌گیرد. همه چیز از یک صدای کشیده سر زده و به ترتیب تکمیل می‌شود. طرحی که در ابتدا تنها یک چند-صدای کشیده است که تغییرات کندی را در شدت‌وری و رنگ می‌پذیرد، به تدریج با یک الگوی دو نغمه‌ای و سپس چهار نغمه‌ای ادامه پیدا کرده و همین‌طور به سمت جلو فیگور کوتاه کم کم بلندتر می‌شود. در این میان چند-صدای آغازین همچنان شنیده شده و بیش از هر عامل دیگری با تغییرات رنگ به پیش می‌رود. شبه موتیف‌های کوتاه ظاهر می‌شوند و پس از مدت کوتاهی خود را در تغییرات رنگی محو می‌کنند.
آلبوم «خاطرات گیتار» منتشر شد

آلبوم «خاطرات گیتار» منتشر شد

آلبوم “خاطرات گیتار” که شامل آثاری از آهنگسازان دوره ی باروک تا معاصر می باشد، با اجرای مهرداد مهدوی توسط “انتشارات طنین هنر باربد” منتشر گردید. در این آلبوم از آثار آهنگسازان و تنظیم کنندگانی چون:
نقدی بر اختتامیه بیستمین جشنواره موسیقی فجر (II)

نقدی بر اختتامیه بیستمین جشنواره موسیقی فجر (II)

گروه موسیقی آذربایجان با ارکستر ترکیبی از سازهای آذربایجان و سازهای کلاسیک به اجرای برنامه پرداخت، در این برنامه قطعه ای که در گذشته با تار رامیز قلی اف شنیده بودیم، به شکلی ضعیف اجرا شد و کلا” صدای ارکستر نه بالانس مناسب داشت، نه کوک دقیق (البته رطوبت هوا هم در تغییر کوک بی تاثیر نبود) در قسمت دیگر از این برنامه ارکستر به اجرای قطعه ای با سولوی نقاره وحید اسدالهی پرداخت.
سازهای الکترونیک ابتدایی و پیدایش موسیقی الکترو آکوستیک(II)

سازهای الکترونیک ابتدایی و پیدایش موسیقی الکترو آکوستیک(II)

آنچه که تا حد زیادی در سراسر جهان مورد استفاده قرار گرفت و بر بسیاری از انواع موسیقی تاثیر گذاشت، اختراعی به نام ارگ الکترونیک electronic organ بود.
آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (IX)

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (IX)

دوم آن که استفاده از نگارش و اجرای از روی آن، برای به خاطر آوردنِ خطوط کلی آثار موسیقی ایرانی است. چنانچه کارگان (رپرتوار) موسیقی ایرانی را منحصر به ردیف خاصی ندانیم و کلیه چهار مضرابها، پیش درآمدها، تصانیف، رِنگها و سایر قطعات معتبر ساخته شده توسط اساتید مسلم موسیقی ایرانی را همراه با ردیف، جزو کارگان موسیقی ایرانی بدانیم، متوجه خواهیم شد که حجم بسیار بالایی از گوشه و قطعه را در اختیار داریم و هیچ کس نمی تواند این حجم مطلب موسیقیایی پیچیده را کامل و بدون نقص از بر داشته باشد. راه حل سریع و آسانِ به خاطر آوردن قسمتهای مختلف کارگان، استفاده از نتِ نگارش یافته آن مطالب است که مسلما نگارش دقیق تر و کامل تر، کارآمدتر هم هست. لازم به ذکر است که در این مورد میتوان از اجرای مواد کارگان، موجود بر روی حاملهای صوتی، هم استفاده کرد.