به مناسبت ۷ مهر تولد حسين دهلوی (I) – گفتگوی هارمونیک Harmony Talk

به مناسبت ۷ مهر تولد حسین دهلوی (I)

حسین دهلوی
حسین دهلوی
نکاتی از زندگی و آثار استاد حسین دهلوی آهنگساز و معلم بزرگ موسیقی ایران
به مناسبت ۷ مهر سالگرد تولد او


۱) نام دقیق وی “امیر حسین دهلوی پور” است و نام کامل پدر وی “معزالدین امام ” بوده است. پدر، خود شاگرد مستقیم علی اکبر خان شهنازی (نوازنده شهیر تار) بود که دوره ای را هم در کلاسهای کلنل علی نقی وزیری شرکت کرد. لذا هم با نوازندگی تار آشنایی داشت و هم با نوازندگی ویولون. وی در آن زمان، کلاس آموزش موسیقی در خانه خود دایر کرده بود که خود به امر تدریس اشتغال داشت. وی در آن زمان جزو معدود معلمان موسیقی ایرانی بود که تعلیم ساز را با شیوه جدید (استفاده از خط نت) آموزش می داد. دهلوی از ۱۱ سالگی زیر نظر پدر دوره اول ویولون ایرانی (برای چپ کوک) را آموزش دید و در حدود ۱۷ سالگی برای تکمیل آموخته های خود، وارد کلاس استاد ابوالحسن خان صبا شد. اما دهلوی دوره های پیشرفته نوازندگی ویولون را چه در نزد صبا و چه افراد دیگر در آن زمان ادامه نداد.

او از همان ابتدا در سر هوای آهنگسازی داشت و ایجاد ارکستری بر مبنای چند صدایی موسیقی ایرانی. لذا در زمینه آهنگسازی از دانش حسین ناصحی در زمینه تکنیک های آهنگسازی و علومی چون هارمونی و کنتر پوان بهره برد.

مدتی هم نزد هایمو تویبر (رهبر ارکستر اتریشی دعوت شده به ایران در دهه ۳۰) دروسی را گذراند و البته بعد ها بیش از همه از دانش پرفسور کریستین داوید استاد برجسته اتریشی در زمینه ظرایف آهنگسازی بهره مند شد.

کریستین داوید نقش بسیار مهمی در آموزش آهنگسازی به موسیقی دانان ایرانی نسلهای مختلف داشته است، بطوریکه غیر از دهلوی افرادی چون احمد پژمان، پور تراب، هومن خلعتبری و… دوره هایی را در نزد او گذراندند. لازم به ذکر است که هم در دوره هنرستان عالی موسیقی و هم در کلاس کریستین داوید، مصطفی کمال پورتراب (آهنگساز و مدرس مشهور موسیقی و خالق اثر معروف کاپریس ایرانی) با دهلوی هم کلاس بود.

۲) دهلوی دوره دبیرستان خود را بیشتر در هنرستان دارایی گذراند تا ضمن آموختن علومی چون حسابداری، بتواند در وزارت خانه دارایی، کار مناسبی را برای خود بیابد. او در سال ۱۳۲۸ بصورت رسمی وارد وزارت دارایی شد و در آنجا مدتی هم رییس دایره حسابهای خصوصی در خزانه داری کل شد. در آنجا هم اتفاقا همکارانی داشت که بعد ها در عرصه موسیقی درخشیدند. بزرگانی چون داریوش صفوت (که به همراه نور علی خان برومند از موسسین مرکز سنت گرای حفظ و اشاعه موسیقی شدند) و فرامرز پایور (نوازنده مبتکر سنتور و سرپرست ارکستر سازهای ملی).

۳) می توان به جرات اظهار داشت که در کل تاریخ موسیقی ارکسترال ایرانی، دهلوی به همراه کلنل وزیری (و شاید روح الله خالقی شاگرد برومند وی)، مرتضی حنانه و امانوئل ملیک اصلانیان در زمره چهار تن آهنگساز مبدع موسیقی ارکسترال به شیوه نوین و چند صدایی (پلی فونی) بوده است. این نکته البته به مفهوم نادیده انگاشتن دیگر آهنگسازان ما نیست، بلکه به این معنی است که این افراد من حیث المجموع در مقام مقایسه با دیگران، از خصلت خلاقیت و نوآوری بیشتری در آهنگسازی برخوردار بودند و موفق به ارایه نظریات منسجمی هم در عرصه موسیقی ایرانی شدند.

هرچند که سبک و شیوه این عزیزان با هم بسیار متفاوت بوده است، بطوریکه وزیری و دهلوی از درون موسیقی سنتی ایران کار موسیقایی خود را آغاز کردند، اما در ادامه با موسیقی کلاسیک غربی هم آشنا شدند و در نهایت موفق به ارایه یک تلفیق مناسب مابین ملودی های ایرانی (در چارچوب موسیقی دستگاهی ایران) با شیوه ارکستراسیون غربی شدند (البته در این میان آثار آهنگسازی دهلوی فرم تکامل یافته وزیری و خالقی به حساب می آید چرا که استفاده از علومی مانند هارمونی و کنتر پوان در کارهای دهلوی به مراتب برجسته تر است وآهنگ های او خصلت چند صدایی بیشتری دارد و صدادهی ارکسترهای دهلوی زیباتر و دقیق تر بوده است) البته در آثار این دو ویژگی ملودیک از هارمونی برجسته تر است اما تربیت اولیه افرادی چون حنانه و اصلانیان در چارچوب موسیقی کلاسیک غربی بود اما در ادامه به سمت موسیقی ایرانی هم کشیده شدند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

امامی: استقبال خوبی از برنامه ما در سوئیس شد

من علاقه زیادی به موسیقی قدیم ایران داشته ام و سعی کرده ام در حد توانم بر روی آن حوزه موسیقی کارکرده و بر روی موسیقی دوره قاجار و هم قبل از آن دوره مطالعات مختصری داشته ام و به طبع در آثارم از آن ها بهره می برده ام در این سال ها آلبوم های تولید کرده ایم با همراهی دوستانم مثل آلبوم برافشان و آلبوم چهار سو که با آهنگسازی دوست خوبم حمید شریفی بوده و همچنین آلبوم بزم ۲ با آهنگسازی دوستانم سعید کورد مافی و علی کاظمی که همه این آلبوم ها توسط انتشارات ماهور منتشر شده است و تمامی این آثار رویکردی که ما داشته ایم استفاده از امکانات بالقوه موسیقی قدیم ایران بوده است و اینکه این امکانات بالفعل کرده و امکاناتی نظیر فرم و دورها و متدهای متفاوتی که در آن موسیقی وجود داشته است و الان کمرنگ شده است و یا کمتر استفاده می شوده است. این امکانات در هر صورت به ما راهی را نشان می دهند که شاید از این طریق بتوان رنگ و بوی تازه از موسیقی ایران رو شنید، البته شاید! در هر صورت راهی است که می شود در بستر تاریخی اصالت ها را حفظ کرد و موسیقی گذشته را به این شکل منتقل کرد.

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (X)

شورانگیز (چهارمضراب شور): این قطعه با الگوی ساختاری چهارمضراب طراحی و ساخته شده است. وزن اصلی قطعه دو ضربی ترکیبی بوده و از ابتدا تا انتها با سرعت ثابت و بدون تغییر ادامه می یابد. نکتۀ بارز و اصلی این اثر در استفادۀ آهنگساز از ترکیبات متفاوت و متنوع در وزن و ضرباهنگ اثر است و با اینکه وزن اثر تا انتها ثابت است ولی تغییرات درونی در سرضرب ها و استفاده از حالات متنوع آنها فضایی متفاوت به این اثر بخشیده است.

از روزهای گذشته…

ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت

ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت

فردا سه شنبه سوم اسفند ماه، ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت با حمایت موسسه فرهنگی هنری رادنواندیش و فرهنگسرای ارسباران، در محل فرهنگسرای ارسباران برگزار می شود.
بداهه نواز خوب باشیم (II)

بداهه نواز خوب باشیم (II)

موسیقیدانان و نوازندگان خبره جز (Jazz) از لحاظ جسمی یا روحی چیزی بیش از شما ندارند. در واقع اینطور نیست که خداوند چیزی بیش از شما در وجود آنها قرار داده باشد. برتری آنها بر دیگر علاقمندان عادی به موسیقی آن است که با جدیت و نظم بیشتری به تمرین موسیقی می پردازند بطوریکه پس از مدتی توانایی شنیدن ایده های موسیقی در مغز و انتقال آن به انگشتان خود را بدست می آورند.
موسیقی مردمی، موسیقی هنری، موسیقی مردم پسند:  امروزه این دسته بندی ها چه معنایی دارند؟ (VIV)

موسیقی مردمی، موسیقی هنری، موسیقی مردم پسند: امروزه این دسته بندی ها چه معنایی دارند؟ (VIV)

اعضای انجمن اخوت هر سال رهبران خود را انتخاب می کردند، یکی از آنها تاج گذاری می کرد، و به همین مناسبت، گروه های سازهای کوبه ای در خیابان رژه می رفتند. میراث بارگاه این سیاه پوستان هنوز در جشنواره های معاصر به احترام نیایش برای بانوی ما مشهود است، مثلاً در کامپانا، نمادهای سلطنتی، در قالب تاج ها، عصاهای سلطنتی و شنل ها، هنوز هم بخش مهمی از سنت کُنگادُس است. این نمادها تداوم داشته اند زیرا به کسانی که آنها را می پوشند، منزلت داده و گروه آنها را موقر نشان می-دهد. علاوه بر این تغییر جایگاه افراد در آئین ها توجهات را به سلسله مراتب اجتماعی جلب می کند.
موسیقی شنیداری و تصویری

موسیقی شنیداری و تصویری

همه ما بدون شک موسیقی را ابزاری شنیداری محسوب میکنیم، یعنی ابزاری که از راه گوش و حس شنوایی منتقل میشود. این به دلیل عناصر سازنده موسیقی است که متشکل از نوانسهای مختلف صوتی و حالت هماهنگ آن برای گوش و در نهایت ذهن که مرکز تعقل و احساسات انسان است، لذت بخش خواهد بود.
صبای آموزگار (I)

صبای آموزگار (I)

تحولات اجتماعی ماندگار، هم آنها که در بستر فرهنگ اصیل یک جامعه شکل می گیرند، آفرینش خود را بیشتر مدیون نوع تفکر راهبرانشان هستند تا تنش های ناشی از هیجانات اجتماعی. یکصد و هفت سال پیش چنین تحولاتی در لایه های روشنفکری جامعه ی ایرانی رخ داد که همچون شهابی زود گذر اما روشنگر و به یاد ماندنی بود. انقلاب مشروطه هرچند با انگیزه ی ایجاد اصلاحات در ساختار سیاسی کشور پا به عرصه وجود گذاشته بود، لیکن بیشترین تاثیرات خود را در حوزه فرهنگ، هنر و ادبیات بر جای گذاشت و در هر یک از این عرصه ها نوابغی بی نطیر به تاریخ ایران تحویل داد که هنرمندان، ادیبان و اهالی فرهنگِ راستینِ امروز نیز به عنوان نسل های منبعث از همان تفکرات، مدیون و دانش آموخته ی آن تحولات بنیادی هستند.
طراحی وب سایت

طراحی وب سایت

گروه طراحان «هفت رنگ آسمان»، قصد دارد با تخفیفی ویژه هنرمندان، به طراحی وب سایت بپردازد.
بنای کروی استکهلم

بنای کروی استکهلم

یکی از بزرگترین سالنهای جهان سالن کروی استکهولم است که استفاده های بسیار متنوعی دارد که از جمله آنها برگزاری کنسرت های بسیار بزرگ موسیقی است. بنای کروی استکهلم بزرگترین ساختمان کروی جهان است که ساخت آن دو سال و نیم به طول انجامیده است. در زبان سوئدی به گلوبن (globen) یا کروی شهرت دارد. بنایی به شکل یک توپ گلف خیلی بزرگ که ۱۱۰ متر قطر و ۸۵ متر ارتفاع داخلی آن است.
روش سوزوکی (قسمت چهارم)

روش سوزوکی (قسمت چهارم)

این داستان در حدود چهارده یا این پانزده سال قبل در یک فصل بهاری در شهر اودا (Ueda) در حوزه شینشو (Shinshu) اتفاق افتاد. شرکت کنندگان پرورش استعدادها، در یک محیط مطبوع در خانه یکی از آشنایان به دور هم جمع شدند. بچه های خانم شیمادا و خانم کیوچی با ویلونهای کوچکشان وارد شدند.
موسیقی در فلسفه شوپنهاوئر (I)

موسیقی در فلسفه شوپنهاوئر (I)

واگنرگوید: شوپنهاوئر نخستین کسی است که با روشن بینی فلسفی وضع موسیقی را درمیان هنرهای زیبای دیگر شناخت و تعیین کرد. آرتور شوپنهاوئر، فیلسوف بزرگ آلمانی، به سال ۱۷۸۸ در دانتزیگ متولد شد و در سال ۱۸۶۰ در فرانکفورت را در سال درگذشت. پس از پایان تحصیلات در رشته فلسفه، شاهکار خود کتاب۱۸۱۸ نوشت و آن را انتشار داد. ولی کتاب وی مورد استقبال قرار نگرفت و پس از سالها فقط چند نسخه آن به فروش رفت. تنها پس از حدود سی سال از انتشار کتاب مزبور در حدود سال ۱۸۴۸ بود که فلسفه او مورد استقبال قرار گرفت و ناگهان به اوج شهرت رسید.
پری ثمر (I)

پری ثمر (I)

مطلبی که پیش رو دارید، در سال ۱۳۴۸ درباره پری ثمر خواننده نامدار ایرانی اپرا نوشته شده است و در آن به شرح حال و فعالیت های او در آن برهه از زمان میپردازد. خواندن این مطلب استثنایی در مورد این خواننده اپرا که توسط نویسنده ای ناشناس در مجله کاوه مونیخ نوشته است، خالی از لطف نیست.