در طی چند هفته اخیر بالا رفتن 56 درصدی تعرفه گوشی تلفن‌همراه و متعلقات آن خبر شماره یک بسیاری از جراید و رسانه‌ها بود. تاثیر آن هم به‌سرعت بر بازار سایه انداخت و قیمت گوشی‌های ارزان تقریبا دو برابر شد و گوشی‌های گران هم 25 تا 30 درصد گران‌تر شدند.

جالب این جاست که هم‌زمان با گوشی تلفن‌همراه تعرفه تعداد زیادی از کالاهای وارداتی بالا رفت اما شاهد هیچ سروصدایی در مطبوعات نبودیم. تنها خبرساز لشکر تعرفه‌ها، تلفن‌همراه بود. در این میان تعرفه برخی از کالاها تا 100 درصد افزایش داشت که می‌توان به‌عنوان مثال به تعرفه 100 درصدی آلات موسیقی اشاره کرد. بلافاصله پس از اعلام خبر افزایش تعرفه‌های تعدادی از اقلام وارداتی به خیابان لارستان که مرکز مهم فروشگاه‌های پیانو در شهر تهران است مراجعه کردم و از مغازه‌داران وضعیت بازار را جویا شدم. تمام فروشندگان از وضع تعرفه 100 درصدی ناراضی بودند. زیرا قدرت خرید مردم با گران شدن قیمت‌ها کمتر می‌شد و پیانو‌ها روی دست فروشندگان می‌ماند.

وقتی حداقل میزان اضافه شده به قیمت پیانو را پرسیدم، شنیدن عدد «حداقل 500 هزار تومان» روی هر پیانویی که قبل از این زیر دو میلیون قیمت داشت من را متعجب کرد. تعجب وقتی بیشتر شد که فروشنده‌ای گفت که یکی از شرکت‌های واردکننده مهم پیانو به علت اینکه ارزان‌ترین پیانویی که تا قبل از اضافه شدن تعرفه‌ها در بازار آورده بود سه میلیون بوده، با وضع تعرفه‌های جدید حداقل یک میلیون تومان روی قیمت هر پیانو کشیده. وقتی از تقلب و قاچاق سؤال کردم داستان‌های باورنکردنی ولی حقیقی زیادی برایم تعریف کردند که پیانوی دست دوم را از کشور ارمنستان به قیمت 400 دلار خریداری می‌کنند و در بازار ایران با کمی دست‌کاری روی ظاهر پیانو و عملیات «آکبندسازی جعلی» همان پیانوی دورانداختنی را به قیمت یک میلیون و نهصد هزار تومان به هم‌وطنان می‌فروشند.

حکایت دیگری از سرهم کردن اجزای پیانو در ایران می‌گفت که به‌طور کل برای کسی که این مونتاژ را انجام می‌دهد، 500 هزار تومان آب می‌خورد. اما با چسباندن مارک تقلبی، متقلب محترم همان پیانوی مونتاژ شده را به قیمت یک میلیون و هشتصد هزار تومان در بازار می‌فروشد و یک میلیون و سیصد هزار تومان را به جیب می‌زند.

شنیدن این داستان‌ها مرا به فکر انداخت که هر کدام از آن پیانوهای زیبای خوش‌خط‌وخال می‌تواند یکی از قهرمانان داستان تقلب باشد. به خیابان جمهوری، مرکز فروش اصلی سازهای الکترونیکی ایران می‌روم و برخلاف همیشه که وقتی از کنار ویترین فروشگاه‌های عرضه سازهای حرفه‌ای رد می‌شدم، قلبم تند نمی‌زند، همان سینتی‌سایزرهای دو سال پیش را می‌توان پشت ویترین دید.

گیتار Ibanez سری JS که به طرح Joe Satriani معروف است را می‌بینم که خاک گرفته و رنگ‌ورویی ندارد. انواع و اقسام مارک‌های نامرغوب چینی در مغازه‌های سازهای آماتوری به چشم می‌خورد. وقتی فکر می‌کنم کسانی هستند که می‌خواهند موسیقی را با این سازها شروع کنند، دلم به حالشان می‌سوزد، چون شروع موسیقی آن هم با ساز ارزان و غیراستاندارد نتیجه جالبی ندارد.

از کنار یکی از مغازه‌های فروش ساز حرفه‌ای رد می‌شوم و چشمم به سازی می‌خورد که سه سال پیش تصمیم داشتم بخرم. به‌خوبی یادم هست که روز چهارشنبه‌سوری سه سال پیش در میان سروصدا و دود ترقه داشتم از ساز تست صدا می‌گرفتم! فروشنده که اصرار داشت این ساز نو است و تا به‌حال انگشت هیچ نوازنده‌ای به کلیدهای آن نخورده، قیمت یک میلیون و هفتصد هزار تومان را به من پیشنهاد داد. وقتی من اصرار کردم باید با وارد‌کننده اصلی آن شرکت که آقای ج بود مذاکره کنم، شماره آقای ج را گرفت و گوشی را به من داد.

به‌خوبی یادم هست که به آقای ج گفتم، ساز دست دوم است و قیمت نوی آن در بازار جهانی 800 دلار است. من حاضرم برای این ساز دست دوم معادل قیمت نو در بازار جهانی را پرداخت کنم که به‌حساب من 800 هزار تومان می‌شود و آقای پشت‌ خط که اول عصبانی شده بود با خود حساب کرد که حرف منطقی است و اگر ساز را نفروشد متضرر خواهد شد، پیشنهاد مرا پذیرفت.

اما از آن جایی که ساز برخلاف ادعای فروشنده دست دوم بود و نمی‌شد کارکرد بی‌نقص آن را در طی چند سال تضمین کرد من از فروشنده اصلی درخواست گارانتی یک ساله کردم که پس از بحث و جدل به این نتیجه رسیدم که ساز را نخرم. حالا پس از گذشت سه سال همان ساز را در ویترین مغازه‌ای دیگر می‌بینم و وقتی از جوان فروشنده قیمت ساز را جویا می‌شوم او بلافاصله در جواب من می‌گوید: این ساز جدید است، مدل 2005 است. همین یکی در تمام ایران وارد شده که ما می‌فروشیم.

می‌گویم: نو است یا دست دوم؟

می‌گوید: آقا مدل 2005 است، اصلا دست دوم این ساز در بازار نیست!

وقتی قسمت اصلی سؤال را دوباره تکرار می‌کنم بعد از مشورت با فروشنده دیگری که در فروشگاه پشت میز نشسته عدد یک میلیون و نهصد و پنجاه هزار تومان را تحویل من می‌دهد.

بی‌اختیار به یاد تمثیل قالی کرمان می‌افتم که هرچه پا می‌خورد گران‌تر می‌شود.

وقتی افزایش قیمت بر اساس افزایش تعرفه‌ را از یکی از فروشندگان عمده محصولات حرفه‌ای می‌پرسم در جواب می‌گوید: «قیمت تمام آلات موسیقی که مشمول تعرفه 100 درصدی شده‌اند، بین 25 تا 30 درصد اضافه شده.» و هنگامی که تاثیر این افزایش تعرفه و افزایش قیمت را بر روند خریدوفروش جویا می‌شوم به‌سرعت می‌گوید: «کسادی بازار».

و خب درست هم می‌گوید.

بعد از قدم زدن و پرس‌وجو در خیابان جمهوری این سؤال به ذهن من می‌آید که هدف از افزایش تعرفه چیست؟ کمک به تولید داخلی! این افزایش چه هزینه‌ای دارد؟ کسادی بازار خریدوفروش، رو آوردن جوانان مستعد کشورمان به سازهای ارزان و غیراستاندارد؟ گران‌فروشی و تقلب؟ دولت که با هدف خیرخواهانه دست به افزایش تعرفه زده چه راه‌کاری برای کنترل تبعات این افزایش اتخاذ کرده است؟

حقوق مصرف‌کننده در کدامین قسمت این معادله در نظر گرفته شده است؟

تعرفه چگونه و با چه فرایندی تعیین می‌شود؟

نقش نهادهای صنفی در تعیین تعرفه گمرک کجاست؟ امیدوارم پاسخی برای این پرسش‌ها بیابم و تمام این اقدام‌ها به نفع هنر موسیقی نوپای کشورمان تمام شود.