گذشتن از مرز کلمات با «تریو اولریش درِکس‌لِر» (I)

مروری بر اجرای تریو اولریش درِکس‌لِر در موزه‌ی موسیقی تهــران
روز پنج‌شنبه یازدهم مهرماه ۱۳۹۲ گروه تریو اولریش درِکس‌لِر در فضای باز موزه‌ی موسیقی تهران به اجرای قطعاتی در سبک جَز پرداختند. متنی که در پی می‌‎آید مروری است بر این اجرا. این اجرا با هماهنگی انجمن فرهنگی اتریش (ÖKF) و موزه موسیقی تهران برگزار شده است.

روی پله‌های فضای بازِ موزه‌ی موسیقی تهران، صندلی‌هایی چیده شده و تماشاچیان در حال نشستن هستند. حوالی ساعت ۱۹:۳۰ است که دیگر آفتابی در کار نیست و کم کم خُنکای پاییزی شروع می‌شود. اولریش درِکس‌لِر (Ulrich Drechsler) با سازِ اصلی‌اش کلارینت‏باس قرار است با میشائل تیفِن‌باخر (Michael Tifenbacher) که پیانو می‌زند و یورگ میکولا (Jörg Mikula) که درامز می‌نوازد قطعاتی را در سبک جَز اجرا کنند. آنها از اتریش آمده اند. اولریش سمت چپ ایستاده، میشائل سمت راست، پشت پیانو الکتریک نشسته و یورگ بین آنها پشت درامزش نشسته. اولریش درِکس‌لِر بعد از خوشامدگویی، از این که پیانویی که در اجرا نواخته می‌شود الکتریکی است عذرخواهی می‌کند ولی می‌گوید سعی خودشان را خواهند کرد تا خوش‏صدا بنوازندش و به این صورت فروتنیِ خود را نشان می‌دهد.

سبک موسیقی تریو اولریش درِکس‌لِر را در واقع می‌توان جز اروپای شمالی دانست. سبکی که مبتنی بر ملودی‌های فولک و هارمونی‌های جز معاصر است و بیش از این که به صرف تکنیک بیاندیشد، در پی معناست و به عمق می‌رود. تریو اولریش درکس‏لر دو آلبوم به نامهای «چیره‌دستیِ هارمونیک» (Concinnity) و «فراتر از کلمات» (Beyond Words) دارند که آهنگ‏هایشان، همه آکوستیک هستند و در آنها از سازهای الکتریکی استفاده‌ای نشده است. به همین دلیل است که اولریش در این ابتدای کنسرت به خاطر حضور پیانو الکتریک عذرخواهی می‌کند.

اولین قطعه، «برای اندی و تقدیم به دِزی» (For Andy, dedicated to Desi) نام دارد. درامز، پیانو و کلارینت‏باس، می‌نوازند و این نوید را می‌دهند که قرار است سرشب یازدهم مهر را خوش‌صدا کنند. تماشاچیانی هستند که یا هنوز در راه‌اند و یا گُله‌گُله از راه می‏رسند و از گوشه‌ی پله‌ها بالا می‏آیند و روی صندلی‌ها می‌نشینند.

قطعه‌ی دوم «هم‌نفس‌ها» (Soulmates) نام دارد. حالا که کلارینت‏باس و درامز گرم‌تر شده اند، فضای موسیقایی محیط موزه‌ی موسیقی نیز گرم‌تر می‌شود. فضای این قطعه نرم و گوشنواز است، به حدی که یورگ (درامر) هم درامز را با دست می‌نوازد. تبحر او در نواختن با دست و حس و لطافتی که در این نوازش دارد، صدایی نرم و بی‌ادعا ایجاد می‏کند که تناسبی عالی با سبکِ خودِ تریو دارد.

آهنگ سوم «فراتر از کلمات» (Beyond Words) است. عنوانی که بر روی بروشور اجرا نیز نوشته شده. این آهنگ با نُت‌های خلوت پیانو و نُت‌های کشیده‌ی کلارینت‏باس در محدوده‌ی بم شروع می‌شود و آنچنان که از اسمش بر می‌آید، فراتر از کلمات است و هیچ نباید درباره‌اش گفت. تنها همینکه این آهنگ در اجرای اصلی در آلبوم «فراتر از کلمات» خواننده دارد (Efrat Alony). اما در اجرای امشب، خواننده حذف شده است.

هوا کم‌کم خنک‏تر می‏شود اما گرمای فضای موسیقی، این خنکی را جبران می‌کند. با این که فضای موسیقی تریو اولریش درِکس‌لِر عمیق و خلوت و پُرآرامش است، اما صدای پارس سگ‌های خانه‌های اطراف و صدای قژقژ دستگاه‌های هواساز همسایه‌ها و غُرش ماشین‌هایی که در کوچه‌های باریک اطراف با سرعت می‌رانند و بوقی هم می‏زنند، هر از گاهی این عمق و خلوت و آرامش را بر هم می‌زنند. همچنین مکالمات بلند بعضی از تماشاچیان که گویا برخی‌شان هم از مسؤولانِ برنامه هستند، نمی‏گذارند بعضی نُت‌های ظریف و دقیق اولریش شنیده شوند.

به همین خاطر بد نیست جای‌مان را عوض کنیم و به ردیف‌های جلوتر برویم…

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

قلب مشکاتیان برای مردم می‌طپید (I)

در بحبوحۀ جریان سنت‌گرایی در موسیقی ایرانی، پرویز مشکاتیان از نیشابور به تهران آمد. در مهم‌ترین پایگاه ترویج بازگشت به سنت‌های موسیقی به آموختن سنتور و ردیف موسیقی ایرانی پرداخت ولی از پایگاهی که برای اولین‌بار اصطلاح «موسیقی سنتی» را در ایران باب کرد، هنرمند خلاقی به ظهور رسید که سال‌ها هنر بدیع و ایده‌های ناب او، تحسین اهل هنر و اقشار مختلف اجتماع ایران را برانگیخت. اینکه چرا مشکاتیان با وجود تحصیل در مراکز یادشده، وارد مسیر مغلوط کهنه‌پرستی و سنت‌طلبی نشد و امروز (جدا از مبحث تئوری موسیقی ایرانی) می‌توان او را ادامه‌دهندۀ روش علینقی وزیری دانست، موضوع این نوشتار است.

یادداشتی بر آلبوم «مجنون زمانه»

هم باید اهل ریاضت و مراقبه باشی و هم بخواهی خود را به تنگنای صبوری بیازمایی. چنین اگر بود، یک بار چهل دقیقه آنچه را در «مجنونِ زمانه» موسیقی نامیده شده چله می‌نشینی، با سِیلی از پرسش‌ها در سر، آمرزیده برمی‌خیزی.

از روزهای گذشته…

وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (XI)

وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (XI)

در دوران نا به سامانی زندگی می کرد و چون شیفته ی هنرهای زیبا بود رساله ی الشرفیه فی نسب التالیفیه را در پنج فصل به زبان عربی در باب هنرهای زیبا نوشت. کتاب الادوار را صفی الدین در سنین جوانی نوشت که در آن به شرح اصول پرده بندی عود، فواصل موسیقی، ؛آموزش خوانندگی… پرداخته است.
نقد ردیف علی اکبر شهنازی

نقد ردیف علی اکبر شهنازی

هفته گذشته در فرهنگسرای هنر(ارسباران) جلسه نقد ردیف میرزاحسینقلی فراهانی نوشته داریوش پیرنیاکان، توسط سید علیرضا میرعلینقی برگزار شد.
والی: در کارهای ما، محور غربی بود و روبنا موسیقی ایرانی!

والی: در کارهای ما، محور غربی بود و روبنا موسیقی ایرانی!

تا سال ۲۰۰۰ وقتی من روی آوازهای محلی کار میکردم، اساس موسیقی غرب بوده، مثل کارهایی که میدانم بسیاری از موسیقیدانان ایران می کردند. خیلی از موسیقیدانان چین و کره هم که مهاجر بودند، به این سبک کار میکردند که زیر بنا سیستم موسیقی غرب است، یعنی گام تعدیل شده باخ و استیلهای مختلفی که از موسیقی غرب آمده، سیستم هارمونی و پلی فنی غربی و در روبنا ملودی ها و نغمه های موسیقی محلی است. من از موسیقی محلی به این خاطر استفاده می کردم که از این موسیقی به عنوان ماده خام به خوبی می شود استفاده کرد.
پن فلوت (I)

پن فلوت (I)

پن فلوت pan flute (که به نامهای سیرینکس syrinx یا کوییلز quillsهم خوانده میشود) یکی از باستانی ترین سازها است که بر اساس قوانین لوله های صوتی بسته ساخته میشود و معمولا با ده یا بیش از ده نی که به ترتیب طول و گاهی قطر کنار هم چیده شده اند ساخته میشود.
About گروهی برای بداهه نوازی (IV)

About گروهی برای بداهه نوازی (IV)

این پرسش در واقع نقطه ضعفی است که کاکسون همواره به آن اشاره می کند. «مشکلی که از نظر من وجود دارد این است که همیشه باید موسیقی را در دسته و کلمه ها خلاصه کنیم و واژه ها به داستان های خود نیازمندند که حاصل کنار هم گذاشتن این گونه تاریخچه ها هستند. در حال که داستان ما فقط درباره چهار نفر است که در یک استودیو هستند.»
لویی بلسون، خداوندگار جز درام

لویی بلسون، خداوندگار جز درام

لویی بلسون (Luigi Paulino Alfredo Francesco Antonio Balassoni)که همه او به عنوان یک نوازنده درام (در سبک جز) برجسته می شناسند. او یک پیشرو در نوازندگی double-bass درام، آهنگساز، تنظیم کننده، رهبر گروه، استاد و مدرس سبک جز است. دوک الینگتون او را چنین معرفی مینماید : “برترین نوازنده درام در جهان” و باید این حقیقت را قبول نمود که این جمله تنها تمجید از بلسون نیست بلکه وی در طول نوازندگیش تکنیکی که داشت و سرعت خیره کننده اش الگوی بسیاری از نوازندگان حال درام میباشد.
ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (III)

ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (III)

آبرئو پس از اتمام تحصیل به عنوان اقتصاددان برای دولت کار می کرد. سپس در سال های ۱۹۶۰ به عنوان نماینده پارلمان در انتخابات برگزیده شد؛ اما موسیقی هیچ گاه از ذهن او جدا نشد.
اصطلاحات مربوط به beat یا ضرب

اصطلاحات مربوط به beat یا ضرب

… back beat اصطلاحی است در موسیقی برای ضربهای شماره دو و چهار در میزانهای چهار ضربی، به همین دلیل از این اصطلاح برای میزانهای ۱۲/۸ – معادل ۴/۴ ضربدر ۳/۲ – نیز استفاده می شود. این اصطلاح در مقابل down beat که به ضرب اول میزان گفته می شود کاربرد دارد.
برداشتی درد مندانه از پاسیون سن ماتیوی باخ

برداشتی درد مندانه از پاسیون سن ماتیوی باخ

به مسیح می اندیشم و به ایمانش و به حادثه مصلوب شدنش و البته به درد. درد فرو شدن میخ بر گوشت دستانش، درد ایمان از هم پاره شده، درد عشق، درد تنهایی. پاسیون سن ماتیوی باخ بدون شک اثری ست در باب درد. چه آن دردی که خون می چکاند از قلب و تن، چه آن درد شک و بد گمانی در لحظات واپسین به راهی که رفته ای، زجر کشیده ای، طعنه شنیده ای و ایمانت را بر آن استوار نمودی.
موسیقی وزیری (III)

موسیقی وزیری (III)

علی نقی خان وقتی روح مرا تکان میدهد که کاسه تار را مثل‏ طفل عزیزی در آغوش گرفته و پیشانی هوشمند او بر روی آن خم شده‏ و سر انگشتان او مثل اطفال بیخیال بر روی دسته تار پشت سرهم میدوند. آن وقت، وزیری هم همه امواج دریا، ضجّه آبشار، زمزمه جویبار، ناله گرد بادها، آهنگ معاشقه نسیم با شاخسارها را به گوش شما میرساند. با مضراب‏ بر روی سیمهای تار، همان حکایتهائی را که آبهای کف‏آلود به صخره‏های‏ رودخانه و بادها بر برگهای سبز خوانده‏اند برای شما میسراید. چشم‏ شما چیزی نمی‏بیند: بر روی کاسه تار، دستی مثل قلب مضطرب عاشق در ضربان