اصول نوازندگی ویولن (XV)

الگوی شماره ۲/۴/۲:
-تکنیک چرخش آرشه

همانطور که پیشتر درباره الگوی دست گیری آرشه اشاره شد، نرمچه شست راست بر کناره بالایی دهانه پاشنه و یا در حالت مطلوب تر در ناحیه لبه بالایی دهانه پاشنه و چوب آرشه قرار می گیرد و فرم کلی این انگشت به شکل صاف و بدون انحنا به سمت داخل و در حالت مطلوب تر به شکل هلالی به سمت خارج دست می باشد.

از طرف دیگر با بررسی فرم و شکل فیزیکی آرشه می توان به عدم وجود یکنواختی در اندازه پارامترهایی چون وزن و قطر در طول پی برد.

حال اگر فرض کنیم یکی از عوامل در میزان صدای حاصله از آرشه کشی، که همان “فاصله عرضی” آرشه تا خرک می باشد توسط نوازنده در طول یک آرشه چپ یا راست ثابت نگاه داشته شود(در واقع با این فرض، تاثیر پارامتر فوق را در ذهن کنار می گذاریم)؛ در خواهیم یافت که در صورتی میزان صدای حاصل از یک طول آرشه “ثابت” خواهد ماند که سایر عوامل با توجه به تغییرات بنیادی پارامترهای ذاتی طراحی آرشه که در بالا ذکر شد، دستخوش تغییرات گردند.

زیرا میزان صدای حاصله از ساز برای یک نت مشخص در یک نقطه از گریف(بدون در نظر گرفتن نقش خود ساز) که ناشی از آرشه کشی دست راست می باشد، بستگی مستقیمی به عوامل زیر خواهد داشت:
الف- مشخصات فیزیکی آرشه
ب- خصوصیات رفتاری دست راست شامل نحوه ایجاد تغییرات در شکل دست گیری و نیز تغییرات در میزان اعمال نیروی مچ
با در نظر گرفتن این نکته که آرشه در طول خود با حرکت از سمت پاشنه به سمت نوک به تدریج دچار کاهش قطر و وزن می گردد، به این نکته خواهیم رسید که نوازنده در طول یک آرشه راست در صورتیکه خواهان ثابت نگاه داشتن میزان صدای حاصله از آرشه کشی باشد، نیاز دارد تا به تدریج بر میزان فشار وارد شده بر آرشه بیفزاید.

طبیعی است در جهت حفظ منظور فوق، در یک آرشه چپ عکس عمل اتفاق افتد و از میزان فشار وارده به آرشه به تدریج با نزدیک شدن به پاشنه کاسته گردد.

تذکر-۳۰: بهتر است جهت وارد نمودن فشار بر آرشه تنها نیرو از ناحیه مچ بر آرشه وارد گردد و سایر قسمت های دست مانند بازو، و ساعد درگیر نگردند.

فشار وارد بر آرشه از طریق مچ نیز بیشتر از طریق شست و انگشت اشاره (انگشت اول) منتقل می گردد.

لازم به یادآوری است که در حالتی که نوازنده به دنبال حداکثر صداگیری حاصل از آرشه کشی است، طبیعی است فشار وارد بر آرشه از مچ افزایش می یابد و آرشه نیز قاتم نگاه داشته می شود(پیشتر در بخش زاویه قرارگیری آرشه بر سیم اشاره شد) و فاصله عرضی آرشه تا خرک نیز کاهش می یابد.

اما هنگامی که هدف حفظ ثابت میزان صدا باشد، بسیار آسانتر خواهد بود که نوازنده به جای افزایش تدریجی فشار توسط مچ برای جبران کاهش وزن آرشه، بتواند از تغییر در شیوه و تکنیک آرشه کشی سود جوید و از نقش خود در ارتباط با صرف نیروها بکاهد.

بنابراین برای رسیدن به منظور فوق می توان از نقش فشار وارده از طرف مچ به آرشه کاست و از تغییرات وزنی آرشه در طول آن و راهکارهای استفاده از پتانسیل های خود آرشه با بهره جویی از شیوه های آرشه کشی سود جوست.

حال در توضیح راهکار فوق می توان به ابتدای این قسمت مقاله باز گشت و به نقش و شکل شست راست توجه نمود.

در یک آرشه راست در پاشنه شست می تواند به شکل شکسته و هلالی به سمت خارج در کناره آرشه قرار گیرد و آرشه نیز به شکل مایل قرار گیرد و به تدریج با شروع آرشه کشی و حرکت به سمت نوک و در حالی که از میزان قطر و وزن آرشه کاسته می گردد، آرشه توسط شست به تدریج چرخانده شود.

به طبع در این حالت با تغییر تدریجی در میزان شکستگی شست، آرشه از حالت مایل به شکل قائم بر سیم دوران خواهد داشت و شست نیز از شکل هلالی به شکل صاف تغییر حالت خواهد داد.

چرخش تدریجی آرشه با حرکت از پاشنه به سمت نوک و برعکس، باعث می گردد که با “ثابت نگاه داشتن و یا ایجاد تغییرات اندک در میزان نیروی وارده از مچ بر آرشه” و جلوگیری از اعمال تغییرات دائمی و زیاد در میزان این نیرو، زاویه اعمال نیروی مچ توسط آرشه بر سیم تغییر یابد.

به طبع در حالتی که آرشه به حالت قائم بر روی سیم کشیده می شود، میزان بیشتری از نیروی مچ نسبت به حالت مایل بر سیم وارد شده و منتقل می گردد و تغییر زاویه آرشه بر روی سیم از اثر کاهش وزن آن با نزدیک شدن به سمت نوک می کاهد.

طبیعی است در آرشه چپ عکس مورد فوق می تواند اتفاق افتد. بدین معنا که می توان با حرکت از سمت نوک به سمت پاشنه به تدریج آرشه را با کمک شست از حالت قائم به شکل مایل بر سیم سوق داد.

نکته ای که در اینجا توجه به آن ضروری به نظر می رسد، کیقیت و نحوه ساخت خود آرشه مورد استفاده نوازنده است. زیرا آرشه های مختلف خصوصیات بسیار متفاوتی دارند. به طبع هر چه آرشه مورد استفاده مرغوبتر از لحاظ تکنیک ساخت و متریال های مورد استفاده باشد و نیز هماهنگ از لحاظ طول و وزن با فیزیک دست نوازنده باشد، نتیجه مطلوب تر خواهد بود.

تذکر-۳۱: در اینجا لازم به یادآوری است که استفاده از راهکار مورد اشاره در این بخش، بیشتر در قطعاتی با تمپوهای پایین تا متوسط توصیه می گردد. زیرا روند چرخش آرشه در حین آرشه کشی در قطعات سریعتر می تواند باعث بروز دشواری در اجرا گردد.

Viol.ir

یک دیدگاه

  • سسس
    ارسال شده در فروردین ۱۳, ۱۳۹۳ در ۸:۰۷ ب.ظ

    حالت ها در ویلن را چگونه تشخیص دهیم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

فرایند خم کردن زه وارها و اتصال آن به ساختمان کلافها در ویولن (I)

محتوای این مقاله بخشی از دروس ارائه شده در شهریورماه ۱۳۹۷ در کارگاه رضا ضیائی (RZW) توسط رضا ضیائی است که فرشاد شالپوش آن را گردآوری و تدوین کرده و امیر خمسه ویراستاری آن را بر عهده گرفته است. متن کامل و دیگر مقالات مرتبط در آرشیو کارگاه موجود است. زه وار به عنوان بخشی…
ادامهٔ مطلب »

مروری بر آلبوم «کنسرتوها»

آغاز راه، در رجز، هنگامی‌که نرم‌ نرمک اتمسفر چهارگاه از ابهام چند نغمه‌ی اولیه به در می‌آید و بر همه‌جا تسلط می‌یابد هراس نیز همراه آن گسترده می‌شود که مبادا آهنگساز برای بازآفرینی رویارویی جمع و فرد یا نبرد گلادیاتوری‌اش (۱) راه دَمِ دست را برگزیده باشد. از یک‌سو برای ساختن تضادهای پیش‌برنده‌ی یک کنسرتو به سراغ گنجینه‌ی همیشه حاضر و آماده‌ی هویت‌نمای دستگاه‌ها رفته و ماده‌ی خامشان را بی پردازشی در برابر فضای ناآشنا بگذارد و از سوی دیگر بار عاطفی نام «رجز» و کارکردش در جنگ (یا جنگ نمادین؛ تعزیه) را دستاویز تأکید بر شباهت کنسرتو به نبرد کند و تمام.

از روزهای گذشته…

امیرآهنگ: مکتب آموزش هارمونی روسیه با فرهنگ ما در ایران سازگارتر است

امیرآهنگ: مکتب آموزش هارمونی روسیه با فرهنگ ما در ایران سازگارتر است

استاد حنانه فرم موسیقی را با مِتُدِ ایتالیایی و از روی کتابِ جولیو باس (تئوریسین، کمپوزیتور و اُرگ نواز ایتالیایی) تدریس می کردند. این کتاب را هم خودشان از زبان ایتالیایی ترجمه کرده و بصورت دستی تایپ کرده بودند که بصورت زیراگس در آن سالها تکثیر و در اختیار امیر علی حنانه و من و سپس بقیه شاگردانشان قرار گرفت. البته جلد اول (شامل عناصر ریتمیک در ملودی و پیوند شعر و موسیقی) و جلد دوم (شامل موتیف، نیم جمله، جمله و پرییود موزیکال) بعدها یعنی در سال ۱۳۷۳ توسط انتشارات چنگ (با سانسور بخشی از مقدمه مترجم کتاب که توسط استاد حنانه نوشته شده بود!) چاپ شد. این کتاب در اصل در شش جلد است.
صالحی: برای دومین بار کنسرتو ویولون چایکوفسکی را اجرا می کنم

صالحی: برای دومین بار کنسرتو ویولون چایکوفسکی را اجرا می کنم

از یازده سالگی ویولون را با آقای سیاوش ظهیرالدینی آغاز کردم. من یکسال با ایشان کار کردم و بعد با آقای علی رئیس فرشید هم یکسال و نیم کار کردم و بعد خودم کار کردم. جمعا دو سال و نیم در ایران کلاس ویولون رفتم تا اینکه در سال ۱۳۸۱ در تاجیکستان به دانشگاه رفتم.
سلطانی: اسپکترالیست ها ذهنیت و دیدگاهشان را بر کلیت و تداوم کاربردی استوار می کنند

سلطانی: اسپکترالیست ها ذهنیت و دیدگاهشان را بر کلیت و تداوم کاربردی استوار می کنند

بله، می تواند این گونه هم باشد، اما تکرار در موسیقی مینی مال، مرا به شدت یاد موسیقی دستگاهی ایران و موسیقی باخ می اندازد. تصور من این است که ماهیت و جوهره ی این سه نوع موسیقی، شباهت و اشتراکات فراوانی دارند، در عین حال که ساختارشان را هم نمی توان از درون به هم ریخت. البته روند تکراری و ماهیت ذاتی تکرارِ درون گرای این موسیقی ها، امکان گسترش و خلاقیت ها را هم کم می کند و فکر می کنم بیشترین راه رشد، خلاقیت در مورد این ژانرهای موسیقایی، چگونگی اجرا، رنگ های صوتی و ترکیب هاست، نه فرم، ساختار و جوهره ی خود موسیقی.
سلطانی: بسیاری از مینیمالیستها به هیچ وجه قابل قیاس با یکدیگر نیستند

سلطانی: بسیاری از مینیمالیستها به هیچ وجه قابل قیاس با یکدیگر نیستند

در حال حاضر مینی مالیست های زیادی در حوزه ی موسیقی در تمام جهان فعالیت می کنند و به هیچ وجه قابل مقایسه با هم نیستند، حتا قابل مقایسه با دهه ی شصت و هفتاد میلادی هم نیستند؛ اما به هر حال می توان به چهره های شاخص و تأثیر گذاری اشاره کرد که بعضی شان به شرق هم گرایش داشته اند. تری رایلی نخستین آهنگ ساز این جریان است که محبوبیت زیادی هم به دست آورده است.
سازهای کوبه ای

سازهای کوبه ای

سازهای کوبه ای از قدیمی ترین سازهایی هستند که از هزاران سال پیش تمدن بشری از آنها استفاده میکرده است. اولین استفاده بشر از سازهای کوبه ای برای برقراری ارتباط راه دور بوده و بتدریج برای مراسم شادی، عزا، تشریفات مذهبی و … از آنها استفاده شده است. سازهای کوبه ای به همراه سازهای بادی برنجی از زمانهای دور در خدمت موسیقی بوده اند که این نشان دهنده لزوم وجودی آنها در موسیقی است. ریتم نیاز طبیعی هر انسان است و شاید یادآوری این مطلب برای شما جالب باشد که در هر فرهنگ و کشوری که نگاه کنید، کودکان علاقه مفرط دارند تا با چوب روی سطل یا شیء مشابه بکوبند که این مسئله نیاز فطری انسان به ریتم را نمایش می دهد.
کیوبیس هفت (I)

کیوبیس هفت (I)

نرم افزار قدرتمند و محبوب “Cubase” که از تولیدات کمپانی “Steinberg” بشمار میرود؛ یکی از بهترین و قدیمیترین نرم افزار حوزه موسیقی و تکنولوژی صدا میباشد که از زمان تولید آن در ۱۹۸۹ تاکنون تحولات زیادی را پشت سر گذارده و هم اکنون در نسخه هفتم خود یکی از پرسرو صدا ترین و بهترین نرم افزارهای این صنعت میباشد. از دیگر محصولات شرکت آلمانی “Steinberg” میتوان به “VST” و سیستم “ASIO” اشاره داشت.
شیوه ای برای نت نویسی سیستمهای میکروتونال ۱۲ قسمتی (I)

شیوه ای برای نت نویسی سیستمهای میکروتونال ۱۲ قسمتی (I)

موسیقی میکروتونال بر اساس فواصل کمتر یا بیشتر از ترکیبات پرده و نیم پرده شکل می گیرد. این فواصل متنوع بوده و اندازه های گوناگون را شامل می شوند. همچنانکه امروزه برای نشان دادن تغییر فاصله به اندازه نیم پرده از علائم “بمل” و “دیز” استفاده می شود برای نشان دادن فواصل میکروتونال نیز علائم عرضی متفاوت ابداع شده است. به هنگام مطالعه نوشته های مرتبط با میکروتونالیته با انبوهی از مدلهای پیشنهادی برای نوشتار موسیقی مواجه می شویم. تعدد مدلها گویای عدم اتفاق نظر برای ابداع علائمی واحد است. دلیل این مسئله می تواند تاکید بر دقت درتعیین اندازه فاصله یا اعمال سلیقه شخصی فرد ارائه دهنده علامت باشد. مثالی از این مورد تفاوت علائم ربع پرده در دیدگاههای مختلف است:
انتشار ویرایش جدید ردیف میرزاعبدالله برای سنتور

انتشار ویرایش جدید ردیف میرزاعبدالله برای سنتور

کتاب ردیف میرزاعبدالله براساس اجرای مجید کیانی، به آوانگاری شهاب مِنا، با نُت‌نویسی کامپیوتری، صفحه‌بندی و ویرایش مجدد، توسط مؤسسۀ فرهنگی_ هنری ماهور تجدید چاپ شد. ردیف میرزاعبدالله یکی از منابعِ اصلیِ آموزشِ ردیف در موسیقی ایرانی محسوب می‌شود. این ردیف در اصل بنا بر ساختار و تکنیک‌های نوازندگی سه‌تار شکل گرفته است لیکن با محورقراردادن آن توسط نورعلی برومند برای سایر سازهای موسیقی دستگاهی نیز مورد استفاده قرارگرفت. مجید کیانی، که یک دورۀ کامل این ردیف را نزد نورعلی برومند و داریوش صفوت آموخته است، پس از سال‌ها ممارست آن‌را براساس تکنیک و شیوۀ مضراب‌گذاری حبیب سماعی برای سنتور تنظیم، و اجرای صوتی خود ‌را در سال ۱۳۶۷ منتشر کرده که سال‌ها به‌عنوان مرجع درس ردیف در مراکز دانشگاهی موسیقی ایران مورد استفاده قرار گرفته است.
زنان در موسیقی قاجار (I)

زنان در موسیقی قاجار (I)

وقتی که در هنگامه ی کم مانند عصر حاضر،هر گفت و شنفتی در حوزه موسیقی نیازمند رعایت احتیاط از سوی اهالی موسیقی است (آن هم در هزاره سوم !) و هنوز تصمیم متفق القولی از سوی متوالیان فرهنگی در مورد حرمت یا حلت این هنر بیچاره اتخاذ نشده است، از” حافظ” که در بیدادگاه قرن هشتم می زیسته چشمداشتی به غیر از آنچه در ابتدا آمد، نمی توان داشت. این فجایع فرهنگی یعنی پنهان نوشی، پنهان نوازی، پنهان نگاری و… و از سوی دیگر حضور مستمر مورخان سر سپرده، سبب شده است که متاسفانه صفحات تاریخ مان را به ناگزیر در میان پنهان سرائی های ادبیات مان جستجو کنیم. و این واقعیت آنگاه نمود بیشتری پیدا می کند که بخواهیم در مورد تاریخ موسیقی ایران آن هم از نوع زنانه اش پژوهش کنیم و مجبور شویم از درگاه ادبیات هم با دستی تقریبا خالی باز گشته و سفرنامه های فرنگیان ساکن ایران را ورق بزنیم.
نگاهی به «اینک از امید» (V)

نگاهی به «اینک از امید» (V)

تصنیف «آغازی دیگر» با اینکه از نظر ملودیک (مخصوصا از نظر مد گردی)، دارای قوت هایی است، ضعف های اساسی در بخش چند صدایی و همچنین پیوند شعر و موسیقی دارد.