وداع با موسیقی آوانگارد (I)

«۷ سال پیش، سال ۱۹۶۶، داشتم برای کتابم، “گوناگونی بی نهایت موسیقی” (infinite variety of music)، مقدمه مینوشتم؛ این دوران برای من دوران ضعیفی از لحاظ موسیقی در قرن ما بود، به واقع ضعیف ترین دورانی که در زندگی تجربه کردم.» برنشتاین با این مقدمه سخنرانی خود را در مورد موسیقی آوانگارد و سریال شروع می کند و به جایی می رسد که می گوید: «چند سال قبل در مقدمه ای نوشته بودم، من امروز موسیقی های پاپ و راک را بیشتر از موسیقی های استادان موسیقی آوانگارد می پسندم، هرچند امکان دارد چند سال دیگر از این گفته پشیمان شوم؛ ولی امروز وقتی می بینم آهنگسازان آوانگارد تغییر مسیر داده اند و باز به موسیقی تنال برگشته اند، می فهمم پیش بینی ام درست بوده و استادان این مکتب به مسدود بودن این راه با تغییر مسیرشان اعتراف کرده اند. یک نوع نئوکلاسیسیم روی داده که باعث بوجود آمدن هوایی تازه شده است. دلیل این اتفاق کشف دوباره تنالیته است (نقل به مضمون از سخنرانی لئوناردو برنشتاین در تاریخ ۱۹۷۳ در دانشگاه هاروارد با عنوان «شعر زمین»)

سالهای ۶۵ تا ۸۵ در تاریخ موسیقی جهان، دوره مشاهده بزرگترین تحولات در موسیقی کلاسیک بود؛ این تحولات که از گرایش های فلسفی بعد از جنگ جهانی دوم سرچشمه می گیرد، دنیای موسیقی کلاسیک را چنان دچار تحول کرد که این میزان از دگرگونی در هیچ دوره ای سابقه نداشت. نگاه جدید به زیبایی، به صدا، به فرم، به سازها و… آثاری را رقم زد که بخشی از مخاطبان موسیقی کلاسیک را به حیرت وا داشت. گرایش به موسیقی این دوره (که حدودا بیست سال در اوج بود) تا امروز هم کم و بیش از طرف بعضی از موسیقیدانان در جهان پیگیری می شود ولی پس از اینکه بسیاری از سرآمدان و بنیانگذاران این مکتب که به طور عام «آوانگارد» نامیده می شود، از ادامه این مسیر سر باز زدند، توجه به این مکتب کمتر و کمتر شد، تا جایی که امروز کمتر هنرمندی در این مکتب به فعالیت می پردازد و دستاوردهای آن بیشتر کاربردهای بینا رشته ای پیدا کرده است. (۱)

پندرسکی که یکی از مکتب داران آوانگارد در دهه ۵۰ و ۶۰ بود شاید اولین کسی بود که به مسدود بودن این راه اعتراف کرد و تغییر مسیر داد؛ پندرسکی می گوید: «”آوانگارد به فرد توهم جهانی بدون مرز می دهد؛ جهان موسیقایی اشتوکهاوزن، نونو، بولز و کیج برای ما که آغشته به رئالیسم سوسیالیسم (هنر رسمی کشورهای شوروی) بودیم، یک رهایی بود. یک دید و واقعیت جدید را به جهان باز میکرد. من خیلی سریع پی بردم که این تجارب جدید، بیشتر مخرب است تا سازنده»

جان کیج در حال اجرای یکی از پرفرمنسهایش که در آن به تولید صوت از ابزار غیر موسیقایی می پردازد


در جای دیگری او می گوید: «ما در دهه ۶۰ آنقدر قواعد موسیقی را شکستیم که من، به شخصه پرونده آنرا جمع کردم؛ برای اینکه دیدم نمیتوانم بیشتر از این کاری انجام دهم، بعد از قطعاتی مثل: فلورسنس (fluorecenses)، پلی مورفیا (polymorphia) و مرثیه ای برای قربانیان هیروشیما، هیچکس قطعاتی پیشروتر ننوشت؛ هیچ کس چیز جدید و تازه برای سازهای زهی ننوشت.» و ادامه می دهد: «فکر کنم دورانی آمد که دیگر برای من آوانگارد تمام شد. من قطعات زیادی در دهه ۵۰ و اوایل ۶۰ نوشتم و به این نتیجه رسیدم که دیگر نمیتوانم جلوتر بروم. من نمیخواستم خودم رو تکرار کنم؛ من میتوانستم ۱۰۰ تا مرثیه ای برای هیروشیما بنویسم، ولی نمیخواستم. » (۲)

پی نوشت
۱- باید توجه داشت که بسیاری از آثار موسیقی آوانگارد هم در دوره خود، آثاری بینارشته ای به شمار می آمدند.
۲- مصاحبه بروس دوفی با پندرسکی با ترجمه فرهاد پوپل در مجله گفتگوی هارمونیک.

4 دیدگاه

  • Mas
    ارسال شده در مهر ۲۴, ۱۳۹۲ در ۸:۱۵ ب.ظ

    بسیار عااالی

  • كامران
    ارسال شده در مهر ۲۴, ۱۳۹۲ در ۱۱:۴۲ ب.ظ

    درود بر شما
    مدیریت محترم سایت گفتگوی هارمونیک خواهشا این سوال بنده رو پاسخ بدین
    آیا نرم افزاری وجود داره که یه نتی رو بهش بدیم بعد با هر سازی که خواستیم صدای حاصل از اون نت رو تحویل بده؟؟
    مثلا من نت ویلون سل یا نت کلارینت بش بدم اون برنامه اون نتو بخونه وصدای اون نت با ساز مورد نظر رو تحویل بده
    از نویسندگان ارجمند سایت و مدیریت محترم خواشهمندم که پاسخ بنده رو بدن

  • ارسال شده در مهر ۲۵, ۱۳۹۲ در ۱:۰۱ ب.ظ

    دوست گرامی برنامه های مختلفی در این زمینه در بازار موجود است که بعضی از آنها حتی نت اسکن شده را می خوانند و به صورت فایل می دی درذ می آورد. شما می توانید اسکن شدن نت و تبدیل به می دی را در گوگل سرچ کنید.

  • كامران
    ارسال شده در مهر ۲۵, ۱۳۹۲ در ۴:۲۴ ب.ظ

    سجاد گرامی درود بر شما
    سپاس از پاسخ دهی شما بزرگوار

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

اولین دکتر موسیقی (I)

حســین ناصحی در سال ۱۳۰۴ در خانواده ای هنردوست به دنیا آمد. مادرش از شاگردان استاد درویش خان بود و تار می نواخت. به همین جهت ذوق موسیقی او از اوان کودکی پرورش یافت. وی از ســن ۱۴ سالگی با ورود به هنرستان عالی موسیقی و انتخاب ساز ترومبون زیر نظر اســتاد چک «ژوزف اسالدک» مشغول تحصیل گردیــد و پس از مــدت کوتاهی به همکاری با ارکســتر رادیو به سرپرستی پرویز محمود پرداخت. او جزو شاگردان ممتازی بود که به دعوت دولت ترکیه و با بورســیه هنرستان برای ادامه تحصیل روانــه آنکارا گردید و در آنجا زیر نظر اســتاد «کاظم آکســس» از شاگردان برجســته «بلا بارتوک» آهنگساز شهیر مجارستان به همراه دوست دیرینه اش ثمین باغچه بان به فراگیری آهنگسازی پرداخــت.

دوازدهمین دوره مسابقات گیتار تهران (مگتان ۱۲- بهمن ماه ۹۶) برگزار می شود

دوازدهمین دوره مسابقات گیتار تهران در روز ششم بهمن ماه ۱۳۹۶ به صورت اینترنتی برگزار خواهد شد. ای دومین دوره مسابقات مگتان است که به صورت اینترنتی به صورت ترکیب اجرای زنده و اینترنتی برگزار می شود و طبق معمول به برنده این مسابقه یک گیتار با ارزش اهدا خواهد شد.

از روزهای گذشته…

کارایندرو، بانوی موسیقی لایت (III)

کارایندرو، بانوی موسیقی لایت (III)

در کنار مقالاتی که درباره آنجلوپولُس نوشته شده، کتاب ولفارم ایشوته (Wolfram Schütte) و یاداشتهای ویلیام فائوکنر (Faukner) به ما یاد آوری می کنند که گذشته هیچگاه نمیمیرد و حتی نمی گذرد. بارها بازگشته به گذشته، در فرهنگ یونان بیش از هر جای دیگری دیده می شود و هنرمند یونانی به ندرت می تواند از آن بگذرد. همانند جرج سفریس (George Seferis) شاعر محبوب النی کارایندرو که یکبار گفته است: “یونان فرایندی متداوم است.” تاثیر گذشته یونان در خود کارایندرو بسیار وسیع است.
گزارشی از برنامۀ «بررسی آثار محمد سعید شریفیان»

گزارشی از برنامۀ «بررسی آثار محمد سعید شریفیان»

جمعه یکم خرداد ۱۳۹۳، فرهنگسرای ارسباران میزبان برنامه‌ای بود که به همت باشگاه موسیقی ارسباران برگزار شد. بررسی آثار محمد سعید شریفیان، یکی از آهنگسازان با سابقۀ کشور هدف این برنامه بود و در آن سعی شده بود تا از طریق نمایش فیلم، اجرای زنده و بحث و گفتگو، تعدادی از این آثار معرفی و مورد تحلیل قرار گیرند.
خیام خوانی منتشر می شود

خیام خوانی منتشر می شود

خیام خوانی پس از چهار سال، جمعه بیست اسفند باغ موزه قصر، ساعت ۱۷ با حضور عوامل تولید کننده این اثر رونمایی می شود. در این اثر به جز نوازندگان ارکستر فیلارمونیک ارمنستان، چهل و پنج نوازنده ی ایرانی، سی و پنج خواننده ی معاصر و چهل مجری هنری با من همراه بوده اند. بیست اسفند ماه مراسمی برای انتشار این اثر نیز برگزار خواهد شد. از همین مجموعه قبلا نظامی خوانی با عنوان گفت و شنید و سعدی خوانی با عنوان وَشتَن منتشر شده است. دو اثر رودکی خوانی و ابوسعید خوانی از پیمان سلطانی در مراحل پیش از ضبط می باشند.
کتابی برای آموزش تحلیل دانشورانه‌ اثر موسیقایی (II)

کتابی برای آموزش تحلیل دانشورانه‌ اثر موسیقایی (II)

«مفاهیم شنکر در آنالیز موسیقی تونال» تا آنجا که می‌دانیم اولین کتابی است که به زبان فارسی در مورد فنون تجزیه و تحلیل موسیقی منتشر می‌شود (۵). بنابراین دور از انتظار نیست که مانند بسیاری از رهآوردهای محیط دانشگاهی غرب به زمانی طولانی نیاز باشد تا جامعه‌ی دانشجویان با آن آشنا شوند و به مهارتی برسند که بتوانند به دید انتقادی به آن نگاه کنند(۶).
“رازهای” استرادیواری (I)

“رازهای” استرادیواری (I)

مقاله ای که در حال حاضر شاهد آن هستیم مقدمه ای است از ترجمه کتاب با ارزش و گرانبها اثر SIMONE .F. SACCONI که توسط انتشارات ERIC BLOT به چاپ رسیده و توسط ANDREW DIPPER و CRISTINA RIVAROLI به زبان انگلیسی ترجمه شده است.
تقلای یافتن راهی نو (III)

تقلای یافتن راهی نو (III)

در آلبوم “سخنی نیست” هم‌گاه با این مساله طرفیم. برای مثال، در خود قطعهٔ “سخنی نیست”، بر روی “پشت درهای فرو بسته، شب از دشنه و دشمن پر”، این اتفاق رخ می‌دهد که البته به دلیل خصوصیات فضاسازانه‌اش در تناسب با تصویر شعری و هم چنین حل شدن‌اش در ریتم روانی که پیش از آن جریان داشته، نمی‌توان آن را نقطهٔ ضعف دانست؛ با این حال، این مساله در دیگر قطعات این آلبوم به چشم می‌خورد، به خصوص در قطعهٔ “آنکه مست…” (یا در خارج از این آلبوم، قطعهٔ “بزم تو” و بر روی مصرع “غمِ شب‌های جدایی”) که بر روی غزلی با ابیات هم وزن و قرینه، ایجاد تنوع در شکل ریتمیک جملات با کلام دشوار‌تر است و در نتیجه خطر ایجاد این تنوع‌های تحمیلی بیشتر.
حرکتهای کروماتیک در ملودی

حرکتهای کروماتیک در ملودی

در جواب یکی از دوستان بسیار خوب سایت می خواهیم بطور مختصر راجع به حرکت های کروماتیک در ملودی صحبت کنیم، اینکه آیا این حرکتها می توانند باعث شوند تا از محوریت تونالیته موسیقی کاسته شود یا خیر و … برای شروع بحث به میزان اول از این شکل توجه کنید که یک ملودی ساده را نمایش می دهد، ساده ترین آکوردی را که می توان برای آن انتخاب کرد CMaj7 می باشد.
گفتگو با پولینی (IV)

گفتگو با پولینی (IV)

به اعتقاد پلینی در حالیکه اشتوکهاوزن و بولز «کاملا جا افتاده هستند اما هنوز آثارشان فقط گاهی اوقات اجرا می شود. از نظر من آنها فوق العاده اند و آثارشان از جمله قطعات کلاسیک رپرتوار است. اکنون برای ما استراوینسکی، دبوسی، راول و بارتوک بخش عادی رپرتوار به حساب می آیند. من برگ را نیز به این لیست اضافه می کنم و به نظرم شوئنبرگ و وبرن نیز تا حدودی در آن جای می گیرند. آهنگسازان بزرگ نیمه دوم قرن بیستم (بولز، اشتوکهاوزن، بریو، نونو، لیگتی) تا حدودی از عامه مردم دورند و نمی توان قطعات آن ها را برای یک کنسرت عادی در برنامه قرار داد.»
کنسرت گروه کر شهر تهران در هفتۀ موسیقی معاصر تهران

کنسرت گروه کر شهر تهران در هفتۀ موسیقی معاصر تهران

«گروه کر شهر تهران» به رهبری «مهدی قاسمی» در پانزدهمین سال فعالیت هنری اش، خود را برای کنسرت هفتۀ موسیقی معاصر تهران آماده می کند. به همین منظور، عاطفه دمیرچی روزنامه نگار و عضو «گروه کر شهر تهران» در نوشته ای، برنامه های پیش روی «گروه کر شهر تهران» را برای سایت ارسال کرده است که در ادامه می خوانید.
امیرآهنگ: سعدی حسنی توجه من را به سبک استاد حنانه جلب کرد

امیرآهنگ: سعدی حسنی توجه من را به سبک استاد حنانه جلب کرد

بیست و چهارم مهر ماه امسال مصادف است با بیست و هشتمین سالگرد درگذشت هنرمند بی بدیل و نامدار موسیقی ایران، آهنگساز صاحب سبک، رهبر ارکستر، محقق و پژوهشگر استاد مرتضی حنانه؛ موسیقی دانی که شوربختانه در اوج پختگی و فعالیت هنری اش رخت از جهان بربست؛ اگر در چنگال بیماری سرطان گرفتار نشده بود و حیات داشت، امروز در آستانه نود و پنج سالگی اش بود و در طی این سالها قطعا میراثی بسیار گرانقدر تر از او در موسیقی کلاسیک ایران و جهان به یادگار مانده بود.