شریفیان: موسیقی آوانگارد ناقص به ایران رسید

محمد سعيد شريفيان
محمد سعيد شريفيان
بین این آهنگسازان، اشتوکهاوزن کمتر تغییر گرایش داد، دلیل این اتفاق چه بود؟
اشتوکهاوزن نگاهش به موسیقی بیشتر از جهت فیزیک صوت بود و کمتر موسیقایی نگاه می کرد، جذابیت کارهایش هم به همین خاطر بود. البته کارهایی هم در زمینه موسیقی کرده است ولی اصل کار او در زمینه های جالبی بود مثل اینکه میگفت اگر صوت از بلندگوهایی که به دور سر شنونده با سرعت زیاد می چرخند پخش شود، دریافت ما از آن چگونه است؟

این ایده ها و تجربیات جذابی که اشتوکهاوزن داشت باعث شده بود که توجه ویژه ای به او شود ولی در سالهای اخیر اشتوکهاوزن هم دیگر مورد توجه نبود.

دنیا عوض شد و بسیاری از این تجربیات به تاریخ پیوستند. ریشه این نوع موسیقی در یک نگاه اجتماعی بود که اصولا نسبت به همه چیز دست به عصیان میزد.

یک روز توجهشان به موسیقی کم ساختاری مثل موسیقی شرق و ایمپروایزهای آن جلب می شود، جرج هریسون سی تار به دست می گیرد و یهودی منوهین همنواز راوی شانکار می شود و ساختار شکنی هایی که در آن مقاطع در زمینه اجتماعی روی می دهد، در موسیقی اینطور خودنمایی می کند.

در زمینه های عام تر آن هم هیپی گرایی را می بینیم که با یک کوله پشتی به جهانگردی می پردازند!


اجرای تری رایلی در جشنواره هنر اکتشافی لندی در سال ۱۹۶۸


چرا در ایران هنوز این گرایش ها به قول شما زنده تر از غرب است؟ کشوری که نه جنگ ویتنام داشته نه سرمایه داری و اشرافیت آنچنانی؟!
این مشکلی است که در ایران سالهاست وجود دارد؛ وقتی پدیده ای در دنیا روی می دهد و موجش به ایران می رسد، بخشی از آن به ایران می رسد و بخشی نمی رسد. فقط در زمینه موسیقی هم این مشکل وجود ندارد، در همه زمینه ها این پدیده رخ می دهد، مثلا در کشور ما وقتی از جامعه روستایی وارد جامعه شهری شدیم، جامعه نیمه صنعتی شده بود ولی فرهنگ شهرنشینی وجود نداشت، آپارتمان نشین بودیم ولی فرهنگ آن را نداشتیم.

به تازگی این فرهنگ هم در حال نهادینه شدن است، در صورتی که سالهاست در شهرهای بزرگ آپارتمان نشینی وجود دارد.


اجرای آثار اشتوکهاوزن در سرای مشیر شهر شیراز در سال ۱۹۷۲


در بخش آموزش موسیقی هم مشکلی داریم که آن گزینش شدن بخشی از موسیقی است. وقتی ایران در حال پیشرفت و نهادینه کردن موسیقی کلاسیک بود، ناگهان انقلاب روی داد و بعد از فاصله زمانی بزرگی دوباره سیستم آموزش موسیقی کلاسیک وارد میدان شد. شاید اگر همان سیستم بدون قطع شدن، ده تا پانزده سال دیگر به فعالیت می پرداخت، امروز وضعیت موسیقی کلاسیک ما از نظر شنونده عام و خاص و آموزش آن در وضعیت مطلوب تری قرار داشت و پایه های مستحکم تری برای حرکت های مثبت در آینده داشت.

البته فارغ التحصیلان هنرستان ها در قبل از انقلاب سطح بدی نداشتند و آنهایی هم که در غرب مشغول به کار شدند، بعضی موفقیتهای خوبی کسب کردند.
بله، ولی بحث من فردی و شخصی نیست، من در مورد جامعه شهری و جامعه موسیقی صحبت می کنم. در مقطعی این روند قطع شد که به نظر من ضربه بزرگی به روند حرکت درهنر موسیقی کلاسیک ایران وارد شد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

خسرو جعفرزاده درگذشت!

متاسفانه با خبر شدیم، خسرو جعفرزاده، موسیقی شناس و معمار و از نویسندگان ثابت سایت گفتگوی هارمونیک، بدورد حیات گفت و جامعه نویسندگان موسیقی ایران را در اندوه و درد باقی گذاشت. ژورنال گفتگوی هارمونیک، این واقعه دردناک را به همسر هنرمند او پروفسور فروغ کریمی و علاقمندان نوشته های او تسلیت گفته و امیدوار است به زودی انتشار آثار منتشر نشده او را از سر بگیرد. در ادامه نوشته ای از علیرضا میرعلی نقی نویسنده نام آشنای عرصه موسیقی و محقق تاریخ معاصر موسیقی ایران را در این باره می خوانید:

دنبال ساز دست دوم می‌گردید؟

گاه از زبانِ آنها که تصمیم گرفته‌اند به دنیای موسیقی گام بگذارند می‌شنویم که دنبال یک «ساز دست دوم» هستند؛ احتمالاً با این ذهنیت که قیمت‌اش ارزانتر باشد یا اینکه اگر از ادامه‌ی راه منصرف شدند، زیاد متضرر نشوند.

از روزهای گذشته…

گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

پس از آن او به نوشته‌ای از خودش اشاره کرد با عنوان «شکافتن یک بافته» (درباره‌ی «پرسه در آیینه» اثر «محمدرضا فیاض») که در «فرهنگ و آهنگ» شماره ۱۷ منتشر شده بود، که در متن آن هم به شکلی واضح (و دامنه‌دارتر از نوشته قبلی) تجزیه و تحلیل موسیقی به کار گرفته شده است (قسمت ۱، قسمت ۲). همچنین نوشته‌ی خود «محمدرضا فیاض» با عنوان «رمزگشایی راز نو» منتشر شده در فصلنامه‌ی ماهور شماره‌ی ۲ همین تکنیک را به شکل گسترده‌تر به کار گرفته است.
یادداشتی بر موسیقی فیلم آرایش غلیظ (IV)

یادداشتی بر موسیقی فیلم آرایش غلیظ (IV)

باز هم یادآور می شوم سخن من دال بر کژتابی شعر مولانا نیست بلکه مقوله تلفیق شعر و موسیقی مد نظر است. برای چنین فضای جدیدی (جدید از جهت نوع سنخیت با آواز ایرانی) که در ارکستراسیون اثر جاری است، بدون شک شعر بسیار مناسبتری هم می شد یافت. می دانیم که موسیقی و کلام در دو فضای متقاوت سیر می کنند و همچنین می دانیم که وزن شعر “مستفعلتن مستفعلتن” است که با تاکیدهایی که روی واژه “دل” صورت گرفته است، وزن به شدت دچار دگرگونی شده و در واقع رشته کلام هم از وزن گسسته شده است.
وب سایتی که نام آهنگ مورد نظر شما را می یابد

وب سایتی که نام آهنگ مورد نظر شما را می یابد

آیا تا کنون ناچار به زمزمه آهنگی که عنوان آن را نمی دانید یا فراموش کرده اید، شده اید؟ وب سایت جستجوگر جدید Midomi طوری طراحی شده که این دسته از آهنگ ها را در عرض ۱۰ ثانیه برای شما تشخیص داده و در اختیارتان قرار می دهد.
فرایند خم کردن زه وارها و اتصال آن به ساختمان کلافها در ویولن (I)

فرایند خم کردن زه وارها و اتصال آن به ساختمان کلافها در ویولن (I)

محتوای این مقاله بخشی از دروس ارائه شده در شهریورماه ۱۳۹۷ در کارگاه رضا ضیائی (RZW) توسط رضا ضیائی است که فرشاد شالپوش آن را گردآوری و تدوین کرده و امیر خمسه ویراستاری آن را بر عهده گرفته است. متن کامل و دیگر مقالات مرتبط در آرشیو کارگاه موجود است.
پنجمین کنسرتو

پنجمین کنسرتو

“خواستها، خواه شدید باشد خواه نه، هرگز نباید طوری بیان شود که نفرت آور گردد. موسیقی نیز در سهمناکترین حالت خود، نباید گوش را آزار دهد، بلکه آنجا هم باید گوش را بنوازد و پیوسته موسیقی بماند.” (موتسارت، ۱۷۸۱)
مستند مارتین اسکورسیزی (I)

مستند مارتین اسکورسیزی (I)

مارتین اسکورسیزی (Martin Scorsese) که دلبستگی و عشق عمیقی به این نوع موسیقی دارد و جا به جا آن را در برخی از فیلم هایش از جمله “آخرین والس”، “دار و دسته نیویورکی” و “گاو خشمگین” نشان داده، اخیرا مجموعه مستندی به نام “بلوز”را به سفارش شبکه چهار بی بی سی در هفت قسمت در باره ریشه های موسیقی بلوز و حوزه تاثیر و نفوذ آن از کناره های می سی سی پی تا غرب آفریقا تهیه کرده است.
سخنرانی سلطانی در نقد نغمه

سخنرانی سلطانی در نقد نغمه

مطلبی که پیش رو دارید، متن سخنرانی پیمان سلطانی در جلسه نقد نغمه، ویژه آلبوم سیمرغ به آهنگسازی حمید متبسم و آواز همایون شجریان است.
گفتگو با فرهاد فخرالدینی (I)

گفتگو با فرهاد فخرالدینی (I)

فرهاد فخرالدینی، امروز در مرز هشتاد سالگی‌اش در مقام یک آهنگساز و رهبر ارکستر، جایگاه تعریف‌شده و مشخصی دارد. اما جایگاه «فخرالدینیِ مؤلف» در حوزه‌ی پژوهش موسیقی کجاست؟ در چه زمینه‌هایی در پی پاسخ به چه پرسش‌هایی بوده‌است؟ محور گفتگوی حاضر، مقالات و کتاب‌های این موسیقیدان نام‌آشناست؛ آنگاه که چوب رهبری ارکستر را زمین می‌گذارد و قلم در دست می‌گیرد:
اجرای آثار سه آهنگساز ایرانی با کر شهر تهران

اجرای آثار سه آهنگساز ایرانی با کر شهر تهران

گروه کر شهر تهران در روزهای ۵ و ۶ تیر ۱۳۹۲، ساعت ۲۱، در تالار رودکی به اجرای کنسرت می پردازد. در این کنسرت که به رهبری مهدی قاسمی انجام می شود، سوییت “شبح اپرا” برای گروه کر و پیانو، ۵ کرال مینیاتور اثر محمدرضا تفضلی، دیر مغان اثر امیر اسلامی، ۳ نیایش کوتاه برای گروه کر اثر مهدی قاسمی و همچنین قطعاتی از باخ، ویوالدی و هندل به اجرا گذاشته می شود.
موسیقی هنگام خواب

موسیقی هنگام خواب

اگر شبها برای به خواب رفتن مشکل دارید از این به بعد به موسیقی Jazz ملایم گوش کنید. تحقیقات دانشمندان نشان داده است که کافی است ۴۵ دقیقه به موسیقی Jazz ملایم، قبل از خوابیدن گوش کنید تا با آرامش بسیار به خواب شیرین فرو روید.