به قلم یک بانوی رهبر (II)

زنان تا قرن بیستم، در واقع یعنی تا سال ۱۹۳۰، وارد عرصه رهبری نشدند. در آن سال، آنتونیا بریکو (Antonia Brico) برای نخستین بار با ارکستر فیلارمونیک برلین به اجرا پرداخت و البته خشم منتقدین را برانگیخت. سپس به کشورش یعنی ایالات متحده آمریکا بازگشت و هیچ پیشنهاد رهبری به او نشد.

بریکو به مدت ۴۰ سال رهبر یک ارکستر محلی به نام ارکستر تاجران دنور (Denver Businessmen Orchestra) بود. در واقع، بریکو خود این ارکستر را پایه گذاری کرد و برای این کار خود نیز دو دلیل داشت: نخست، نیاز به کنسرت های موسیقی کلاسیک با بلیط های ارزان قیمت و دوم، ارتقا و نشان دادن استعداد های موزیسین های موسیقی کلاسیک که بسیاری از آنها به خاطر جنگ جهانی دوم به دنور نقل مکان کرده بودند.

البته تنها وقتی که جودی کالینزِ (Judy Collins) خواننده، در سال ۱۹۷۴ فیلم مستندی با عنوان «آنتونیا: تصویر یک رهبر» را درباره بریکو ساخت، بالاخره او توانست به صورت گسترده به رهبری بپردازد.

البته آن موقع بریکو دیگر در دهه هفتاد زندگیش بود. بریکو خود را یک بانوی رهبر نمی دانست بلکه معتقد بود که او یک رهبر ارکستر است که اتفاقا زن هم هست.

در سال ۱۹۳۸، نادیا بولانژه (Nadia Boulanger)، استاد معروف کپلاند (Copland)، پیستون (Piston)، هریس (Harris) و فهرستی طویلی از نام های محترم، نخستین زنی شد که ارکستر سمفونیک بوستون را رهبری کرد و سپس در سال بعد ارکستر فیلارمونیک نیویورک را رهبری کرد. البته همه اینها ادای احترامی بود به بولانژه به عنوان یک موزیسن زیرا او خودش را رهبر نمی دانست و این رویدادها نیز کنسرت های تک بودند و نه کاری تمام وقت. مدرسه های موسیقی مانند جولیارد تا دهه شصت قرن بیستم حتی اجازه نمی دادند که بانوان وارد دوره های تحصیلات تکمیلی رهبری شوند.

موانع پیش روی بانوان رهبر
هارولد شوئنبرگ (Harold Schoenberg)، منتقد اصلی موسیقی نیویورک تایمز، در سال ۱۹۶۷ در کتابش با عنوان رهبران بزرگ نوشت که: «وقتی رهبر ارکستر زن است، موزیسین ها ضرب بالا را وقتی می فهمند که زیر پوش رهبر پیدا می شود!» البته شوئنبرگ شوخی می کرد اما سعی می کرد که این دیدگاه زمان خودش که زنان برای رهبری مناسب نیستند را بازتاب دهد.

چرا؟
برای شروع باید اشاره نمود که موضوع اقتدار مطرح است. مطالعات روانشناسی ثابت کرده اند که ما کسی را به عنوان رهبر می پذیریم که قوی ترین است یا بلندترین صدا را دارد یا تهاجمی تر است. زن ها نمی توانند در این زمینه رقابت کنند.

در اکثر فرهنگ ها زنان یاد گرفته اند یا شرطی شده اند تا با مردم تعامل کنند، با آنها کنار بیایند و لبخند بزنند. بر اساس سنت یا شرطی شدن اجتماعی، اگر زنان تصمیمی بگیرند آن را به شیوه ای غیر مستقیم و نرم بدست می آورند. البته از رهبر چنین انتظاری نمی رود. رهبر باید رئیس باشد: قاطع، مصمم، بدون اینکه جایی برای بحث بگذارد و قطعا تنها اوست که راه درست انجام کار را می داند.

تصمیم هایی که گروهی ۱۵۰ تا ۲۰۰ نفره از افراد را تحت تأثیر قرار می دهد، بدون تردید و در حین کنسرت یا تمرین گرفته می شوند. قاطعانه باید گفت که رقابت برای شغل رهبری آنقدر تنگاتنگ است که برای رهبر بودن باید آنقدر آمادگی داشت که حتی قبل از دیگر رهبران روی سکوی رهبری پرید. شخصیت های متکبر در این مورد به کار می آیند با این وجود زنان بر ضد چنین تهاجمی شرطی شده اند. رهبر با پذیرفته شدن کامل توسط ارکستر، هیئت [مدیره ارکستر] و مخاطب به اقتدار دست می یابد.

2 دیدگاه

  • آموزشگاه موسیقی نی لبک
    ارسال شده در شهریور ۱۲, ۱۳۹۷ در ۲:۱۵ ق.ظ

    با سلام و احترام
    آیا شما از رهبری ارکستر ملی ایران توسط بانو نزهت امیری در تاریخ هشتم شهریور ۱۳۹۷ هیچ نمی دانید، یا نشنیده اید؟
    پس از این همه مقاله درباره ی زنان و رهبری ارکستر در جهان در سایت شما بعید است!
    موفق باشید!

  • ارسال شده در شهریور ۱۲, ۱۳۹۷ در ۱۱:۰۰ ق.ظ

    دوست عزیز!
    لطفا از سرچ سایت استفاده کنید.
    در مورد کنسرت ایشان قبلا خبر رسانی شده است:
    harmonytalk.com/id/22035

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (VII)

نخچیرگان به مجموع الحان سی گانه ی باربد شامل می شد. باربد آفریننده ترانه های نوروزی نیز به شمار می رود. از این ترانه ها می توان به فرخ روز، سروستان، ارغنون، لبینا اشاره کرد. آثار باربد را موسیقیدانان قرون بعدی چون شعبه، جنس، آوازه، و شاخه های مهم مقام ها توضیح و توصیف کرده اند، عبدالقادر مراغه ای در مقاصد الالحان ماهیت تاریخی و موسیقی لحن و آثار باربد را خاطرنشان نموده و آن را زمینه دوره اول تشکیل مقام ها شمرده است.

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (IV)

صداقت‌کیش ادامه داد: در امر دراماتیک اما این گونه نیست و درون و بیرون با هم یکی می‌شوند. اگر اجازه دهید مثالی در مورد امر هنری بزنم. کسانی که تئاتر بازی می‌کنند رابطه‌شان با متن نمایشی درونی است. یعنی نمی‌توانیم این رابطه را به درونی و بیرونی تقسیم کنیم و بگوییم این شخصیت واقعا وجود دارد و آن شخصیت فقط روی صحنه وجود دارد، همه‌شان وجود دارند. بنابراین این نظام باید با یکدیگر یکی و ادغام شده باشد. اگر به موضوع دادن پول به فروشنده به عنوان یک کنش برگردم، نمی‌توانیم بگوییم الان بیرون این نظام ارتباطی هستیم و نظام داخلی آن با نظام بیرونی‌اش متفاوت است. اگر کسی هم از بیرون به این رویداد نگاه کند فقط در حال نگاه کردن به یک کنش است و مانند موضوع داستان نیست که نتواند داخل آن شود، او هم می‌تواند وارد این کنش شود و مرزی ندارد.

از روزهای گذشته…

صبا از زبان سپنتا (III)

صبا از زبان سپنتا (III)

کوک ویلن صبا در آن اثر، از نت معیار که در آن‌ زمان‌ در نت لا، HZ 439 (هرتز) بوده است تبعیت‌ کرده و به آن مناسبت، تن درخشان ویلن در کل اثر عرصهء تجلی یافته است. صبا درآمد ابو عطا را در اجرای «ویبراتور» سنگین و با تأنی، از نت شاهد ابو عطا شروع کرده و پریودهای دیگری را نیز در درآمد ابو عطا در اکتاوهای دیگر اجرا کرده‌اند بعد از آن «حجاز» را از نت شاهد آنکه درجه پنجم گام‌ شور است با جمله‌های مختلف در سه اکتاو که از نت‌ B4 (سی) روی سیم دوم ویلن شروع می‌شود، آغاز کرده و اکتاو دوم آن را روی سیم اول با نت‌ B5 و اکتاو سوم آن را روی همان سیم از نت‌ B6 (فرکانس ۵۷۹۱ هرتز)در پوزیسیون نهم روی سیم‌ «می» اجرا کرده است.
هایدن و مراسمی برای سالگردش (IV)

هایدن و مراسمی برای سالگردش (IV)

هسته موسیقی هایدن ساختاری از موتیفهای ساده و کوتاه بود که از استانداردهای موسیقی آن زمان استخراج می شد. سونات، فرمی است در موسیقی کلاسیک که از موسیقی هایدن به شکل استاندارد امروزی در آمده است. آثار او از شیوه معاصران جوانش، موتسارت و بتهوون متمایز بود. هایدن همچنین فوگ و فرم روندو (که سنت آن روزگار به انتهای فوگ می پیوندد) را به شیوه کلاسیک افزود. او نماینده فرم دابل واریاسیون (double variation) است که شامل دو ملودی اصلی هر کدام با دو غالب گوناگون می باشد، ملودی اول با ملودی دوم ادامه می یابد و ملودی دوم با گونه دیگر و متفاوت ملودی اول ادامه میابد… به همین منوال اغلب شامل مدهای ماژور و مینور پس از یکدیگر هستند. شاید موسیقی هایدن بیش از هر آهنگساز دیگری مملو از شوخ طبعی است.
نقد ردیف علی اکبر شهنازی، آلبوم عکس

نقد ردیف علی اکبر شهنازی، آلبوم عکس

آلبوم عکس به همراه موسیقی از مراسم نقد ردیف میرزاحسینقلی فراهانی
فیلیکس مندلسون، نابغه هامبورگ (I)

فیلیکس مندلسون، نابغه هامبورگ (I)

جاکوب لودویگ فیلیکس مندلسون بارتولدی (Felix Mendelssohn-Bartholdy) آهنگساز یهودی در ۳ فوریه ۱۸۰۹ در هامبورگ متولد شد. فلیکس مندلسون، آهنگساز آلمانی در اوایل دوره رمانتیک زندگی می کرد. آثار وی شامل قطعاتی در فرمهای سمفونی، کنسرتو، قطعاتی برای پیانو و موسیقی مجلسی (chamber music) می باشد. بعد از مدت زمانی طولانی انزوا و به دست فراموشی سپرده شدن، مندلسون و آثارش بار دیگر به رسمیت شناخته شد. او فرزند آبراهام، بانکدار و شخصی که خود فرزند فیلسوف بزرگ یهودی؛ موسز مندلسون (Moses Mendelssohn) و لی سالمون (Lea Salomon) عضو گروه یهودی ایزاک (od the Itzig) بود.
مروری بر آلبوم «من همان نای‌ام»

مروری بر آلبوم «من همان نای‌ام»

موسیقی در «من همان نای‌ام»، مبتنی بر پتانسیلی‌ست که نخستین بار محمدعلی کیانی‌نژاد در آلبومِ «دف و نی» (۱۳۷۳) نشان داده بود؛ تجربه‌ی موسیقیِ چندصدایی با نوشتنِ چند خط برای نی در کنار ساز کوبه‌ای و آواز. آنچه این اثر با آهنگسازیِ کنش‌گرِ جهانگیری بر آن پتانسیل افزوده، بهره‌گیریِ او از نگاهِ دوری به عنصرِ ریتم، گاه پیوندِ تحریریِ (ملیسماتیکِ) شعر و موسیقی، و چند خط‌شدنِ آواز در آغاز و پایانِ اثر است.
زمان بندی و شیوه تمرینات روزانه در نوازندگی گیتار (II)

زمان بندی و شیوه تمرینات روزانه در نوازندگی گیتار (II)

برنامه ریزی طرح اساسی تمرینات روزانه با حداکثر استفاده از زمان و انجام آنچه ضروری است، فکر ایده آلی محسوب می شود. این امر به ویژه هنگامی که خود را برای یک اجرا آماده می کنید بسیار حائز اهمیت است.
گفتگو با جیمز دپریست (V)

گفتگو با جیمز دپریست (V)

فکر می کنم حتما اتفاق خواهد افتاد و البته اتفاق نخواهد افتاد اگر ما هوشمندانه بدانیم که چه کاری انجام می دهیم و چرا چیزی را می خریم. ما سی دی را می خریم برای آنکه بشنویم هنرمندان محبوب ما چطور اجرا کرده اند. در یک کار ضبط شده جزئیات یک قطعه بسیار واضح شنیده می شود که هیچ وقت در اجرای زنده یک کنسرت آنگونه دریافتش نخواهیم کرد. اما اگر یک اثر را بارها و بارها گوش دهیم و تمریم کنیم بعد به همان کنسرت برویم، در مقایسه با سی دی آن، یا خیلی کند است یا تند!
نوازندگان نی (I)

نوازندگان نی (I)

مروری گذرا در مورد تاریخ نی نوازی ایران، ما را با دو دوره مواجه می سازد؛ دوره اول را که می بایست دوره متقدم نامید و دوره دوم که دوره متاخر یا معاصر است. در دوره اول ما شاهد ظهور برخی از نوازندگان هستیم که اکنون فقط نام آنها در میان است و اثر صوتی که نشان دهنده میزان توانایی آنها در نوازندگی نی باشد یافت نمی گردد. نوازندگانی مانند: سلیمان اصفهانی و ابراهیم آقاباشی که هر دو در اصفهان زندگی می کردند؛ با این وجود برخی دیگر از نوازندگان دوره متقدم که امروزه آثاری هرچند با کیفیت نامناسب از آنها به جا مانده، می تواند ما را با سطح نوازندگی نی در آن دوره آشنا سازد.
آب زنید راه را…

آب زنید راه را…

در سی سالگی تصنیف این اثر ارکسترال، چه برای کسانی که پخش آن از تلویزیون دوشبکه ای صدا و سیمای دهه شصت را خوب به یاد دارند و شنیدن مجدد آن بیشتر جنبه های نوستالژیک برایشان دارد، و چه برای آنها که شاید حتی یک بار هم آن را نشنیده باشند! شنیدن آن خالی از لطف نخواهد بود. همچون بسیاری از دیگر آثار، یافتن نسخه ای با کیفیت از اجرای این اثر توسط ارکستر سمفونیک تهران (البته اگر وجود داشته باشد) بسیار دشوار است. با این حال همین نسخه ای که موجود است نیز با تمام بی کیفیتی اش تا حدود زیادی عظمت اثر را باز می نمایاند.
شیفراژ

شیفراژ

Figured Bass به معنای باس شماره گذاری شده، که در کشور ما بیشتر با اصطلاح “شیفراژ” بکار برده می شود نوعی روش استفاده از اعداد برای مشخص کردن فاصله های موجود در آکودرها نسبت به نت بخش باس است. این روش معرفی آکوردها بیشتر در دوران باروک بخصوص برای همراهی سازی مانند ارگ با گروه کر، کاربرد داشته است و امروزه نیز در کتب مختلف برای آموزش هارمونی از آن استفاده می شود.