به قلم یک بانوی رهبر (II)

زنان تا قرن بیستم، در واقع یعنی تا سال ۱۹۳۰، وارد عرصه رهبری نشدند. در آن سال، آنتونیا بریکو (Antonia Brico) برای نخستین بار با ارکستر فیلارمونیک برلین به اجرا پرداخت و البته خشم منتقدین را برانگیخت. سپس به کشورش یعنی ایالات متحده آمریکا بازگشت و هیچ پیشنهاد رهبری به او نشد.

بریکو به مدت ۴۰ سال رهبر یک ارکستر محلی به نام ارکستر تاجران دنور (Denver Businessmen Orchestra) بود. در واقع، بریکو خود این ارکستر را پایه گذاری کرد و برای این کار خود نیز دو دلیل داشت: نخست، نیاز به کنسرت های موسیقی کلاسیک با بلیط های ارزان قیمت و دوم، ارتقا و نشان دادن استعداد های موزیسین های موسیقی کلاسیک که بسیاری از آنها به خاطر جنگ جهانی دوم به دنور نقل مکان کرده بودند.

البته تنها وقتی که جودی کالینزِ (Judy Collins) خواننده، در سال ۱۹۷۴ فیلم مستندی با عنوان «آنتونیا: تصویر یک رهبر» را درباره بریکو ساخت، بالاخره او توانست به صورت گسترده به رهبری بپردازد.

البته آن موقع بریکو دیگر در دهه هفتاد زندگیش بود. بریکو خود را یک بانوی رهبر نمی دانست بلکه معتقد بود که او یک رهبر ارکستر است که اتفاقا زن هم هست.

در سال ۱۹۳۸، نادیا بولانژه (Nadia Boulanger)، استاد معروف کپلاند (Copland)، پیستون (Piston)، هریس (Harris) و فهرستی طویلی از نام های محترم، نخستین زنی شد که ارکستر سمفونیک بوستون را رهبری کرد و سپس در سال بعد ارکستر فیلارمونیک نیویورک را رهبری کرد. البته همه اینها ادای احترامی بود به بولانژه به عنوان یک موزیسن زیرا او خودش را رهبر نمی دانست و این رویدادها نیز کنسرت های تک بودند و نه کاری تمام وقت. مدرسه های موسیقی مانند جولیارد تا دهه شصت قرن بیستم حتی اجازه نمی دادند که بانوان وارد دوره های تحصیلات تکمیلی رهبری شوند.

موانع پیش روی بانوان رهبر
هارولد شوئنبرگ (Harold Schoenberg)، منتقد اصلی موسیقی نیویورک تایمز، در سال ۱۹۶۷ در کتابش با عنوان رهبران بزرگ نوشت که: «وقتی رهبر ارکستر زن است، موزیسین ها ضرب بالا را وقتی می فهمند که زیر پوش رهبر پیدا می شود!» البته شوئنبرگ شوخی می کرد اما سعی می کرد که این دیدگاه زمان خودش که زنان برای رهبری مناسب نیستند را بازتاب دهد.

چرا؟
برای شروع باید اشاره نمود که موضوع اقتدار مطرح است. مطالعات روانشناسی ثابت کرده اند که ما کسی را به عنوان رهبر می پذیریم که قوی ترین است یا بلندترین صدا را دارد یا تهاجمی تر است. زن ها نمی توانند در این زمینه رقابت کنند.

در اکثر فرهنگ ها زنان یاد گرفته اند یا شرطی شده اند تا با مردم تعامل کنند، با آنها کنار بیایند و لبخند بزنند. بر اساس سنت یا شرطی شدن اجتماعی، اگر زنان تصمیمی بگیرند آن را به شیوه ای غیر مستقیم و نرم بدست می آورند. البته از رهبر چنین انتظاری نمی رود. رهبر باید رئیس باشد: قاطع، مصمم، بدون اینکه جایی برای بحث بگذارد و قطعا تنها اوست که راه درست انجام کار را می داند.

تصمیم هایی که گروهی ۱۵۰ تا ۲۰۰ نفره از افراد را تحت تأثیر قرار می دهد، بدون تردید و در حین کنسرت یا تمرین گرفته می شوند. قاطعانه باید گفت که رقابت برای شغل رهبری آنقدر تنگاتنگ است که برای رهبر بودن باید آنقدر آمادگی داشت که حتی قبل از دیگر رهبران روی سکوی رهبری پرید. شخصیت های متکبر در این مورد به کار می آیند با این وجود زنان بر ضد چنین تهاجمی شرطی شده اند. رهبر با پذیرفته شدن کامل توسط ارکستر، هیئت [مدیره ارکستر] و مخاطب به اقتدار دست می یابد.

2 دیدگاه

  • آموزشگاه موسیقی نی لبک
    ارسال شده در شهریور ۱۲, ۱۳۹۷ در ۲:۱۵ ق.ظ

    با سلام و احترام
    آیا شما از رهبری ارکستر ملی ایران توسط بانو نزهت امیری در تاریخ هشتم شهریور ۱۳۹۷ هیچ نمی دانید، یا نشنیده اید؟
    پس از این همه مقاله درباره ی زنان و رهبری ارکستر در جهان در سایت شما بعید است!
    موفق باشید!

  • ارسال شده در شهریور ۱۲, ۱۳۹۷ در ۱۱:۰۰ ق.ظ

    دوست عزیز!
    لطفا از سرچ سایت استفاده کنید.
    در مورد کنسرت ایشان قبلا خبر رسانی شده است:
    harmonytalk.com/id/22035

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

منبعی قابل اتکا و بنیادین در شناخت موسیقی (II)

همین ویژگی‌هاست که موجب شده است این کتاب بارها تجدید چاپ و روزآمد شود و هنوز نیز پس از گذشت چهار دهه کماکان به‌عنوان یکی از پُرطرفدارترین منابع اصلی برای درس‌های آشنایی با موسیقی ــ البته با تمرکز بر موسیقی کلاسیک یا هنری غربی ــ کاربرد و رواج داشته باشد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIV)

«دستور تار» اولین کتاب تئوری موسیقی نوین و علمی ایران است. با بررسی آن می توان به علت عدم موفقیت مکتب وزیری که با امیدواری زیادی شروع شده بود، پی برد. یک اشکال اساسی در همان مقدمه ای که او بر دستور تار نوشته آشکار می شود:

از روزهای گذشته…

بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (V)

بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (V)

برونو نتل و کارول بابی راکی نیز در مقاله‌ی ارزشمند خود با عنوان «روابط درونی میان اجزای دستگاه شور»، گوشه‌های اصلی این دستگاه را در سه بلوک گنجانده‌اند که این بلوک‌بندی بر اساس نحوه‌ی توزیع گوشه‌های اصلی مشترک در ردیف‌ها (هجده نمونه ردیف مورد استفاده در این پژوهش) بنیان نهاده شده‌است.
کنسرت گروه هیراب در خانه هنرمندان

کنسرت گروه هیراب در خانه هنرمندان

کنسرت گروه هیراب در تاریخ ۳ و ۴ دی ماه در تالار استاد جلیل شهناز خانه هنرمندان برگزار می شود. این کنسرت دومین کنسرت پیام بحیرایی به عنوان آهنگساز می باشد که با حمایت خانه موسیقی در خانه هنرمندان تهران در دو بخش به اجرا در می آید.
پروفسور کلوس نویمن در شیراز کارگاه اتنوموزیکولوژی برگزار می کند

پروفسور کلوس نویمن در شیراز کارگاه اتنوموزیکولوژی برگزار می کند

آموزشگاه موسیقی نگین فارس با همکاری انجمن موسیقی ایران در روز شنبه ۱۶دی ماه سال جاری در شیراز از ساعت ۱۶ در مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس کارگاه اتنوموزیکولوژی. ورود به این نشست برای علاقمندان آزاد است. میهمان این نشست پروفسور کلوس نویمن رئیس دپارتمان موسیقی شناسی قومی هاله آلمان است.
فضای اجرای موسیقی ایرانی باید صمیمی باشد (I)

فضای اجرای موسیقی ایرانی باید صمیمی باشد (I)

نگار بوبان، فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد پیوستۀ معماری از پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران است و نوازنده و آهنگساز. ساز تخصّصی او عود است و یکی از بهترین نوازندگان عود ایران به شمار می‌رود. خانوم بوبان، در میان مشغله و گیرو‌دارِ اجراهایشان با حسین علیزاده و گروه هم‌آوایان در دی‌ماه، به سؤالات مکتوب ما پاسخ دادند.
موریس راول، اسطوره امپرسیونیست (V)

موریس راول، اسطوره امپرسیونیست (V)

در سال ۱۹۲۰ رئیس جمهور فرانسه مدال افتخار ل‍ژیون را به وی اهدا نمود اما راول آن را نپذیرفت. سال بعد به نواحی دور فرانسه رفت و به نوشتن موسیقی ادامه داد اگرچه نه آنچنان پربار اما می توانست در محیطی آرامتر هنرش را دنبال کند. وی به طور مرتب به پاریس باز می گشت برای اجرا و ادامه روابط اجتماعیش و همچنین کنسرتهای خارج از کشور خود را گسترش میداد.
جواهری: در ایران شیوه نگارش موسیقی متعدد هستند

جواهری: در ایران شیوه نگارش موسیقی متعدد هستند

من فکر می کنم که خود ماها باید همت کنیم و انتظار از اونها نداشته باشیم! اون نسل کار خودشون را کردند و آثارشون را ارائه دادند. من فکر می کنم نسل ما تنبل و کم کار بوده، حداقل کار جدیدی ارئه نمی دن، بیان کارهای نسل گذشته را باز سازی و باز پروری کنن! خیلی کارهای خوب هست!
رویای عشق

رویای عشق

از موسیقی رمانتیک بسیار صحبت کرده ایم چرا که در کشور ما نیز همانند سایر نقاط جهان این سبک از موسیقی در میان سایر سبکهای موسیقی کلاسیک طرفداران بیشتری دارد. شاید دلیل اصلی آن توانایی بیشتر هنر رمانتیک در برقراری ارتباط با احساسات و عواطف انسانی بخصوص با خود هنرمند است بطوری که معلول همواره جلوگر حالات روحی و شخصیت صاحب اثر است.
ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (II)

ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (II)

از زمان تاسیس، اِل سیستما متکی به بودجه عمومی است، از هزینه تامین مکان، رفت و آمد و غذای کودکان گرفته تا هزینه گزاف کرایه و تهیه آلت ها و ابزار موسیقی. پس از موفقیت درخشان ارکستر آبرئو در یک مسابقه بین المللی در سال ۱۹۷۷ که در شهر آبِردین (Aberdeen) در کشوراسکاتلند برگزار شد، دولت ونزوئلا هزینه های کامل ارکستر آبرئو را بر عهده گرفت. از همان ابتدا، ال سیستما تحت نظر وزارت خدمات اجتماعی قرار گرفت و نه وزارت فرهنگ، و این امر به صورت اساسی در بقای آن سهیم بود.
چه کار کنیم که او به ایران نیاید! (II)

چه کار کنیم که او به ایران نیاید! (II)

زمانی که من در مسابقات بزرگ جهانی بین ۳۵ کشور معروف دنیا مدال طلا بردم، که یکی از این کشورها هم به‌جز اسراییل از خاورمیانه نبود، هیچ واکنشی از طرف این افراد نشان داده نشد. نه آن زمان و نَه ده سال بعد! منظورم از افراد هم اصلاً دولت و وزیر نیست. چون بیش‌تر شانسی است که در میان دولتیان یکی موسیقی را دوست داشته باشد یا نداشته باشد. شوراهای موسیقی به فکر نبودند؛ متأسفانه باید با جرأت گفت که خود موزیسین‌ها نقش داشتند و من پس از ۳۰ سال، وقتی به ایران آمدم، احساس نکردم که این‌ها خوشحال شدند.
نقدی بر نقد کتاب «پیوند شعر و موسیقی» (II)

نقدی بر نقد کتاب «پیوند شعر و موسیقی» (II)

علینقی وزیری و شاگردش روح الله خالقی، در تئوری های خود از علامت های رایج موسیقی کلاسیک غرب استفاده کردند و هر کجا علامتهای موسیقی غربی کارایی مناسب را نداشت، بدون تعصب از علامت های ابداعی استفاده می کردند؛ اتفاقا این نکته نشاندهنده شعور بالا و دوری از تعصب ایرانی و غربی آنهاست؛ مسئله ای که بسیاری از موسیقیدانان (مانند منتقد مورد بحث ما) نتوانستند بر آن فائق آیند. هیچ دلیل منطقی وجود ندارد که یک موسیقیدان دست به تولید علامت جدیدی برای نت نگاری بزند وقتی چنین علامتی برای نت نگاری قبلا بوجود آمده و در اقصی نقاط جهان نیز شناخته شده است.