ردیف منتظم الحکما به انتشار رسید

ردیف موسیقی ایرانی به روایت منتظم الحکما، نت نویسی مهدیقلی هدایت و تصحیح و بازنگری امیر اسلامی منتشر شد. قدیمی ترین ردیف مکتوب منتشر نشده موسیقی ایرانی به روایت منتظم الحکما و نت نویسی مهدیقلی هدایت توسط نشر دانشگاه هنر منتشر شد.

این ردیف توسط امیر اسلامی و با همکاری آرشام قادری و رضا پرویززاده تصحیح و بازنگری شده و به چاپ رسیده است.

نسخه دست نویس این سند تاریخی موسیقی ایران با امضا مهدیقلی هدایت به هنرستان موسیقی وقت هدیه شده و بعدا به دانشگاه هنر منتقل شده است. این نسخه علیرغم ارزش بالای هنری و علمی دچار مشکلات و نواقصی بوده که با همت امیر اسلامی و همکاری آرشام قادری و رضا پرویززاده این اشکالات برطرف شده و پس از نت نویسی کامپیوتری به چاپ رسیده است.

این کتاب شامل مقدمه ای است که با ارائه شواهد تاریخی صحت این ردیف و منسوب بودن آن به “میرزاعبدالله” را نشان می دهد. منتظم الحکما شاگرد برجسته میرزاعبدالله در سه تار بوده و این ردیف با وجود اینکه روایت منتظم الحکما است ولی توسط اساتید وقت تائید شده که همان ردیف استاد بزرگ میرزاعبدالله بوده است. برای اهالی تحقیق و همچنین نوازندگان موسیقی ایرانی این ردیف می تواند مورد توجه بوده و جای آن دارد تا توسط متخصصین ردیف موسیقی ایرانی، مقایسه ای تطبیقی بین این ردیف و ردیف های موجود از روایت میرزاعبدالله انجام پذیرد.

این ردیف با بخش مقدمه ای که به آن افزوده شده ۷۵۰ صفحه بوده که با قیمت ۳۳۰۰۰ تومان توسط انتشارات دانشگاه هنر به چاپ رسیده و از پایان آذر ماه در کتابفروشی های سراسر ایران با قطع وزیری و جلدی نفیس توزیع خواهد شد. امیر اسلامی این اثر را به هنرمند برجسته و معلم دلسوز سه تار سر کار خانم “مهربانو توفیق” تقدیم کرده است. استادی که سالها در تدریس به دانشجویان موسیقی دانشگاه هنر زحمت بسیار کشیده اند.



مهدی صلحی ملقب به منتظم الحکما یگانه شاگرد سه تار محمدصادق خان سرورالملک بوده که پس از او به حلقه‌ی شاگردان میرزاعبدالله راه یافت. منتظم الحکما موسیقی دانی بود که به کار طبابت اشتغال داشت؛ پزشکی که هر روز در مطب می نشست و بیماران را معاینه و مداوا می‌کرد. او همچنین در شعر و ادبیات نیز توانمند بود و جواد عبادی این رباعی را که در وصف میرزا عبدالله سروده شده از منتظم الحکما می داند:
ای آنکه به ملک علم و دانش شاهی
در برج سماء موسیقاری ماهی
در خلق و ادب فردی و در تار و سه تار
هستی تو خدا اگرچه عبداللهی

از شاگردان سه‌تار منتظم الحکما می‌توان به عبدالله دادور (قوام السلطان) و مهدیقلی هدایت اشاره کرد. او همچنین به گواهی برخی عکس های به جا مانده از انجمن اخوت، در ارکسترهای انجمن نوازنده سه تار بوده است. منتظم الحکما از سال ۱۲۹۴ تا ۱۳۰۱ شمسی روایتی را از ردیف استاد خود میرزاعبدالله به کمک مهدیقلی هدایت به یادگار گذاشت.

مهدیقلی هدایت ملقب به مخبرالسلطنه پسر علیقلی خان مخبرالدوله و نوه رضاقلیخان هدایت است که درسال ۱۲۳۶ شمسی متولد شد و پس از آموختن دروس مقدماتی در ۱۲۵۱ شمسی برای ادامه تحصیل به آلمان سفر کرد. در سال ۱۲۵۳ شمسی به ایران بازگشت و همزمان با مطالعه ادبیات فارسی و عربی به فراگیری موسیقی پرداخت.

مهدیقلی هدایت از سال ۱۲۵۹ شمسی به بعد، با سمت معلم زبان آلمانی در دارالفنون به تدریس پرداخت. تا اینکه در سال ۱۲۶۷ شمسی به عنوان پیش خدمت خاص ناصرالدین شاه وارد خدمات دولتی شد. او در دوره خدمت دولتی دارای سمت هایی چون: وزیر عدلیه، معارف، پست و تلگراف، فواید عامه، دارایی و نیز والی فارس بوده است.

مخبرالسلطنه همچنین از سال ۱۳۰۶ تا ۱۳۱۲ شمسی نخست وزیر ایران بود. مهدیقلی هدایت در سه تار شاگرد منتظم الحکما بود و افزون بر آن دوستی میان این دو منجر به نگارش ردیف میرزاعبدالله به روایت منتظم الحکما طی هفت سال شد.

یک دیدگاه

  • هومن خلعتبری
    ارسال شده در آذر ۲۳, ۱۳۹۲ در ۱۲:۰۸ ق.ظ

    چه حرکت فرهنگی شایسته و پرباری! تبریک بسیار به همه دست اندرکاران .
    از طرفی ، تقدیم کردن این اثر به سرکار خانم مهربانو توفیق ، کاری بسیار ارزنده و درخور ستایش است که وزین بودن و بهای معنوی این کتاب رو صد چندان کرده است. آفرین و تبریک مجدد.
    هومن خلعتبری

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «ایران زمین»

سوال این است که آیا می‌توان خلاقیت را آموزش داد؟ و جواب این که حتا اگر هم نتوان، حداقل می‌شود با برانگیختن و آزاد گذاشتن، آدم‌های صاحب خلاقیت را تشویق به استفاده از آن کرد و پروراند. آنچه هشت آهنگساز نوجوان آلبوم ایران‌زمین و مدیر هوشیار «پروژه‌ی آهنگسازان جوان»، امیرمهیار تفرشی پور، به اعتبار موسیقی‌شان به صحنه‌ی امروزین موسیقی ما می‌آورند دقیقا پاسخی است که دیدیم.

آلبوم «در محاصره» با آهنگسازی منتشر شد

یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی و آهنگسازی بهزاد عبدی در قالب آلبوم صوتی تصویری «در محاصره» به خوانندگی محمد معتمدی، توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» منتشر شد. آلبوم «در محاصره» مشتمل بر یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی بهزاد عبدی که مرداد ماه سال ۱۳۹۵ به خوانندگی محمد معتمدی در تالار وحدت تهران روی صحنه رفت، در قالب یک اثر صوتی تصویری توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» وارد بازار موسیقی شد. این مجموعه همزمان با کنسرت‌های اروپایی ارکستر «خنیاگران مهر» در کشورهای فرانسه، سوئیس، کانادا و آمریکا نیز به صورت فیزیکی و دیجیتال در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.

از روزهای گذشته…

شریفیان: فضای رومانتیک در عرفان ایران وجود دارد

شریفیان: فضای رومانتیک در عرفان ایران وجود دارد

ببینید هارمونی تنال وضعیت مشخصی دارد. این بحث مربوط به اواخر قرن هجدهم می شود یعنی حدود سال های ۱۷۵۰ و ۱۷۶۰ به بعد چنین هارمونی به خوبی به کار گرفته می شده. منتها شما می بینید الان هم در قرن بیست و یکم بهترین و مدرن ترین اتفاقات موسیقی از جمله پست مدرنیسم نوعی برگشت ۲۰، ۳۰ ساله روی سیستم ها و فضاهای تنال است چراکه با نگاه های جدید ترکیبات جدید تری از همین سیستم تنال به دست می آید. بنابراین به رغم تصور برخی که فکر می کنند مدرنیسم همان آوانگاردیسم است این تماماً یک تفکر قدیمی شده است. چرا؟ جواب بسیار ساده است. برای اینکه فضاهای تنال فضاهایی بودند که روی سیستم های فرکانسی و آکوستیک های صوتی بنا شده بودند که احساسات انسان را به راحت ترین و طبیعی ترین شکل ممکن بیان می کردند. به همین خاطر اوج هایی که در قطعه تیتراژ استفاده شده اوج هایی هستند که برای انسان ملموس و قابل حس هستند با این تفاوت که نگاه، نگاه مدرن تری است.
جایگاه رهبر (II)

جایگاه رهبر (II)

یکی رهبر حرفه ای غیر از اینکه در دوره های آموزشی با روشهای حرکت دست ( با چوب یا بدون آن) آشنا شده است و میداند چه حرکتی حواس نوازنده را به خود جلب کرده و چه حرکتی اشتباه است و نوازنده را گیج میکند، آشنایی کلی ای با روشهای مختلف نگارش و اصطلاحات نوشته شده توسط آهنگساز (به زبانهای مختلف و البته معروف) دارد. این اشراف بخاطر دیدن نت های مختلف و آموزشهای قبلی او حاصل شده و از عهده یک نوازنده ساده و غیر پی گیر(در این زمینه) خارج است.
بررسی اجمالی آثار شادروان <br />روح الله خالقی (قسمت هفتم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت هفتم)

جلوه هایی از این سفر ناپیدا در غزل حافظ و قطعه “خاموش” ترسیم شده است. انسان پرسنده در آغاز مانند همگان در رود جاندار و زنده حیات شناور است. رودی که همه فراز و نشیب های روحی را در خود هضم میکند. جلوه های گوناگون حیات در مقدمه شکوهمند آهنگ مستتر است.
گفتگو با فیلیپ میرس (III)

گفتگو با فیلیپ میرس (III)

ساز من دشوارترین ساز است؛ این جمله ایست که وقتی درخواست افزایش حقوق می دهم می گویم! در موارد دیگر هورن فرانسوی به اندازه سازهای دیگر دشوار است! در واقع، (نواختن هورن) از جنبه هایی یک عمر شکست محسوب می شود زیرا اغلب اوقات نمی توانید آنچه را که در ذهنتان تصور می کنید را از نظر تکنیکی اجرا کنید. هر شب برای اجرا روی صحنه می روید و تقریبا هر شب هم شکست می خورید؛ «اَه لعنتی … آنچه در ذهن داشتم بهتر از آنچه نواختم بودم… شکست خوردم» و این باعث ایجاد حس مزخرفی درون شما می شود اما هیچ گاه نیز نمی توانید دست از تلاش بردارید.
«به آهستگی» (II)

«به آهستگی» (II)

دومین قطعه ای که در قسمت نخست برنامه به اجرا درآمد، کنسرتو برای کمانچه و ارکستر اثر ارسلان کامکار بود که بر اساس تم هایی از اردشیر کامکار نوشته شده بود. تولد این قطعه به سال های ابتدایی دهه هفتاد باز می گردد و پیش از این نیز تاکنون اجراهای متعددی از آن با تکنوازی اردشیر کامکار و به رهبری رهبران مختلف به اجرا در آمده بود.
“ردیف” و “اغراق” به مثابه دو بال عامیانگی (III)

“ردیف” و “اغراق” به مثابه دو بال عامیانگی (III)

پیش از هر چیز اجازه بدهید اشاره کنم که موضوعاتی که در اینجا مطرح میشود، در مورد همۀ قطعات اجرا شده در این کنسرت صدق میکند، به جز آواهای زیگورات که برای پیانوی سولو نوشته شده بود. در مابقی قطعات بدون استثناء، ارکستر یا پیانو یا صداهای الکترونیک پیشتیبان صدای یک یا چند ساز ایرانی تنها شده بود. خوب این به تنهایی هیچ اشکالی ندارد به شرط آنکه نگفته باشیم: “اندیشه نو، یک ضرورت غیر قابل انکار تلقی میشود” (از متن بروشور) و بعد قطعاتی بسازیم که خط ملودیک واضحشان جملات صریحی از ردیف سازی ماست!
زلتان کودای، خادم موسیقی فولک

زلتان کودای، خادم موسیقی فولک

زلتان کودالی (Zoltán Kodály) آهنگساز، محقق موسیقی و فرهنگ فولکلور، اتنوموزیکولوژیست، زبان شناس و فیلسوف مجار، بیشتر کودکیش را در گالانتا (امروزه: ترناوا-اسلواکی) گذراند. پدرش رئیس ایستگاه قطار و موسیقیدانی غیر حرفه ای بود و با حضور وی، کودالی به عنوان یک کودک نواختن ویلن را آموخت. با وجود تحصیلات بسیار کم او در آن زمان در زمینه موسیقی، در گروه کر کلیسا می خواند و قطعاتی نیز برای اجرا می نوشت.
کتابی در اقتصاد موسیقی (VII)

کتابی در اقتصاد موسیقی (VII)

محیط موسیقایی ایران متأثر از فرهنگ و سیاست، شرایط ویژه‌ای دارد که حرکت به سمت رشد و توسعه در این شرایط خاص می‌بایست با در نظر گرفتن مقتضیات آن صورت گیرد. کتاب حاضر نیز بویژه در فصل آخر، با محور قرار دادن عنصر فرهنگ، ضمن بازگویی نظریه های مرتبط با این موضوع، به درستی به این مسأله اذعان دارد که الگوبرداری کشورهای درحال توسعه از کشورهای توسعه یافته‌ای که فرهنگی متفاوت دارند، نهایتاً کشور الگوپذیر را با چالش هایی مواجه خواهد کرد. همچنین از موانع موجود بر سر راه توسعه فرهنگی در ایران، خصوصاً در مورد هنر و موسیقی، به مواردی همچون حضور و نقش دولت در عرصه فرهنگ و وجود نظام ارزیابی دولتی بر تولیدات موسیقی و نیز وجود این تفکر در جامعه که اقتصاد و هنر را جدا از هم می داند و ورود یکی در عرصه دیگری را ضد ارزش می پندارد، اشاره شده است. (۹)
نگاهی به موسیقی رپ با رویکرد جامعه شناسی (II)

نگاهی به موسیقی رپ با رویکرد جامعه شناسی (II)

اعتراضی بودن این سبک موسیقی را به این قضیه تاریخی نسبت می دهند که اولین بار رپ در زبان سرخ پوستی بومیان جنگل های آمریکایی برای اعتراضات قومی و قبیله ای به کار رفت. تا این جا می توان رپ و هیپ هاپ را فرزندان یک مادر به حساب آورد و آن چیزی نیست جز موسیقی جز.
پیوندهایی که در آسمان “ویولون” بسته شده اند (II)

پیوندهایی که در آسمان “ویولون” بسته شده اند (II)

ودیم گلوزمن (Vadim Gluzman) که ویولون استرادیواری قبلی لئوپالد آئور (Leopald Auer) را که از انجمن قرض گرفته است می نوازد، نواختن آن را اینگونه توصیف می کند: “درست مثل این می ماند که پس سالها رانندگی با فورد حالا پشت لامبورگینی بنشینید!”