ردیف منتظم الحکما به انتشار رسید

ردیف موسیقی ایرانی به روایت منتظم الحکما، نت نویسی مهدیقلی هدایت و تصحیح و بازنگری امیر اسلامی منتشر شد. قدیمی ترین ردیف مکتوب منتشر نشده موسیقی ایرانی به روایت منتظم الحکما و نت نویسی مهدیقلی هدایت توسط نشر دانشگاه هنر منتشر شد.

این ردیف توسط امیر اسلامی و با همکاری آرشام قادری و رضا پرویززاده تصحیح و بازنگری شده و به چاپ رسیده است.

نسخه دست نویس این سند تاریخی موسیقی ایران با امضا مهدیقلی هدایت به هنرستان موسیقی وقت هدیه شده و بعدا به دانشگاه هنر منتقل شده است. این نسخه علیرغم ارزش بالای هنری و علمی دچار مشکلات و نواقصی بوده که با همت امیر اسلامی و همکاری آرشام قادری و رضا پرویززاده این اشکالات برطرف شده و پس از نت نویسی کامپیوتری به چاپ رسیده است.

این کتاب شامل مقدمه ای است که با ارائه شواهد تاریخی صحت این ردیف و منسوب بودن آن به “میرزاعبدالله” را نشان می دهد. منتظم الحکما شاگرد برجسته میرزاعبدالله در سه تار بوده و این ردیف با وجود اینکه روایت منتظم الحکما است ولی توسط اساتید وقت تائید شده که همان ردیف استاد بزرگ میرزاعبدالله بوده است. برای اهالی تحقیق و همچنین نوازندگان موسیقی ایرانی این ردیف می تواند مورد توجه بوده و جای آن دارد تا توسط متخصصین ردیف موسیقی ایرانی، مقایسه ای تطبیقی بین این ردیف و ردیف های موجود از روایت میرزاعبدالله انجام پذیرد.

این ردیف با بخش مقدمه ای که به آن افزوده شده ۷۵۰ صفحه بوده که با قیمت ۳۳۰۰۰ تومان توسط انتشارات دانشگاه هنر به چاپ رسیده و از پایان آذر ماه در کتابفروشی های سراسر ایران با قطع وزیری و جلدی نفیس توزیع خواهد شد. امیر اسلامی این اثر را به هنرمند برجسته و معلم دلسوز سه تار سر کار خانم “مهربانو توفیق” تقدیم کرده است. استادی که سالها در تدریس به دانشجویان موسیقی دانشگاه هنر زحمت بسیار کشیده اند.



مهدی صلحی ملقب به منتظم الحکما یگانه شاگرد سه تار محمدصادق خان سرورالملک بوده که پس از او به حلقه‌ی شاگردان میرزاعبدالله راه یافت. منتظم الحکما موسیقی دانی بود که به کار طبابت اشتغال داشت؛ پزشکی که هر روز در مطب می نشست و بیماران را معاینه و مداوا می‌کرد. او همچنین در شعر و ادبیات نیز توانمند بود و جواد عبادی این رباعی را که در وصف میرزا عبدالله سروده شده از منتظم الحکما می داند:
ای آنکه به ملک علم و دانش شاهی
در برج سماء موسیقاری ماهی
در خلق و ادب فردی و در تار و سه تار
هستی تو خدا اگرچه عبداللهی

از شاگردان سه‌تار منتظم الحکما می‌توان به عبدالله دادور (قوام السلطان) و مهدیقلی هدایت اشاره کرد. او همچنین به گواهی برخی عکس های به جا مانده از انجمن اخوت، در ارکسترهای انجمن نوازنده سه تار بوده است. منتظم الحکما از سال ۱۲۹۴ تا ۱۳۰۱ شمسی روایتی را از ردیف استاد خود میرزاعبدالله به کمک مهدیقلی هدایت به یادگار گذاشت.

مهدیقلی هدایت ملقب به مخبرالسلطنه پسر علیقلی خان مخبرالدوله و نوه رضاقلیخان هدایت است که درسال ۱۲۳۶ شمسی متولد شد و پس از آموختن دروس مقدماتی در ۱۲۵۱ شمسی برای ادامه تحصیل به آلمان سفر کرد. در سال ۱۲۵۳ شمسی به ایران بازگشت و همزمان با مطالعه ادبیات فارسی و عربی به فراگیری موسیقی پرداخت.

مهدیقلی هدایت از سال ۱۲۵۹ شمسی به بعد، با سمت معلم زبان آلمانی در دارالفنون به تدریس پرداخت. تا اینکه در سال ۱۲۶۷ شمسی به عنوان پیش خدمت خاص ناصرالدین شاه وارد خدمات دولتی شد. او در دوره خدمت دولتی دارای سمت هایی چون: وزیر عدلیه، معارف، پست و تلگراف، فواید عامه، دارایی و نیز والی فارس بوده است.

مخبرالسلطنه همچنین از سال ۱۳۰۶ تا ۱۳۱۲ شمسی نخست وزیر ایران بود. مهدیقلی هدایت در سه تار شاگرد منتظم الحکما بود و افزون بر آن دوستی میان این دو منجر به نگارش ردیف میرزاعبدالله به روایت منتظم الحکما طی هفت سال شد.

یک دیدگاه

  • هومن خلعتبری
    ارسال شده در آذر ۲۳, ۱۳۹۲ در ۱۲:۰۸ ق.ظ

    چه حرکت فرهنگی شایسته و پرباری! تبریک بسیار به همه دست اندرکاران .
    از طرفی ، تقدیم کردن این اثر به سرکار خانم مهربانو توفیق ، کاری بسیار ارزنده و درخور ستایش است که وزین بودن و بهای معنوی این کتاب رو صد چندان کرده است. آفرین و تبریک مجدد.
    هومن خلعتبری

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مغالطات ایرانی – اجرای جهانی

یکی از مهمترین معیارهای سنجش کیفیت یک اثر موسیقایی در فضای موسیقی کلاسیک، اجرای چندین باره یک اثر توسط گروه ها و ارکستر های مختلف در اعصار مختلف است. این اعتقاد در بعضی از جوامع مثل کشور ما چنان همه گیر و جا افتاده شده است که به عنوان تنها معیار سنجش کیفیت یک اثر موسیقی کلاسیک به حساب می آید.

تور اروپایی کر فلوت تهران منتشر می شود

کر فلوت تهران (TCF) به سرپرستی فیروزه نوائی و رهبری سعید تقدسی مجموعه کنسرت هایی را در شهرهای زوریخ، فلدکیرش، گراتس و وین در روزهای ۲۳ تا ۲۸ مارچ به روی صحنه بردند و همچنین قرار است سی دی این کنسرت به زودی به انتشار برسد. فیروزه نوایی سرپرست کر فلوت تهران درباره این برنامه می گوید: فراهم کردن مقدمات برگزاری تور اروپاییِ کر فلوت تهران شش ماه طول کشید و ما در ماه مارچ وارد اروپا شدیم و ۱۲ روز در اروپا بودیم و در شهرهای زوریخ، فیلدکیرش، گراتس و وین به روی صحنه رفتیم. گرفتن ویزا و دعوت نامه ها هر کدام مشکلات زیادی داشت ولی به نتیجه رسید و اعضای کر در ۲۹ اسفند به اروپا آمدند و عید را اینجا جشن گرفتیم و تمرینات را شروع کردیم. در این کنسرت ها پیام تقدسی و کیان سلطانی با ویولنسل و نینا کلینار با ساکسوفن همگی یک کنسرتو از ویوالدی را در هر کنسرت اجرا کردند. در شب آخر نیز رضا ناژفر به عنوان سولیست کر فلوت را همراهی کرد. در یکی از شب ها نصیر حیدریان راستی رهبر ایران و استاد دانشگاه گراتس اتریش به صورت افتخاری بخشی از کنسرت را رهبری کرد.

از روزهای گذشته…

گزارش مراسم رونمایی کتاب «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی» (III)

گزارش مراسم رونمایی کتاب «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی» (III)

مرجان راغب افزود فصل بعدی کتاب «بررسی خصوصیات عارف قزوینی» و سوابق او در خوشنویسی، شعر، موسیقی و سیاست می‌پردازد. فصل بعدی کتاب، به «آثار مکتوب عارف قزوینی» می‌پردازد که شامل دیوان عارف، زندگی‌نامۀ خودنوشت او، و عارف‌نامۀ هزار است و در کتاب به تفاوت آنها پرداخته شده است. فصل بعدی «منابع سه‌گانۀ موجود از تصنیف‌های عارف» بررسی و همراه با جدول‌هایی مقایسۀ تطبیقی شده‌اند.
بالشتک نوین (II)

بالشتک نوین (II)

در اینجا می توان به نظرات نوازندگانی دیگر اشاره نمود که بالشتک (shoulder rest) را وسیله ای چندان ضروری به شمار نمی آورند و البته دلایل خود را مطرح می سازند. اگر آنها نیز به فضای خالی زیر ساز معتقد باشند و آن را موضوعی تلقی نمایند که می تواند نوازنده را دستخوش تغییرات ناگهانی نماید، شاید ترجیح دهند حداقل از قطعه ایی کوچک در زیر ساز استفاده نمایند، آنچنان که نمونه هایی از بالشک های بسیار کوچک نیز موجود بوده و مورد استفاده قرار می گیرد.
“دوستی” با کنسرتویی برای جوشا بل ادامه می یابد …

“دوستی” با کنسرتویی برای جوشا بل ادامه می یابد …

به بهانه اجرای کنسرتو ویلن اثر بهزاد رنجبران با ارکستر سمفونیک ایندیاناپلیس و تکنوازی جوشا بل
دیزی گیلیسپی و جز مدرن (I)

دیزی گیلیسپی و جز مدرن (I)

دیزی گیلیسپی (John Birks “Dizzy” Gillespie) نوازنده ترومپت، رهبر گروه، خواننده و آهنگساز آمریکایی جاز. به همراه چارلی پارکر (Charlie Parker) از بنیان گذاران سبک پرشتابی از موسیقی جاز به نام “بی‌باپ” و جاز مدرن بوده است. وی از سیاهپوستان آمریکا بود و با نام جان بیرکس گیلیسپی در شهر چراو ایالت کالیفرنیا به دنیا آمد. گیلیسپی بر روی بسیاری از موسیقیدانان جاز اثر گذاشت، از جمله ترومپت نوازانی چون: مایلز دیویس (Miles Davis)، فتز ناوارو (Fats Navarro)، کلیفورد براون (Clifford Brown)، آرتورو ساندووال (Arturo Sandoval)، لی مورگان (Lee Morgan) و جون فادیز (Jon Faddis). وی در سبک بی باپ لحظه های تاریخی به وجود آورد و در موسیقی مدرن جاز که جلی رول مورتون (Jelly Roll Morton) آغازگر آن بود بسیار اثر گذاشت.
لقمان علی، درامر مسلمان (I)

لقمان علی، درامر مسلمان (I)

لقمان علی یک نمونه کامل است، یک الگوی تاریخی… موزیسینی اصیل که پیوسته در حال سفر است. با اینکه زمان و مکان به دنیا آمدنش کاملا مشخص است اما پس از آغاز فعالیت حرفه ایش خانه خود را در هر نقطه ای از دنیا می داند. او تحصیلات موسیقیایی خود را در نوجوانی یعنی در دهه های افسانه ای ۵۰ و ۶۰ قرن بیستم، در موسیقی گاسپل (Gospel Music)، بلوز، موسیقی ریتم و بلوز (R & B) و جز انجام داد.
لطفی، نظریه پرداز-پژوهشگر (II)

لطفی، نظریه پرداز-پژوهشگر (II)

آثاری که تحت عنوان نظریه‌پردازی و پژوهش از وی در کتاب سال شیدا منتشر شده حول دو محور اصلی متمرکز است. این دومحور که هر دو به گفته‌ی خودش در سال‌های دهه‌ی ۱۳۵۰ (۲) شکل گرفته نوشته‌های وی را به دو قسمت تقسیم کردهاست هر چند که جهان‌بینی لطفی در هر دوی آن‌ها به یک شکل خودنمایی می‌کند. یکی از دو محور اصلی توصیف-تشریح متفکرانه‌ی بخش‌هایی از موسیقی دستگاهی است که پیش از نوشته شدن مقالاتش در فرهنگ شفاهی در مورد آن‌ها نکاتی وجود داشته اما به دقت مورد بررسی قرار نگرفته بود (۳) و دیگری پرداخت نظریه‌ای برای توضیح روابط موسیقی دستگاهی است.
روش سوزوکی (قسمت بیست و چهارم)

روش سوزوکی (قسمت بیست و چهارم)

یکبار این پوزیسیون درست انجام شد اما در نوبت های بعدی درست انجام نشد و بالاخره هنگامی که آنرا درست انجام دادم، از صمیم قلب با کودک روشن دل احساس همدردی کردم. بعد از دو هفته تمرین چقدر باید این تمرین روزانه را تکرار می‌کرده است. اما تائیچی و مادر و پدرش با صبر و حوصله‌ی هر روزه و تکرارهایشان بالاخره به این شکوفایی زیبا و شامخ نائل آمدند. بعد از این تمرین‌های آرشه که در این هفته به ثمر نشسته بود، تمرین‌های اولیه ی، دست گرفتن که با این سختی توانسته بود آنها را انجام دهد. کار کم‌کم رو به سادگی می‌رفت. پس از آن می بایست تمرین ‌های اصلی بر روی ساز انجام بگیرد، تلاش‌های تائیچی در حال نتیجه دادن بود بطوریکه بعد از یکسال توانست در کنار کودکان دیگر قطعات را اجرا کند. وقتی که تمام شاگردان من یوکو آریماتسو (Yoko Arimatsu)، کوجی تویودا (Koji Toyada)، کنجی کوبایاشی (Kenji Kobayashi) و… در سالن “Hibiya” جمع بودند، تائیچی شش ساله آثاری از (Seitz) زیتس اجرا کرد.
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XIII)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XIII)

آقای شجریان گفته اند: «با این سازها اینجا در امریکا چند نوازنده برجسته زیر نظر یک پروفسور موسیقی، صداهای عالی ایجاد کرده اند، این سازها برای اجرای آثار باروک (موسیقی قرن هفدهم اروپا) خیلی عالی هستند. (استاد شجریان قطعاتی را با لپ تاپ خودشان برایم پخش کردند که کوارتت زهی متشکل از همین سازها قطعات باروک میوزیک را مینواختند که صدایی فوق العاده زیبا داشت و کاملا با آن موسیقی همخوانی داشت.» طبیعی است که این ساز برای اجرای موسیقی بدوی تر بهتر صدا می دهد، چراکه سازهای آن دوره نیز مانند امروز تکامل یافته نبوده اند.
علی رهبرى در شبکه سى ان ان

علی رهبرى در شبکه سى ان ان

شبکه تلویزیونى سى ان ان از چندى پیش در حال پخش برنامه اى با عنوان «درون خاورمیانه» (Inside the Middle East) درباره مسائل اجتماعى و فرهنگى کشورهاى منطقه است. در تیتراژ این برنامه که نام کشورهاى مورد بررسى نوشته مى شود نشانى از ایران نیست ولى در آخرین برنامه این مجموعه که شنبه شب، پانزدهم بهمن ۱۳۸۴ (پنجم فوریه ۲۰۰۶) پخش شد، در کنار گزارش هایى از عربستان سعودى و عراق، گزارش نسبتاً مفصلى نیز به استعفاى ناگهانى على رهبرى از رهبرى ارکستر سمفونیک تهران اختصاص داشت.
اقیانوسی بنام باخ (II)

اقیانوسی بنام باخ (II)

دلیل جاودانگی آثار باخ هر چه که باشد، سبب می شود شنونده مجددا به باخ برگردد. کاملا واضح است که بقای هر اثر هنری ارتباط مستقیم با اشتیاق آهنگسازان و مخاطبان برای اجرا و شنیدن اثر مربوطه دارد. موسیقی باخ بر خلاف تابلوی مونالیزای داوینچی یا مجسمه پیتای میکلانژ در هر اجرای جدید، مجددا زنده شده و نزد شنونده نمود پیدا می کند.