ردیف منتظم الحکما به انتشار رسید

ردیف موسیقی ایرانی به روایت منتظم الحکما، نت نویسی مهدیقلی هدایت و تصحیح و بازنگری امیر اسلامی منتشر شد. قدیمی ترین ردیف مکتوب منتشر نشده موسیقی ایرانی به روایت منتظم الحکما و نت نویسی مهدیقلی هدایت توسط نشر دانشگاه هنر منتشر شد.

این ردیف توسط امیر اسلامی و با همکاری آرشام قادری و رضا پرویززاده تصحیح و بازنگری شده و به چاپ رسیده است.

نسخه دست نویس این سند تاریخی موسیقی ایران با امضا مهدیقلی هدایت به هنرستان موسیقی وقت هدیه شده و بعدا به دانشگاه هنر منتقل شده است. این نسخه علیرغم ارزش بالای هنری و علمی دچار مشکلات و نواقصی بوده که با همت امیر اسلامی و همکاری آرشام قادری و رضا پرویززاده این اشکالات برطرف شده و پس از نت نویسی کامپیوتری به چاپ رسیده است.

این کتاب شامل مقدمه ای است که با ارائه شواهد تاریخی صحت این ردیف و منسوب بودن آن به “میرزاعبدالله” را نشان می دهد. منتظم الحکما شاگرد برجسته میرزاعبدالله در سه تار بوده و این ردیف با وجود اینکه روایت منتظم الحکما است ولی توسط اساتید وقت تائید شده که همان ردیف استاد بزرگ میرزاعبدالله بوده است. برای اهالی تحقیق و همچنین نوازندگان موسیقی ایرانی این ردیف می تواند مورد توجه بوده و جای آن دارد تا توسط متخصصین ردیف موسیقی ایرانی، مقایسه ای تطبیقی بین این ردیف و ردیف های موجود از روایت میرزاعبدالله انجام پذیرد.

این ردیف با بخش مقدمه ای که به آن افزوده شده ۷۵۰ صفحه بوده که با قیمت ۳۳۰۰۰ تومان توسط انتشارات دانشگاه هنر به چاپ رسیده و از پایان آذر ماه در کتابفروشی های سراسر ایران با قطع وزیری و جلدی نفیس توزیع خواهد شد. امیر اسلامی این اثر را به هنرمند برجسته و معلم دلسوز سه تار سر کار خانم “مهربانو توفیق” تقدیم کرده است. استادی که سالها در تدریس به دانشجویان موسیقی دانشگاه هنر زحمت بسیار کشیده اند.



مهدی صلحی ملقب به منتظم الحکما یگانه شاگرد سه تار محمدصادق خان سرورالملک بوده که پس از او به حلقه‌ی شاگردان میرزاعبدالله راه یافت. منتظم الحکما موسیقی دانی بود که به کار طبابت اشتغال داشت؛ پزشکی که هر روز در مطب می نشست و بیماران را معاینه و مداوا می‌کرد. او همچنین در شعر و ادبیات نیز توانمند بود و جواد عبادی این رباعی را که در وصف میرزا عبدالله سروده شده از منتظم الحکما می داند:
ای آنکه به ملک علم و دانش شاهی
در برج سماء موسیقاری ماهی
در خلق و ادب فردی و در تار و سه تار
هستی تو خدا اگرچه عبداللهی

از شاگردان سه‌تار منتظم الحکما می‌توان به عبدالله دادور (قوام السلطان) و مهدیقلی هدایت اشاره کرد. او همچنین به گواهی برخی عکس های به جا مانده از انجمن اخوت، در ارکسترهای انجمن نوازنده سه تار بوده است. منتظم الحکما از سال ۱۲۹۴ تا ۱۳۰۱ شمسی روایتی را از ردیف استاد خود میرزاعبدالله به کمک مهدیقلی هدایت به یادگار گذاشت.

مهدیقلی هدایت ملقب به مخبرالسلطنه پسر علیقلی خان مخبرالدوله و نوه رضاقلیخان هدایت است که درسال ۱۲۳۶ شمسی متولد شد و پس از آموختن دروس مقدماتی در ۱۲۵۱ شمسی برای ادامه تحصیل به آلمان سفر کرد. در سال ۱۲۵۳ شمسی به ایران بازگشت و همزمان با مطالعه ادبیات فارسی و عربی به فراگیری موسیقی پرداخت.

مهدیقلی هدایت از سال ۱۲۵۹ شمسی به بعد، با سمت معلم زبان آلمانی در دارالفنون به تدریس پرداخت. تا اینکه در سال ۱۲۶۷ شمسی به عنوان پیش خدمت خاص ناصرالدین شاه وارد خدمات دولتی شد. او در دوره خدمت دولتی دارای سمت هایی چون: وزیر عدلیه، معارف، پست و تلگراف، فواید عامه، دارایی و نیز والی فارس بوده است.

مخبرالسلطنه همچنین از سال ۱۳۰۶ تا ۱۳۱۲ شمسی نخست وزیر ایران بود. مهدیقلی هدایت در سه تار شاگرد منتظم الحکما بود و افزون بر آن دوستی میان این دو منجر به نگارش ردیف میرزاعبدالله به روایت منتظم الحکما طی هفت سال شد.

یک دیدگاه

  • هومن خلعتبری
    ارسال شده در آذر ۲۳, ۱۳۹۲ در ۱۲:۰۸ ق.ظ

    چه حرکت فرهنگی شایسته و پرباری! تبریک بسیار به همه دست اندرکاران .
    از طرفی ، تقدیم کردن این اثر به سرکار خانم مهربانو توفیق ، کاری بسیار ارزنده و درخور ستایش است که وزین بودن و بهای معنوی این کتاب رو صد چندان کرده است. آفرین و تبریک مجدد.
    هومن خلعتبری

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

درباره موسیقی رایانه ای و سمپل (I)

«موسیقی رایانه ای» موسیقی است که بالطبع ابزاری به نام رایانه و نرم افزارهای رایانه ای ساخته می شود. با مراجعه به تاریخچه شکل گیری این موسیقی متوجه می شویم که این ابزارها سالهاست به اجرایی شدن بسیاری از ایده های آهنگسازان کمک قابل توجهی کرده و توانسته اند در تولید اصوات مورد نظر آهنگساز و همچنین اجرای ایده ها و ترکیبات صوتی و همچنین فواصلی که در عمل قابل اجرا نیستند و در خلق آثاری زیبا و قابل دفاع سهیم شوند.

شناخت کالبد گوشه‌ها (IV)

این نگاه جزءنگر به درون گوشه‌ها پیش از طلایی هم وجود داشته است اما تا پیش از او جایی در متن‌های آموزشی نمود نمی‌یافت. نمود اصلی‌اش در عمل موسیقایی نوازندگان استاد، به صورت جمله‌بندی زیبا و پرانرژی بود یا در مقالات و کتاب‌های موسیقی شناسی. آوردن آنها در یک متن آموزشی رسمی چیزی را که احتمالا از کمی پیش از آن در میان مدرسان سایه‌هایش موجود بود، به سطح آورد (۱۲).

از روزهای گذشته…

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (II)

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (II)

از طرفی، طی چند دهه اخیر شاهد هجوم مشتاقان و گرایش جوانان به فعالیت های هنری بوده ایم که بعضاً با روحیه کاسب کارانه و برخوردهای بازاری به سمت و سویی ناروا کشیده می شود؛ خصوصاً در جنبه نوازندگی باید گفت که آشفتگی عمیقی بین روش ها و متدهای گوناگون وجود دارد. با توجه به نبودِ استانداردهای آموزشی در زمینه های مختلف موسیقی از جمله نوازندگی، اغلب روش هایی، با حداقل آشنایی با مبانی موسیقی و به دور از اصول اولیه و شروط لازم برای نوازندگی در کلاس ها به کار گرفته می شود و هر کس با اندکی ساز نواختن، خود را نوازنده و یا آهنگساز فرض می کند.
شرایط خلق یک ایده (I)

شرایط خلق یک ایده (I)

آگاهی از کجا آغاز می شود و چطور شکل می گیرد، و درک بهتر، پیرامون وقایع محیطی از سرچشمه کدام تجربه حقیقی می چوشد؟ نشانه های رشد و کمال در شرایط حیاتی چه موجودی می تواند ظهور کند؟
تحول در موسیقی ایرانی از قاجار تا کنون (II)

تحول در موسیقی ایرانی از قاجار تا کنون (II)

کمانچه این ساز که یکی از قدیمی ترین سازهای ایرانی محسوب می شود و اولین نشانه های وجود آن مربوط به سال ۹۵۰ میلادی است، دارای سه سیم ابریشمی بوده که از پایان دوره قاجار به تقلید از ویولون، چهار سیمه شده است. جنس سیم های کمانچه نیز مانند ویولون شده است ولی اکثرا نیم پرده پایین تر از کوک کنسرتی (لا ۴۰۰۹) کوک می شود.
هم‌صدایی لحظه‌ها (II)

هم‌صدایی لحظه‌ها (II)

علاوه بر اینها جان کیج دو جفت از دوگانی‌های معروف و جمع ناپذیر موسیقی را نیز با هم آشتی داد. صدای موسیقایی/ غیر موسیقایی یا صدای موسیقایی/سر و صدا اولین جفت از اینهاست. در تاریخ موسیقی تعریف صدای موسیقایی بییشتر به کمک جدا شدن از متضادش (صدای غیر موسیقایی) صورت گرفته و همیشه میان این دو مرزی جداکننده وجود داشته و تنها در مواردی بسیار استثنایی و اندک (مثلا اوورتور ۱۸۱۲ چایکوفسکی) از دومی به عنوان یک مهمان در متن موسیقی استفاده شده است.
کیونگ- وا چانگ (I)

کیونگ- وا چانگ (I)

خانم کیونگ- وا چانگ (Kyung-wha Chung) متولد ۲۶ مارچ ۱۹۴۸ سئول – کره جنوبی، ویولنیست و پیشرو موسیقی کلاسیک آسیا است. خانم چانگ در سن سه سالگی حرفه موسیقی را آغاز نمود. در سن هفده سالگی شهرتی در رده دیگر ویولنیستهایی همچون پینچاس زوکرمن (Pinchas Zukerman) و ایزاک پرلمن (Itzhak Perlman) به دست آورد. وی به عنوان نوازنده آثار رومانتیک و مدرن شهرت دارد. او همچنان در زمینه شرکت در کنسرتها بسیار فعال است و دامنه نوازندگیش را تا آثار باروک در سالهای اخیر گسترش داده.
«به آهستگی» (II)

«به آهستگی» (II)

دومین قطعه ای که در قسمت نخست برنامه به اجرا درآمد، کنسرتو برای کمانچه و ارکستر اثر ارسلان کامکار بود که بر اساس تم هایی از اردشیر کامکار نوشته شده بود. تولد این قطعه به سال های ابتدایی دهه هفتاد باز می گردد و پیش از این نیز تاکنون اجراهای متعددی از آن با تکنوازی اردشیر کامکار و به رهبری رهبران مختلف به اجرا در آمده بود.
وس مونتگومری

وس مونتگومری

بسیاری وس مونتگومری را بهترین نوازنده گیتار جز (Jazz) می دانند که دنیا تابحال بخود دیده است. اولین بار در سال ۱۹۴۸ در عالم موسیقی خودنمایی کرد و پس از آن تا سال ۱۹۵۷ خاموش بود، اما با این وجود و با وجود عمر کوتاهی که داشت توانست بیشترین تاثیر را در دنیای موسیقی جز برای گیتار بگذارد.
«دردانۀ دریای عاشقی»

«دردانۀ دریای عاشقی»

میخواهم از عبادی بگویم. از زخمه های شفّاف وزلال این دُردانۀ دریای بیکرانِ موسیقی شریف و نجیب ایران.زخمه هایی که قطرۀ اشکی را میمانََد که می نشیند به دیدۀ عاشقان و سالکان این دیار رازآلود وغریب. از نغمه هائی که سحر است و افسون و به لای لای میماند و زمزمۀ جویبار. از مردی که سالیانی را عاشقانه زیست و زیباترین نغمه ها را ساز کرد.
گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (II)

گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (II)

گونه‌ی دیگری از رابطه‌ی میان نقد و سیاست، نقد بر پایه‌ی ایدئولوژی حزبی است. این نوع نقد معمولاً بیش از هر چیزی در نظر غیرمتخصص‌ها نقد سیاسی به حساب می‌آید و به‌ویژه در حکومت‌های ایدئولوژیک که مایلند برای تمامی جنبه‌های زندگی مردمشان- از جمله موسیقی‌ای که می‌شنوند- نسخه‌ای بپیچند، بسیار رواج دارد. هر چند که گاه ممکن است چنین نوشتارهایی شکل نقد موسیقی به معنای مورد نظر در این کلاس را نیز به خود بگیرد اما بیشتر شبیه بخش‌نامه‌های حزبی است و اگر هم بر نقدِ اثر، مجموعه‌ی آثار یا سبکی متمرکز می‌شود، هدفی مربوط به خارج از دنیای موسیقی را دنبال می‌کند؛ «مهار گوش شنوندگان».
ارکستر سمفونیک کلولاند

ارکستر سمفونیک کلولاند

ارکستر کلولاند یکی از بهترین ارکسترهای آمریکا می باشد. امروزه همچنان از برجسته ترین ارکستر سمفونیکهای دنیا است. چه در تالار سورنس (Severance Hall) در وطن، چه در مرکز موسیقی بلوسوم (Blossom)، چه در سفر، چه در برنامه های رادیویی و پخش تلویزیونی و یا در تاریخچه آلبومهای فوق العاده شان، ارکستر سمفونیک کلاولاند همواره روش استاندارد خود را در ایفای کنسرتهای نابش در پیش گرفته است. رهبر اتریشی فرانز ولسر- موست (Franz Welser-Mِst) کار خود را به عنوان هفتمین کارگردان موسیقی ارکستر به طور رسمی در سپتامبر ۲۰۰۲ آغاز کرده است.