سالاری: امیر خسرو دهلوی مبتکر سبک های جدید آوازی و
احیا کننده بسیاری از سبک های قدیمی است

داریوش سالاری
داریوش سالاری
استاد داریوش سالاری سال ۱۳۲۹ در شهرستان آبادان چشم بر جهان گشود.وی بیش از بیست سال است که بصورت حرفه ای سنتور می سازد و با اساتید بزرگ موسیقی ایران زمین همچون استاد محمد رضا شجریان ، و نوازندگان توانایی چون استاد پرویز مشکاتیان ، استاد پشنگ کامکار و استاد اردوان کامکار همکاری داشته است. طنین سازش گوش هزاران هزار آشنای موسیقی را به نوازش درآورده است و نزدیک به پانزده هزار سنتور نه تنها تراشه ی کالبدشان را بلکه لطافت و زیبایی روح و روانشان را از دستان هنرمند این سازنده ی توانای ایرانی گرفته اند.

داریوش سالاری تحصیلات آکادمیک خود را در کشور هند به پایان رسانده است و در نواختن سی تار تبحر خاصی دارد.وی مبتکر سنتور های دوطرفه ، سنتور بیسکویتی ، روش های پل گذاری جدید و استفاده از چسب های رزین دار به جای سریشوم های حیوانی در ساخت سنتور است و تلاش های ارزشمندش در این زمینه موجب رشد و پیشرفت هنر سنتور سازی در ایران شده است.

لطفا در مورد تاریخچه ی سنتور و سازهای شرقی برای ما صحبت کنید.
سنتور یا بهتر بگویم شاهانتور قدمتی ۶۰۰ ساله دارد و مصادف با جایگزینی سیم فلزی به جای روده و ابریشم توسط امیر خسرو دهلوی در شمال هندوستان ساخته شد.امیر خسرو دهلوی (۷۲۵-۶۷۴ ه.ق) مبتکر سبک های جدید آوازی و احیا کننده بسیاری از سبک های قدیمی است که بخاطر نیاز به سه اکتاو صدا در سبک های جدید، سیم فلزی را جایگزین روده و ابریشم کرد. روده و ابریشم عمدتا در سازهایی همچون چنگ ایستاده، چنگ خوابیده، چنگ نشسته، تنبور، تنبورا، تنبورک، تنورین، سارنج یا سارنگی و سه تار پارسی که امروز به آن کمانچه می گویند، به کار می رفت.

سازهای زخمه ای چون تنبور و تار ۲ تا ۲٫۵ اکتاو صدا داشتند و با اضافه شدن سیم فلزی این سازها قادر به ایجاد سه اکتاو صدا بودند. پادشاهان ایرانی در این دوره در شمال هندوستان حکومت می کردند و امیر خسرو دهلوی که دوره سلطنت پنج پادشاه را دیده است سازهای مختلفی را ابداع کرد، از جمله شاهانتور. منظور از تور،تور ماهیگیری است و صدا، صدای برخورد امواج دریا به صخره هاست و شکل ساز چون کشتی است. دهلوی از مهره های سرباز شطرنج بعنوان خرک استفاده کرد و سیم فلزی را در ضخامت ۰٫۵۰ میلیمتر و حتا بیشتر روی ساز قرار می داد و از گوشی های فلزی استفاده کرد و از مضراب های شبیه خنجر برای سنتور نوازی بهره می برد.

سازهایی چون سی تار، سه تار، سارنگی، سارود یا شهرود، شور بهار، شور شیرینگر، دلربا، در زمان امیر خسرو دهلوی تکامل یافت و با اضافه شدن سیم فلزی سبک های آوازی چون غزل، ترانه، دروپات و قوالی به اوج خود رسید. پس از امیر خسرو دهلوی این سازها توسط ترک های سلجوقی به مناطق مختلف جهان برده شدند و بنا به شرایط اقلیمی آن منطقه تکامل یافتند.

Alizadeh and Lotfi
داریوش سالاری در کارگاه
برای مثال وقتی ترک ها چین را تصرف کردند، سنتور را به آن جا بردند و چینی ها آن را یانگ چین به معنای ساز غریبه نام دادند. ترک های سلجوقی با تصرف بغداد و حمله به اروپا سنتور را به آن مناطق بردند و در اروپا با نام های دالسیمر یا سیمبالون تغییر نام داد و در طول زمان با تکامل خاص محیطی آن منطقه با سنتور امروزی در ایران متفاوت شد. سنتور حتا به کشورهایی چون روسیه و مصر و ترکیه برده شد و به ایران هم آمد. در ایران تا زمان قاجاریه هیچ سازی سیم فلزی نداشت و حسن سنتور خان با عزیمت به دربار پادشاهان کشمیر سنتور فرا گرفت و آن را به دربار قاجار آورد. بدین صورت سنتور نوازی به محمد صادق خان انتقال یافت و سماع حضور سپس حبیب سماعی و دیگر اساتید، سنتور یاد گرفتند.

با توضیح تاریخچه سنتور، بد نیست که اشاره ای به تاریخچه سنتور سازی در ایران بکنید و برای ما از سازنده های مجرب آن دوران بگویید.
تا قبل از حبیب سماعی تقریبا عموم سنتور ها از هندوستان آورده می شد ولی با آمدن برق به تهران و بعد از حبیب سماعی با کمک سازنده های ارمنی و کلیمی و با بهره گرفتن از سیم فلزی صنعت مخابرات و صنعت فنر سازی، سنتور در ایران ساخته شد. در زمان حبیب سماعی اکثر سازنده ها ارمنی یا کلیمی بودند.

با قلع و قمع آتاترک، ارامنه به ایران آمدند و در جلفای اصفهان ساکن شدند و با پرورش شاگردان کلیمی نقش مهمی در ساز سازی این کشور ایفا کردند.مهاجرت ارامنه به تهران موجب شکوفایی این هنر در پایتخت شد و سازنده های ماهری چون ملکوم، آمبارسون، مارکار، خاچیک، یحیی، جعفر ظهور کردند و این اساتید تغییرات اساسی و بجایی را در ساز های متفاوت دادند و از جمله تار قفقازی را به تار تهرانی تبدیل کردند و تاری که قبلا به روی سینه گذاشته می شد با ایجاد تغییراتی در کاسه، بر روی زانو قرار گرفت.

سنتور رفته رفته با مشورت و کمک سازنده های ارامنه به شکل سل کوک یا راست کوک برای مردان و چپ کوک یا لا کوک برای زنان ساخته شد و سنتور های ۹ خرک منطبق بر روش های آموزشی نوین ایجاد شد. در تهران سنتور سازان برجسته ای ظهور کردند که عمدتا شاگردان سازندگان ارمنی بودند و معروف ترین آن ها سیف الله خان اصفهانی نام داشت که گل های ۶ پر داوودی یا همان گل تهرانی را بوجود آورد و جایگزین گل های اصفهانی کرد که ساختار مشبک یا سوراخ سوراخ داشتند.

گل تهرانی معمول شد و سازندگانی چون جوراب چی در امیریه تهران ، لئون ارمنی و ناظمی و معلوجی و بخشی ها و سرخوش ها و دل شاد ها از این گل ۶ پر استفاده کردند. مادر دلشاد سازنده توانایی بود و شاگردانی چون عزت الله کلیمی و اکبر سرخوش از شاگردان او هستند. از دیگر اساتید می توان از یاخا کلیمی و حسین ملک نام برد.

21 دیدگاه

  • saeed1922
    ارسال شده در شهریور ۱۴, ۱۳۸۵ در ۴:۳۴ ب.ظ

    اطلاعات واقعا جالبی بود. بسیار سپاسگزارم

  • صمصام
    ارسال شده در دی ۲۳, ۱۳۸۵ در ۲:۴۱ ب.ظ

    جناب داریوش سالاری را چطور میتوان از نزدیک ملاقات کرد بنده حقیر از تار سازان تازه کار هستم و می خواهم از ایشان تجربه اندوزی کنم از شما هم به خاطر اطلاعاتتان ممنون و متشکرم

    صمصام

  • حميد
    ارسال شده در فروردین ۲۵, ۱۳۸۶ در ۴:۲۱ ب.ظ

    با تشکر از اطلاعات ارزشمند استاد سالاری .می خواستم بگم من یک سنتور از ساخته های استاد سالاری دارم و تقریبا ازش راضی هستم ولی اخیرا یک سالی هست که سازهای مشقی وارد بازار کردند که اصلا کیفیت و مرغوبیت ساز های چنین سازنده ای رو نداره . می خواستم بپرسم آیا این کار باعث کمرنگ شدن نام چنین سازنده با تجربه ای نمی شه.آیا استاد خودشون موجبات بد نامیشون رو بوجود میارن؟

  • ناشناس
    ارسال شده در مهر ۱۲, ۱۳۸۶ در ۵:۰۸ ب.ظ

    چرا دو لبه سنتور پس از چند سال بالا میاید وصفحه ی

    زیر بیرون می آید؟

    چگونه می شود مشکل را حل کرد؟

  • محمود
    ارسال شده در دی ۲۱, ۱۳۸۶ در ۹:۰۴ ب.ظ

    با عرض سلام خدمت آقای سالاری بنده کارمند و حدود ۱۵ سال است که سنتور می نوازم چکونه می توانم یک ساز خوب از شما خریداری نمایم با تشکر در انتظار جواب حضرتعالی

  • حسين جعفري
    ارسال شده در فروردین ۱۲, ۱۳۸۷ در ۷:۱۶ ق.ظ

    با عرض سلام خدمت آقای سالاری
    چکونه می توانم یک ساز خوب از شما خریداری نمایم
    لطفا قیمت مشخص کنید
    مرسی

  • ارسال شده در فروردین ۱۴, ۱۳۸۷ در ۷:۴۶ ق.ظ

    تقدیم به محضر هنر دوستان
    عاشقی را شرط اول ناله وفریاد نیست

    تا کسی از جان شیرین نگذرد فرهاد نیست

    عاشقی مقدورهر عیاش نیست

    غم کشیدن صنعت نقاش نیست

  • رضا افشار
    ارسال شده در مرداد ۲۰, ۱۳۸۷ در ۵:۱۶ ب.ظ

    با سلام خدمت استاد سالاری.میخواهم یک سنتور از خود جناب استاد و بدون واسطه خریداری کنم.لطفا در این مورد بنده را راهنمایی کنید.با سپاس فراوان

  • محمودهورتن
    ارسال شده در دی ۱۱, ۱۳۸۷ در ۸:۲۴ ب.ظ

    سلام بر آقای سالاری عزیز.دوستی که چندین سال است ندیده ام.لطفا در صورت داشتن فرصت شماره همراه ویا آدرس خودرا برایم بنویسید.متشکرم

  • رضا زينا لي
    ارسال شده در اسفند ۶, ۱۳۸۷ در ۸:۰۳ ب.ظ

    سلام آقای سالاری بنده از سال۶۸درکار سنتور سازی هستم وسازم توسط برخی اساتید از جمله استاد محترم رضا شفیعیان نیزدرسال۷۶ مورد باز بینی قرار گرفته و باتذکراتی پسندیدند خواهشا راهنمایی فر مایید حالا در ایران نظر کدام استاد در مورد سنتور مورد قبول جامعه هنری است.

  • مانی
    ارسال شده در اردیبهشت ۴, ۱۳۸۹ در ۱:۴۸ ب.ظ

    salam,salari vaeghan sazhash khobe?

  • الهه.پ
    ارسال شده در تیر ۱۳, ۱۳۸۹ در ۲:۳۴ ق.ظ

    سلام به آقای سالاری؛ من با عشق و علاقه زیادی سنتور می زنم .دوست دارم با سازی که با دستان هنرمند شما درست شده بنوازم .لطفا راهنمایی ام کنید .مرسی

  • arash jalili
    ارسال شده در مهر ۳, ۱۳۸۹ در ۴:۳۹ ب.ظ

    سلام استاد یک سنتور لا میخوام بدون واسطه می خوام بدونم چقدر قیمتش

  • ارسال شده در فروردین ۲۱, ۱۳۹۰ در ۶:۵۵ ب.ظ

    سلام…من خودم سنتور میزنم و می دانم که سنتور به دست نابغه ای مانند شما صدای زیبایی دارد و من از سنتور راضی هستم.سال نو را به همه ی استادان جهان تبریک عرض می کنم…

  • مریم
    ارسال شده در آذر ۲۶, ۱۳۹۰ در ۱۰:۳۶ ب.ظ

    این مطالب منبعش کجاست؟

  • مریم
    ارسال شده در دی ۱۸, ۱۳۹۰ در ۶:۲۸ ب.ظ

    سلام می خوام بدونم منبع مطالب بال از کجاست؟؟؟

    حتما سریع جوابو بدید برا پروژه دانشگام می خوام

    مرسی

  • مریم
    ارسال شده در دی ۱۸, ۱۳۹۰ در ۶:۳۲ ب.ظ

    کسی یعنی نیست که جواب بده؟؟؟؟؟

    حالا که اینطوره منم قهر می کنم دیگه هم به صفحه شما نمیام

    :-(

  • mahboub
    ارسال شده در دی ۱۹, ۱۳۹۰ در ۲:۱۵ ب.ظ

    اگر برای بخش منابع پروژه دانشگاهی می خواین خب باید آدرس سایت رو بدید دیگه!!! دنبال چه منبعی هستید جز خود گفتگوی هارمونیک؟!؟

  • رضا شفیع زاده
    ارسال شده در تیر ۲۲, ۱۳۹۲ در ۱۲:۰۲ ق.ظ

    اینا اراجیفه. سنتور از هند به ایران اومده؟ برند یه سری به نگاره های ساسانی بندازند سنتور رو میبینند.

  • محمد رضا ولدخانی
    ارسال شده در شهریور ۱۰, ۱۳۹۲ در ۱۱:۲۰ ق.ظ

    در یک جمله اگربخواهم معنی استاد را تفسیرکنم خواهم گفت :استاد به تمام معنا یعنی داریوش سالاری، استاد اخلاق ، یک انسان به تمام معنافرهیخته وبزرگوار، یک انسان تمام عیاروبی نیاز ازمال دنیا، یک فرشته درعالم موسیقی که میتوانم بگویم سنتوربه ایشان بدهکاراست و هرکس که اورامی شناسد و یا نامش را شنیده حتمأمی بایست درباره اوبیشترینها را بداند.
    استاد عزیزجناب آقای داریوش سالاری از صمیم قلب عاشقم دوستتان دارم و از خداوند منان آرزوی سلامتی و طول عمر با عزت وموفقیت وسربلندی روزافزون را برایتان خواستارم .
    شاگرد حقیروناقابل شما: محمد رضا ولدخانی

  • محمدرضاولدخانی
    ارسال شده در شهریور ۱۰, ۱۳۹۲ در ۱۱:۵۲ ق.ظ

    شما را به خدابیائید قدر و منزلت اساتید بزرگ و بزرگوار هنر موسیقی از جمله استاد عزیز داریوش سالاری را بدانیم .
    چنین گوهری نایاب واقعأ کمیاب است .
    استاد عزیزم ازشما آموختم بخشندگی را وزشما یادگرفتم دلبستگی را طریق حسن خلق جنابعالی را همه جا فریاد می کنم .
    الهی که هرچه از خدا می خواهید به خیر و موهبت دریغتان نفرماید . آمین …
    محمدرضاولدخانی –

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

درباره کتاب «موسیقی ایرانی» شناسی (II)

وزنه اصلی در این بررسی، استوار کردن ساختار موسیقی ایرانی از «مجموعه گوشه ها و ردیف آنها» به «مجموعه مقام ها و جنسیت هایشان» است. به عبارت دیگر شناسایی علمی و سیستماتیک موسیقی از راه شناسایی سیستم های صدا ها، به جای شناسایی عامیانه با کمک آهنگ ها (گوشه ها). بنا بر این در این کتاب در پی شناسایی «دستگاه» ها و «آواز» ها و «گوشه» ها نیستم، بلکه در پی شناسایی سیستم های سازنده آنها، خواهم بود، به عبارت دیگر «مقام زابل» یا مقام «مویه» که در این نوشته شناسایی شده است، تفاوتی اساسی با «گوشه زابل» یا «گوشه مویه» دارد.

نماد‌شناسی عود (II)

او موافق است که معنای اولیه‌ی عود، چوب است اما بیان می‌کند که دو واژه‌نامه‌ی قدیمی عرب، قاموس و جوهری، معنی لاک‌پشت را برای آن ارائه کرده‌اند. این موضوع بسیار جالب توجه است نه فقط به خاطر افسانه‌های شکوهمند یونانی (در افسانه، آپولو، اولین چنگ را از لاک یک لاک‌پشت و رگ و پی آن ساخت) بلکه به این خاطر که سازنده‌ی واقعی لوت از لاکِ لاک‌پشت برای ساخت آن استفاده کرده ‌است. با وجود معناهای افسانه‌ای و واژه‌نامه‌ای عود، خواهیم دید که بی‌تردید معنای اصلی عود، وقتی این کلمه به یک ساز موسیقی اشاره می‌کند، چوب است.

از روزهای گذشته…

بندتی، رمانتیک می شود! (IV)

بندتی، رمانتیک می شود! (IV)

گمان می رود که این آشوب ریشه در واکنش خشمناک آهنگ ساز به فاجعه تلخ ازدواجش با آنتونینا میلیوکوا (Antonina Miliukova) دارد. این کنسرتو ویولون یکی از ساخته هایی بود که در آن درگیری چایکوفسکی با همجسنگرایی اش شدیدا به سطح کار او نفوذ کرده است شاید این طرز فکر، حتی به طور ناخودآگاه، پشت رسپسیون خوب این قطعه باشد. تشویش ساختاری، تکرارهای افراطی و شکست در یافتن نتیجه گیری نه تنها از لحاظ هنری بلکه از لحاظ اخلاقی نیز مشهود است.
آرتور روبنشتاین، ویرتوز قرن بیست (I)

آرتور روبنشتاین، ویرتوز قرن بیست (I)

آرتور روبنشتاین را یکی از برترین نوازندگان ویرتئوز پیانو در قرن ۲۱ میشناسند. نوازنده آمریکایی – لهستانی که ۲۸ ژانویه سال ۱۸۸۷ و در خانواده ای یهودی بدنیا آمد. وی هیچ نسبتی با نوازنده و پیانیست معاصر آنتون روبنشتاین و یا هلنا روبنشتاین ندارد.
پنجمین کنسرتو

پنجمین کنسرتو

“خواستها، خواه شدید باشد خواه نه، هرگز نباید طوری بیان شود که نفرت آور گردد. موسیقی نیز در سهمناکترین حالت خود، نباید گوش را آزار دهد، بلکه آنجا هم باید گوش را بنوازد و پیوسته موسیقی بماند.” (موتسارت، ۱۷۸۱)
آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XIX)

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XIX)

همواره باید شناخت ذهن مان را از قطعه رشد دهیم. وجود یک درک کلی از آهنگ، زمینه را برای ارائه اجرایی یکدست که در آن روحیات و نظرات نوازنده متجلی است، فراهم می کند.
شیوه داوری در دومین جشنواره موسیقی شمسه

شیوه داوری در دومین جشنواره موسیقی شمسه

جشنواره شمسه به همت شهرداری تهران در بخشهای مختلف هنری فرخوان خود را منتشر کرده است؛ این دومین جشنواره شمسه است که سال گذشته اولین تجربه اجرایی خود را به روی صحنه برد. امروز شیوه داوری این جشنواره را روی سایت می بینید که توسط آقای امیرآهنگ هاشمی تالیف و تدوین شده است:
ادیت در ویولن (V)

ادیت در ویولن (V)

برای اجرای دسته- جمله سوم، اولین انتخاب نواختن چهار نت متوالی “سی بکار، دو بکار، ر بکار، می بمل” در پوزیسیون چهارم و سپس انتقال به پوزیسیون هشتم برای اجرای نت فا دیز می باشد که در اینجا نیز می توان همین توالی انگشت گذاری را انتخاب نمود، یعنی اجرای فا دیز، سل بکار، سی بکار، دو بکار با انگشتان اول تا چهارم (تصویر شماره چهار).
لی لی افشار و فروغ کریمی در تالار رودکی

لی لی افشار و فروغ کریمی در تالار رودکی

فردا تالار رودکی شاهد کنسرت دو بانوی هنرمند برجسته ایرانی خواهد بود؛ فروغ کریمی نوازنده فلوت و لی لی افشار نوازنده گیتار در این برنامه به همنوازی خواهند پرداخت. این برنامه که سه شنبه و چهارشنبه در تالار رودکی به اجرا در می آید فرصتی است تا هنردوستان ایرانی توسط این دو هنرمند با کیفیت بین المللی اجرای موسیقی کلاسیک بیشتر آشنا شوند.
مستر کلاس گیتار لیلی افشار

مستر کلاس گیتار لیلی افشار

مستر کلاس گیتار دکتر لیلی افشار در روز های ۲۵ و ۲۶ شهریور در آموزشگاه موسیقی پارت برگزار می شود. شرکت کنندگان در دو گروه فعال (نوازندگانی که قطعه اجرا می کنند) و غیر فعال (علاقمندانی که در کلاس حضور دارند و بیننده هستند) می توانند حضور یابند. همه افراد میتوانند در طی دو روز از تمامی ساعات کلاس استفاده نمایند. افراد فعال میبایست از اثر مورد اجرا سه نسخه تهیه نمایند و بهمراه خود داشته باشند.
دگ جنسن، نوازنده جهانی فاگوت

دگ جنسن، نوازنده جهانی فاگوت

باسون (یا فاگوت) بخاطر گران قیمت بودن، در مقایسه با دیگر سازهای بادی چوبی ارکستر، پرطرفدار نیست، به همین با وجود صدای زیبا، تکنیک و وسعت قابل توجهش کمتر مورد استفاده قرار می گیرد. همین اتفاق روی بازار این ساز هم تاثیر گذاشته و باعث شده کمتر نوازنده ای در این ساز به شهرت جهانی برسد و این شانس را پیدا کند که در اجرا های کم تعداد این ساز (چه همراه با ارکستر ها چه در گروه های موسیقی و چه در نقش سولیست) شهرتی پیدا کند.
یکصدمین سال تولد روح الله خالقی

یکصدمین سال تولد روح الله خالقی

شاید تنها ساخت سرود «ای ایران» کافی بود تا نام روح الله خالقی را در موسیقی ایران جاودان سازد. ولی خالقی نه تنها سازنده این سرود، بلکه آفریننده دهها اثر به یادماندنی دیگر مانند «حالا چرا»، «می ناب» و «رنگارنگ» است؛ بنیانگذار هنرستان موسیقی ملی و نویسنده دهها مقاله و چندین کتاب پژوهشی در زمینه تاریخ و تئوری موسیقی ایرانی است.