سالاری: استاد ناظمی مبتکر پل رگلاژ بود

پل های سنتور چه وظیفه ای دارند و گل ها و اشکال مختلف آن چه نقشی در سنتور ایفا می کنند؟
در قدیم سیستم پل گذاری بدین گونه بوده است که قطعه چوبی را در عرض ساز زیر سیم ها ، بریده بریده کار می گذاشتند و به آن پل شانه ای و یا پل شتری می گفتند. اما از آن جا که این پل ها نمی توانستند صدای خوبی را بوجود آورند پل های ستونی توسط حبیب سماعی ساخته شد و تکنیک آن به ناظمی انتقال یافت و استاد ناظمی مبتکر پل رگلاژ بود.

نجارهای قابلی برای استاد ناظمی سنتور می ساختند و ۴ پل ثابت در طرفین ساز بصورت ثابت تعبیه می کردند. استاد ناظمی نیز در وسط ساز پل رگلاژ را قرار می داد و با بازی ارتفاع پل ، صدای بوجود آمده را تنظیم می کرد.

وظیفه پل ، تقسیم و تنظیم خرک هاست و موجب زیبایی حجم صدا می شود و در عین حال از تقه کردن ساز و از کاست شدن آن جلوگیری می کند.

جنس پل و قطر آن اهمیت به سزایی دارند و اگر قطر کمتر از ۸ میلیمتر داشته باشیم در ساز همهمه بوجود می آید و قطر زیاد هم صدا را کاهش می دهد و قطر بیشتر از ۱ سانتی متر صدا را سطحی می کند.اصولا هر نوع منفذی چون گل ها چه ریز و چه درشت ، موجب چرخش هوا درون ساز می شود و ماهیت صدا را تغییر می دهد.هر چه سوراخ های بزرگ تر داشته باشیم صدا باز تر می شود و سوراخ های کوچک صدای ساز را تو دماغی می کنند.یکی از ابتکارات من در این حیطه گل های سیمرغ ایرانی و گل سالاری است که موجب می شود صدا بازتر و رساتر به گوش برسد و صداها کمتر در همدیگر ادغام شوند.

در مورد سنتور های ناظمی برایمان بگویید واینکه چه مزایا و معایبی داشتند؟
استاد ناظمی تقریبا از سن بیست و پنج سالگی با کمک و آموزش حبیب سماعی سنتور سازی را شروع کرد.حبیب سماعی به ناظمی توصیه کرد بیشتر بر روی مقوله صدا تمرکز کند تا ساخت ساز.بنابراین سنتور های ناظمی را کس دیگری می ساخت و ناظمی بر روی پل گذاری و تراش و صدای ساز ها متمرکز می شد.وی در ابتدا با لئون درودگر همکاری می کرد و پس از آن با عطایی و معمارزاده.اما در کل متاسفانه ناظمی بیش از ۲۵۰۰ سنتور نساخت.

خوبی سازهای ناظمی به پل رگلاژ آن بود که متاسفانه با کسی آن را در میان نمی گذاشت.در سنتور های ناظمی ۲ عدد پل سمت راست و ۲ عدد سمت چپ پشت سیم های سفید توسط سازنده قرار می گرفت و ناظمی پل رگلاژ را که ارتفاع بیشتری داشت توسط یک سیم و یک تکه نخ در وسط ساز حدود نت های دو و سی نصب می کرد و با ارتفاع آن بازی می کرد تا تقه و تپ تپ صدای ساز را بگیرد.

Alizadeh and Lotfi
داریوش سالاری در کارگاه
اما ضعف این ساز های در این بود که ارتفاع بیشتر پل رگلاژ بر روی پل های دیگر تاثیر می گذاشت و نت فا پشت خرک یا ر بالای ساز تقه می کرد و موجب ادغام و همهمه صدا در ساز می شد.از دیگر معایب سنتور های ناظمی استفاده از سریشوم حیوانی در آن است.ناظمی در ابتدا با لئون همکاری می کرد و از چوب های کهنه ساز و کیفیت خوب بهره می گرفت اما متاسفانه با گذشت زمان این روند را ادامه نداد.

در پایان ، از آن جا که سی تار ، ساز تخصصی شماست، از این ساز برایمان بگویید.
سی تار ساز سنتی شمال هندوستان است و اسم واقعی آن سه تار می باشد اما از آن جا که سه در زبان هندی سی تلفط می شود به آن سی تار می گویند.سی تار ساخته امیر خسرو دهلوی است و عدد سه به این علت انتخاب شده که دهلوی برای ساخت این ساز از سه تکنیک ایرانی (چنگ ایرانی) ، هندی و ترکی (زخمه های ترکی) استفاده کرده است و در اصل سی تار ترکیبی از سه فرهنگ غنی مختلف است.سی تار ریشه ایرانی دارد و توسط هنرمندان ایرانی در شمال هند تکامل یافته است و من هم آن را بصورت تخصصی دنبال می کنم.

12 دیدگاه

  • فرید
    ارسال شده در مهر ۱۶, ۱۳۸۵ در ۴:۳۸ ب.ظ

    آا بسیار مصاحبه تخصصی و خوبی بود. اما ایکاش درباره ساختار سازهای اساتید دیگر مثل عارفی بیشتر صحبت می شد. خود بحث نامی نیز بحث مهمی است.

  • ارسال شده در مهر ۱۶, ۱۳۸۵ در ۱۰:۰۲ ب.ظ

    برای دوستانی که شماره تماسی از استاد داریوش سالاری خواسته بودند:
    ۷۷۸۰۶۹۹۷-۰۲۱
    ۷۷۸۹۹۶۹۹-۰۲۱
    ۷۷۴۵۳۳۲۲-۰۲۱

  • ناشناس
    ارسال شده در مهر ۱۷, ۱۳۸۵ در ۱۲:۵۸ ب.ظ

    مصطفی

    دوستان عزیز نظر به اینکه در بزرگداشت استاد پایور از استاد عارفی هم تقدیر شد. طبعا خیلی از دوستان باید تمایل به آشنایی بیشتر با ایشان و نحوه ساز ساختن ایشان داشته باشند که در صورت امکان لطف کرده و از ایشان مطالبی به فراخور درج نمایید. ضمنا قطعاتی را با نام موازنده و نام سازنده ساز در سایت قرار بدهید لطفا. یا علی

  • شکوفه
    ارسال شده در آذر ۱۵, ۱۳۸۵ در ۹:۵۵ ق.ظ

    سلام . من شکوفه از گچسارانم .کسی می تونه آهنگ های فرهاد رو برام پیدا کنه؟

  • ارسال شده در اسفند ۲, ۱۳۸۶ در ۱۱:۰۵ ق.ظ

    با سلام

    لطفا ایمیل استاد سالاری رو در اختیار علاقه مندان بگذارید.

    با تشکر

  • hamoon
    ارسال شده در اردیبهشت ۷, ۱۳۸۷ در ۸:۰۱ ب.ظ

    salam arz mikonam.
    mikhstam bedoonam ke sazhaye aghaye salary ro az kojamitoonam tahiie konam(santoor) mamonoonam

  • morteza
    ارسال شده در اردیبهشت ۳۱, ۱۳۸۷ در ۵:۴۳ ب.ظ

    با سلام اگه امکن داره آدرس استاد رو بزارید ممنون میشم

  • فرزین کشاورز
    ارسال شده در فروردین ۱۱, ۱۳۸۸ در ۱۰:۵۳ ق.ظ

    ادرسی از استاد سالاری قرار بدین ممنون

  • ارسال شده در اردیبهشت ۲۵, ۱۳۹۰ در ۷:۳۱ ب.ظ

    سلام استاد میخواستم نوع و اسم چسبی را که استفاده میکنید را بدونم خیلی ممنون

  • bijan
    ارسال شده در مهر ۷, ۱۳۹۰ در ۳:۵۶ ب.ظ

    سلام من مدتی پیش به ایران رفتم و با آقای سالاری تماس گرفتم و بالاخره ۱ سنتور سفارش دادم که دارای ۴ ردیف اکتاو بود و ۳ سری خرک دشت . ولی با این روش نمیشود سیمهای زرد رو برای تغیر مقام جابجا کرد. ولی دیگر لازم نبود سیمهای سفید جابجا شوند و کلیه پردها قابل دسترس بود .ولی من چون به سیمهای زرد علاقه زیادی دارم ۱ سنتور ۱۲ خرک بجاش سفارش دادم. اگر به دستم برسه میتونم در موردش نظر بدم.در ضمن مبلغش هم تقریبا یک و نیم ملیون شد .امیدوارم که این اطلاعات مفید واقع بشه .

  • اىمان شىبانى
    ارسال شده در آبان ۱۱, ۱۳۹۲ در ۶:۰۶ ب.ظ

    سلام استاداىمان هستم فدات شم استاد خىلى کمکم کردىد درساخت قربونت استاد

    بوس

  • ناشناس
    ارسال شده در مهر ۵, ۱۳۹۳ در ۱۲:۴۹ ق.ظ

    سلام استادشماهمیشه کارتون درسته ایما ن شیبانی هستم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آموزش ساز، کاری دانشگاهی نیست (I)

نوشته ای که پیش رو دارید، گفتگوی بیتا یاری با پرفسور هرمز فرهت، موزیسین و استاد دانشگاه موسیقی دابلین و سامان دهنده دانشکده موسیقی دانشگاه تهران است. بخشی از این مصاحبه قبلا در روزنامه به چاپ رسیده است و در این سایت به صورت کامل به انتشار می رسد.

کتاب «نت و تجزیه‌ و تحلیل تکنوازی ماهور یحیی زرپنجه» منتشر شد

انتشارات نارون، کتاب «نت و تجزیه‌وتحلیل تکنوازی ماهور یحیی زرپنجه»، با نت‌نگاری و تجزیه تحلیل مازیار کنعانی و ویرایش و اجرای فایل صوتی حمیدرضا حسن‌پور منتشر کرد. در این کتاب یکی از پیچیده ترین و تکنیکی ترین تکنوازی های تار یحیی زرپنجه، آنالیز و نت نویسی شده است.

از روزهای گذشته…

در جستجوی موسیقی سنتی (IV)

در جستجوی موسیقی سنتی (IV)

«سنتی» در زمان حال و در مقوله های فرهنگی ـ هنری، پدیده ای است “شبه شرقی یا شبه ایرانی“ که نشانی و شباهتی ظاهری با یک فرم قدیمی ـ تاریخی دارد. (در موسیقی نوع سازها و لباس های به ظاهر وطنی و تزئینات صحنه با قالی و کلیم و مخده و در معماری استفاده از قوس و قوس شکسته و کاشیکاری)، پدیده ای است که یک توریست غربی غریب و ناوارد آن را به عنوان یک پدیده شرقی یا ایرانی شناسایی می کند. پدیده ای است که با انتظارات و تصورات غربی ها از فرهنگ و هنر شرقی مطابقت دارد. (توریست غربی از چایخانه و سفره خانه سنتی عکسبردای می کند و در وطنش برای دوستانش کنفرانس می دهد که بعله! ایرانی ها از قدیم الایام عصر ها در این نوع چایخانه ها جمع شده و در ضمن صرف چای و قلیان گفتگو می کنند) که مطلقاً صحت ندارد.
ویلنسل (VII)

ویلنسل (VII)

در پوزیسیون های روی دسته ساز (که تنها کمتر از نیمی از گریف را شامل می شود) انگشت شصت پشت دسته قرار می گیرد. در پوزیسیون شصت (یک نام عمومی برای نت هایی که روی باقیمانده گریف اجرا می شود) انگشت شصت معمولا در کنار دیگر انگشتان روی سیم قرار گرفته و از کنار شصت برای انگشت-گذاری استفاده می شود. بطور معمول انگشتان با تمایل همه بندها نسبت به هم در حالتی خمیده که نوک انگشتها هم با سیمها در تماس باشند قرار می گیرند.
حنانه از زبان ملاح (IV)

حنانه از زبان ملاح (IV)

در این مرحله از کمال و پختگی است که یادهای گذشته در ذهن وی زنده‏ می‏شود، سال‏هایی را به خاطر می‏آورد که طرفداران موسیقی غربی، به رهبری پرویز محمود، علیه استاد وزیری صف‏آرایی کرده بودند، حنانه خود نوشته است: «بهترین‏ دلیل صدق گفتار ما موسیقی دانیست که در جبههء مقابل وزیری ایستاده بود و آثارش را بر مبنای موسیقی علمی غرب و با استفاده از ملدی‏های ایرانی می‏نوشت. این شخص‏ پرویز محمود بود که پس از تابعیت ایالات متحدهء آمریکا، دیگر نه نامی از او در ایران‏ برده می‏شود و نه در آمریکا توانسته است نامی از خود باقی بگذارد» (همان کتاب و همان صفحه)
سعیدی: در ابتدا سبک نوازندگی ایرانی ها عربی بود

سعیدی: در ابتدا سبک نوازندگی ایرانی ها عربی بود

نوازندگان ایرانی قانون تحت تاثیر شیوه نوازندگی اعراب دوباره نواختن قانون را در ایران از سر گرفتند مانند رحیم قانونی و جلال قانونی و بعد از آن استاد خودم زنده یاد مهدی مفتاح و خانم سیمین آقارضی همه اینها به همان سبک و شیوه‌ی تکنیک موسیقی عربی با نوای موسیقی ایرانی می نواختند. یکی از این اساتید هم که هنوز هستند ولی به دلیل کهولت سن نوازندگی نمی کنند آقای اکبر صدیف هستند که الآن در تگزاس زندگی می کنند. از نواخته های آقای صدیف هم فایل شنیداری دارم.
هفزیباه منوهین، نابغه پیانو (I)

هفزیباه منوهین، نابغه پیانو (I)

هفزیباه منوهین (۱۹۸۱ ژانویه ۱- ۱۹۲۰ مه ۲۰) پیانیست آمریکایی – یهودی، مدافع حقوق بشر، زبان شناس و نویسنده ای است که در خلق چندین کتاب و نگارش، با همسر دومش، ریچارد حائوسر (Richard Hauser) مشارکت داشت. او همچنین خواهر لرد یهودی منوهین (Yehudi Menuhin) ویولونیست و یالتاح منوهین (Yaltah Menuhin)، پیانیست، نقاش و شاعر، بود.
بررسی و نقدِ «مبانی نظری موسیقی ایرانی» (I)

بررسی و نقدِ «مبانی نظری موسیقی ایرانی» (I)

نوشته ای که از یک سو، نام استادی هنرمند و صاحب نام، در جمع شش نفری مؤلفانش آمده و از سوی دیگر «بررسی مبانی نظری (تئوری) و عناصر سازنده ی موسیقی ایرانی» (۱) را «هدف کلی» قرارد داده است و علاوه بر آن «برای آموزش در هنرستان ها» تهیه شده، انتظارهای زیادی بر می انگیزد. نگارنده این سطور که بیش از سی سال است که در این مقوله پیچیده ام، با اشتیاق آن را به دست آورده و با انتظار زیادی خواندم. اما متاسفانه نه تنها انتظارهای من برآورده نشد، بلکه تا حدودی حیرت زده شدم. انتظار داشتم که در این رساله یا جزوه (حدود ۸۰ صفحه) قدمی در جهت برون رفت از فضای آغشته به عامیانگی یِ گفتمانِ موسیقی ایرانی بیابم. ولی می بینم که این نوشته به عامیانگی موجود دامن میزند، واژه های عامیانه جدیدی هم اختراع کرده به موجودی ها می افزاید و برای «آموزش» مناسب نیست.
رپرتوار جز و کلاسیک در کنسرت کر شهر تهران

رپرتوار جز و کلاسیک در کنسرت کر شهر تهران

گروه کر شهر تهران در روزهای ۱۷ و ۱۸ آبان ۱۳۹۰، ساعت ۲۰، در سالن رودکی به اجرای کنسرت می پردازد. در این کنسرت که به رهبری مهدی قاسمی انجام می شود، منتخبی از رکوییم های موتسارت و فوره و همچنین قطعات کلاسیک Jazz به اجرا گذاشته می شود. این دومین بار است که گروه کر شهر تهران در رپرتوار خود از قطعات جز استفاده میکند.
ریچارد واگنر، خداوندگار اپرا (V)

ریچارد واگنر، خداوندگار اپرا (V)

ترکیب بندی واگنر به ویژه در اپرای “تریستان و ایزولده”، ایده هایی تازه را در موسیقی به وجود آورد. برای سالهای بسیاری پس از آن، آهنگسازان خود را ناچار به تطبیق با واگنر دیدند و خود را مدیون وی نیز می دانستند، به ویژه؛ آنتون بروکنر (Anton Bruckner)، هوگو ولف (Hugo Wolf)، سزار فرانک (César Franck)، هنری داپارک (Henri Duparc)، ارنست شاسون (Ernest Chausson)، جولس ماسنت (Jules Massenet)، الکساندر فُن زمنلینسکی (Alexander von Zemlinsky)، هانس فیزنر (Hans Pfitzner) و بسیاری دیگر.
توضیحاتی در مورد مرور آقای بهرنگ نیک آئین (I)

توضیحاتی در مورد مرور آقای بهرنگ نیک آئین (I)

قبل هر چیز از آقای نیک آئین تشکر می کنم که همت و مروری بر نوشته بنده، نموده اند و مسائلی را که شناسی کرده اند، نوشته اند تا من هم بتوانم از آنها آگاه شوم و در پی حل مسائل برآیم. شناسایی مسائل و کوشش در حل آنها، تنها راهی است برای دسترسی به یک تئوری جامع و درستِ موسیقی ایرانی. نوشتن کتاب و تئوری درباره موسیقی ایرانی مهم و لازم است، اما نقد و بررسی و گفتگوی نوشته شده، مهمتر است. دیدگاه های مختلف و متفاوت باید در کنار هم گذاشته و سنجیده شوند یکی از مشکلات بزرگ در این راه که تنها از راه گفتگو نمودار می شود، وجود عادت های ذهنی است. موسیقیدانان ایرانی چند دهه (حدود ۱۳۰۰ تا ۱۳۷۰ هـ. . ش) عادت به «گام های موسیقی ایرانی» داشتند – و بعضی هم هنوز دارند – در آخرین دهه های قرن اخیر عادت به «دو دانگی» جایگزین عادت قبلی شده است.
از چه آکوردی به چه آکوردی برویم؟

از چه آکوردی به چه آکوردی برویم؟

احتمالا خیلی از شما افرادی را دیده اید که توانایی همراهی با هر ترانه ای که یک خواننده می خواند را دارند. اینگونه از افراد با گوشهای دقیق، تجربه و معلوماتی که از دانش هارمونی دارند بسادگی می توانند به چنین قدرتی دست پیدا کنند. اما چگونه؟