مغالطات ایرانی – فرم اپرا (II)

اجراي آنسامبل اپرای تهران در تالار وحدت (تصوير از مهر نيوز)
اجراي آنسامبل اپرای تهران در تالار وحدت (تصوير از مهر نيوز)
واقعیت این است که در منابع معتبر، اپرا تعریف دیگر گونه ای نسبت به آن چیزی دارد که در این دو نوشته می خوانیم؛‌ در ادامه به بعضی از این تعاریف می پردازیم:
اجرا یا پرفورمنسی که موسیقی در آن نقش مهمی را دارد. (آکسفورد)
هر اثر دراماتیکی که بتواند خوانده یا دکلمه شود در محلی برای اجرا که روی آن موسیقی ای نوشته شده باشد برای خوانندگان و نوازندگان (وایکینگ اپرا گاید)
اثر موسیقایی که برای اجرای صحنه ای تهیه می شود با شخصیت های خواننده که ریشه آن به قرن هفده میلادی باز می گیردد (پیرس سایکلوپدیا)

در تعاریفی که میبینید هیچ کجا در مورد، استایل خوانندگان، آکوستیک بودن یا نبودن، عروسکی اجرا شدن یا نشدن صحبتی نشده است.

هر چند می توانیم بگوییم بیشتر اپراها (به خاطر سابقه تاریخی و نبود دستگاه های امروزی) به شکل سنتی (یعنی بدون تقویت صدا، نورپردازی مدرن، بازی روی صحنه و…) اجرا شده است ولی حتما میدانید که در قرن بیستم چه اپراهایی اجرا شده است و کاملا این روشها تغییر کرده است؛ تصاویر پرژکتوری، حضور خوانندگان میان جمعیت مخاطب کنسرت، استفاده گسترده از میکروفن، استفاده از استیل های کاملا ابداعی برای آواز و…

اگر لیستی داشته باشیم از امکاناتی که امروز اپرا خانه ها از آن برای اجرای آثارشان استفاده می کنند، حتی ممکن است به این نتیجه برسیم که سه اپرای اخیر، تا نه تنها زیاده روی نکرده است، هیچ رویه تندی نیز نداشته.

* توضیحی در مورد تفاوت اپرا و موزیکال: اپرت: به گونه ای از اجرای تئاتر موزیکال گفته می شود که هم موسیقی و هم موضوعی سبک (در بیشتر مواقع کمدی) دارد؛ اینگونه از اپرا گاه با ارکسترهای کوچک و گاه حتی با یک ساز اجرا شده و ممکن است بدون اجرای تئاتری باشد. لازم به ذکر است که در ادوار مختلف، تعریف اپرت متفاوت بوده است، برای کسب اطلاعات بیشتر (به زبان انگلیسی) در این زمینه می توانید به این صفحه مراجعه فرمایید و به بخش منابع توجه کنید.

موزیکال یا موزیکال تئاتر (Musical theatre): به نوعی از نمایش گفته می شود که همراه با موسیقی و بخصوص آواز باشد. با مقایسه تعاریفی که از موزیکال تئاتر و اپرا نوشته شده است، می بینیم که تفاوت عمده ای از نظر فرم و اجر نمی توان برای این دو قائل شد به جز اینکه در موزیکال تئاتر، اصل اساسی تئاتر است نه موسیقی و در اپرا بالعکس؛ البته باز مشخص کردن این تفاوت گاهی دچار اشکال می شود چون مرزهای این دو هنر در آثاری که در این زمینه خلق شده، بسیار به هم نزدیک است. نباید از نظر دور داشت که امروز اینقدر مرزهای هنری از تعاریف کلاسیک فاصله گرفته است که بحث بر روی این عنوان ها بیشتر در مراکز آموزشهای ابتدایی هنر روی می دهد تا در مباحث جدی مطبوعاتی.

بانی فیلم

4 دیدگاه

  • ریزوندی
    ارسال شده در دی ۶, ۱۳۹۲ در ۳:۲۱ ق.ظ

    من یک مثال ساده می زنم:هم نان سنگک ماشینی هست هم غیر ماشینی…به هر دو هم نان می گوییم و هر دو هم کاربرد دارند…اما این کجا و آن کجا…

    بحث من علاوه بر اپرا کنسرت های معمولی را هم شامل می شود.آیا ارزش هنری یک اجرا بدون میکروفن بیش تر نیست؟

  • ارسال شده در دی ۶, ۱۳۹۲ در ۱۰:۳۱ ق.ظ

    اگر هنر را داشتن صدای بلند بدانید حق با شماست!

  • ریزوندی
    ارسال شده در دی ۶, ۱۳۹۲ در ۱۱:۱۴ ب.ظ

    من درمورد تعریف اپرا و یا هنر با شما هم عقیده هستم.اما درمورد این که چه شکلی از اپرا یا کنسرت ارزش بیش تری دارد نظر دادم.به نظر من کارهایی که توسط میکروفن اجرا می شوند هم هنری هستند،اما ارزششان بسیار ناچیز است…
    شما خود از شنیدن یک اجرای بدون میکروفن بیشتر لذت نمی برید؟و یا از شنیدن صدایی پرحجم؟حقیقت این است که میکروفن حتی صدای خواننده و ساز را تا حدی نیز تغییر می دهد…

  • ارسال شده در دی ۷, ۱۳۹۲ در ۱۲:۲۶ ب.ظ

    بنده عقیده ندارم ارزش هنری ناچیز می شود ولی اعتقاد دارم که در حد ناچیزی از ارزش آن کاسته می شود. اگر کیفیت میکروفن ها در حد مناسبی باشد، شما نباید متوجه بشوید که حتی صدا تقویت میشود چه برسد که متوجه تغییر صدا بشوید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (VI)

در پی تظاهرات های ضد دولتی ماه های اخیر که به کشته شدن یکی از نوازندگان اِل سیستما به نام آرماندو کانیزالس (Armando Cañizales) نیز منجر شد، گوستاوو “خشونت و سرکوب” را شدیدا محکوم کرد و از رییس جمهور، نیکلاس مادورو درخواست کرد که “به صدای مردم گوش فرادهد”.

بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (II)

نکته‌ی دیگر اینکه ردیف به رغم انجماد در دهه‌های اخیر و تبدیل شدن از یک کارگان مدل به یک کارگان ثابت، کماکان به عنوان تنها مجموعه‌ی منسجمی که بخش اعظمی از محتوای مدال موسیقی کلاسیک ایران را در خود جای داده، کارکرد آموزشی نیز یافته است و در مسیر آموزش آن مطلوب است هنرجویان، به طور عینی منطق فرمال آن را درک کنند. منطقی که به زعم نگارنده و به اعتبار مواجهه‌ی ‌متعدد با این مسأله در کلاس‌های مختلف موسیقی، در ردیف‌های سازی دستگاه مهمی چون شور شفاف نیست و در خصوص آن، ساختار منسجمی در ذهن هنرجویان شکل نمی‌گیرد. نوشته‌ی حاضر سعی بر حل این مسأله دارد.

از روزهای گذشته…

اولین برنامه جشنواره موسیقی صبا اعلام شد

اولین برنامه جشنواره موسیقی صبا اعلام شد

ورکشاپ موسیقی فیلم پیمان یزدانیان با همکاری مشترک جشنواره موسیقی دانشجویی صبا و نشر موسیقی هرمس، برای علاقه‌مندان و فعالان رشته‌های‌ موسیقی، سینما و انیمیشین در تاریخ «دوم و سوم اسفند ماه» در سه جلسه‌ی سه ساعته در تالار فلاحت پور دانشکده‌ی سینما تئاتر دانشگاه هنر برگزار خواهد شد.
«نیاز به کمالگرایی داریم» (II)

«نیاز به کمالگرایی داریم» (II)

شاید نویسنده و نوازنده سه تار و سردبیر مجله گفتگوی هارمونیک به نظر من عنوان قابل قبولی است، چراکه در این سه زمینه به اندازه ای کار کرده ام که قابل توجه باشد البته در کنار این ها به تار نوازی و آواز کلاسیک هم پرداخته ام و توانسته ام آنها را نیز به جایگاه آبرومندی برسانم و کارهایی نیز در این زمینه انجام دادم که کم و بیش به دست اهالی هنر رسیده است.
جوزف تال (I)

جوزف تال (I)

جوزف تال آهنگساز اسرائیلی را به عنوان پدر موسیقی اسرائیل می شناسند و به عنوان آهنگساز از سالهای ۱۹۶۰ جایگاهی بین المللی یافته است. آثار پر بار جوزف تال شامل؛ سه اپرا به زبان عبری، چهار اپرا به زبان آلمانی، شش سمفونی، سیزده کنسرتو (concerti)، موسیقی مجلسی، سه کوارتت زهی، قطعه هایی برای سازها به طور تک یا به همراه و آثاری برای سازهای الکترونیک است. جوزف تال در شهر پنوی نزدیک امپراطوری آلمان (هم اکنون متعلق به کشور لهستان) به دنیا آمد. پس از تولد وی؛ خانواده اش به برلین نقل مکان کردند، پدرش زبان شناس بود و در دبیرستان مخصوص یهودیان به تدریس می پرداخت.
درباره «مستر کلاس»

درباره «مستر کلاس»

شاید شما بارها با عنوان «مستر کلاس» در موسیقی برخورد داشته اید و این سوال برای شما بوجود آمده باشد که این کلاس برای چه افرادی و در چه سطحی است؟ آیا کلاسی است برای نوازندگان پیشرفته موسیقی؟ برای شرکت در این کلاس ها چه سطحی از مهارت در نوازندگی لازم است؟
تأملی در آرای موسیقی خیام (III)

تأملی در آرای موسیقی خیام (III)

نگارنده، بر مبنای سنجش‏های آزمایشگاهی که روی قدیمی‏ترین آثار مضبوط استادان نوازنده چون: محمدصادق خان سرور الملک (رئیس گروه نوازندگان ناصر الدین شاه)، نایب اسد الله (استاد نی)، میرزا حبیب سماع حضور (استاد سنتور)، میرزا عبدالله و آقا حسینقلی (استادان تار) و دیگر نوازندگان دوره‏ی ناصری – که از استوانه‏های مومی حافظ الاصوات مورد بازیافت صوتی – انجام داده‏ام، ابعاد فواصل اجرایی آنها را نیز استخراج و با دستگاه‏های الکتروآکوستیک برآورد و بر مبنای واحد سنت، آن فواصل را تعیین و با گام‏های طبیعی (زارلن)، فیثاغورس و گام تعدیل شده‏ باخ مورد مقایسه قرار داده‏ام. (-:ساسان سپنتا ۱۳۷۷)
گفتگو با هوشنگ ظریف (I)

گفتگو با هوشنگ ظریف (I)

هوشنگ ظریف جزو آخرین بازمانده‌های نسلی از موسیقیدانان ایرانی است که هرگز اهل جنجال‌های رسانه‌ای نبودند؛ نسلی در عمل موسیقایی درجه یک و در آموزش خستگی‌ناپذیر. ظریف، تربیت‌شده‌ی مکتب معلمانی چون موسی معروفی، حسین دهلوی، روح‌الله خالقی، فرامرز پایور است که خود نیز تا امروز بر همان مسیر بوده و هست. بی‌تردید حاصل چند دهه کوشش پایه‌گذارانه‌ی آن نسل بود که قطار موسیقی کلاسیک ایرانی را شتاب بخشید. سالی که در آنیم اولین سالی است که هوشنگ ظریف بر خلاف خواست قلبی خود، پس از بیش از نیم قرن تدریس تار، دیگر در هنرستان موسیقی درس نمی‌دهد. سالروز تولد این استاد کهن‌سال ولی هنوز پر شور و بذله‌گو، بهانه‌ای بود تا او را در این گرد و غبار هیاهوهای رسانه‌ای بازیابیم و هوایی تازه کنیم.
مشکلات رایج رفتاری در گروه های موسیقی

مشکلات رایج رفتاری در گروه های موسیقی

اگر تجربه همکاری و یا نوازندگی با یک گروه موسیقی را داشته باشید، بدون شک متوجه مشکلات کاری موجود در این گروه ها شده اید. چرا که فعالیت در یک گروه موسیقی تحت هر عنوانی، کاری است بسیار جدی و تفاوتی با کار در یک شرک عادی را ندارد. بنابراین در درون یک گروه موسیقی نیز همانند یک شرکت مشکلات مخصوص به خود وجود خواهد داشت. در این مطلب به بررسی اجمالی چند مشکل رایج در این زمینه می پردازیم.
بیایید موسیقی بسازیم – ۴

بیایید موسیقی بسازیم – ۴

در نوشته های اول و دوم به ترتیب ابتدا هشت میزان ایده موسیقی مطرح کردیم، سپس در چهار میزان مدولاسیون انجام دادیم و بالآخره در نوشته سوم مجددآ هشت میزان در تنالیته جدید ملودی تهیه کردیم. اینکه با توجه به مهیا بودن فضا برای ادامه کار در تنالیته مبدا، می خواهیم در هشت میزان دیگر قطعه موسیقی خود را به پایان ببریم.
مفهوم تنالیته ، قسمت اول

مفهوم تنالیته ، قسمت اول

اگر کمی حرفه ای به موسیقی پرداخته باشیم حتما” برداشت مشخصی از تنالیته داریم و کم و بیش درک مشترکی از آن بدست آورده ایم و میتوانیم درک خود از تنالیته را برای دوستانی که موسیقی می دانند بازگو کنیم. اما اگر بخواهیم تنالیته را برای افرادی که موسیقی را علمی نمی دانند تشریح کنیم موضوع کمی پیچیده میشود. چرا که تعریف کردن تونالیته بدون استفاده از واژه هایی مانند گام، مد، آکورد، نت و … بسیار پیچیده و دشوار است.
“موسیقی همه زندگی من است” (IV)

“موسیقی همه زندگی من است” (IV)

اثر زیبائیست و تمام موسیقیدانان حاضر در این آلبوم بهترین هستند، شلی مانه (Shelly Manne) و همه… اجرای آن برای خود ما نیز بسیار اثر گذار بود، همه در حین اجرا در حال اشک ریختن بودند. حالا زمانی که به آن آلبوم گوش می دهم می بینم موسیقی آن بسیار غنی است و برای خواندن، متن بلندی داشته که همچنان آن را دوست دارم. اشعاری که مایکل نوشته بود بسیار زیبا بودند، وی همچنان می نویسد. من چندین کنسرت را به همراه او اجرا کردم که یکی از آنها در تالار کارنگی بود.