مغالطات ایرانی – فرم اپرا (II)

اجراي آنسامبل اپرای تهران در تالار وحدت (تصوير از مهر نيوز)
اجراي آنسامبل اپرای تهران در تالار وحدت (تصوير از مهر نيوز)
واقعیت این است که در منابع معتبر، اپرا تعریف دیگر گونه ای نسبت به آن چیزی دارد که در این دو نوشته می خوانیم؛‌ در ادامه به بعضی از این تعاریف می پردازیم:
اجرا یا پرفورمنسی که موسیقی در آن نقش مهمی را دارد. (آکسفورد)
هر اثر دراماتیکی که بتواند خوانده یا دکلمه شود در محلی برای اجرا که روی آن موسیقی ای نوشته شده باشد برای خوانندگان و نوازندگان (وایکینگ اپرا گاید)
اثر موسیقایی که برای اجرای صحنه ای تهیه می شود با شخصیت های خواننده که ریشه آن به قرن هفده میلادی باز می گیردد (پیرس سایکلوپدیا)

در تعاریفی که میبینید هیچ کجا در مورد، استایل خوانندگان، آکوستیک بودن یا نبودن، عروسکی اجرا شدن یا نشدن صحبتی نشده است.

هر چند می توانیم بگوییم بیشتر اپراها (به خاطر سابقه تاریخی و نبود دستگاه های امروزی) به شکل سنتی (یعنی بدون تقویت صدا، نورپردازی مدرن، بازی روی صحنه و…) اجرا شده است ولی حتما میدانید که در قرن بیستم چه اپراهایی اجرا شده است و کاملا این روشها تغییر کرده است؛ تصاویر پرژکتوری، حضور خوانندگان میان جمعیت مخاطب کنسرت، استفاده گسترده از میکروفن، استفاده از استیل های کاملا ابداعی برای آواز و…

اگر لیستی داشته باشیم از امکاناتی که امروز اپرا خانه ها از آن برای اجرای آثارشان استفاده می کنند، حتی ممکن است به این نتیجه برسیم که سه اپرای اخیر، تا نه تنها زیاده روی نکرده است، هیچ رویه تندی نیز نداشته.

* توضیحی در مورد تفاوت اپرا و موزیکال: اپرت: به گونه ای از اجرای تئاتر موزیکال گفته می شود که هم موسیقی و هم موضوعی سبک (در بیشتر مواقع کمدی) دارد؛ اینگونه از اپرا گاه با ارکسترهای کوچک و گاه حتی با یک ساز اجرا شده و ممکن است بدون اجرای تئاتری باشد. لازم به ذکر است که در ادوار مختلف، تعریف اپرت متفاوت بوده است، برای کسب اطلاعات بیشتر (به زبان انگلیسی) در این زمینه می توانید به این صفحه مراجعه فرمایید و به بخش منابع توجه کنید.

موزیکال یا موزیکال تئاتر (Musical theatre): به نوعی از نمایش گفته می شود که همراه با موسیقی و بخصوص آواز باشد. با مقایسه تعاریفی که از موزیکال تئاتر و اپرا نوشته شده است، می بینیم که تفاوت عمده ای از نظر فرم و اجر نمی توان برای این دو قائل شد به جز اینکه در موزیکال تئاتر، اصل اساسی تئاتر است نه موسیقی و در اپرا بالعکس؛ البته باز مشخص کردن این تفاوت گاهی دچار اشکال می شود چون مرزهای این دو هنر در آثاری که در این زمینه خلق شده، بسیار به هم نزدیک است. نباید از نظر دور داشت که امروز اینقدر مرزهای هنری از تعاریف کلاسیک فاصله گرفته است که بحث بر روی این عنوان ها بیشتر در مراکز آموزشهای ابتدایی هنر روی می دهد تا در مباحث جدی مطبوعاتی.

بانی فیلم

4 دیدگاه

  • ریزوندی
    ارسال شده در دی ۶, ۱۳۹۲ در ۳:۲۱ ق.ظ

    من یک مثال ساده می زنم:هم نان سنگک ماشینی هست هم غیر ماشینی…به هر دو هم نان می گوییم و هر دو هم کاربرد دارند…اما این کجا و آن کجا…

    بحث من علاوه بر اپرا کنسرت های معمولی را هم شامل می شود.آیا ارزش هنری یک اجرا بدون میکروفن بیش تر نیست؟

  • ارسال شده در دی ۶, ۱۳۹۲ در ۱۰:۳۱ ق.ظ

    اگر هنر را داشتن صدای بلند بدانید حق با شماست!

  • ریزوندی
    ارسال شده در دی ۶, ۱۳۹۲ در ۱۱:۱۴ ب.ظ

    من درمورد تعریف اپرا و یا هنر با شما هم عقیده هستم.اما درمورد این که چه شکلی از اپرا یا کنسرت ارزش بیش تری دارد نظر دادم.به نظر من کارهایی که توسط میکروفن اجرا می شوند هم هنری هستند،اما ارزششان بسیار ناچیز است…
    شما خود از شنیدن یک اجرای بدون میکروفن بیشتر لذت نمی برید؟و یا از شنیدن صدایی پرحجم؟حقیقت این است که میکروفن حتی صدای خواننده و ساز را تا حدی نیز تغییر می دهد…

  • ارسال شده در دی ۷, ۱۳۹۲ در ۱۲:۲۶ ب.ظ

    بنده عقیده ندارم ارزش هنری ناچیز می شود ولی اعتقاد دارم که در حد ناچیزی از ارزش آن کاسته می شود. اگر کیفیت میکروفن ها در حد مناسبی باشد، شما نباید متوجه بشوید که حتی صدا تقویت میشود چه برسد که متوجه تغییر صدا بشوید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

روش سوزوکی (قسمت پنجاه و هشتم)

وقتی که ما به این مرحله می‌رسیم، کودک تازه شروع می‌کند به تدریس شدن. مادر سوالی می‌کند: مایل هستی که تو هم ویولن بنوازی؟ کودک جواب می‌دهد. بله! و تو خوب تمرین خواهی کرد؟ بله، حالا پس خوب ما از معلم خواهش می‌کنیم که دفعه بعد تو را هم شرکت بدهد این کار همیشه ما را به موفقیتی که می‌خواهیم به آن می‌رساند و این ساعت چه ساعت هیجان انگیزی است! کودک با یک فخری می‌گوید. من هم ویولن نواختم، از الان می‌توانم با بچه‌ های دیگر نوازندگی کنم.

نقش زنان در موسیقی ایرانی (I)

قدیمی ترین اسطوره ای که از یک زن موسیقیدان نام می برد ضلال دختر کمیک بوده که مخترع سازهای زهی است. سیوطی در کتاب اوایل المحاضرات از نخستین زنی که دف زد کلثوم خواهر موسی (ع) را نام می برد. حکیم فردوسی در شاهنامه از بانویی رامشگر به نام سوسن نام می برد که در توران زمین بود و با رامشگری و مکر و حیله پهلوانان ایرانی را به بند می کشید و در جایی دیگر از سپنوی خنیاگر نام می برد که آوازش پلنگ را رام می کرد.

از روزهای گذشته…

صداسازی در آواز (I)

صداسازی در آواز (I)

آواز، دغدغه و علاقه همیشگی من بوده است و بر این اساس به عنوان یک هنرجو در زمینه تکنیکهای صداسازی آواز کلاسیک، مدتی را در این کلاس ها مشغول به کسب مهارت بوده ام. همزمان با آن برای درک و یادگیری بهتر این هنر به منابع دیگری از قبیل ویدئوهای آموزشی، فایلهای صوتی و مطالب نوشتاری از اساتید مطرح در این زمینه نیز رجوع کردم; طبعا نکات زیادی برای یادگیری وجود داشت ولی نکته جالب توجه و در عین حال عجیب این بود که هر کدام از این اساتید از شیوه ای کاملا متفاوت و خاص خود برای آموزش یک موضوع واحد (صداسازی ) بهره می بردند.
آبادو٬ جانشین ارزشمند کارایان

آبادو٬ جانشین ارزشمند کارایان

کلودیو آبادو با ضبط و ارائه بیش از ۳۰ اثر موسیقی کلاسیک اعم از کنسرتو ویلن های چایکوفسکی و شوستاکویچ (SK 68338) و کنسرتو پیانو روبرت شومان( Robert Schumann) با پیانو مورری پرایا (Murray Perahia) مقام خود را در بالاترین رده رهبران امروز دنیا تثبیت کرده و با تکیه بر ظرایف موسیقی و برنامه ریزی خلاقانه جهت اجرای رپرتوارهایی که دیگر رهبران از آنها غافل ماندند٬ اثبات نمود که موسیقی کلاسیک عصر رومنتیک و موسیقی معاصر هردو به یک میزان خوش آیند و روح نوازند.
اطلاعیه چهارمین دوره مسابقه  گیتار کلاسیک تهران مرداد و شهریور ۸۷

اطلاعیه چهارمین دوره مسابقه گیتار کلاسیک تهران مرداد و شهریور ۸۷

مسابقات گیتار کلاسیک تهران مرداد و شهریور ماه ۱۳۸۷ برگزار میشود. این چهارمین دوره مسابقات گیتار کلاسیک تهران می باشد. متن اطلاعیه این مسابقه به شرح زیر است:
راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (III)

راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (III)

هیچ یک از موسیقیدانان بعدی، خواه اسکریابین که او را دوست داشت یا “دبوسی ” و “استراوینسکی” که آنها را متجمل و خالی از صداقت و صمیمیت تلقی می کرد، روی موسیقی راخمانینوف تاثیری نداشته اند. درست است که پرلود معروف راخمانینوف و دومین پیانو کنسرتوی او دارای جمله ها و عباراتی است که به همان اندازه کارهای چایکوفسکی تکان دهنده است اما از این دست، در آخرین پرلودها، اتود “تصویر برای پیانو”، آخرین آوازها و قطعه “نیایش مغرب”، خیلی بیشتر می توان یافت: اینها از لحاظ ساختار، شاهکارهایی هستند که ارزش آنرا دارند که از زیر دست “مندلسون” یا “شوپن” بیرون آمده باشند.
Sunrise Sunset

Sunrise Sunset

یکی از قطعات زیبای موسیقی فیلم “ویولن زن روی بام” (fiddler on the roof) قطعه ای است بنام “طلوع و غروب خورشید”. اگر قطعه را شنیده باشید حتمآ متوجه حزن و اندوه نهفته در آن شده اید.
موسیقی کانتری، پنهان کننده نبوغ سیاهان

موسیقی کانتری، پنهان کننده نبوغ سیاهان

موفقیت چارلی پراید به عنوان یک خواننده سیاهپوست موسیقی کانتری، خیلی عجیب به نظر می رسد، زیرا به طور سنتی این نوع موسیقی تنها به سفیدپوستان اختصاص دارد. هنوز هم بسیاری از خواننده های آفریقایی -آمریکایی موسیقی کانتری در فروش آثارشان مشکلات زیادی دارند. شرکت های ضبط موسیقی به خاطر ترس از شکست اقتصادی عکس آنها را روی جلد آثار نمی زنند.
کج بشینیم، راستشو بگیم  (III)

کج بشینیم، راستشو بگیم (III)

صحت اغلب این اطلاعات مورد تردید است و داستانهای ضد و نقیضی از زندگی و حتی در مورد زادگاه بیوک آقا گفته می‌شود. آنچه بیش از همه برای من اهمیت دارد موضوع جایگاه ایشان در موسیقی‌ست. همان جمله‌ی نخست نوشته‌ی بالا مایه‌ی حیرت و شگفتی‌ست: “او یکی از بزرگترین نوازندگان تار در ایران بود…!”. (بگذریم از خیالبافی‌های خارق‌العاده‌ و در عین حال خلاقانه‌ای که از این هم فراتر رفته و گاه حتی لباس رهبری ارکستر در روسیه نیز به قامتِ جوانی بیوک آقا می‌پوشانند). پرسش این است: کسی که این عبارت را سالها بعد می‌خواند، چه تصوری از بیوک آقا خواهد داشت؟ لابد او را در کنار غلامحسین بیگجه‌خانی، علی اکبر شهنازی و جلیل شهناز و دیگران در زمره‌ی سرسلسله‌داران تارنوازی ایران خواهد نشاند.
روش سوزوکی (قسمت بیست و نهم)

روش سوزوکی (قسمت بیست و نهم)

من در سال ۱۸۹۸ در ناگویا (Nagoya) متولد شدم. در خانه ماساکیچی سوزوکی مؤسس بزرگترین کارخانه (کارگاه) ویولون سازی جهان. این را هیچکس نمی‌تواند تعیین کند که به کجا و کدام خانواده تعلق دارم این در دست ما نیست ما نمی‌توانیم تعیین کنیم که به اینجا یا آنجا می‌خواهیم تعلق داشته باشیم و همین است که هست. از دوران پدر جد من سوزوکی، در خانواده یک ساز زامیزن (Samisen) می ساختند، نوعی ساز زهی سه سیمه‌ی ژاپنی که شبیه یانجو بود.
استوکوفسکی رهبر بدون باگت

استوکوفسکی رهبر بدون باگت

لپولد استوکوفسکی (Leopold Stokowski) یکی از مشهورترین رهبران ارکستر جهان است که شیوه رهبری خاص وی که رهبری ارکستر بدون چوب رهبری – باگت – میباشد نیز شخصیت متمایزی نسبت به همتایانش ایجاد نموده است. رهبری برخی از برترین ارکسترهای جهان و اجرا در صحنه های مختلف بین المللی از جمله هنرنمایی های او میباشد.
خیام و موسیقی نظری، بررسی مقایسه ای (IV)

خیام و موسیقی نظری، بررسی مقایسه ای (IV)

مقام راست که یکى از مقام‏هاى دوازده گانه قدیم بوده است و امروز در دستگاه راست و پنج گانه ملاحظه مى‏شود، براساس همان گام اجرا مى‏شود. کریستن سن شرق شناس مشهور دانمارکى گوید: مقام‏هاى دوره ساسانى قبل از «باربد» موجود بوده است و آن استاد (باربد) اصلاحاتى انجام داد که آنها را باید منبع عمده موسیقى ایران و عرب بعد از اسلام دانست. یکى از الحان باربد که در کشورهاى شرق هنوز باقى است «راست». (۵)