گزارش جلسه هشتم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (VI)

همان‌طور که نشان داده شد در مورد نقد به مفهوم گسترده این «میزان» بسیار زیاد است به طوری که دست‌کم نیمی از گفتمان‌های مورد اشاره بخش بزرگی از حیات موسیقایی را در دوران اوجشان تحت تاثیر قرار داده‌اند و به چیره شدن نوعی «جریان اصلی» انجامیده‌اند. اما درباره‌ی نقد به مفهوم محدود، باید اعتراف کرد که در اکثر نمونه‌ها آن «میزان» اندک است.

ششم، کیفیت و عمق؛ مطالعه‌ی دقیق‌تر گستره‌ی نقد موسیقی (با تعریف محدود) نشان می‌دهد که اغلب نوشتار/ گفتارها کیفیت مناسبی ندارند و بسیار سهل‌انگارانه و بدون بهره‌مندی از حداقل مهارت‌های نقد تولید می‌شوند و ممکن است باعث به‌وجود آمدن چنین تصور تعمیم یافته‌ای (هر چند نادرست) شده باشند. و سرانجام هشتم، احتمال دارد استقلال نقد و نقدگر از منابع قدرت و اعتبار آن در جامعه‌ی موسیقی باعث آن باشد.

همان‌طور که نشان داده شد در مورد نقد به مفهوم گسترده این «میزان» بسیار زیاد است به طوری که دست‌کم نیمی از گفتمان‌های مورد اشاره بخش بزرگی از حیات موسیقایی را در دوران اوجشان تحت تاثیر قرار داده‌اند و به چیره شدن نوعی «جریان اصلی» انجامیده‌اند. اما درباره‌ی نقد به مفهوم محدود، باید اعتراف کرد که در اکثر نمونه‌ها آن «میزان» اندک است.

ششم، کیفیت و عمق؛ مطالعه‌ی دقیق‌تر گستره‌ی نقد موسیقی (با تعریف محدود) نشان می‌دهد که اغلب نوشتار/ گفتارها کیفیت مناسبی ندارند و بسیار سهل‌انگارانه و بدون بهره‌مندی از حداقل مهارت‌های نقد تولید می‌شوند و ممکن است باعث به‌وجود آمدن چنین تصور تعمیم یافته‌ای (هر چند نادرست) شده باشند. سرانجام هشتم، احتمال دارد استقلال نقد و نقدگر از منابع قدرت و اعتبار آن در جامعه‌ی موسیقی باعث آن باشد.

مدرس در اینجا ضمن یادآوری اینکه اغلب این حدس‌ها را جز با مطالعات گسترده‌ی کتابخانه‌ای و میدانی نمی‌توان کاملاً راستی‌آزمایی کرد، نادرستی حدس دوم را که بررسی‌اش نسبت به دیگر حدس‌های این مجموعه راحت‌تر می‌نمود به یاری دو نمونه نشان داد:
محمد افتخاری: «راز نو آواز نو؛ بررسی نوار «راز نو» از حسین علیزاده»، چیستا، ۱۵۴ و ۱۵۵٫
عزت‌الله الوندی، «در پرده تصویر و نور و اعجاز («راز نو» از حسین علیزاده، […])»، رودکی، ۲۰-۲۲٫
ساسان فاطمی، «راز نو: براساس گفت‌وگویی با حسین علیزاده»، ماهور، ۸٫
الف. فروغ، «آیا راز نو کاری نو در موسیقی ایران است؟» همشهری.
محمدرضا فیاض، «رمزگشایی راز نو از علیزاده»، ماهور، ۲٫
بهرنگ مجیدی، «نقد و نظری بر نوار راز نو»، سلام.
پنج نقد و یک گفت‌وگوی انتقادی در فاصله‌ای کوتاه، با ژرفا و کیفیت‌های مختلف در مورد یک اثر ارایه شده است. شاید کسی فکر کند که این مثال جدید است و خیلی هم مورد توجه بوده است اما مثال بعدی که تقریباً مربوط به بیش از دو دهه پیش از این یکی است، روشن می‌سازد که کمیت نقد انجام شده و (تا حدودی) پوشش آن به گونه‌ای نیست که بتوان حکم به نیستی کامل آن داد:
سعدی حسنی، «باله‌ی بیژن و منیژه»، مجله موسیقی، ۱۸٫
محمود خوشنام، ضرورتی که به معنای سهولت نیست (درباره‌ی باله‌ی بیژن و منیژه)، آگاهی‌نامه هشتمین جشن فرهنگ و هنر، ۱٫
پری صفا، «باله‌ی بیژن و منیژه»، تماشا، ۲۸۲٫
کورس مشکی، «بالاخره نخستین باله‌ی ملی ما بر صحنه…»، آیندگان.
کورس مشکی، «بیشترین اشتباه‌ها را دهلوی کرده است»، آیندگان.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

جایگاه علم و هنر در روند جهانی شدن (VIII)

هشترودی در زمانی که هنوز جهان درگیر جنگ سرد بود و مسائل مربوط به جهانی شدن مطرح نشده بود این نکته مهم را عنوان کرد که هویت اصلی یک ملت و قدرت حضور آن در جهان، بیشتر تابعی از زایش هنری و فلسفی اوست تا صرفاً پیوستگی مجرد به علم و مباحث آن. در حقیقت او به درستی روی این نکته دست می گذارد که جریان جهانی شدن جریانی سطحی و مبتذل از فروریزی فرهنگ ها در درون حوزه یی از قدرت علمی – فنی نیست. هر فرهنگی با هویت خود که همان ظرفیت هنری و فلسفی خود است وارد این میدان می شود و حضورش نیز به اندازه همین ظرفیت صاحب ارزش می شود.

مکتب و مکتب داری (IV)

نمونه ای دیگر، کنسرت گروه اساتید (به کوشش فرامرز پایور) در مایه دشتی به سال ۱۳۵۸ همراه صدای محمدرضا شجریان است. در آلبوم «پیغام اهل راز» استاد فرامرز پایور، روایتی دیگر و برداشتی خاص از تصنیف «خون جوانان وطن» اثر عارف را ارائه داده و یکی از زیبا ترین اجراهای استاد اسماعیلی در همین آلبوم است. ارتباط شنونده این آثار باصدای ضرب (تنبک) استاد، ارتباطی ناخودآگاه است. مانند ارتباط شنونده ارکستر سمفونیک با صدای کنترباس ها و ویولونسل ها و دست چپ پیانو.

از روزهای گذشته…

ساز دهنی (II)

ساز دهنی (II)

در مقاله قبلی که در این سایت نوشته شد، انواع ساز دهنی معرفی گردید و تفاوت آنها بررسی شد. در بین انواع ساز دهنی معرفی شده، نوع «دیاتونیک» که به «هارپ» Harp معروف است بیشترین کاربرد را در انواع موسیقی دارد و نوع رایج تری به حساب می آید. سازدهنی دیاتونیک از نظر ساختار ساده ترین و در عین حال ارزانترین نوع سازدهنی است.
مایلز دیویس، سولیستی با توانایی های خارق العاده

مایلز دیویس، سولیستی با توانایی های خارق العاده

مایلز دیویس (Miles Davis) را باید بیش از یک موسیقیدان جز (Jazz) دانست، او برای بسیاری از مردم – حتی آنان که تفاوت بی باپ (Bebop) را با فشن (Fusion) و دیگر سبکهای موسیقی جز نمی دانند، – نماینده فرهنگ خاصی از موسیقی جز است.
ویژگیهای احساسی گامهای موسیقی

ویژگیهای احساسی گامهای موسیقی

کریستین فردریش دانیل شوبارت ادیب و شاعر آلمانی است که به دلیل علاقه زیاد و همکاری با موسیقیدانان به دانش موسیقی بالایی دست پیدا نمود. او مدتها مسئولیت مدیریت و کارگردانی موسیقی تاترهای نمایشی در آلمان را بر عهده داشت و تالیفات زیادی در زمینه ارتباط میان موسیقی و ادبیات دارد.
جنبه‌هایی از فرم مقدمه‌ بیداد پرویز مشکاتیان (VII)

جنبه‌هایی از فرم مقدمه‌ بیداد پرویز مشکاتیان (VII)

تاکید غیرمنتظره‌ و شگفتی‌آور (۹) ریتمیک که در بخش انتهایی این گذر پدیدار می‌شود (نت فا با کشش چنگ) اگر در بستر مناسب دوگان‌های خط تار بررسی شود (نزدیک شدن فاصله‌ی دوگان‌ها را بنگرید) ضمن زیبایی خاصی که از برآورده نکردن انتظار ذهنی حاصل شده است (۱۰)، با یک تغییر ناگهانی کمک می‌کند تا راه برای فضای تاکیدی و مضرابی قسمت بعدی که تضادی جدی با بخش نخست دارد، آماده شود.
نی و قابلیت های آن (XI)

نی و قابلیت های آن (XI)

برای بررسی وضعیت انگشت گذاری روی نی به بررسی تک تک این حالات می پردازیم و نکته ای که می توان روی آن تمرکز کرد این است که با هر وضعیت انگشت گذاری قادر خواهیم بود ۴ صدای متفاوت در ۴ محدودۀ مختلف نی ایجاد کنیم. البته در برخی از محدوده های صوتی ممکن است محدودیت اجرایی برای تولید برخی اصوات وجود داشته باشد و یا اجرای شفاف و خوش صدای برخی فواصل به خصوص در محدودۀ پس غیث نیازمند تمرین های بسیار است.
جایگاه علم و هنر در روند جهانی شدن (I)

جایگاه علم و هنر در روند جهانی شدن (I)

ذهن علمی و در عین حال شاعرانه هشترودی از او یک اندیشمند ویژه ساخته است. او هم از منظر تجربیات و جهان عینی همچون یک عالًم و هم از منظر آرزومندی و خیال چون یک شاعر به پدیدار ها می نگریست. از این رو برخلاف اندیشه های پوزیتیویستی حاکم بر عصر وی، او به قلمرو پدیدارشناسی نیز گام گذاشته بود و قادر بود عقل علمی را از حصارهای محدود کننده دیدگاهی زمانه اش رها کند. یک راسیونال (عقل گرا)، مقوله زمان را از حوزه عقلی خود جدا می کند و از این رو امکان تحلیل و نظور هر اندیشه را در نسبت با تاثیرات زمانه اش از دست می دهد. اما هشترودی اینچنین نبود.
Jazz Repertoire

Jazz Repertoire

اگر موسیقی کلاسیک (به معنای عام) کار کرده باشید حتما” متوجه شدید که برای یادگیری سبک و سیاق این موسیقی باید کارهای تعدادی از آهنگسازان این دوره ها را شنیده یا با ساز خود تمرین کرده باشید.
هرآنچه که باید درباره “ریورب” بدانیم (III)

هرآنچه که باید درباره “ریورب” بدانیم (III)

یکی از نمونه های فراوان و معمول ریورب، نوع سالن (Hall) است. این نوع ریورب شبیه سازی مشخصی از یک سالن بزرگ است که به راحتی با اندکی تغییر قابل استفاده برای تمامی اعضای ارکستر می باشد، به طوری که حتی کوچکترین عضو ارکستر به خوبی شنیده شود. ضروریست تا بدانیم که سالن های کوچک از اتاق های کوچک همچنان صدایی بزرگتر تولید می کنند.
ارکسترهای جاویدان (I)

ارکسترهای جاویدان (I)

با پیشرفتهایی که جهان غرب در تمامی عرصه های زندگی کرد، کشورهای دیگر سعی در همگون کردن خود با معیارهای غرب نمودند و این همگونی بی تاثیر از سلطه استعماری غرب بر کشورهای عقب مانده نبود. در این بین موسیقی نوین اروپایی که از مظاهر پیشرفت اروپا به شمار می رفت، در کشورهای دیگر از جمله ایران ریشه دواند؛ به مرور زمان با درخواست شاهان قاجار که طعم زرق و برق فرنگ را چشیده و سرمست شده بودند، عده ای برای تعلیم موسیقی و تشکیل ارکستر نظام راهی ایران شدند و این سرآغازی بود برای تعامل موسیقی غربی و ایرانی. از این زمان بود که موسیقیدانان ایرانی به پیروی از سنت غرب سعی در تشکیل ارکسترهای مختلف کردند و تا امروز این ارکسترها همواره در فراز و نشیب به سر می برند.
بررسی الگوی ثبت شده از سه تار هاشمی (II)

بررسی الگوی ثبت شده از سه تار هاشمی (II)

برای رسم یک الگو، ابتدا ساختار و محدوده آنرا که شامل خط طولی و خطوط عرضی در ابتدای دسته و قطر دایره مرکزی می باشد، با استفاده از اندازه های داده شده رسم می کنیم. با رسم این خطوط، مقدار خطا در هر یک از اندازه های داده شده نیز مشخص می شود.