یادداشتی بر نوشته ی «وهم یا نبوغ؟!» (I)

چندی پیش مطلبی در سایت به قلم یکی از نویسندگان «گفتگوی هارمونیک»، سعید یعقوبیان به نام «وهم یا نبوغ؟!» به انتشار رسید که از طرف مخاطبان مورد توجه و بحث های زیادی قرار گرفت. چند روز پیش یکی از خوانندگان سایت، یادداشتی را بر این نوشته ارسال کرد که امروز این مطلب را می خوانید:

نویسنده ی مطلب «وهم یا نبوغ؟!»، نگران از چشم انداز موسیقی ایران، با اشاره به نشانه هایی از افول (مانند کاهش کیفیت تولیدات موسیقی و تهی شدن تدریجی آنها از خلاقیت و نوآوری، افت سطح سلیقه عمومی و کاهش لایه بندی صوتی و چند گویی و موارد دیگر) یکی از دلایل این افول را فقدان آگاهی ما از چندان با هوش نبودنمان و به عبارتی دیگر «وهم نبوغ ملی» دانسته است.

توهمی که باعث شده است واقعیت های امروز موسیقی مان را نبینیم و به تبع آن چاره ای نیز برای آن نیندیشیم؛ همچون فرد بیماری که دچار توهم سلامت است و به دلیل این توهم و ناآگاهی ناشی از آن، آنقدر در جستجوی درمان تأخیر می کند تا از پای درآید. نویسنده همچنین با اشاره به وجود چالش های ملی نظیر گسترش پدیده مهاجرت و فرار مغزها، فقر و نابرابری اجتماعی، تنزل سطح رفاه اقشار جامعه، افت کیفیت تغذیه سالم و ناکارآمدی نظام آموزش و غیره، پیش بینی می کند که چه بسا وضع این بیمار در آینده وخیم تر شود؛ چرا که حتی به بیماری خود نیز واقف نیست.

و اما سوالات و نقدهای وارد شده بر این نوشته در قالب نظرات خوانندگان به طور عمده بر دو محور متمرکز بودند:
– تردید در مورد صحت عدد ضریب هوشی ارائه شده برای ایرانیان (ضریب هوشی ۸۴) و اعتبار منبع مورد استفاده.
– دخیل بودن عواملی غیر از «ضریب هوشی ملی پایین» و «توهم نبوغ» در مشکلات عرصه موسیقی.

امید است ذکر نکات زیر، در رفع این تردیدها، پاسخ به سؤالات و در نهایت قضاوتی منصفانه مفید باشند:
۱- منبع استفاده شده در نوشته ی مورد نظر جهت ذکر عدد ضریب هوشی ملی (National IQ Score)، سایتی با نشانی www.photius.com بوده است. این سایت اطلاعات خود را از کتاب “IQ and wealth of the Nations” سال (۲۰۰۲ ) ، نوشته ی لین (Lynn) – روانشناس – و ونهانن (Vanhanen) – دانشمند علوم سیاسی – کسب کرده است. کتاب مزبور به این موضوع می پردازد که بخشی از تفاوت میان کشورها از نظر توسعه اقتصادی، ناشی از تفاوت در میانگین هوش ملی کشورهاست (۱). اعداد ضریب هوشی گزارش شده در این کتاب برای ۸۱ کشور از جمله ایران، با تجزیه و تحلیل نتایج تست های هوش موجود در مورد کشورها محاسبه شده اند و برای ۱۰۴ کشور دیگر نیز بر اساس اطلاعات کشورهای همسایه (با ن‍ژاد و فرهنگ مشابه) تخمین زده شده اند.

تحقیقات متعدد دیگری، اطلاعات ارائه شده در این کتاب را استفاده کرده اند. در عین حال، به ادعاهای این کتاب، متدولوژی مورد استفاده در به دست آوردن ضریب هوشی ملی و نتیجه گیری های آن انتقاداتی وارد شده است. این نویسندگان در سال ۲۰۰۶ کتاب دیگری را به نام “IQ and Global Inequality” تألیف و این بار اعداد هوش ملی را برای ۱۱۳ کشور محاسبه کردند.

همچنین برای ۷۹ کشور،‌ ضریب هوشی را تخمین زدند و به سؤالات و تردیدهای منتقدین کتاب قبلی خود نیز پاسخ دادند (۲).

در سال ۲۰۱۰، لین در مقاله ای با عنوان “National IQs Revised for 41 nations”، اطلاعات قبلی برای ۴۱ کشور را مورد بازبینی و تصحیح قرار داد (۳) که عدد هوش ملی ۸۴ برای ایران در آن تغییری نکرد. همچنین در سال ۲۰۱۲، این نویسندگان در مقاله ی دیگری با عنوان:
National IQs: A review of their educational, cognitive, economic, political, demographic, sociological, epidemiological, geographic and climatic correlates.


با نشان دادن وجود همبستگی بالا میان اعداد ضریب هوشی ملی محاسبه شده، با نتایج تست های ریاضی، علوم و بسیاری از پدیده های اقتصادی و اجتماعی کشورها نظیر درآمد متوسط هر فرد، رشد اقتصادی، نابرابری درآمدی، رشد و آزادی اقتصادی، جرم، دموکراسی، میزان خودکشی، وضعیت سلامتی، مذهب و همچنین شرایط آب و هوایی و جغرافیایی، باز هم به دفاع از متدولوژی مورد استفاده در مطالعات قبلی خود برای محاسبه ی ضریب هوشی پرداختند و اینگونه استدلال کردند که اگر اعداد ضریب هوشی ملی آنها بی معنا بودند، این میزان از همبستگی مشاهده نمی شد (۴).

منابع
۱- en.wikipedia.org
۲- en.wikipedia.org
۳- Richard Lynn; National IQs updated for 41 Nations. Mankind Quarterly, Vol. 50, No. 4 (Summer 2010) pp. 275-296
۴- Richard Lynna, Tatu Vanhanen; National IQs: A review of their educational, cognitive, economic, political, demographic, sociological, epidemiological, geographic and climatic correlates. Intelligence, Volume 40, Issue 2, March–April 2012, Pages 226–۲۳۴

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مغالطات ایرانی – مکتب وزیری (II)

با مطالعه آثار مکتوب نویسندگان و منتقدان موسیقی ایران در مجلات فارسی زبان، به روشنی می توان نوشته هایی از پیروان وزیری یافت که به بعضی از موارد مطرح شده معتقد نباشند ولی همگی در موردِ اولین و به واقع، مهمترین اصل مکتب وزیری اعتقاد دارند و عدم اعتقاد آنها به مورد اول، می تواند…
ادامهٔ مطلب »

سری هارمونیک، معدن فواصل موسیقایی (IV)

همچنانکه در بخش پایین شکل بالا مشاهده می کنیم اولین درجه گام دارای طول بخش فعالی معادل طول سیم (با ضریب ۱) بوده و در واقع همان سیم دست باز است و طول بخش فعال درجه مربوط به فاصله اکتاو معادل نصف طول سیم (با ضریب ۰٫۵) است. نمودار حاصل از طول بخش فعال سیم و فاصله طولی بین پرده ها نشان دهنده رابطه ای غیر خطی بوده و و فاصله طولی بین پرده ها همگی به یک اندازه نمی باشد.

از روزهای گذشته…

فخرالدینی: ۱۷ سالگی چهارمضراب نوشتم

فخرالدینی: ۱۷ سالگی چهارمضراب نوشتم

من در سال ۱۳۳۴ وارد شدم؛ یعنی تقریبا همزمان با اینکه وارد رادیو شدم، در ارکستر گلها در زمان آقای روح الله خالقی هم فعالیت خود را آغاز کردم. همچنین با ارکستر های زیاد دیگر همکاری داشتم، اولین بار که من در آن زمان وارد ارکستر گلها شدم، آقای خالقی و جواد معروفی رهبر ارکستر بود. مدت زمان کوتاهی که گذشت ارکستر دیگری به نام ارکستر باربد تشکیل شد که آقای حبیب‌الله بدیعی رهبر آن بود.
ادگارد وارز :  پدر موسیقی الکترونیک

ادگارد وارز : پدر موسیقی الکترونیک

ادگارد ویکتور چارلز وارز Edgard Victor Charles Varèse ، آهنگساز فرانسوی الاصل، در ۲۲ دسامبر سال ۱۸۸۳ متولد شد و در ششم نوامبر ۱۹۶۵ چشم از جهان فرو بست. وارز مخترع واژه “نوای سازمان یافته” در موسیقی است، بدین معنا که آهنگ ها و طنین های متفاوت می توانند با یکدیگر در یک گروه قرار بگیرند و ترکیب صوتی جدیدی بوجود بیاورند.
سحر افشانی

سحر افشانی

متولد ۱۳۵۳ تهران لیسانس نرم افزار
شجریان در آینه زمان

شجریان در آینه زمان

به مناسبت یکم مهرماه زادروز تولد محمدرضا شجریان مناسب دیدم در حد توانم و در مجال این مقاله، در مورد این هنرمند بنویسم. برای درک کامل تر و بهتر تاثیرات شجریان بر آواز ایرانی باید مکاتب آوازی را به خوبی شناخت. صحبت از مکاتب آوازی در حوصله ی این مطلب نمی گنجد و در زمانی دیگر از آن سخن خواهیم گفت. نورعلی خان برومند در دهه ۴۰ و ۵۰، شایسته ترین راوی و مدرس مکتب آوازی طاهرزاده است. محمدرضا شجریان، نورالدین رضوی سروستانی، اکبر گلپایگانی (گلپا) و فاطمه واعظی (پریسا) آواز خوانان مطرح و نام آشنایی هستند که در محضر برومند به فراگیری این ردیف پرداختند که از این میان شجریان سرآمد دوران شد.
جنبش اتنوموزیکولوژی

جنبش اتنوموزیکولوژی

اولین اسناد نوشته شده در زمینه پژوهش بر اساس موسیقی شناسی قومی، نوشته های ژان ژاک روسو، نویسنده و اندیشمند سوئیسی است. در اواخر قرن نوزدهم، همزمان با فعالیت های روز افزون جنبش های ملی گرایانه دراروپا، توجه به موسیقی های قدیمی و محلی اروپایی و در ادامه آن توجه به فرهنگ و موسیقی دیگر ممالک، رشد چشمگیری پیدا کرد.
لیدی بلانت و مسیح (I)

لیدی بلانت و مسیح (I)

در میان ویلن های ساخته شده توسط آنتونیو استرادیواری شاید تنها یک ویلن بتواند رقیب ویلن مسیح ۱۷۱۶ باشد که بدون شک آن lady Blunt خواهد بود. این دو ویلن در کنار یکدیگر نمونه تمامی آن چیزی هستند که در رابطه با کار یک استاد، قابل ستایش است و جای خوشبختی است که این دو نمونه ارزشمند را به طور سالم در اختیار داریم.
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XIII)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XIII)

آقای شجریان گفته اند: «با این سازها اینجا در امریکا چند نوازنده برجسته زیر نظر یک پروفسور موسیقی، صداهای عالی ایجاد کرده اند، این سازها برای اجرای آثار باروک (موسیقی قرن هفدهم اروپا) خیلی عالی هستند. (استاد شجریان قطعاتی را با لپ تاپ خودشان برایم پخش کردند که کوارتت زهی متشکل از همین سازها قطعات باروک میوزیک را مینواختند که صدایی فوق العاده زیبا داشت و کاملا با آن موسیقی همخوانی داشت.» طبیعی است که این ساز برای اجرای موسیقی بدوی تر بهتر صدا می دهد، چراکه سازهای آن دوره نیز مانند امروز تکامل یافته نبوده اند.
اصول نوازندگی ویولن (V)

اصول نوازندگی ویولن (V)

در حالت قرارگیری انگشت اول در کنار شیطانک نبایستی امتداد بند اول این انگشت در پشت دست، از امتداد پشت ساعد و دست چپ خارج گشته و از امتداد آنها عقب تر رود و این انگشت به شکل شکسته در ناکل در آید. در غیر اینصورت کششی نامتعارف در ناحیه ناکل انگشت اول بوجود آمده و همچنین از آزادی عمل سایر انگشتان( به خصوص انگشت چهارم ) در انگشت گذاری کاسته می گردد.
ژرف‌اندیشی درباره‌ موسیقی مردم‌پسند (III)

ژرف‌اندیشی درباره‌ موسیقی مردم‌پسند (III)

فاطمی این گونه‌ها را به عنوان نیا با تصنیف قاجاری پیوند می‌دهد (۹) و سپس تقسیم‌بندی سبک‌شناختی موفقی نیز در متن کتاب برای تاریخ اولیه‌ی تصنیف پس از مشروطه ارائه می‌کند. تصنیف گذشته از این، نقش با اهمیت دیگری هم در نظریه‌ی تاریخی او بازی کرده است. او آن را نوعی موسیقی میانه (Mezzo music) می‌داند که می‌تواند مرزهای کلاسیک/مردم‌پسند را درنوردد و در هر دو سوی طبقه‌بندی حضور داشته باشد، با مناسبات اجتماعی-اقتصادی پیوند خورده و به گونه‌هایی کاملا مردم‌پسند منجر شود؛ آنچنان که به باور فاطمی در تاریخ معاصر شده است.
مغالطات ایرانی – اتنوموزیکولوژی (IV)

مغالطات ایرانی – اتنوموزیکولوژی (IV)

شاگردان محمود و دیگرانی که موسیقی کلاسیک را جدی دنبال می کردند، تا سالها از موسیقی ایرانی فاصله گرفتند و بعضی تا پایان عمر خود این کینه را به دل داشتند و وقتی قرار بود از مصالح موسیقی ایران بهره ببرند، به موسیقی محلی روی می آوردند نه موسیقی دستگاهی.