یادداشتی بر نوشته ی «وهم یا نبوغ؟!» (II)

۲- یکی از معتبرترین مراجع بین المللی مورد استفاده در ارزیابی آموزش و یادگیری ریاضی و علوم در سطح جهان (که در مقالات مرتبط با هوش مورد استفاده قرار می گیرد) مطالعه ای به نام “TIMSS” یا (Trends in International Mathematics and Science Study) است که توسط موسسه بین المللی “The International Association for the Evaluation of Educational Achievement” یا “IEA” انجام می شود(۵).

این موسسه از سال ۱۹۹۵ هر چهار سال یکبار مطالعه “TIMSS” را در مقیاس بزرگ برای بررسی و مقایسه دستاوردهای آموزشی و سایر جنبه های آموزش ریاضی و علوم در کشورهای مختلف دنیا در پایه های چهارم و هشتم مدارس انجام می دهد و نهایتاً نتایج به طور جداگانه برای ریاضیات و علوم گزارش می شوند.

امتیاز ۵۰۰،‌ متوسط به دست آمده برای کشورهایی است که در سال ۱۹۹۵ در مطالعه شرکت داشته اند و به عنوان نقطه مرکزی (TIMSS scale centerpoint) در نظر گرفته شده است. انحراف استاندارد در سطح فردی و درون کشوری نیز ۸۵ است (۶). در مقاله “National IQs calculated and validated for 108 nations”، لین و همکارش نشان داده اند که همبستگی بسیار بالایی (۰٫۹۱۷) بین موفقیت در یادگیری ریاضی و علوم (که یکی از معیارهای معتبر آن امتیاز کسب شده دانش آموزان در TIMSS است) و ضریب هوشی محاسبه شده توسط این محققین برای ۸۶ کشور دنیا از جمله ایران وجود دارد.

خوشبختانه ایران در هر ۵ مطالعه ی TIMSS که تا کنون انجام شده (در سال های ۱۹۹۵، ۱۹۹۹، ۲۰۰۳، ۲۰۰۷ و ۲۰۱۱) شرکت داشته و امتیازات متوسط ایران در TIMSS 2011 اینگونه بوده است(۷):
– پایه چهارم در ریاضی ۴۳۱
– پایه هشتم در ریاضی ۴۱۵
– پایه چهارم در علوم ۴۵۳
– پایه هشتم در علوم ۴۷۴

همانطور که می بینیم، امتیاز دانش آموزان ایرانی در هر دو پایه، پایین تر از نقطه مرکزی TIMSS یعنی ۵۰۰ است.

۳- شاید مشاهده ضرایب هوشی پایین تر و کسب امتیازات کمتر در آزمون های استاندارد یادگیری، در کشورهای کمتر توسعه یافته، چندان دور از انتظار نباشد. چرا که از یک سو شواهد علمی ثابت نموده اند که میزان هوش افراد، تابعی از عوامل ژنتیکی (ژنها و نحوه وراثت آنها) و عوامل محیطی (تغذیه مادر در دوران بارداری، تربیت توسط والدین، روش های آموزشی و تجربیات فردی، رژیم غذایی، میزان فعالیت فیزیکی و…) است و از سوی دیگر استفاده از تعابیر توسعه یافته، در حال توسعه و عقب مانده برای توصیف رشد اقتصادی کشورها، نمودی از کیفیت و کمیت دست کم بخشی از این عوامل محیطی است.

لین و ونهانن نیز که بنیان گذاران نظریه «نشأت گرفتن تفاوتهای اجتماعی و اقتصادی ملت ها از تفاوت ضریب هوشی ملت ها» هستند، خود اذعان می کنند که در برخی موارد، بین این پدیده ها و ضریب هوشی، حلقه فیدبک مثبت وجود دارد و این دو از هم تأثیر پذیرفته و بر هم تأثیر می گذارند (۴).

۴- در مقاله ای با عنوان:
structure and sex differences across 12 nations Decomposing self-estimates of intelligence: فورنهام (Furnham) و همکارانش، تخمین مردم ۱۲ کشور دنیا از ضریب هوشی خودشان (self-estimates of intelligence) را با ضریب هوشی محاسبه شده توسط لین مقایسه کرده اند (۸):

– همان طور که مشاهده می شود مردم هر ۱۲ کشور، ضریب هوشی خود را بالاتر از مقدار محاسبه شده تخمین زده اند.
– تفاوت بین دو مقدار تخمینی و محاسبه شده برای ایران، حدود ۳۴ و بعد از آفریقای جنوبی در میان ۱۲ کشور بزرگترین تفاوت است.

۵- و سخن آخر اینکه بر اساس نظریه هوش های چند گانه گاردنر (Gardner)، یکی از اقسام هوش، هوش موسیقی و ریتم است که توانایی فرد در پردازش اطلاعات دریافت شده شنیداری و صوتی، درک آنها و میزان حساسیت به صداها، ریتم ها، تُن ها و نغمه ها را توصیف می کند. این توانایی مانند سایر انواع هوش، در همه انسانها با درجات مختلف وجود دارد و متأثر از عوامل ژنتیکی و محیطی است. برخی از افراد مانند موسیقیدانان بزرگ، از هوش ژنتیکی موسیقی بالایی برخوردارند ولی آنچه اهمیت دارد این است که هوش موسیقی هر فرد در هر سطحی که باشد تحت تأثیر عوامل محیطی مثبت و منفی، به ترتیب قابل تقویت و تضعیف است (۹).

اهمیت دادن به آموزش اصولی موسیقی به خصوص در سنین کودکی در خانواده و در سطوح مدیریتی و تخصیص بودجه مناسب به آن، بهره گیری از اساتید مجرب، تجلیل از هنرمندان موسیقی، برگزاری کنسرت ها، استفاده از موسیقی با کیفیت در رسانه های شنیداری و تصویری و غیره، همه و همه نمونه هایی از عوامل تأثیر گذار بر آن بخش از «هوش موسیقی» هستند که تحت تأثیر عوامل محیطی، قابل ارتقا هستند و در مورد کشور خودمان ایران، بی هیچ شکی بی توجهی به این عوامل در درازمدت افول سطح موسیقی در کشور را به دنبال خواهد داشت.

به امید ایرانی هوشمندتر.

منابع:

۴- Richard Lynna, Tatu Vanhanen; National IQs: A review of their educational, cognitive, economic, political, demographic, sociological, epidemiological, geographic and climatic correlates. Intelligence, Volume 40, Issue 2, March–April 2012, Pages 226–۲۳۴
۵- www.iea.nl
۶- timss.bc.edu
۷- nces.ed.gov
۸- von Stumm S, Chamorro-Premuzic T, Furnham A; Decomposing self-estimates of intelligence: structure and sex differences across 12 nations. Br J Psychol. 2009 May;100(Pt 2):429-42.
۹- “Intelligence and thinking” in Psychology.5th Edition, 2013. Martin, Neil Carlson, William Buskist

2 دیدگاه

  • samira
    ارسال شده در بهمن ۶, ۱۳۹۲ در ۱۰:۱۴ ب.ظ

    عالی بود. هر چند تاسف بار هم بود تا حدودی.

    ممنون از زحماتتون

  • معین
    ارسال شده در بهمن ۲۱, ۱۳۹۲ در ۱۱:۳۵ ق.ظ

    ممنون از یادداشتی که نسبت به خود مقاله ساختار محکمتری داشت و نکته اصلی به خوبی نمایان شده بود. همچنین تاکید به مسائل محیطی نیز مهم می بود که ذکر فرمودید.
    من در مقاله ای دیگر متوسط این ضرایب را ۸۶٫۴ دیدم اما به دلیل عدم اطمینان خواهش دارم به قسمت بعدی یادداشتتان اضافه فرمایید.
    سپاس از زحمات شما در راه تعالی موسیقی این سرزمین

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

قطعاتی برای آموزش موسیقی

پنج شش سال پیش مقاله ای نوشتم در ارتباط با این موضوع که در سایت گفتگوی هارمونیک منتشر شد. به طور خیلی خلاصه می توانم بگویم که هدف از نوشتن آن مقاله که مقاله حاضر نیز در ادامه آن است آموزش نکاتی در موسیقی از طریق قطعاتی بود که به همین منظور ساخته بودم. پس از چند سال فرصت، انگیزه دوباره ای به وجود آمد برای پی گرفتن دوباره این جریان که قرار بود به نوشتن کتابی با همین محتوا ختم شود و به نوعی این مقاله مقدمه ای بر مجموعه مقالاتی است که در نهایت –در صورت مثبت بودن شرایط- به صورت کتاب منتشر خواهند شد.

صادقی: محمد نوری تکرار ناشدنی و خاص است

فقط به مسیری که از گذشته استاد نوری طی کرده اند نگاهی بیندازیم، خودش یک درس بزرگ می تواند باشد. امیدوارم شاگردان ایشان هم بتوانند در این مسیر قدم بردارند و راه درست را تشخیص بدهند. شیوه تدریس استاد هم پرداختن به تکنیک های خاص آواز کلاسیک بوده است، در حقیقت کار کردن در ابعاد تنفسی، بیانی و رزونانسی که مهمترین ویژگی های یک خواننده خوب به حساب می آید؛ روی این مباحث کار جدی می کردند و کمتر به مقوله خواندن ترانه در کلاس می پرداختند و باورشان بر این بود که اگر کسی می خواهد خواننده قابلی بشود چه کلاسیک و چه پاپ، می بایست از پروسه تکنیک آواز کلاسیک وارد بشود تا بتواند آواز کلاسیک یا یک پاپ فاخر و درخشان را ارائه کند. شاگردانی هم که کار تدریس آواز کرده اند مثل خود بنده همه تحت تاثیر همین شیوه آموزشی بوده ایم و الحق خودمان را مدیون محبت های بی دریغ ایشان می دانیم تا همیشه.

از روزهای گذشته…

از بین بردن سکون هارمونیک

از بین بردن سکون هارمونیک

توالی آکوردهای برگشت پذیر (Turnaround) آنهایی هستند که شما می توانید بارها و بارها آنها را تکرار کنید. به این معنا که پس از رسیدن میزان آخر امکان وصل هارمونیک این میزان به اولین میزان از توالی آکورد موجود می باشد. این نوع از توالی های آکورد معمولآ کوتاه می باشند و به نوازنده یا آهنگساز اجازه می دهند که با خیال راحت آنرا به هر مقدار که می خواهد تکرار کند.
تفاوتهای صوتی استردیواری و گوارنری (IV)

تفاوتهای صوتی استردیواری و گوارنری (IV)

نمودار ۵ تفاوت بین منحنی های میانگین نشان داده شده در نمودار ۴ را به تصویر می کشد. منحنی ها شباهت هایی را نشان می دهند که بر اساس آنها علیرغم تنوع سازهای نواخته شده، فرکانس صدای هر ساز نیز تاثیرگذار بوده است. احتمالا یک ویولون استرادیواری متوسط در باندهای ۲۰۰ هرتز، ۲۵۰ هرتز و ۶/۱ کیلو هرتز، سطوح صوتی بالاتری دارد.
ایزایی و مکتب ویولون بلژیک (II)

ایزایی و مکتب ویولون بلژیک (II)

« ویوتام خوب می دانست که ویولن ساخته شده بود تا قبل از هر کار دیگری باعث خشنودی و ایجاد حسی تکان دهنده شود. او مانند روبنشتاین بر این باور بود که هنرمند باید قبل از هر چیزی از خود ایده و قدرت احساسی داشته باشد، تکنیک او باید آن چنان کامل باشد که نیازی به فکر کردن به آن نداشته باشد. اکنون که بحث مکتب های ویولن نوازی پیش آمد به طور تصادفی این نکته به ذهنم رسید که تمایل زیادی برای ترکیب کردن مکتب بلژیکی و فرانسوی وجود دارد. هرچند این اتفاق نباید رخ دهد. این مکتب ها از یکدیگر جدا هستند هرچند بدون شک مکتب فرانسوی از مکتب بلژیکی شکل گرفته و تحت تأثیر آن بوده است. بسیاری از ویولنیست های بزرگ مانند ویوتام، لئونارد، مارسیک (Marsick)، رمی، پرنت (Parent)، دو برو (De Broux)، موسین (Musin) و تامسون (Thomson) همگی بلژیکی هستند».
موسیقی pop دهه ۶۰ ، ریشه Rock

موسیقی pop دهه ۶۰ ، ریشه Rock

با پایان گرفتن جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۵، سربازان آمریکایی پس از چهار سال به جمع خانواده باز گشتند. در طی پنج تا ده سال بعد از آن تعداد نوزادان و کودکان در آمریکا چنان به طرز بی سابقه ای افزایش یافت که این دوران در تاریخ آمریکا “Baby Boom” نام گرفته است.
حنانه: پسر حنانه بودن سخت بود

حنانه: پسر حنانه بودن سخت بود

دوست عزیز، شما نمی دانید که در سال ۱۳۴۳ چه کسی توجهی به ارکستر فارابی داشته یا هر شب در رادیو به اجرای پولیفونیک این ارکستر گوش می داده است. پس بهتر است احساسی برخورد نکنیم. حتما آنجا نیز ناراحتی هایی برای موسیقی دانهای آن زمان پیش آمده که احساسشان را آزرده است.
وقتی همه خوابیم (III)

وقتی همه خوابیم (III)

در ادامه حسین شریفی نوازنده مسلط و خوش تکنیک ترمبون با اشاره به برگشتن مجدد به ارکستر گفت: “من با افتخار در زمان صهبایی اخراج شدم و به نظر من بزرگ ترین اشتباه ارکستر سمفونیک،دعوت از منوچهر صهبایی بود. هیچ کس نپرسید چرا در دوره ایشان چند نوازنده درجه یک ایرانی اخراج شد و نوازنده درجه چند خارجی به ارکستر آمد. من جوابش را می دانم. برای اینکه ایشان بتواند رهبری کند.” عجیب اینجاست که منوچهر صهبایی به کلی منکر اخراج این نوازنده از ارکستر شده و حتی نبود وی را، برای ارکستر سمفونیک زیان بخش میدانست! دیگر نکتۀ قابل بحث در گفته های حسین شریفی این است که ایشان به اتفاقات مشابهی که پس از رفتن منوچهر صهبایی رخ داده هیچ اشاره ای نکرده است، مانند خروج نوازندگان مسلط و جوانی که در آخرین کنسرت به ارکستر دعوت نشده بودند و انگار اصلا نوازندگانی مثل آروین و آرین قیطاسی، باربد بیات، امیر حسین محمدیان، سحر ابراهیمی آذر، مصطفی ادیبان و شبنم پرورش در ارکستر نبوده اند!
عابدیان: در اجرای موسیقی مناطق مختلف ایران از تکنیکهای بومی استفاده میکنم

عابدیان: در اجرای موسیقی مناطق مختلف ایران از تکنیکهای بومی استفاده میکنم

فکر می کنم آنچه برای ما در رستاک در قبال یک چنین مسئله ای اهمیت دارد، بیشتر بیان و جمله بندی ها و اتمسفر موسیقیایی یک منطقه بوده نه صرفا رنگ صدا. از طرف دیگر چون کمانچه از سازهای اصلی آنسامبل رستاک می باشد و در همه قطعات حضور دارد، امکان تعویض مداوم ساز خصوصا در اجرای زنده و کنسرت امکان پذیر نبود با این حال من با تغییراتی در تکنیک نوازندگی سعی در نزدیک شدن به فضای صوتی مورد نظر در هر منطقه را داشته ام.
چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه هشتم

چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه هشتم

در اتنوموزیکولوژی و رشته‌های مرتبط مانند مردم‌شناسی و رفتارشناسی، پژوهش‌ در محل (۲) به یکی از دو شیوۀ نگاه از درون (emic) و نگاه از بیرون (etic) انجام می‌شود.
اینک، شناخت دستگاه‌ها (IV)

اینک، شناخت دستگاه‌ها (IV)

تا اینجا نمونه‌ی ایرانی و غیر ایرانی هر دو یک نیازمندی اولیه دارند؛ آشنایی با پایه‌های نظریه‌ی موسیقی، اما یک تفاوت عمده کار مولف ما را سخت‌تر کرده است؛ میزان سواد موسیقایی عمومی. وقتی موضوع کارمان موسیقی کلاسیک غربی است از جغرافیایی صحبت می‌کنیم که به احتمال زیاد مردم در مدرسه اندکی موسیقی می‌آموزند و این یعنی دست‌کم با نت خوانی و بعضی اصول اولیه‌ی دیگر آشنا هستند.
علی رهبری: اینجا مثل آپارتاید در آفریقای جنوبی شده !

علی رهبری: اینجا مثل آپارتاید در آفریقای جنوبی شده !

بدنبال تهیه مطلب علی رهبری و موسیقی صلح با علی رهبری، رهبر و آهنگساز صاحب نام ایرانی مصاحبه ای انجام دادیم که در این مطلب قسمت اول آنرا میخوانید. لازم به ذکر است که این گفتگو قبل از انتصاب ایشان به رهبری دائم ارکستر سمفونیک تهران و پس از کنسرت قبلی ایشان یعنی زمانی که به دعوت مرحوم فریدون ناصری و به عنوان رهبر میهمان رهبری در تهران حضور داشتند انجام شده است.