گزارش جلسه نهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

مقدمه
پس از آشنایی با برخی مسایل و تکنیک‌های عمومی که نقدگران با آن دست به گریبانند پای آگاهی میان‌رشته‌ای و مرزبندی شیوه‌های نقد به میان می‌آید. نقدگری موسیقی، اغلب کاری ذوقی، گونه‌ای ادبی و خلاصه بی‌نقشه‌ و مرزبندی مشخص سبکی (جز آنچه به ویژگی‌های فرد و مقلدان احتمالی ربط دارد) شمرده می‌شود. این توصیف‌ها ممکن است در مورد خیلی از نقدها درست باشد اما نمی‌توان چشم پوشید از اینکه نقد موسیقی هم گونه‌هایی دارد و اگر چه در جهان واقعی نقدها ممکن است دقیقاً درون این مرزها نگنجند، مشخصات کلی‌شان را می‌توان آموخت و به‌کار گرفت.

نقدِ موسیقی (و کلیت نقد هنری) آگاهی گسترده‌ی برآمده از دیگر رشته‌ها یا شاخه‌های اندیشه را به‌کار می‌بندد تا راهی به دل اثر هنری بگشاید یا جنبه‌ای از جنبه‌های زیست آن را روشن سازد.

چشم‌اندازهای کلی
روش‌های نقد برآمده از مطالعات میان‌رشته‌ای که اغلب ابتدا در نقد ادبی (گل سر سبد و پیشتاز نقد دست‌کم در قرن بیستم) پدیدار گشته‌ موضوع اصلی این بخش از کارگاه را تشکیل می‌دهند. این روش‌ها که امروزه راه خود را به قلمرو دیگر هنرها (و از جمله موسیقی) نیز گشوده‌اند، به نقدگران کمک می‌کنند تا جنبه‌هایی از نقد موسیقی را در کارشان بیاورند که در نوشتارهای فارسی زبان کمتر دیده شده است.

آنچه در نیمه‌ی دوم کارگاه پیش‌بینی شده آشنایی با روش‌ها و میراثی نوشتاری است که اغلب در زبان‌های غیر از فارسی موجود است. شرکت‌کنندگان از طریق مطالعه‌ی تعاریف و ویژگی‌ها و نیز نمونه‌های حقیقی می‌آموزند هر یک از روش‌های معرفی شده چگونه است، تا شاید روزی گرایش‌های به دست‌آمده در اینجا را به شکل محدود یا گسترده در متن نقدهایشان به‌کارگیرند و افقی وسیع‌تر به نقد موسیقی فارسی بدهند.

مشروح جلسات
۱ – نقد تکوینی

متن/ پیشامتن – فرآیند/ الهام – شدن/ بودن – تفاوت با نسخه‌شناسی – فرآیند بروز خلاقیت

۲ – نقد تفسیری
متن/ پیرامتن – تفسیر بسته؛ اثر/ خوانش‌های متعدد؛ متن – نویسنده/ نوشته

۳ – نقد نشانه‌شناسانه
نشانه‌ی سوسوری – نشانه‌ی‌ پیرسی – مدل ارتباط موسیقی

۴ – نقد روان‌شناسانه و تحلیل زبان‌شناسانه‌ی موسیقی
رفتار موسیقایی – روان‌شناسی ذوق – شخصیت و هویت – روان‌کاوی – تحلیل سه سطحی

۵ – نقد جامعه‌شناسانه‌ی موسیقی
دریافت – میانجی‌گری – تولید – جامعه‌شناسی اثر هنری – جامعه‌شناسی به جای زیباشناسی

۶ – نقد سیاسی ایدئولوژیک موسیقی
نقد برپایه‌ی ایدئولوژی حزبی – دوگانه‌ی واقعیت/ خیال – نقد مارکسیستی – پیوند اثر با بافت اجتماعی -سیاسی

۷ – نقد فمینیستی موسیقی
ناپیدایی تاریخی – نقش پنهان جنسیت – مناسبات جنسیتی – چالش‌های پیش رو – جهت‌گیری‌های آینده

۸ – برخی مسایل در نقد موسیقی مردم‌پسند
معنای مردم‌پسندی – مساله‌ی ارزش‌گذاری – رویکردهای موسیقایی و فراموسیقایی

توجه: بقیه‌ی شرایط همانند طرح نخست در نظر گرفته شده است.

***

چهارشنبه ۲۳ اسفندماه ۱۳۹۱ دوره‌ی دوم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» در خانه‌ی موسیقی آغاز شد. این جلسه که با توجه به هشت جلسه‌ی دوره‌ی نخست، نهمین جلسه‌ی پیاپی کارگاه و آخرین جلسه در سال ۹۱، پیش از آغاز تعطیلات نوروزی شمرده می‌شد، -همان‌طور که برای دوره‌ی دوم پیش‌بینی شده بود- به شیوه‌های نقد اختصاص داشت.

مدرس در ابتدا توضیح داد که دوره‌ی جدید، شامل هشت جلسه است و در هر یک از جلسات، شرکت‌کنندگان کارگاه با یک یا چند شیوه‌ی شناخته‌شده‌ی نقد موسیقی آشنا شده و نمونه‌هایی از نقدهای انجام شده بر آن اساس را، بازخوانی می‌کنند. وی یادآوری کرد که برخلاف دوره‌ی نخست کارگاه در این دوره امکان یافتن نقدهای فارسی برپایه‌ی برخی از شیوه‌های نقد موسیقی بسیار اندک است بنابراین بسته به نیازها از نقدهای انگلیسی زبان هم مثال آورده می‌شود.

مدرس علاوه بر این، یادآوری کرد که ترتیب قرار گرفتن نقدها در جلسات کارگاه، تابع عواملی مانند زمان‌بندی، فراهم شدن امکانات ارایه (به‌ویژه مثال‌ها)، پیوند روش‌ها با یکدیگر و از این قبیل است. همچنین باید در نظر داشت که این تنها تقسیم‌بندی ممکن نیست و برخی تقسیم‌بندی‌های دیگر، سرنام‌ها و زیرنام‌های متفاوتی ارایه می‌کنند. به این ترتیب برخی موضوعات که ما در اینجا اصلی‌تر می‌پنداریم ممکن است در طبقه‌بندی دیگری فرعی پنداشته‌ شود و برعکس.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

دژآهنگ: از تدریس اشمل بسیار بهره بردم

از طرفی سونوریته ای که در صداسازی‌های هارمونیکا انجام می شود به شدت قابلیت شخصی‌سازی دارد. مثلا شما می‌توانید از تغییر پوزیشن فک پائین و زبان، جنس صداهای مختلفی را ایجاد کنید که چنین چیزی با آکاردئون قابل انجام نیست.

مروری بر کتاب «بنیان های آموزش موسیقی» اثر ادگار ویلمز (IV)

ارتباط ملودیکی بین دو صدا هر چه قدر هم آرام نواخته شود همزمانی با یکدیگر پیدا می کنند و می توانند هارمونی به وجود آورند. هنگامی که سه صدا مانند دو-می-سل به صورت پیوسته و به دنیال هم خوانده شوند تصور یک آکورد را در ذهن به وجود می آورند و تمرین خوبی برای درک آکورد می باشد. فواصل هارمونیک (چهارم و پنجم) نیز در حین خواندن آکورد آن ها، شناسایی و توجه می شود. فواصل سوم و ششم را نیز در خواندن آکوردهایشان می توان درک کرد. فواصل دوم و هفتم دارای ماهیت پیوندی هستند که توسط فواصل هارمونیک قدرت و شدت می گیرند.

از روزهای گذشته…

بزرگترین شخصیت Jazz سال ۱۹۸۳(I)

بزرگترین شخصیت Jazz سال ۱۹۸۳(I)

“در نوجوانی فکر می کردم کیبورد پیانو شبیه به داندانهایی است که مدام به من می خندند و از همان زمان تصمیم گرفتم به اندازه ای قوی باشم که پیانو در مقابلم احساس حقارت کند. این کار نیاز به تلاش بسیاری داشت.”
مقدمه ای بر فیزیک فاصله ها

مقدمه ای بر فیزیک فاصله ها

Consonance یا هماهنگی صداها (خوشصدایی) در موسیقی احساس راحتی، زیبایی و آرامشی است که شنونده پس از شنیدن یک فاصله موسیقی به او دست می دهد. در مقابل آن Dissonance به معنی ناموزونی صدا، احساس تشنج یا ناخشنودی است که شنونده با شنیدن یک فاصله موسیقی در خود احساس میکند.
شجریان در آینه زمان

شجریان در آینه زمان

به مناسبت یکم مهرماه زادروز تولد محمدرضا شجریان مناسب دیدم در حد توانم و در مجال این مقاله، در مورد این هنرمند بنویسم. برای درک کامل تر و بهتر تاثیرات شجریان بر آواز ایرانی باید مکاتب آوازی را به خوبی شناخت. صحبت از مکاتب آوازی در حوصله ی این مطلب نمی گنجد و در زمانی دیگر از آن سخن خواهیم گفت. نورعلی خان برومند در دهه ۴۰ و ۵۰، شایسته ترین راوی و مدرس مکتب آوازی طاهرزاده است. محمدرضا شجریان، نورالدین رضوی سروستانی، اکبر گلپایگانی (گلپا) و فاطمه واعظی (پریسا) آواز خوانان مطرح و نام آشنایی هستند که در محضر برومند به فراگیری این ردیف پرداختند که از این میان شجریان سرآمد دوران شد.
موسیقى رنگ ها (II)

موسیقى رنگ ها (II)

بنابراین، این سبک بسیار متنوع و متفاوت با سبک هاى رایج است. موسیقى موسورگسکى توصیف هاى روشنى دارد و لحن آوازهاى آن نشان دهنده محیط اطراف او است، بنابراین در بعضى از مواقع مهیب و شاید هم تا حدودى زننده باشد. شهرت بیشتر آثار او به خاطر رنگ آمیزى صوتى گسترده آنها است. او در آثارش از بسیارى از موضوعات قرون وسطایى در روسیه، استفاده کرده است. آرزوى او هر چه نزدیک تر کردن هنر به زندگى واقعى بود.
برنامه کنسرت و سخنرانی های یلدا یزدانی در اروپا

برنامه کنسرت و سخنرانی های یلدا یزدانی در اروپا

یلدا یزدانی اولین بانویی است که به صورت رسمی از موزه موسیقی لهستان دعوت به همکاری و سخنرانی شده است. او در هفته آینده (۲۲ می ۲۰۱۶) دوم خرداد ماه سال جاری در موزه موسیقی و فرش لهستان سخنرانی ورک شاپ دارد و همچنین دو کنسرت در ورشو و کراکوف. در لیتوانی نیز در موزه موسیقی و سالن تئاتر سخنرانی و ورک شاپ دارد. (لازم به ذکر است موضوع این سخنرانی، «زنان خواننده از دوره قاجار تا کنون» می باشد.)
به یاد جرج هریسون

به یاد جرج هریسون

جرج هریسون (George Harrison)، گیتاریست و یکی از نوازندگان گروه جاودانه بیتلز در ۲۹ نوامبر سال ۲۰۰۱ در خانه یک دوست در لس آنجلی در کنار همسر و پسر ۲۴ ساله اش پس از جدال طولانی با سرطان، درگذشت. انسانیت فوق العاده و نوع دوستی منحصر به فرد از جمله صفاتی بود که او را به آهنگسازی متفاوت بین هم عصرانش مبدل ساخت. سفارش همیشگی او به خانواده اش، جستجو برای یافتن خدا و عشق ورزیدن به یکدیگر بود.
نجفی ملکی: تکنیک هم در واقع بخشی از بدنه هنر است

نجفی ملکی: تکنیک هم در واقع بخشی از بدنه هنر است

خب ببینید استیل نوازندگی نی را باید در دو بخش دید؛ اول استیل نوازنده برای تولید صدا و دوم استیل نوازنده در انگشت گذاری. در حالت اول بطور کلی و خیلی خلاصه به نظر من هرچقدر نوازنده صدای شفاف تر و درخشان تر و به اصطلاح سونوریته با کیفیت تری را تولید کند می تواند به لحاظ تکنیکی تسلط بیشتری در نی داشته باشد. به عبارت دیگه هرچقدر شما در تولید صدای با کیفیت در رجسترهای مختلف نی تسلط داشته باشید، به همان میزان در اجرای قطعات و تکنیک های مختلف می توانید مسلط باشید. در مورد دوم هم چون انگشت گذاری در نی به مانند سایر سازهای بادی تابع قوانین تغییر مکانی و به اصطلاح تغییر پوزیسیون نیست و انگشت ها در مکان ثابتی هستند چنانچه نوازنده نی در انگشت گذاری خود همان قواعد کلی را که در تمامی سازهای بادی بطور استاندارد وجود دارد را رعایت کند می تواند نوازندگی نی را با تسلط و تکنیک بالاتری تجربه کند.
آموزش مدون ساخت ویلن بر اساس علوم و تجربیات (II)

آموزش مدون ساخت ویلن بر اساس علوم و تجربیات (II)

هدف از طرح و ارائه مطلب مورد نظر ایجاد فضا و شرایط لازم به جهت ایجاد ساختاری کلاسیک در زمینه موضوع مطرح شده می باشد که با توجه به وجود پشتوانه لازم در راستای هدف مربوطه و همچنین امکان استفاده از محیط مناسب تخصصی برای آموزش و دسترسی غنی به مکتوبات و اطلاعات و همچنین بهره برداری از موارد دیگر، امید است که این مهم به اجرا رسیده و شروعی باشد برای شناخت بیشتر.
علوانی فقط یک آواز نیست (I)

علوانی فقط یک آواز نیست (I)

موسیقی عربهای خوزستان را می توان بصورت کلی به دو دسته: موسیقی مقامی و موسیقی محلی تقسیم کرد ولی اگر بخواهیم فرم های دیگر موسیقی عرب خوزستان را نام ببریم. می توانیم به موسیقی مراسمات از جمله عروسی ها، عزا، اعیاد. موسیقی رقص از جلمه رقص های مردانه: یزله و رقصهای زنانه: هچع و ردح، موسیقی مذهبی از جمله روضه، سینه زنی، مقتل خوانی، موسیقی کار از جمله برداشت خرما، صید ماهی، آسیاب آرد توسط زنان عرب، رکبانی (آوای مخصوص سوارکاری در هنگام جنگ: که در مقاتل امام حسین (ع) مورد استفاده قرار می گیرد)، حدا (آوای مخصوص شتر رانان)، موسیقی کودکان از جلمه گرگیعان، دیللو (لالایی مادران) و ترانه های کودکان و غیره نام ببریم که هر کدام از این بخش ها مباحث مخصوص به خود را می طلبد.
درسی از استاد ایوان گالامیان

درسی از استاد ایوان گالامیان

در مطالب قبلی به اختصار به این موضوع پرداختیم که داشتن علم ادیت برای هر نوازنده اهمیت بالایی دارد که حتی میتوان گفت، نیاز آن برای نوازنده به اندازه داشتن تکنیک روی ساز است. نوازندگان زیادی هستند که به دلیل عدم شناخت روی ادیت ساز خود، اجراهایی بی احساس را به نمایش میگذارند و حتی گاهی مشکلات تکنیکی پیدا می کنند.