گزارش جلسه نهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

مقدمه
پس از آشنایی با برخی مسایل و تکنیک‌های عمومی که نقدگران با آن دست به گریبانند پای آگاهی میان‌رشته‌ای و مرزبندی شیوه‌های نقد به میان می‌آید. نقدگری موسیقی، اغلب کاری ذوقی، گونه‌ای ادبی و خلاصه بی‌نقشه‌ و مرزبندی مشخص سبکی (جز آنچه به ویژگی‌های فرد و مقلدان احتمالی ربط دارد) شمرده می‌شود. این توصیف‌ها ممکن است در مورد خیلی از نقدها درست باشد اما نمی‌توان چشم پوشید از اینکه نقد موسیقی هم گونه‌هایی دارد و اگر چه در جهان واقعی نقدها ممکن است دقیقاً درون این مرزها نگنجند، مشخصات کلی‌شان را می‌توان آموخت و به‌کار گرفت.

نقدِ موسیقی (و کلیت نقد هنری) آگاهی گسترده‌ی برآمده از دیگر رشته‌ها یا شاخه‌های اندیشه را به‌کار می‌بندد تا راهی به دل اثر هنری بگشاید یا جنبه‌ای از جنبه‌های زیست آن را روشن سازد.

چشم‌اندازهای کلی
روش‌های نقد برآمده از مطالعات میان‌رشته‌ای که اغلب ابتدا در نقد ادبی (گل سر سبد و پیشتاز نقد دست‌کم در قرن بیستم) پدیدار گشته‌ موضوع اصلی این بخش از کارگاه را تشکیل می‌دهند. این روش‌ها که امروزه راه خود را به قلمرو دیگر هنرها (و از جمله موسیقی) نیز گشوده‌اند، به نقدگران کمک می‌کنند تا جنبه‌هایی از نقد موسیقی را در کارشان بیاورند که در نوشتارهای فارسی زبان کمتر دیده شده است.

آنچه در نیمه‌ی دوم کارگاه پیش‌بینی شده آشنایی با روش‌ها و میراثی نوشتاری است که اغلب در زبان‌های غیر از فارسی موجود است. شرکت‌کنندگان از طریق مطالعه‌ی تعاریف و ویژگی‌ها و نیز نمونه‌های حقیقی می‌آموزند هر یک از روش‌های معرفی شده چگونه است، تا شاید روزی گرایش‌های به دست‌آمده در اینجا را به شکل محدود یا گسترده در متن نقدهایشان به‌کارگیرند و افقی وسیع‌تر به نقد موسیقی فارسی بدهند.

مشروح جلسات
۱ – نقد تکوینی

متن/ پیشامتن – فرآیند/ الهام – شدن/ بودن – تفاوت با نسخه‌شناسی – فرآیند بروز خلاقیت

۲ – نقد تفسیری
متن/ پیرامتن – تفسیر بسته؛ اثر/ خوانش‌های متعدد؛ متن – نویسنده/ نوشته

۳ – نقد نشانه‌شناسانه
نشانه‌ی سوسوری – نشانه‌ی‌ پیرسی – مدل ارتباط موسیقی

۴ – نقد روان‌شناسانه و تحلیل زبان‌شناسانه‌ی موسیقی
رفتار موسیقایی – روان‌شناسی ذوق – شخصیت و هویت – روان‌کاوی – تحلیل سه سطحی

۵ – نقد جامعه‌شناسانه‌ی موسیقی
دریافت – میانجی‌گری – تولید – جامعه‌شناسی اثر هنری – جامعه‌شناسی به جای زیباشناسی

۶ – نقد سیاسی ایدئولوژیک موسیقی
نقد برپایه‌ی ایدئولوژی حزبی – دوگانه‌ی واقعیت/ خیال – نقد مارکسیستی – پیوند اثر با بافت اجتماعی -سیاسی

۷ – نقد فمینیستی موسیقی
ناپیدایی تاریخی – نقش پنهان جنسیت – مناسبات جنسیتی – چالش‌های پیش رو – جهت‌گیری‌های آینده

۸ – برخی مسایل در نقد موسیقی مردم‌پسند
معنای مردم‌پسندی – مساله‌ی ارزش‌گذاری – رویکردهای موسیقایی و فراموسیقایی

توجه: بقیه‌ی شرایط همانند طرح نخست در نظر گرفته شده است.

***

چهارشنبه ۲۳ اسفندماه ۱۳۹۱ دوره‌ی دوم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» در خانه‌ی موسیقی آغاز شد. این جلسه که با توجه به هشت جلسه‌ی دوره‌ی نخست، نهمین جلسه‌ی پیاپی کارگاه و آخرین جلسه در سال ۹۱، پیش از آغاز تعطیلات نوروزی شمرده می‌شد، -همان‌طور که برای دوره‌ی دوم پیش‌بینی شده بود- به شیوه‌های نقد اختصاص داشت.

مدرس در ابتدا توضیح داد که دوره‌ی جدید، شامل هشت جلسه است و در هر یک از جلسات، شرکت‌کنندگان کارگاه با یک یا چند شیوه‌ی شناخته‌شده‌ی نقد موسیقی آشنا شده و نمونه‌هایی از نقدهای انجام شده بر آن اساس را، بازخوانی می‌کنند. وی یادآوری کرد که برخلاف دوره‌ی نخست کارگاه در این دوره امکان یافتن نقدهای فارسی برپایه‌ی برخی از شیوه‌های نقد موسیقی بسیار اندک است بنابراین بسته به نیازها از نقدهای انگلیسی زبان هم مثال آورده می‌شود.

مدرس علاوه بر این، یادآوری کرد که ترتیب قرار گرفتن نقدها در جلسات کارگاه، تابع عواملی مانند زمان‌بندی، فراهم شدن امکانات ارایه (به‌ویژه مثال‌ها)، پیوند روش‌ها با یکدیگر و از این قبیل است. همچنین باید در نظر داشت که این تنها تقسیم‌بندی ممکن نیست و برخی تقسیم‌بندی‌های دیگر، سرنام‌ها و زیرنام‌های متفاوتی ارایه می‌کنند. به این ترتیب برخی موضوعات که ما در اینجا اصلی‌تر می‌پنداریم ممکن است در طبقه‌بندی دیگری فرعی پنداشته‌ شود و برعکس.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

خودآموختگی؛ از ورطه های تکرار تا هاویه های توهم (VI)

در نظریه سازه های میانی گفتیم که هنگامی که جوهره یک اثر به صورت ارغنونی در ذهن یا خودآگاه هنرمند شکل می گیرد، هنرمند ناچار است این اثر درونی را متجسد کرده و عرضه کند. در این حال است که سازه های میانی مطرح می شوند. برای مثال هنگامی که یک ملودی در ذهن شما شکل می گیرد، روند اولین ظهور جوهره اثر تمام می شود. در مرحله بعدی است که هنرمند نیاز به فنون آشکارسازی آن نغمه یا تصویر درونی را پیدا می کند. به این ترتیب هر هنری را می توان شامل دو میدان دانست؛ یکی زایش ارغنونی و درونی اثر و دیگری تجسد یافتن آن از طریق سازه های میانی، چون ابزارهای نقاشی یا سازهای موسیقی.

نگاهی اجمالی به شیوه‌ی کار واروژان (XI)

سیر صعودی سازهای زهی و از طرف دیگر دینامیک سازهای دیگر به «دوشنبه» می‌رسد و در دوشنبه که طبق یادداشت‌های راوی داستان روز تولدش است، ثابت می‌ماند و با رسیدن به «شعر تو» دوباره به‌جریان می‌افتد و در لحظه‌ای که راوی آرزو می‌کند که «بارون بزنه» آرام می‌گیرد. تا اینجای کار تنها نیمه‌ی نخست آهنگ را شنیده‌ایم و توالی آکوردها، تغییر سرعت یا تمپو، دینامیک سازها و صدای فرهاد در این نیمه از نظر پیوند ترانه و موسیقی، شاهکاری بی‌بدیل است.

از روزهای گذشته…

نخستین دوسالانه آهنگسازی موسیقی نو در تهران

نخستین دوسالانه آهنگسازی موسیقی نو در تهران

در یازدهم و دوازدهم آذرماه ۱۳۸۲، نخستین دوسالانه (بینا ل) آهنگسازی موسیقی نو (برای پیانو) در تالار آوینی دانشگاه تهران برگزار گردید. این برنامه به همت کانون موسیقی دانشگاه تهران، گروه موسیقی تهران و دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، با نظارت علیرضا مشایخی و فریما قوام صدری ترتیب یافته بود.
ضرابی: هر قطعه باید به زبان همان ساز دربیاید

ضرابی: هر قطعه باید به زبان همان ساز دربیاید

یکی از دلایل دیگر ساده تر کردن این قطعات بود برای هنرجویان سنتور که بتوانند به راحتی آن را اجرا کنند و در اجرای آن مشکلی نداشته باشند. این قطعات به خاطر زیبایی شان مورد علاقه هنرجویان است ولی اگر نت آنها نباشد شاگرد با گوش به شکل نادرستی آنها را مینوازد.
حواشی مرگ مایکل جکسون در وب

حواشی مرگ مایکل جکسون در وب

مرگ مایکل جکسون زمانی اتفاق افتاد که مایکل بعد از ۱۲ سال قصد بازگشت به روی صحنه و اجرای زنده را داشت و تور طولانی مدت او که قرار بود از ۱۳ جولای ۲۰۰۹ تا ۶ مارس ۲۰۱۰ انجام شود، بیش از یک میلیون بلیت فروخته بود. تور متشکل از ۵۰ اجرا و به نام This Is It بود که قرار بود از آرنای لندن آغاز به کار کند.
گروه ریمونز (II)

گروه ریمونز (II)

در فوریه ۱۹۷۶ ریمونز اولین آلبوم خود را ضبط کردند که شامل چهارده آهنگ بود که بلندترین آن از دو دقیقه و نیم بیشتر به طول نمی انجامید. در حالی که تمام اعضای گروه در ساختن آهنگ و نوشتن اشعار سهیم بودند، دی دی شاعر اصلی آنان بود. این ضبط با مشارک