کیوان میرهادی: در موسیقی کلاسیک اخلاق اشرافی گری حاکم است


در نظر داریم در حد توان با اساتید و دست اندرکاران موسیقی کشور گفتگوهایی را داشته باشیم تا شاید بتوانیم از این طریق به افزایش آگاهی دوستداران موسیقی از وضعیت موسیقی در

کشور کمک کرده باشیم. لذا طی مصاحبه ای آزاد، نظرات آقای کیوان میرهادی راجع به وضعیت موسیقی حال حاضر کشور را جویا شدیم که در اینجا قسمت اول این مصاحبه را ملاحظه

می کنید، درضمن نهایت سعی بر این بوده که عین کلام ایشان بدون دخل و تصرف آورده شود.

در مورد ارکسترتون لطفا”صحبت کنید؟
تشکیل ارکستر برمیگرده به ۱۱ سال پیش که ما با انواع و اقسام ارکسترهای مجلسی و کرهای مجلسی کار کردیم. اون دوره فراز و نشیب هایی داشت،که نشیبهاش بیشتر از فرازها بود! و

البته شکستهای زیادی خوردیم.

چه آثاری اجرا شد؟
در سالهایی که ما برنامه داشتیم جو جامعه کلاسیک بود و کارهایی از باخ، فوره، ویوالدی و … اجرا شد، حالا هرچه جلو میریم تقریبا” از سال ۷۸، دانشجویان علاقه شان تغییر کرده و به

سمت موزیک راک و جز (مخصوصا راک و پاپ که همیشه بوده) زیاد شده. پارسال که با مشکلات زیادی ارکستر شروع به کار کرد ۶۰ درصد کار را روی کلاسیک گذاشتیم. خود

من کار آهنگسازی را به نام ارو پارت اجرا کردم که در خود اروپا هم شناخته شده نیست.

ما تماشاگر زیادی هم نداشتیم حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ نفر بیننده که ابتدا هم که نظر بینندگان را پرسیدیم هم از راک هم از کلاسیک ابراز رضایت کردند. چند جا هم از من پرسیدند که چرا

راک و کلاسیک را در کنار هم اجرا کردی؟ که من گفتم،به نظر من فرقی نمی کنه و مشکلی نیست در یک کنسرت هر دو اجرا شود که اتفاقا”مورد استقبال مردم هم قرار گرفت و ما هم

با مشورت دوستان تصمیم گرفتیم موسیقی راک اجرا کنیم و این راکی که امروز ماتنظیم می کنیم (با کر و ارکستر) مثلا” پینک فلوید اجرا می کنیم دیگر پینک فلوید نیست! و در واقع

کامراتا هست! از سیستم اودان، نیروانا اصلا” اون فضای گذشته نیست و کلاسیک شده و من این کار را کلاسیک می دانم و من هیچ تفاوتی نمی بینم بین اجرای این آثار و باخ و

هندل (باخ هم که ما اجرا می کنیم برای ۴ صدا تنظیم شده و سیستم اودان برای ۶ صداست، که
از باخ پیچیدگی کم که ندارد هیچ زیاد هم دارد!)

درآثار گذستگان هم مثل باخ هم قطعات زیادی هست که بر مبنای ملودیهای محلی آن دوره تصنیف شده، البته دلیلی هم ندارد که اگر نیاز تحولی می بینیم با گذشتگان هماهنگ کنیم! و

هر کاری نیاز است باید انجام دهیم …

من شخصا“ دلیلی برای اینکه بخواهم توجیه برای ارائه این آثار پیدا کنم نمی بینم. دوستان ما کمی کم التفاتی کردند و گفتند تو که کلاسیک زن بودی، چرا به این سمت کشیده شدی؟ مشکل

مالی داری راک می زنی!؟ گاهی از این شوخی ها می کردند… والا! ما فقیر بودیم و هستیم، هیچ وقت هم پولدار نمی شیم! در واقع این حس امروز من هست، شاید اگر به خودم باشه الان

گیتار می زنم و شعر می خونم! … یعنی به اینجا رسیدم! من کار خودم را می کنم و دوستان هم حتما“ صلاح مرا خواستند.

در مورد تغییر واژه های موسیقی صحبت کنید؟

در سالهای ۷۱ تا ۷۴ کنسرت گذاشتیم، در سالنهای رسمی با عنوان سمینارهای پژوهشی … واقعا“ سمینار بود ولی گیتار هم زده می شد. درکنسرت سال ۷۱ که من سولو زدم، دوستان
من به کنسرت نیامدند! همه می گفتند گیتار سولو در تالار دولتی!؟ می ترسیدند و می گفتند ما نمی یاییم! الان اوضاع خیلی فرق کرده… من در برنامه ای به نام ۳۰۰۰ سال زرتشتی گری

جلوی آقای کروبی با تنظیم خودم، برنامه اجرا کردم که در اون زمان قابل تصور نبود. مسئله این تجددی هست که ما با آن درگیریم… نسلی در ایران گفت ”پیچ گوشتی“ ولی نسل حاضر

نتوانست بگوید ”کش لقمه“!

مثلا در انتخابات ریاست جمهوری آقای جاسبی پوسترهای تبلیغاتی خودشون را انگلیسی چاپ کردند که در شهر دیدیم؛ پس می بینیم نسبت به دهه ۵۰ و ۶۰ تفاوتهایی در جامعه ایجاد شده!

ما هم همانطور که در دهه ۶۰ به کنسرت سمینار می گفتیم! بعضی از اصطلاحات هم هست که هنوز روی آنها حساسیت هست مثل رقص که حرکات موزون می گیم! فعلا“ قابل تغییر هم

نیست؛ اصلا“ وقتی عمل مشخص است چرا حساسیت بوجود بیاریم؟ وقتی می گویند راک، پاپ خیلی اشکال به وضع تدریس می گیرند، چرا وقتی ما می خواهیم در دانشگاه فلامنکو درس

بدیم می گویند فلامنکو سرفصل نیست؟

من سفارش تالیف یک جزوه تاریخچه راک را در یافت کردم… با اینکه خودم کتاب تاریخ مدرن زیر چاپ دارم که کلاسیک هست. من دارم روی هارمونی قابل تدریس راک و Jazz کار
می کنم . حالا آیا مسخره نیست با اینهمه پروژه های پیشرو و کارهای نا تمام بگوییم ”فلانی اصلا“ معلوم نیست کلاسیک کار می کند یا راک؟! ” یا دنبال اسم خاصی
برای سبک کاری بگردیم که نمونه اش در دنیا کم است ؟ ما باید راه را کم کم باز کنیم … شما مگر در عروسی باخ می زنید؟ این خنده داره! کما اینکه در یک سالن رسمی
اجرای موزیک عروسی خنده دار هست! هر چیزی جای خود را داره … من هیچ وقت سلیقه یک دانشجوی نقاشی را با یک راننده اتوبوس تهران استامبول در یکجا قرار نمی دهم! هر دو
حق دارند موسیقی مورد علاقه خود را بشنوند و هیچ کس حق ندارد به آنها بگوید تو باید این را گوش بدی…

تحقیقی بود در حدود سال ۷۹ در دانشگاه آزاد که از دانشجوهای داخلی گرفته شد: ۱% دانشجویان Jazz گوش می کردند ۱۲ تا۱۳ % راک و حدود ۴۰% کلاسیک گوش می کردند،

ولی فکر می کنم الان این آمار تغییر کرده… یعنی Jazz بالا رفته، پاپ پایین اومده (شنیدم پاپ ایرانی در حال حاضر کمی خوابیده و فروشش نزول کرده) الان بهترین فرست
برای راک است مخصوصا“ که راک ایرانی اون پرخاشگری معمول راک را ندارد (شاید هم لازم نیست! اصلا“ پرخاش به چه چیزی بکند!) ولی در خارج چون کمی با مواد مخدر مخلوط
شده(اصلا“ تبلیغ هم می شه) این طور نیست … در ایران این وضع نیست، حتی در کنسرتهای متال هم می بینیم که تماشا چیها خیلی راحت نشستند و با یک کنسرت پاپ خوب یا حتی

کلاسیک چندان فرقی نداره! (حتی برای مردم هم راحت تره چون در یک کنسرت کلاسیک همه باید ساکت باشند ولی در راک می تونی داد بزنی! یا حداقل پاشی بری بیرون!

Mirhadi

ولی اگر در کلاسیک چپ برگردی همه چپ چپ نگاه می کنند! خوب در کلاسیک فرهنگ قالب از اخلاق اشرافی گری اومده که واقعا“ هم سخته!)

در همینجا می خوام یه

چیزی بگم به کلاسیک کارها، که شما نمی تونید کلاسیک بزنید! پس خوتون را خسته نکنید، کلاسیک لباس شما نیست! نمی تونید کلاسیک بزنید! یا ایرانی باید زد یا راک و پاپ… هر

کسی هم که اعتراض داره بیاد با خود من بحث کنه، شاید من اشتباه می کنم! من ندیدم؛ با سرمایه خصوصی نمی شه نوازنده ها را جمع کنید و یک سال تمرین کنید باخ بزنید بعد ۲۰۰
نفر بیان کنسرت! با صرف ۱۵% درصد هزینه یک سال، راک بزنید، پاپ بزنید ۲۰۰۰ نفر میان کنسرت می بینن! باز هم تکرار می کنم ”موسیقی کلاسیک لباس ما نیست“! باخ را

کنسرت ندید خودتون را خسته نکنید! باخ را برای دست گرمی و اتود بزنید، باخ را برای تدریس بزنید، بعد برید کار خودتون را اجرا کنید… ما تفکری که در غرب هست نداریم، یعنی
فیلسوفی که ما را حمایت فرهنگی و فلسفی کند نداریم! پس خودمان باید کار کنیم…

من این را که گفتم به خیلی ها برخورد! من خودم ۲۵ ساله کلاسیک کار می کنم! اصلا“ وقتی روی سن میرم با کت و شلوار میرم! ولی یک مقدار باید صنعتی تر فکر کرد یک مقدار باید

به روزتر فکر کرد؛ شاید بعضی ها فکر کنند من دارم زیاد تند میرم و بگن عصبانی شده! شاید مشکلات مالی …! ولی نه اینطور نیست؛ من روزانه دارم به این موضوع فکر می کنم که

آیا کاری که دارم میکنم درست هست؟ خیلی فکر کردم و با خیلی ها هم مشورت کردم…خیلی خوشحال میشم که روزی به من بگن که تنها کسی که در ایران داره راک واقعی کار

می کنه تویی! در حالی که من کلاسیک کار می کنم! تناقض را می بینید؟ برای من هم جالب بود وقتی صدای ارکستر را شنیدم و تمرین جواب داد همه مات شدند که اینجا چه اتفاقی

داره می افته؟ درام، باس و ویلن ولی کار کلاسیک صدا میکنه! ولی نیست، هم اینه، هم اون! فیوژنه ؟ نیست! کلاسیکه؟ شاید! حالا یک پدیده ای هست که چون در دوره انتقال هستیم بعدا“

طبقه بندی میشه.

تئوری اطلاعات، ترمودینامیک و موسیقی (II)


در قسمت قبل دیدیم که چگونه اطلاعات، گرما، الکتریسیته (در اصل هر وجودی که توانایی جریان داشتن داشته باشه) همواره از قطبی که پتانسیل بیشتر دارد به سمت قطبی که پتانسیل

کمتر دارد جاری میشود، قوانین ریاضی و فیزیکی زیادی وجود دارد که این مطلب را تائید میکند.

نکته ای که در صحبت قبل باید به آن اشاره میکردیم و متاسفانه فرصت نشد این بود که شدت جریان سیال (اطلاعات، الکتریسیته، گرما و …) میان دو قطب بستگی به مقاوت پل ارتباطی

بین آنها دارد.

مثلا” در ارتباط با اطلاعات، قدرت ذهنی و توان شنونده در گیرایی مشخص میکند که یک موضوع چقدر باید توضیح داده شود تا گوینده و شنونده به یک سطح اطلاعاتی در این زمینه

برسند. یا در ارتباط با الکتریسیته میزان هادی بودن مدیای ارتباطی و در ترمودینامیک میزان قابلیت هدایت گرما، مشخص میکنه که بعد از گذشت چه زمانی دو نقطه هم پتانسیل میشوند.

نکته دیگر اینکه در حالت های غیر ایده آل، در تمام موارد مطرح شده ممکن است که افت انرژی داشته باشید، زیاد صحبت کنید و حرف بزنید اما طرف مقابل هیچ چیز نفهمد، یا مقاومت

سیم باعث به هدر رفتن انرژی شود و بالاخره عایق نبودن محیط باعث شود مقداری از انرژی گرمایی در مسیر انتقال به هدر رود.

آنچه مسلم است اینکه در چه شرایط ایده آل و چه در شرایط طبیعی بالاخره دو قطب هم پتانسیل میشوند و دیگر جریانی بین این دو برقرار نخواهد بود دلیلش هم بسیار ساده است قانون دوم

ترمودینامیک (و قانون های مشابه در سایر علوم)، این موضوع را استدلال می کنند. صورت ساده شده این قانون بیان میکند که “امکان ندارد در یک سیستم ترمودینامیکی بطور مداوم

گرما از جسمی به جسم دیگر منتقل شود.”

برای نزدیک شدن به هدف نهایی یعنی موسیقی باید با یک مفهوم دیگر هم آشنا شویم و آن آنتروپی است. شخصا” معتقد هستم که آنتروپی یکی از زیبا ترین و پر قابلیت ترین مفاهیم

فیزیک است.

این مفهوم در سال ۱۸۵۴ توسط فیزیک دان آلمانی بنام Rudolph Clausius تعریف شد سپس در سال ۱۸۷۰ ریاضی دان اتریشی بنام Ludwig Boltzmann پی به اهمیت این

متغییر فیزیکی برد و تعریفی از آن در نظریه احتمالات داد و به تدریج بحث آنتروپی به بسیاری دیگر از زمینه های علمی کشیده شد بطوری که امروزه میشه با کمک این کمیت بسیاری از

سیستم ها حتی سیستم های اجتماعی را مدل کرد.

برای آنتروپی تعاریف زیادی کردند مثلا” در نظریه آمار و احتمال آنرا اینگونه تعریف میکنند : “آنتروپی میزان احتمال وقوع یک نتیجه خاص در یک تجربه آماری است” یا در نظریه

های سیستمی آنرا اینگونه تعریف میکنند که “آنتروپی میزان بی نظمی در یک سیستم هست” و …

برای اینکه ایده بهتری از آنتروپی داشته باشیم سراغ چند مثال میریم. یک قوطی را فرض کنید که چند مهره در آن است اگر میزان بی نظمی مهرهای این قوطی عدد S1 باشه و قتی

قوطی را بر میگردانیم و مهره ها به روی زمین پخش میشن میزان بی نظمی به S2 میرسه که S2 از S1 بزرگتر خواهد بود.

مثال دیگر مقایسه مولکول های گازها، مایعات و جامدات است؛ طبیعی است که میزان بی نظمی در این اجسام از گاز به جامد کم میشود و برای همین است که آنتروپی گازها بیش از

مایعات و جامدات است.

باید دقت کنیم که آنتروپی با بی نظمی رابطه مستقیم دارد ولی با آن یکی نیست. اگر بخوایم کمی فنی صحبت کنیم می توان آنرا مجموع کل نسبت تغییرات گرما به تغییرات دما دانست.

چنانچه آن را با S نمایش دهیم و بی نظمی را با W این رابطه بین این دو کمیت برقرار است S = k Ln یا W که در آن k ثابت بولتزمن است که در بالا به آن اشاره کردیم، بنابر این با

مسامحه می توان این دو متغییر را اغلب جای دیگر در نظر گرفت.

از همین دو مثال می توان به یک قانون فیزیک نزدیک شد و آن اینکه اگر بخواهیم آنتروپی یک سیستم را کاهش بدهیم باید کار انجام بدیم.

یک سطل آشغال با محیط اطراف را در نظر بگیرید اگر آشغال ها را در محیط پخش کنیم بدون شک آنتروپی سیستم بالا میره و چنانچه بخواهیم آنتروپی را کاهش بدیم باید شروع به جمع

کردن آشغال ها کنیم، یعنی کار انجام بدیم.

مثال جالبتر اینکه یک شرکت یا مدرسه را در نظر بگیرید بصورت طبیعی اگر مدیر و معلم بالا سر این مجموعه ها نباشد هر دو آنها پر از اغتشاش میشوند. پس برای ایجاد نظم در آنها و

هدایت این سیستم ها به سمت هدف مشخص باید مدیران و معلمانی باشند که با کار کردن، سعی کنند آنتروپی مجموعه را در حد متعادل و پایین نگاه دارند.

قبل از سخن پایانی به یک نکته اشاره می کنیم که اگر رفتار آنتروپی کلی در جهان را بررسی کنیم خواهیم دید که روز بروز در حال افزایش است، افزایشی که میتواند برای ما خیلی هم

مفید نباشد.

در مطالب بعدی خواهیم دید که چه چیزهایی میتوانند در مغز و روح انسان تغییر آنتروپی ایجاد کنند و به دنبال آن چه اتفاق هایی می افتد. جای هیچ تعجبی نیست اگر که بدانید موسیقی

یکی از قوی ترین عواملی است که میتواند در انسان تغییر آنتروپی ایجاد کند.

هماهنگی گیتار و پیانو در گروه های کوچک Jazz (قسمت اول)


اگر کار گروهی موسیقی کرده باشید میدانید اولین چیزی که نشان میدهد یک گروه هماهنگ کار میکنند یا نه این است که سازهای مختلف هنگام نواختن در دست و پای یکدیگر نروند و

همه آنها به اجرای یکنواخت یک قطعه نپردازند. برای این کاملآ اشتباه است که هم پیانو باس بزند و هم گیتار بیس یا هم پیانو آکورد بگیرد و هم گیتار و …

برای جلو گیری از بروز چنین اتفاقهایی باید اعضای گروه یکدگیر را بشناسند و نقش هر یک بخوبی مشخص باشد. هر نقشی وظیفه و مسئولیت خاصی را طلب می کند بنابراین دیگران

خوب میدانند که وظیفه هر نفر چیست، لذا کاری را که او انجام میده دیگری انجام نخواهند داد و انرژی گروه در راه مثبت و مفید صرف خواهد شد.

این موضوع در گروه های Jazz خیلی مهمتر است چرا که در این سبک از موسیقی، نوازنده آزادی عمل بسیار زیادی دارد و اغلب اینطور نیست که از روی یک پارتیتور نوازندگی کنند.

اینجاست که اغلب نیاز به یک مدیر در گروه نوازندگی احساس می شود؛ مدیری که نقش و وظیفه هر کس را در گروه باید مشخص کند و بر نحوه فعالیت آنها نظارت داشته باشد.

با کمال تاسف باید اعتراف کرد که در گروه های کوچک، اغلب هیچ شخصی مسئولیت این پست مهم را بر عهده ندارد و به همین دلیل خیلی دیر و پس از تمرین های بسیار زیاد به یک

حس مشترک از کارها و توانایی هایی در اجرای مشترک می رسند.

در عالم موسیقی Jazz هر نوازنده با توجه به حس و موقعیتی که هنگام lead نواختن دارد، ممکن است که قطعه را طوری اجرا کند که اعضای گروه تا به حال اینگونه آنرا نشنیده باشند.

لذا لازم است که همواره گوشهای خود را باز نگاه داریم و در عین نوازندگی به آنچه دیگران مینوازنند دقیق گوش کنیم. حتما” دقت کردید که هنگامی که گروه های Jazz به نوازندگی

میپردازند چگونه با حرکت صورت یا حتی دست در صورت امکان بصورت لحظه ای به یکدیگر علامت داده و موسیقی را با یکدیگر تنظیم میکنند.

مشکلی که اغلب در گروه ها کوچک پیش می آید و کاملا” مشخص است ( هرچند شاید بسیاری اصلا” متوجه آن نشوند)، این است که گیتار و پیانو معمولا” نقش یکسانی را اجرا میکنند و

هردو به یک شکل comping (اصطلاح موسیقی به معنی همراهی کردن) انجام میدند. در حالی که آنها میتوانند با کمی برنامه ریزی و تمرین های قبلی همراهی حرفه ای تر بصورت

پلی ریتمیک یا ملودیک و … را ایفا کنند.

چیزی که اغلب باعث بروز این اشتباه حتی توسط آهنگسازان با تجربه میشود توانایی این دو ساز در پر رنگ کردن هارمونی است که آهنگ ساز را وسوسه میکند از هردو برای اینکار

استفاده کند. یا اغلب اگر دیده باشید برای پیانو یا گیتار تنها به دادن آکورد های قطعه اکتفا میکنند و فرض می کنند خود نوازنده می داند چه باید بکند. در این حالت اگر گیتاریست و

پیانیست هماهنگی و تجربه کافی نداشته باشند هر دو در طول قطعه به نواختن یکسان آکورد می پردازند.

بحثی را که امروز میخواهیم شروع کنیم مربوط میشود به این نکته که گیتاریست و پیانیست چطور باید بایکدیگر هماهنگی کنند تا اجرای موسیقی حرفه ای و خوب باشه. در این بحث به

چند نکته مهم اشاره خواهیم کرد.

یکی از ساده ترین روشهای همراهی گیتار و پیانو در یک گروه کوچک

ساده ترین کار این باشه که هنگامی که گیتار در حال ساز زدن است، پیانو ساکت باشد و برعکس وقتی پیانو comping میکند گیتار ساکت باشد در اینصورت بدون شک هیچگونه

تداخلی در comping رخ نمیدهد. نخندید! اینکار بسیار خوش صدا تر است از اینکه هردو ساز شروع به نواختن بدون برنامه کنند، مطمئن باشید شنونده در این حالت احساس بهتری

میکند.

تنها نکته ای که باید رعایت شود اینکه حتی المقدور عمل جابجایی سازها بهتر است پس از پایان کامل یک جمله یا عبارت موسیقی باشد و به هیچ وجه وسط جمله سازها جای یکدیگر را

عوض نکنند. حتی بهتر این است که به گیتار اجازه دهیم با سولیست هماهنگی کند و بعد که سولیست یکبار progression قسمتی از موسیقی را اجرا کرد، گیتار خارج شود و پیانو وارد

موسیقی شود. در این حالت ممکن سولیست دیگری یا حتی خواننده اجرای موسیقی را هدایت کند. این روش بسیار متداول است بخصوص در اجرای ballad ها.

نکته دیگری که برای هر دو ساز باید به آن دقت کنیم اینکه هر دو ساز گیتار و پیانو توانایی پوشش دادن رنج وسیعی از نت ها را دارا هستند، لذا هرگز، تکرار میشود هرگز، به

comping در یک محدوده کوچک مثل سر دسته گیتار اکتفا نکنیم و به این بهانه که فلان آکورد در سر دسته ساده تر اجرا می شود به زدن آکورد در یک قسمت از ساز ادامه ندهیم. دقت

کنید که همین نکته های ساده یکی از تفاوتهای بزرگ یک اجرای حرفه ای و آماتوری است.

تئوری اطلاعات، ترمودینامیک و موسیقی (I)


Bill Evans نوازنده پیانو و آهنگساز Jazz عصر حاضر که سبک و طریقه خاصی در آهنگسازی

برای خود دارد معتقد است که موسیقی عامل اصلی غنای روح انسان بوده و باعث میشود که انسان

توان شناخت قسمتی از وجود خود را که قبل از درگیری با موسیقی نشناخته بود پیاده کند.

او معتقد است که تفکر و تعمق تنها باعث شناخت ابعادی از وجودی انسان است که کم و بیش همه با

آنها آشنا هستند اما هنر و بخصوص موسیقی ابعادی ناشناخته از وجود انسان را برای هر کس هویدا

میکند که این یکی از مهمترین رسالت های هنر و موسیقی است.

حال به این بهانه میخواهم چند کلمه ای راجع به اثر موسیقی بر روی روح و روان انسان صحبتی داشته

باشیم، چراکه بدور از تعریف های متفاوتی که بشر تحت عنوان زبان از آنها استفاده میکند، موسیقی

میتواند در روح انسان های مختلف در گوشه و کنار جهان نفوذ کده و اثری را که باید بگذارد، بگذارد.

برای این منظور لازم است که گریز مختصری به ترمودینامیک و شاید تئوری اطلاعات داشته باشیم.

مطمئن باشید که به هیچ وجه وارد بحث های پیچیده فیزیک و ریاضی نخواهیم شد و تنها در مواقع

مورد نیاز به ذکر نتایج اکتفا می کنیم.

بحثی جالب در تئوری اطلاعات وجود دارد که در اینجا به آن اشاره میکنیم. اگر دقت کرده باشید دو نفر

فقط و فقط هنگامی با هم راجع به موضوع خاصی شروع به صحب و اظهار عقیده میکنند که اطلاعات

آنها در این زمینه یکی نباشد.

آنها قاعدتا” آنقدر بحث را ادامه میدهند که طرفین احساس کنند دیگر کافی است و هر دو به اندازه کافی

راجع به این موضوع اطلاعات لازم را کسب کرده اند. این دو نفر اگر باز هم در روزهای آتی راجع به

موضوع مورد نظر صحبت کنند نشان این است که هنوز هردو به درک یا توافق مشترک از موضوع

نرسیده اند.


کلاود شنون بنیان گذار تئوری اطلاعات
به هر حال آنچه مشخص است آنکه در پایان مذاکره چه یک روز، چه یکسال و … هر دو به نتیجه

واحدی می رسند و درک آنها از موضوع به یک سطح خواهند رسید. نکته مهم نیز همین است که در

پایان دوره مذاکره سطح دانش و اطلاعات این دو در باره موضوع تقریبا” یکی خواهد شد. اصلا” اگر

دو نفرراجع به موضوعی اطلاعات و نظر یکسان داشته باشند دلیلی ندارد که در اون باره با هم صحبت

کنند.

برای درک بهتر موضوع می توان سراغ فیزیک الکتریسیته هم رفت. دو نقطه با بار الکتریکی متفاوت

را در نظر بگیرید، وقتی این دو نقطه را از لحاظ الکتریکی به هم متصل میکنیم بار الکتریکی از نقطه

پرظرفیت به نقطه کم ظرفیت حرکت میکند و آنقدر این حرکت ادامه پیدا میکند تا اختلاف پتانسیل بار

الکتریکی بین دو نقطه به صفر برسد.

این موضوع از ابتدایی ترین اصول فیزیک الکتریسیته است که قبلا” راجع به آن در فیزیک دبیرستان

خوانده ایم. اما اگر به مطالبی که راجع به صحبت کردن بود برگردیم، دقیقا” همین موضوع را خواهیم

دید. چرا که اطلاعات هم مانند جریان بارهای الکتریکی از جایی که بیشتر است به سمت مکانی که

کمتر است حرکت میکند.

کلاس درسی استاد در حال صحبت کردن است را در نظر بگیرید، جریان اطلاع از سمت او به سمت

دانشجویان حرکت خواهد کرد و انتظار میرود که در پایان کلاس تا حد امکان معلومات دانش آموزان به

سطح معلومات استاد در آن موضوع خاص برسد.

در مباحث ترمودینامیک هم چیزی شبیه به همین موضوع مطرح است شما وقتی یک جسم سرد و گرم

را کنار هم قرار میدهید بدور از روشهای اثبات فیزیکی و ریاضی، پر واضح است که جسم گرم،

گرمتر نمیشود و یا جسم سرد سردتر.

یک جمله جالب که بسیاری از ما آنرا در کتاب فیزیک هالیدی آنرا خونده ایم، اینکه “امکان ندارد در

یک روز تابستان با گرمتر شدن دمای اطراف استخر، آب استخر یخ بزند!”

پس بعنوان جمع بندی مطالبی که تا اینجا مطرح کردیم می توان گفت چه در رابطه با اطلاعات، چه در

رابطه با الکتریسیته و چه در رابطه با انرژی حرارتی، جریان همواره از سوی پتانسیل بیشتر به سوی

پتانسیل کمتر جاری خواهد شد تا هر دو نقطه مورد نظر به سطح پتانسیل یکسان برسند.

اصطلاح موسیقی کلاسیک


حتی اگر در موسیقی خیلی حرفه ای نباشیم و دو قطعه کاملا” ناشناس برای ما پخش کنند خیلی سریع میتونیم با یک قضاوت اولیه بگیم که کدامیک از این دوقطعه کلاسیک است و کدام

نیست. چرا اینگونه است؟ اصلا” به واقع موسیقی کلاسیک یعنی چه؟ آیا هر قطعه ای که در آن دسته سازهای زهی و برنجی و … به اجرا میپردازند یا یک پیانیست خیلی دقیق و درست

به اجرای نت یپردازد کلاسیک هست و بقیه قطعات که نوازنده ها اغلب بدون داشتن نت به اجرای موسیقی میپردازند کلاسیک نیست؟

بسیاری از ما موسیقی افرادی چون باخ، هندل، وی والدی، شوپن، لیست، واگنر، چایکفسکی، اشتراوس و …. را کلاسیک مینامیم حال آنکه تمام این بزرگان سبکی غیر از کلاسیک در

موسیقی دنبال میکردند.

آنچه کاملا” مشخص هست موسیقی این افراد به انظمام موسیقیدانان کلاسیک مانند موتزارت یا بتهوون و … تفاوت هایی آشکار با بسیاری از موسیقی های قرن حاضر دارد. بله موضوع

دوتا شد، اول اینکه اصلا” اصطلاح موسیقی کلاسیک درست هست یا نه؟ و دوم اینکه آیا این اصطلاح به درستی بکار میرود یا خیر؟

بکار بردن اصطلاح موسیقی کلاسیک برای کارهایی غیر از موسیقیدانان دوره کلاسیک نادرست بوده اما متاسفانه رایج است. بگونه ای که حتی اگر در بزرگترین فروشگاه های موسیقی

در خارج از کشور هم بروید بوضوح قسمتی از فروشگاه را میتوانید ببینید که در بالای آن تابلو CLASSIC زده شده و در این قسمت انواع کارهای دوره های پیش از باروک، باروک،

کلاسیک تا رمانتیک بفروش میرسد.

چرا این لغت برای عنوان کردن سبک موسیقی طی این دوره های خاص بکار برده شده؟ شاید منظور از کلاسیک نوعی از موسیقی باشد که حالت جدی داشته باشد، اما مگر بسیاری از

قطعات Jazz یا Rock جدی نیستند؟ شاید منظور نوعی از موسیقی باشد که برتر است یا بقولی معنی موسیقی خوب را بدهد، که بازهم درست نیست چون بسیاری از کارهای موسیقیدانان

معاصر هستند در مقام مقایسه پا به پای کارهای بزرگان موسیقی گذشته عرض اندام میکنند.

بنظرمی رسد هر اصطلاحی که بخواهیم بکار ببریم جای اشکال دارد و واقعا” تعریف دقیقی را نمی توان برای سبک این دوره های موسیقی بیان کرد.

اما یکی از جالبترین تعریف هایی که در کتاب تجزیه و تحلیل موسیقی برای جوانان از لئونارد برنستاین آمده است این است که تفاوت موسیقی این دوره ها با موسیقی امروز بیشتر در تهیه

پارتیتورهای دقیق هر ساز یا خواننده و تاکید بر اجرای مو به موی نت ها با احساساتی که آهنگساز مشخص کرده میباشد.

مثلا” با فرض توانا بودن نوازنده ها، اجرای یک کار کلاسیک توسط دو گروه ارکستر در دو جای مختلف دنیا نباید خیلی با هم متفاوت باشد. حال آنکه اگر قطعه Nice Work If You

Can Get It از George Gershwin را که توسط Ella Fitzgerald و Stings (و خیلی های دیگر) اجرا شده گوش کنید خواهید دید که تفاوت های بسیاری دارند و در عین حال همه یک قطعه از Gershwin هستند.

موسیقی دوره های باروک ، کلاسیک و … آنقدر دقیق و جدی تنظیم می شد که اگر نوازندگان کوچکترین تغییری در اجرای آن می دادند دیگر آن قطعه بنام اصلی خودش شناخته نمیشد، کما اینکه بارها دیده ایم هنگامی که گروه های ضعیف به اجرای کارهای کلاسیک می پردازند، این اجرا ها مورد قبول مخاطبین و منتقدین موسیقی قرار نمیگیرد اما موسیقی امروز اینگونه نیست، یک قطعه موسیقی pop را ممکن است ده ها نفر به صورت های مختلف اجرا کنند و نام آن همواره یکی باشد.

گفتگوی هارمونیک

Elton John ، مروری بر فعالیت هنری – قسمت دوم


بین سالهای ۱۹۷۲ و ۱۹۷۶ ، Elton John و Bernie Taupin تبدیل به ماشین های غیر قابل کنترلی شده بودند که آلبوم های بسیار زیبا و موفق به بازار عرضه میکردند. بعنوان

مثال آهنگ Roket Man برای مدت ۴ سال ۱۶ بار بعنوان Top 20 انتخاب شد و این در حالی بود که کارهای دیگری چون Crocodile Rock ، Daniel ، Philadelphia

Freedom و … نیز بارها جزو Top 20 های جدول بودند.

در سال ۱۹۷۴ طی همکاری که با John Lennon داشت یکی از معروف ترین کارهای مشترک این دو بنام Whatever Gets You Through the Night درست شد. او

همچنین در آخرین اجرای زنده با Lennon در همان سال شرکت کرد و نشان داد که چیزی از بزرگان موسیقی چون Beatles کم ندارد.

سال بعد آلبوم Captain Fantastic او وارد جداول موسیقی آمریکا شد و خیلی زود به رتبه شماره یک جداول دست پیدا کرد. در سال های ۷۰ کنسرت های John بصورت عجیبی

مردم پسند و پر از بیننده بودند.

به دلیل مشکلاتی که برای او پس از یک مصاحبه با Rolling Stone پیش آمد – که جای بحث راجع به آن اینجا نیست – از اواسط سال ۱۹۷۶ بصورت جدی از اجرای کنسرت های

زنده کناره گیری کرد و تصمیم گرفت که فقط سالی یک آلبوم موسیقی ارائه کند.

همکاری او با Bernie به مشکل برخورد و با همکاری شخص دیگری بنام Gary Osborne در سال ۱۹۷۸ آلبوم A Single Man را ارائه کرد که حتی نزدیک به Top 20 هم

نشد. او برای بازگشت به دوران اوج تصمیم گرفت که دوباره کنسرت های زنده اجرا کند و اتفاق جالبی که بعد ها افتاد این بود که در سال ۱۹۷۹ با آهنگی بنام Mama Can’t Buy

You Love توانست دوباره به دوران اوج خود حتی بالاتر یعنی به رده Top 10 برسد. اما در همان سال آلبوم Victim of Love او یک شکست بزرگ تجاری برایش بود.

تجارب سالهای گذشته John رو مجبور کرد که دوباره همکاری با Bernie Taupin را از سر بگیرد، این بود که در سال ۱۹۸۰ این مهم اتفاق افتاد و نتیجه آن Little Jeannie بود

که جزو Top 10 شد.

او در سن ۳۳ سالگی باز همانند گذشته برای بیشتر از ۵ سال جزو مجبوبترین خواننده ها بود. در سال ۱۹۸۱ با همکاری Geffen Records بازهم بالاتر رفت و با ارائه قطعات

بظاهر ساده اما بسیار زیبای Blue Eyes و Empty Garden توانست بعنوان Gold Album سال دست پیدا کند.

همچنین Clip ترانه I’m Still Standing که با همکاری MTV تهیه شد یکی دیگر از موفقیت های او در این سالها بود.

سالهای ۸۰ برای او بسیار خوب بود ترانه های بیاد ماندنی چون Sad Song ، Nikita ، Candle in the Wind و I don’t like to go on with you like that از قطعاتی

هستند که همه ما بارها و بارها آنها را حداقل بصورت بدون کلام از رادیو و گاهی هم از تلویزیون شنیده ایم.

اواخر این سالها با وجود اینکه او در اوج زندگی هنری خود بود زندگی خصوصی بسیار نامطلوبی داشت از پناه بردن او به الکل و مواد مخدر گرفته تا …. تقریبا” از سال ۱۹۸۸ کار

مهمی انجاد نداد و درگیر دست و پنجه نرم کردن با مشکلات زندگی خصوصی خود بود.

در این ایام حدود ۲ تا ۳ سال درگیر مشکلات زندگی خصوصی خود بود تا اینکه بخود آمد و تصمیم به ترک اعتیاد گرفت. موفق شد و در ضمن تمام دارایی خود را برای امور خیریه

تخصیص داد. همچنین از فعالیت های دیگری که کرد، تاسیس انجمنی بنام Elton John AIDS Foundation برای کمک به بیماران ایدزی بود.

او در سال ۱۹۹۲ پس از جراحی ترمیم مو به صحنه موسیقی برگشت و با The One به رده هشتم جدول موسیقی آمریکا صعود کرد. در سال ۱۹۹۴ برای کمپانی Disney قطعه

The Lion King را کار کرد.

در سال ۱۹۹۵ آلبوم Made in England او به رده سوم در انگلستان و رده سیزدهم در آمریکا رسید و این آلبوم مقام Platinum نیز بخود گرفت.

اتفاقی جالب پس از مرگ Diana همسر پرنس چارلز انگلستان، رخ داد. John آهنگ Candle in the wind را (که قبلا” برای مرلین مونرو اجرا شده بود) دوباره تنظیم و اجرا کرد

که بسیار مورد استقبال قرار گرفت و نسخه ۱۹۹۷ این آهنگ به رده یک در جداول انگلیس و آمریکا صعود کرد و موفقیتنی بزرگ برای او محسوب شد. این کار برای ۱۴ هفته روی

تابلو بود و بیش از ۳ میلیون نسخه از اون در آمریکا به فروش رفت.

همچنین او در سال ۲۰۰۰ با کمک کمپانی CBS اقدام به تهیه بهترین کارهای خود از ابتدا کرد.


Audio File
Candle in the wind

گفتگوی هارمونیک

فرزند زمان


کیوان میرهادی یکی از موسیقیدانان بنام ایرانی است که در حال حاضر در تهران به فعالیت موسیقی می پردازد. او را میتوان نماینده موجی نو از موسیقی در کشور دانست. سجاد پورقناد

همکار خوب harmony talk طی مطلبی این موسیقیدان ارجمند را معرفی نموده و بزودی مصاحبه ای از ایشان راجع به موسیقی برای سایت تهیه خواهد کرد.

کیوان میرهادی فرزند زمان
در مورد میرهادی نوشتن، قدرت و جسارت خاصی می طلبد که بی شک در توان من نیست! ولی سعی می کنم در این نوشته گوشه هایی از شخصیت این موسیقیدان برجسته کشور را در

حد شناخت خود بنویسم.

کیوان میرهادی را مردم، اکثرا” به عنوان نوازنده ومدرس برجسته گیتار یا در این اواخر به عنوان رهبر و آهنگساز می شناسند، ولی او فراتر از این عنوانها بوده و روحیه جوان و پویا،

همواره میرهادی را از همکارانش متمایز کرده. کیوان میرهادی سالهاست به عنوان یکی از مروجان موسیقی معاصرجهان در دانشگاه، هنرستان وآموزشگاههای تهران مشغول به فعالیت

است. اگرمیرهادی نبود، شاید سالها طول میکشید تا علاقمندان به موسیقی در ایران با سبکهای مینیمال وNew Age آشنا شوند. میرهادی یکی از تاثیر گذارترین شخصیتهای فرهنگی

موسیقی بوده و هست (موضوعی که خودش همواره تکذیب می کند!)

(جالب هست CDهای ECM امروز در خانه غیر حرفه ای ها هم دیده می شود! که اطمینان دارم بدون میرهادی هنوز هم نایاب بود!)

کنسرتهای میرهادی در کنار کلاسهای متعددش ،همیشه آبشخوری برای هنرجویان بوده تا از این روزنه با تحولات جهانی موسیقی آشنا شوند. میرهادی پرچمدار انقلاب موسیقی مینیمال

ایران بوده و شاید اولین کسی بود در ایران که آروو پارت Arvo Part، فلیپ گلس Philip Glass، الفرد اشنیتکه Alfred Schnittke ، استور پیازولا Astor Piazzolla و … را

بطور جدی معرفی و حتی با گروهای جوانی که به رهبری او گرد هم آمده بودند اجرا کرد.

میرهادی نمونه یک موسیقیدان امروزی یا به بیان بهتر به روز است. او جزو معدود موسیقیدانان امروزی ایران است که از سبکهایی که خود معرف آنها بود، در زمانی که احساس کرد

زبان حالش نیست، به راحتی گذشت! این آزادگی و شاید جسارت در مبارزه با محافظه کاری و سنت گرایی در تمام نوشته ها و جهت گیری های او موج می زند! (اکثرا موسیقیدانان –

مخصوصا آوانگارد – اگر اثری بسازند که مورد توجه قرار گیرد، تا آخر عمر تکرار همان سبک را پیش می گیرند! به عقیده نگارنده، میرهادی برای جوانان هنرجو،الگوی تمام عیار یک

موسیقیدان ایده آل است چه از نظر فکری چه از نظر اجرایی…

میرهادی به قدری در فلسفه هنر شناخت دارد که با توجه به قدرت فوق العاده وی در نوازندگی (که او را در زمره بهترین نوازندگان تاریخ گیتار ایران جای داده) و نیز آهنگسازی و

رهبری و تدریسش، اکثر شاگردان به بهانه نشستن پای صحبتش بارها دوره هایی که گذرانده اند را تکرار می کنند…

وجود کیوان میر هادی در ایران غنیمت ایست که بجز عده ای از شاگردانش (نه همگی!) و عده قلیلی از موسیقیدانان! کمتر کسی قدر او را دانسته… کیوان میرهادی اسطوره دانش و

فروتنیست… شاید افتادگی اوست که باعث ناشناخته ماندن نسبی او شده! ولی بدون شک افتادگی او بوده که در کمال دانش، او را دانشجو و آزمایشگر داشته و روز به روز بر علمش

افزوده!

وادی اطمینان، سرزمین کیوان نیست…