Tears in Heaven


اریک کلپتون (Eric Clapton) در سال ۱۹۴۵ در انگلیس متولد شده و مسئولیت بزرگ کردن او را مادر بزرگش بعهده می گیرد. او که از کودکی به موسیقی سبک Blues علاقه بسیاری داشته است، از سن ۱۵ سالگی شروع به نواختن گیتار میکند.

برای تحصیل به کالج کینگستون (Kingston) میرود و اغلب اوقات جوانی خود را در بارها به نوازندگی گیتار می پردازد و شاید به همین دلیل خیلی زود از کالج اخراج میشود.

بتدریج بعد از خروج از کالج به سبک R&B/Rock گرایش بیشتری پیدا کرده، شروع به نوازندگی در کلوبی بنام Crawdaddy می کند. Crawdaddy همان مکانی است که Rolling

Stones در ابتدای راه موسیقی کار خود را از آنجا آغاز کرد.

اریک کلپتون با یک مدل ایتالیایی ازدواج میکند و در سال ۱۹۸۶ صاحب پسری می شد. اما با کمال تاسف پسرش در سال ۱۹۹۱ در اثر پرتاب شدن از پنجره یک آپارتمان کشته میشود.
مقارن با این حادثه در سال ۱۹۹۲ ،‌ Eric Clapton آهنگی بنام Tears in Heaven را برای خاطر پسر خود اجرا میکند. (این آهنگ در فیلم Rush هم مورد استفاده قرار گرفته

چرا که مسئولیت ساخت موزیک متن این فیلم با کلپتون بوده است.)

این آهنگ در سال ۱۹۹۲ بین ۴۰ آهنگ اول رتبه دوم را بدست آورد.


audio.gif
Tears in Heaven

گفتگوی هارمونیک

ترس از بداهه نوازی


بسیاری از کسانی که نمی خواهند بداهه نوازی کنند بیشتر بیم آنرا دارند هنگام اجرا نت غلطی را بزنند که بد صدا باشد و یا چنانچه با یک گروه مینوازند از این موضوع میترسند که از هارمونی گروه عقب یا جلو بیفتند.

به این نکات توجه کنید:

– در موسیقی Jazz اصلا” نگران زدن نت اشتباه نباید بود چون شما به محض اینکه احساس کردید نتی را اشتباه زدید با نیم پرده بالا یا پایین رفتن بدون شک میتونید حداقل به نتهای هفتم

یا نهم یا سیزدهم و… هارمونی لحظه ای خواهید رسید.

– جدای از این موضوع اگر به کارهای افرادی مانند تلونیوس مانک (Thelonious Monk) گوش کرده باشید، متوجه خواهید شد که چنانچه کاربرد صحیح نت ها را بیاموزیم می توان

به جرات گفت که اصلآ نت فالش (false) معنی ندارد و همه نتها در هر گامی قابل اجرا هستند.

– برای احتیاط بیشتر اگر در بداهه نوازی خیلی تجربه ندارید، سعی کنید شروع ها و فرودهای ملودیهای شما روی نت های اول، سوم، پنجم یا هفتم گام باشد، همین کافی است تا ملودی

بداهه شما حداقل بد صدا نباشد.

– اگر حس کردید که از هارمونی عقب افتادید یا احیانا”‌ جلوتر هستید باز نگران نباشید چون معولا” هارمونی در سیکلهای ۴ یا ۸ یا ۱۲ یا ۱۶ میزانی تکرار می شود. لذا دست پاچه نشوید و با

رعایت نکته پاراگراف بالا ادامه بدید تا به اول Progression برسید.

– تا اینجا شما مطمئن هستید که ملودی که میزنید بد صدا نیست خب این کافی نیست باید خوش صدا هم باشد. یک نکته مهم در خوش صدا بودن ملودی که هیچ ربطی به به خلاقیت ندارد،

علاقه مردم به تکرار در موسیقی است. مردم دوست دارند یک جمله موسیقی را بیش از یکبار بشنوند پس هرگز سعی نکنید دائمآ ملودی های جدید اجرا کنید چون در پایان کار حتی یک ثانیه

از موسیقی شما در ذهن هیچکس بجا نخواهد ماند.

– بالای ۸۰ درصد ملودی های موسیقی Jazz روی نتهای چنگ استوار شده است و اغلب کسانی که بداهه نوازی Jazz میکنند با این نتها حرکت میکنند تا روی یک نت مناسب فرود

بیایند. پس سعی نکنید از بزرگان Jazz بزرگتر باشید بنابراین به همین نتهای چنگ قانع باشید و تمرینهای خود را با این نتها انجام بدید تا با تسلط بتوانید از آنها استفاده کنید.

در پایان بدانید که هیچ چیز به اندازه گوش کردن به موسیقی Jazz و تمرین همزمان هنگامی که موسیقی در حال پخش است نمیتواند قوه بداهه نوازی شما را پرورش دهد.

یک ترانه زیبای جز


یکی از زیبا ترین ملودیهای jazz که می توان از آن نام برد قطعه ای است بنام Summertime از جورج گرشوین (George Gershwin).

ملودی ساده و زیبای این قطعه باعث شده تا صدها خواننده و گروه موسیقی از Jazz گرفته تا کلاسیک و پاپ این قطعه را اجرا کنند و یا از ملودی بدیع آن استفاده کنند.

شعر زیبا و متداولی که روی این ملودی خونده میشود کار مشترکی است از Dorothy Hayward، Du Bose Hayward و Ira Gershwin برادر جورج.

به قسمتهایی از اجرای بیلی هالیدی (Billie Holiday) خواننده معروف جز و بلوز گوش کنید. پدر بیلی هالیدی از جمله بردهای مزرعه یک سفید پوست ایرلندی تبار بوده است.

audio file
Billie Holiday – Summertime

Summertime, and the livin is easy, Fish are jumping, and the cotton is high,
Oh your daddys rich, and your mammys good lookin’, So hush little baby, So dont you cry …

گفتگوی هارمونیک

موسیقی بلوز


از جمله مهمترین منابعی که موسیقی Jazz از آن استفاده میکند سبک موسیقیBlues است.

این سبک، از موسیقی عامیانه سیاهان آمریکایی مانند آوزاهایی که در هنگام کشت و کار میخوانند، یا آوازهای مذهبی و بخصوص ترانه هایی که در دوران برده داری برده ها میخواندند

بوجود آمده است.

به روایتی از سال ۱۹۸۰ سیاهان آمریکایی این نوع ترانه ها را شروع به خواندن کردند. اما به تدریج تاثیر این سبک موسیقی بر سایر سبکها مانند Soul، Rock، Country و حتی

Jazz بطور آشکاری مشاهده شد.

Blues های آوازی معمولا” مفاهیم مشخص و محدودی دارند، اغلب آنها ترانه هایی با مایه های غم انگیز راجع به بی وفایی در عشق یا خیانت و … بوده و دارای ملودی های ساده و

کوچک میباشند.

هر قسمت از ترانه های Blues معمولا” در حالت استاندارد از ۱۲ میزان تشکیل شده و خواننده تمام شعر را معمولا” با تفاوت کمی روی ملودی همان ۱۲ میزان میخواند، بعد ساز سولو

همان ملودی را با کمی تغییر و بداه نوازی اجرا می کند.

Blues استاندارد معمولا” در یک گام بزرگ با استفاده از سه آکورد I و IV و V ساخته میشود که البته برای رنگ آمیزی آکوردها اغلب آنها حداقل هفت می شوند. ناگفته نماند که بلوز در

گام های کوچک هم اجرا می شود.

نکته دیگر آنکه اغلب موسیقدانان بزرگ و صاحب سبک هر یک برای خود progression های خاصی را در بلوز استفاده میکنند.

مثلا” چارلی پارکر نوازنده توانای سازهای بادی از این ترتیب هارمونی ها برای Blues استفاده میکند:

Imaj7 VIIm7-5 III7-9 VIm7 II7 Vm7 I7 IVmaj7 IVm7 bVII7

مسئله جالبی که تقریبآ در تمام قطعات Blues دوازده میزانی می توان پیدا کرد آن است که این دوازده میزان به سه گروه چهارتایی تقسیم می شوند که در هر چهار میزان دو میزان

خواننده میخواند و بعد دومیزان ساز همراهی میکند.

نکته مهم دیگر در یک قطعه Blues نت آبی یا محزون است که در ملودی ویژگی خاصی را القا می کند. کافی است شما در یک گام بزرگ نتهای سوم یا پنجم را کمی بم کنید (حد اکثر نیم

پرده برای سازهای شستی دار) در اینصورت حس بلوز بوجود میاد.

اغلب قطعات Blues ریتمهای معتدل یا آرامی دارند و بندرت سریع اجرا میشوند.

گفتگوی هارمونیک

گروه های اجرای جز


گروه های موسیقی جز (Jazz) در حالت کوچک بین سه تا هشت نفر و در حالت بزرگ بین ده تا پانزده نفر هستند. پیانو، کنترباس و درامز از پایه های ریتمیک این گروه ها بوده و گاه و بیگاه، گیتار هم به عنوان یک پایه ریتمیک به آنها اضافه می شود.

نقش این افراد نگاه داشتن ریتم در موسیقی، همراهی کردن و همچنین اجرای ملودی های مکمل کوچک در طول اجرای موسیقی است.

نواختن ملودی بیشتر بعهده یک ساز بادی مانند ترومپت، انواع ساکسیفون، کلارینت و یا سازهای شستی دار مانند پیانو، زیلیفون، بندرت ارگ و یا حتی امروزه سازهایی مانند ویلن هم

مسئولیت نواختن ملودی رو به عهده می گیرند.

اگر به موسیقی جز توجه کرده باشید حتما” متوجه شدید برخلاف موسیقی کلاسیک که در آن سعی می شود ترکیب رنگ های مختلف صدایی در آن واحد اجرا داشته باشند، در اجرای یک

گروه جز هر یک از سازهایی که ملودی اجرا می کنند، بتنهایی جلو آمده و قطعه ای را اجرا میکنند و بعد نوبت ساز دیگر میرسد.

در برخی موارد نیز ملودی میان دو ساز بصورت دوئت اجرا می شود، که در این صورت اغلب بصورت سئوال و جواب است.

نوازندگان ملودی های جز معمولا” با توجه به توانایی های خود در اجرا و ذوق و سلیقه ای که دارند از کش و قوس های زیادی در رسیدن، گذر و یا فرار از نت ها استفاده میکنند.

تغییراتی که این نوازندگان در ملودی موسیقی میدهند در هیچ قسمت از پارتیتور آنها نوشته نشده و اساسا” یکی از رموز زیبایی این سبک موسیقی در همین نکته نهفته است.

برخلاف تصور عامه موسیقی جز بداهه نوازی های بی حد و مرز ندارد. چرا که سولیست حداقل باید باید در قالب های مثلا” ۸ یا ۱۶ یا ۳۲ میزانی با هارمونی کاملا” مشخص به

اجرای ملودی بپردازد.

گفتگوی هارمونیک

لوئیس آرمسترانگ


در سال ۱۹۰۲ بدنیا آمد، موسیقیدانی بود که بیشترین تاثیر را در قرن بیستم بروی موسیقی، بخصوص Jazz گذارد. به Satchmo (ساچمو مخفف Satchel Mouth) معروف بود و

امروزه در رده بزرگان فلسفه، هنر، سیاستمداران و … در مقام مقایسه آورده میشود.

وی ظاهرا” در ایام نوجوانی در شهر محل زندگی با یک تپانچه اقدام به شلیک هوایی میکند، پس از آن یک پلیس با پرونده سازی اور به یک پانسیون پسرانه در New Orelans جایی

که پیش از این Jazz در آنجا متولد شده بود، تبعید میکند.

این اتفاق برای لوئیس و دنیای موسیقی بسیار خوش یمن بود چرا که او شانس آشنایی با شخصی بنام پیتر دیویس (Peter Davis) معلم موسیقی را پیدا میکند و از او آواز خواندن و

نواختن ترمپت و پرکاشن را می آموزد.

در ابتدای زندگی آدم فقیری بود و از راه خواندن ترانه در خیابان به امید بدست آوردن چند سکه زندگی روزمره خود را می گذراند.

در ۱۴ سالگی از پانسیون پسرانه آزاد میشود و به هر کار آبرومندانه ای دست میزنه تا بتواند هزینه های زندگی را تهیه کند. او این شانس را داشت که شبها به بارهای موسیقی Jazz برود

و با این سبک موسیقی آشنا شود.

در ۱۷ سالگی بقدری در نواختن سازهای بادی مانند ترمپت مهارت پیدا میکند که اغلب گروه های Jazz خواهان همکاری با او می شوند.

از حدود سال ۱۹۲۰ تحت عنوان یک ستاره سرشناس موسیقی جز مطرح شده و برای خود گروهی بنام Hot Five (که بعد ها به Hot Seven تبدیل شد) راه اندازی میکند.

علاوه بر نواختن ترمپت به دلیل داشتن تکنیک بالا در خوانندگی بعنوان یکی از بنیان گذاران خوانندگی Jazz شناخته میشود. صدای او مورد علاقه بسیاری از آهنگسازان بزرگ Jazz

مانند Cole Porter و … بود.

آرمسترانگ بنیان گذار سبک خواندن ترانه های جز بنام Scat Jazz است، ترانه هایی که بدون داشتن کلام با معنی بصورت ملودیک با الفاظی مانند “لا” یا “دا” و … خوانده میشند.

بعدها خواننده هایی مانند Ella Fitzgerald استاد Scat Jazz میشوند.

ترانه بسیار زیبای What a Wonderful World از این هنرمند آمریکایی برای مدتها در رده بهترین ترانه های جدول بیلبورد قرارداشته و تا کنون بسیاری از خوانندگان موسیقی آنرا

بازخوانی کرده اند.

audio file
What a Wonderful World

وی در سال ۱۹۷۱ بر اثر بیماری قلبی از دنیا می رود و در تشییع جنازه وی بیش از ۲۰ هزار نفر شرکت میکنند. تاریخ موسیقی Jazz تا کنون موسیقیدانی به این توانایی در دنیا بخود

ندیده است.

گفتگوی هارمونیک

برگ های پاییزی


آهنگساز موسیقی زیبای “برگ های پاییزی” (Autumn Leaves) شخصی است بنام “Joseph Kosma” که موسیقی متن بسیاری از فیلم های سینمایی موفق ساخته اوست.

در سال ۱۹۰۵ در بوداپست متولد شد و قطعه “Autumn Leaves” از معروفترین کار او است که در سال ۱۹۴۷ ساخته شد بیشتر عمر خود را در پاریس گذراند و در همانجا نیز به

سال ۱۹۶۹درگذشت.

این قطعه زیبا تقریبآ توسط تمامی نوازنده ها و آهنگسازان سبک Jazz نواخته یا “Imrovise” شده است. و تقریبآ تمامی خواننده های مطرح موسیقی جز آنرا اجرا کرده اند.

متن بسیار زیبا این ترانه از “Johnny Mercer” آهنگساز، صدابردار و ترانه سرای آمریکایی است.


audio file
“برگ های پاییزی”

The falling leaves drift by the window
The autumn leaves of red and gold
I see your lips, the summer kisses
The sun-burned hands I used to hold

Since you went away the days grow long
And soon I’ll hear old winter’s song
But I miss you most of all my darling
When autumn leaves start to fall

گفتگوی هارمونیک