نگاهی به «اینک از امید» (II)

جمع بندی تحلیل «مقدمه»:
به طور کلی مقدمه ماهور از دو بخش بسیار ضعیف و قوی تشکیل شده است که بخش قوی آن یکی از برجسته ترین قطعات این آلبوم از نظر ملودی سازی و چند صدایی محسوب می شود. (هرچند در زمینه چند صدایی حرف زیادی برای گفتن ندارد.)

«تصنیف مجلس انس»
خصوصیات ملودیک:
این تصنیف بر اساس غزل مشهور حافظ با مطلع: «نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد» ساخته شده است و به طور کلی، ریتم تصنیف برگرفته از وزن شعر است. (۲) تصنیف هایی که از اینگونه برداشت های ریتمیک بهره می برند، کمتر شانس موفقیت داشته اند چون تا حدی برای شنونده در دسترس تر، تصور می شود. درباره ملودی این تصنیف می شود یک نقطه ضعیف دیگر را یافت و آن رعایت نکردن اصول «پیوند شعر و موسیقی» در فرکانسهای مختلف است. این ضعف باعث می شود شنونده در ناخودآگاه خود تصور کند، تنها ریتم از شعر گرفته شده و یک ملودی بدون رعایت کردن ظرایف شعر روی آن قرار گرفته است. مثلا در «عالم پیر دگر باره»، «با» روی فرکانس بالا قرار گرفته یا در «چشم نرگس به شقایق»، «شقا» روی فرکانس بالا است یا در «این تطاول که کشید»، «ک» در «کشید» روی فرکانس بالا قرار دارد و از همه مشخص تر این بخش است «ای دل ار عشرت امروز…»، «عش» روی فرکانس بالا قرار دارد. تمام این نکات ذهن شنونده را به سمت کار و عمل بودن این اثر نزدیک می کند و از عیار آن می کاهد.

البته آهنگساز در این تصنیف با رجوع به گوشه های مهجورتر ماهور مثل راک، توانسته کنتراست قابل قبولی به تصنیف بدهد و تا حد امکان از کلیشه ای بودن آن بکاهد.

خصوصیات چند صدایی:
در این تصنیف چندصدایی ها به شکل کنترپوان های گذرا، گاه گاه شنیده می شود که بیشتر از اینکه نشان دهنده تلاش یک آهنگساز بر روی کاغذ برای طراحی یک طرح کنترپوانتیک باشد، یادآور تنظیم هایی است که با ذوق آزمایی نوازندگان (برای کاستن از کسالت باری قطعات اونیسون) چند صدایی شده و کم و بیش در آثار گروهی موسیقی ایرانی می شنویم. حرکت های پاساژی گونه سنتور، حرکت های آرپژگونه عود که گاهی منجر به دیکورد می شود و یا بر خلاف قوانین کنترپوان، به فواصلی می رسد که ناگهان کنترپوان بی اثر می شود (بشنوید پاسخ ارکستر به بخش «ارغوان جام عقیقی به سمن خواهد داد»)

در این تصنیف نیز مانند قطعه «مقدمه» کنترپوان ها به صورت آنی می آیند و می روند و مخصوصا در قسمتهایی که نیاز به چند صدایی بیشتر احساس می شود گاهی با اونیسون مواجه هستیم. (۳) این اتفاق شائبه تنظیم های «سر تمرینی» را که آفت چند صدایی موسیقی ایرانی است را تشدید می کند. (در این روش، به جای اینکه اثر روی کاغذ به طور دقیق و کامل تنظیم شود، نوازندگان هنگام تمرین پیشنهاد های خود را به طور اتفاقی اجرا می کنند و به زعم خود، قطعه را از اونیسون بودن نجات می دهند) در ادامه کنترپوان اشتباهی در جواب «مایه نقد بقا را که ضمان خواهد شد» می شنویم که باز گمانه قبلی را تشدید می کند.

پی نوشت
۲- در کتاب «پیوند شعر و موسیقی» نوشته مشهور حسین دهلوی روی این نکته تاکید شده است که روی هر شعری، می توان هر متری را قرار داد ولی این واقعیت، ناقض این ادعا نیست که هر شعری به متر مشخصی نزدیکی بیشتری دارد و استفاده از آن متر می تواند انتخابی سهل الوصول برای تصنیف ساز باشد.

۳- این ریز بینی در بخش چندصدایی نباید منجر به این تصور شود که نگارنده، تنها قطعاتی که به صورت کامل چند صدایی شده اند را می پسندد؛ همه ما کم و بیش می دانیم که آثار برجسته آهنگسازان بزرگ موسیقی کلاسیک هم در همه لحظات، دارای چند صدایی نیستند ولی در مورد این آلبوم مسئله چندصدایی اینجاست که وقتی نیاز به شنیدن چند صدایی احساس می شود، گاهی با اونیسون نوازی روبرو هستیم و این نشاندهنده کم دقتی آهنگساز در زمینه چندصدایی است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نقد آرای محمدرضا درویشی (I)

از اواخر دهه‌ی شصت، ناظر و پیگیرِ اتفاقات و جریان‌های فکریِ هنر در ایران بوده‌ام. به‌نظر می‌رسد، اغلبِ کسانی که حرفی نو در حوزه‌ی نظر و اندیشه‌ی هنر در ایران داشته‌اند، آن را از اندیشمندان علوم انسانی اخذ کرده‌اند و ترجمه و برگردانش را در حیطه‌ی هنر، بسط و نشر داده‌اند. البته هنرمندان صاحب‌فکر و اندیشه هم در هنرِ ایران دیده می‌شوند، ولی انگشت‌شمارند.

شناخت کالبد گوشه‌ها (IX)

حقیقت یافتن یکی از دو سوی این متناقض‌نما دیگر بستگی به مولف و کارش ندارد بلکه بیشتر مربوط به واکنش جامعه‌ی موسیقی است و آن کسانی که کتاب را می‌خوانند و به کار می‌بندند. احتمالا آگاه بودن بر این نکته که تحلیل ردیف به عنوان نوعی دستور زبان چه کاستی‌هایی دارد یا می‌تواند به بار آورد، همان کاستی‌ها را به نقطه‌ی قوتی در دگرگونی تلقی ما از دامنه‌ی خلاقیت در موسیقی دستگاهی تبدیل خواهد کرد، حتا اگر شده با مطرح کردن پرسش‌هایی درباره‌ی حدود تفسیر و … به بیان دیگر اگر دستاوردهای تحلیلی کتاب به عنوان یک حقیقت مسلم یا یک و تنها یک تفسیر قطعی درک شوند سوی اول روی می‌دهد و اگر به عنوان یک تفسیر خاص اما معتبر از میان بسیار تفسیرها، سوی دوم.

از روزهای گذشته…

کیوکو تاکزاوا، ویولونیست ژاپنی

کیوکو تاکزاوا، ویولونیست ژاپنی

خانم کیوکو تاکزاوا (Kyoko Takezawa) ویلنیست مشهور متولد ژاپن می باشد. وی با کمپانی های BMG و RCA ضبط کرده است. خانم کیوکو در ۳ سالگی آغاز به یادگیری ویلن نمود و در ۷ سالگی به آمریکا، کانادا و سوئیس به عنوان عضوی از انجمن شیوه سوزوکی سفر کرد. در سال ۱۹۸۲ در رقابت پنجاهمین سالگرد موسیقی ژاپن مقام اول را کسب نمود و در ۱۷ سالگی برای تحصیل در محضر خانم دوروتی دیلی (Dorothy DeLay) به مدرسه موسیقی آسپن وارد شد که یادگیری از این استاد را تا فارغ التحصیل شدن از مدرسه جولیارد در سال ۱۹۸۹ ادامه داد.
اصول نوازندگی ویولن (XIV)

اصول نوازندگی ویولن (XIV)

باید دقت داشت که در هیچ از یک از آرشه های چپ و یا راست، دست گیری آرشه و یا آرشه کشی نبایستی باعث ایجاد حالت گرفتگی در ناحیه سمت راست قفسه سینه و یا بالا گرفتن غیر عمدی شانه گردد. یک اشتباه بسیار رایج در این زمینه، بالا آمدن تدریجی شانه در آرشه کشی با جهت چپ و با نزدیک شدن به پاشنه است و مورد دیگر بالا گرفتن غیرعمدی شانه در هنگام دست گیری آرشه در ناحیه پاشنه، در آرشه راست می باشد.
به کجای این شب تیره بیاویزم قبای ژنده ی خود را (II)

به کجای این شب تیره بیاویزم قبای ژنده ی خود را (II)

مگر می شود برای ارتقاء ذائقه ی جسم، دیزی را در مایکرویو بپزیم، پیتزا را در زود پز؟! و به جهت رسیدن به طعمی جهانی، قرمه سبزی را با بیف استروگانف ترکیب کنیم و بگوییم به به! چه طعم جهانی و بکری؟! حال چگونه است که برای ارتقاء بخشیدن به ذائقه ی روح که بسیار حساس تر و مهم تر از جسم است، رو آورده ایم به نواختن آثار پاگانی نی با تار، گوشه ی لیلی و مجنون با پیانو و ترکیب اشعار شمس با موسیقی باخ و…؟
دو نمود از یک تفکر (III)

دو نمود از یک تفکر (III)

در معماری ایرانی نیز چنین وضعیتی کمابیش وجود دارد؛ تنها با یک تفاوت؛ معماری بنا به ذات کاربردی خود و وابستگی اش به علوم فنی، در صد و چند ده ساله ی اخیر چاره ای جز تغییر نداشته است. با تغییرات بنیادین فنی در معماری و ورود تکنولوژی های جدید، آن چارچوب های همیشگی –که رابطه ای انکارناپذیر با مسائل به اصطلاح نیارشی نیز داشته اند– ناچار به کنار گذاشته شدن بوده اند.
بررسی اجمالی آثار شادروان <br>روح الله خالقی (قسمت هشتم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت هشتم)

شبِ هجران در آغاز به عنوان برنامهِ عادی موسیقی ایرانی و با ارکستری نسبتاً ساده و در سطح سایر آثار آنزمان اجرا و پخش میگردد. امّا همین اثر بعدها در برنامه های گلهای رنگارنگ شماره های ۲۲۸ و ۲۲۸ ب به یکی از زیباترین و جاندارترین آثاری تبدیل میشود که تاکنون در مایهِ افشاری ساخته شده اند.
دژآهنگ: از تدریس اشمل بسیار بهره بردم

دژآهنگ: از تدریس اشمل بسیار بهره بردم

از طرفی سونوریته ای که در صداسازی‌های هارمونیکا انجام می شود به شدت قابلیت شخصی‌سازی دارد. مثلا شما می‌توانید از تغییر پوزیشن فک پائین و زبان، جنس صداهای مختلفی را ایجاد کنید که چنین چیزی با آکاردئون قابل انجام نیست.
شارل ازنوور (I)

شارل ازنوور (I)

شارل ازنوور (Charles Aznavour) با نام اصلی شاه نور واریناژ ازنووریان (Chahnourh Varinag Aznavourian) بیست و دوم می سال ۱۹۲۴ در پاریس متولد شد. شارل نویسنده ترانه، آهنگ ساز، خواننده، بازیگر، مولف و دیپلمات فرانسوی – ارمنی است. وی در حال حاضر در شهر ژنو در کشور سوئیس زندگی می کند و سفیر ارمنستان و نماینده دائم این کشور در سازمان ملل متحد است. او همچنین از سال ۱۹۹۵ نماینده دائم ارمنستان نزد سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (UNESCO) وابسته به سازمان ملل متحد، است.
انتشار «سمفونی دماوند» از شاهین فرهت

انتشار «سمفونی دماوند» از شاهین فرهت

شاهین فرهت، آهنگساز ایرانی، همواره از «سمفونی دماوند» به عنوان بهترین اثر خود نام می بُرد و چند سالی می شد که سخت در پی فراهم آوردن امکان اجرای آن بود. به ارکستر سمفونیک تهران متوسل شد ولی راه به جایی نبرد. بارها در گفت و گو با رسانه ها از نبودن امکانات برای اجرای سمفونی اش سخن گفت تا در نهایت، اجرا و ضبط آن به وسیله ارکستر جشنواره ارمنستان به رهبری سورن خانگالدیان ممکن شد.
نگاهی به رقابت درجشنواره موسیقی فجر (II)

نگاهی به رقابت درجشنواره موسیقی فجر (II)

یکی از پیامدهای جلوگیری از ورود تکنوازان به بخش رقابتی جشنواره موسیقی فجر قطعا افت کیفی رپرتوار است. این مساله در مورد بخش دونوازی هم به چشم می آید. سوناتهای متعددی از آهنگسازان نامی در دست است که برای همراهی پیانو با ویولون یا ویولونسل یا فلوت یا ویولون آلتو نوشته شده است. گیتار کلاسیک هم رپرتوار منسجم تر و حرفه ای تری در زمینه دو نوازی دارد که قابل توجه تر از آنسامبلهای ۳ یا ۴ نفره این ساز است. وقتی تکنوازی و دونوازی از بخش رقابت کنار گذاشته می شوند، نوازندگانی که به هر دلیل قصد حضور در رقابت را دارند با توجه به قانون فوق اقدام به تشکیل گروه می کنند.
بررسیِ مقاله‏ «مُدلی جدید برای اتنوموزیکولوژی» (I)

بررسیِ مقاله‏ «مُدلی جدید برای اتنوموزیکولوژی» (I)

موضوع مقاله‏ ای که مورد بررسی قرار گرفته ‏است، ارائه‏ مدلی دیگر برای رشته‏ اتنوموزیکولوژی است و مؤلف در آن با ارجاع به آثار این رشته در مورد لزوم مدل‏ها، ویژگی‏ها و مزایای آن‏ها بحث کرده ‏است. تیموتی رایس، پیش از تشریحِ مدل تازه، به بررسی اندیشه و عملِ اتنوموزیکولوژیِ معاصر خود پرداخته و مؤثرترین و پرنفوذ ترین مدل موجود (مدل مریام) را از لحاظ اجزا و نوع ارتباط میان آن‏ها در پژوهش و تحلیل واکاوی کرده‏ است. او، به قصد برطرف کردن مشکلات در تحقیقات این رشته، مدلی تازه ارائه می‏دهد و به توضیح بخش‏های آن، رابطه‏ بخش‏ها با مقولات این رشته و سطوح تحلیلی مدل پرداخته ‏است و کارآیی آن را در یک نمونه تحقیق انجام شده شرح می‏ دهد.