نگاهی به «اینک از امید» (II)

جمع بندی تحلیل «مقدمه»:
به طور کلی مقدمه ماهور از دو بخش بسیار ضعیف و قوی تشکیل شده است که بخش قوی آن یکی از برجسته ترین قطعات این آلبوم از نظر ملودی سازی و چند صدایی محسوب می شود. (هرچند در زمینه چند صدایی حرف زیادی برای گفتن ندارد.)

«تصنیف مجلس انس»
خصوصیات ملودیک:
این تصنیف بر اساس غزل مشهور حافظ با مطلع: «نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد» ساخته شده است و به طور کلی، ریتم تصنیف برگرفته از وزن شعر است. (۲) تصنیف هایی که از اینگونه برداشت های ریتمیک بهره می برند، کمتر شانس موفقیت داشته اند چون تا حدی برای شنونده در دسترس تر، تصور می شود. درباره ملودی این تصنیف می شود یک نقطه ضعیف دیگر را یافت و آن رعایت نکردن اصول «پیوند شعر و موسیقی» در فرکانسهای مختلف است. این ضعف باعث می شود شنونده در ناخودآگاه خود تصور کند، تنها ریتم از شعر گرفته شده و یک ملودی بدون رعایت کردن ظرایف شعر روی آن قرار گرفته است. مثلا در «عالم پیر دگر باره»، «با» روی فرکانس بالا قرار گرفته یا در «چشم نرگس به شقایق»، «شقا» روی فرکانس بالا است یا در «این تطاول که کشید»، «ک» در «کشید» روی فرکانس بالا قرار دارد و از همه مشخص تر این بخش است «ای دل ار عشرت امروز…»، «عش» روی فرکانس بالا قرار دارد. تمام این نکات ذهن شنونده را به سمت کار و عمل بودن این اثر نزدیک می کند و از عیار آن می کاهد.

البته آهنگساز در این تصنیف با رجوع به گوشه های مهجورتر ماهور مثل راک، توانسته کنتراست قابل قبولی به تصنیف بدهد و تا حد امکان از کلیشه ای بودن آن بکاهد.

خصوصیات چند صدایی:
در این تصنیف چندصدایی ها به شکل کنترپوان های گذرا، گاه گاه شنیده می شود که بیشتر از اینکه نشان دهنده تلاش یک آهنگساز بر روی کاغذ برای طراحی یک طرح کنترپوانتیک باشد، یادآور تنظیم هایی است که با ذوق آزمایی نوازندگان (برای کاستن از کسالت باری قطعات اونیسون) چند صدایی شده و کم و بیش در آثار گروهی موسیقی ایرانی می شنویم. حرکت های پاساژی گونه سنتور، حرکت های آرپژگونه عود که گاهی منجر به دیکورد می شود و یا بر خلاف قوانین کنترپوان، به فواصلی می رسد که ناگهان کنترپوان بی اثر می شود (بشنوید پاسخ ارکستر به بخش «ارغوان جام عقیقی به سمن خواهد داد»)

در این تصنیف نیز مانند قطعه «مقدمه» کنترپوان ها به صورت آنی می آیند و می روند و مخصوصا در قسمتهایی که نیاز به چند صدایی بیشتر احساس می شود گاهی با اونیسون مواجه هستیم. (۳) این اتفاق شائبه تنظیم های «سر تمرینی» را که آفت چند صدایی موسیقی ایرانی است را تشدید می کند. (در این روش، به جای اینکه اثر روی کاغذ به طور دقیق و کامل تنظیم شود، نوازندگان هنگام تمرین پیشنهاد های خود را به طور اتفاقی اجرا می کنند و به زعم خود، قطعه را از اونیسون بودن نجات می دهند) در ادامه کنترپوان اشتباهی در جواب «مایه نقد بقا را که ضمان خواهد شد» می شنویم که باز گمانه قبلی را تشدید می کند.

پی نوشت
۲- در کتاب «پیوند شعر و موسیقی» نوشته مشهور حسین دهلوی روی این نکته تاکید شده است که روی هر شعری، می توان هر متری را قرار داد ولی این واقعیت، ناقض این ادعا نیست که هر شعری به متر مشخصی نزدیکی بیشتری دارد و استفاده از آن متر می تواند انتخابی سهل الوصول برای تصنیف ساز باشد.

۳- این ریز بینی در بخش چندصدایی نباید منجر به این تصور شود که نگارنده، تنها قطعاتی که به صورت کامل چند صدایی شده اند را می پسندد؛ همه ما کم و بیش می دانیم که آثار برجسته آهنگسازان بزرگ موسیقی کلاسیک هم در همه لحظات، دارای چند صدایی نیستند ولی در مورد این آلبوم مسئله چندصدایی اینجاست که وقتی نیاز به شنیدن چند صدایی احساس می شود، گاهی با اونیسون نوازی روبرو هستیم و این نشاندهنده کم دقتی آهنگساز در زمینه چندصدایی است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آلبوم «انگاره‌ها»؛ به‌آهنگ‌سازی و نوازندگیِ مهران بدخشان منتشر شد

این اثر که نخستین آلبوم مهران بدخشان به‌عنوان آهنگ‌ساز و نوازنده است؛ شامل مجموعه‌ای از قطعات پیانوییِ آهنگ‌ساز است که تحتِ عناوین پرلود در می‌بمل مینور، واریاسیون‌ بر روی تمی عاشقانه، شش‌قطعه کوتاه برای پیانو، دو قطعه تغزلی، امپرومتو و سونات پیانو شماره ۱ (در دو موومان) عرضه شده‌است.

تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (IV)

در این دوره وضعیت موسیقیدانان بسیار بهتر شد. خسرو پرویز بزم ها و مجالس بسیاری داشت. در حجاری طاق بستان در کرمانشاه یک شکار به تصویر کشیده شده که تعداد زیادی چنگ، موسیقار، دف های چهارگوش، شیپور، نی، سازهای کوبه ای و یک نفر در حال دست زدن را نشان می دهد. چنگ های مثلث و افقی در این دوره بسیار رایج بوده است.

از روزهای گذشته…

بررسی اجمالی آثار شادروان <br>روح الله خالقی (قسمت هجدهم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت هجدهم)

مادر خالقی ـ مخلوقه خانم ـ اواخر سال ۱۳۰۳ وقتی روح الله، ۱۸ ساله بوده، برحمتِ حقّ می پیوندد و آهنگساز بزرگِ ما، سی سال پس از آن هنگامی که خود در آستانهِ پنجاه سالگی قرار داشته، به گونه ای از آن واقعه سخن می گوید که گویی دیروز رخ داده است. تازگی این زخم به ظاهر کهنه، از کلماتِ او تراوش می کند:” …من به مادر خود بسیار علاقمند بودم. وقتی او را از کف دادم، تنها و بی پناه ماندم… بسا شب ها که در مرگِ مادر به تنهایی گریستم…”
راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (IV)

راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (IV)

مجموع این رویداد بر روح بس حساس راخمانینوف جوان تاثیر بسیار ناگواری بر جای گذاشت و او را چنان دستخوش ناامیدی و سرخوردگی وحشتناکی کرد که تا دو سال نتوانست از آسیب آن بر کنار بماند. سرانجام دوستانش او را وادار ساختند به نزد دکتر “نیکولای دال” که یکی از پیشروان و متخصصان به نام در رشته روانشناسی و تلقین به نفس بود برود، به امید آنکه درمان شود.
تفضلی: نیاز به افزایش ادبیات کرال ایرانی حس میشود

تفضلی: نیاز به افزایش ادبیات کرال ایرانی حس میشود

از اینجانب پنج مینیاتورکرال برای گروه کر آکاپلّا بر روی اشعار شعرای معاصر ایران اجرا خواهد شد که به ترتیب ازاین قرارند: «شب است» (نیما یوشیج)، «اندوه» (مهدی اخوان ثالث)، «هایی»(سهراب سپهری)، «سوتک» (دکتر علی شریعتی) و «فقط رویا» (احمدرضااحمدی)
نقد آرای محمدرضا درویشی (V)

نقد آرای محمدرضا درویشی (V)

محمدرضا درویشی درباره‌ی موضوعِ تکرار در هنر شرقی می‌نویسد: «ما در یک مرحله‌ی برزخی، عنصر تکرار در هنر شرقی را یکنواختیِ ملال‌انگیز پنداشتیم و رنگارنگی، تنوع و عظمت بیرونیِ هنر غربی را نشانه‌ی عمق. واقعیت این است که نه تکرار در هنر شرقی ملال‌انگیز است و نه تنوع و رنگارنگیِ هنر غربی الزاماً گویای عمق اندیشه.
چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه ششم

چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه ششم

مبحث «موسیقی و زندگی اجتماعی» از سه منظر قابل مطالعه است. هریک از این سه منظر نیز جنبه‌های بسیاری از نسبت موسیقی و جامعه را مورد توجه قرار می‌دهد. این سه منظر اصلی عبارت‌اند از:
پیوند نام اثر موسیقایی با محتوا و نقد آن (I)

پیوند نام اثر موسیقایی با محتوا و نقد آن (I)

آهنگساز با برگزیدن نامی برای اثر خود چه هدفی را دنبال می کند و اگر تصمیم می گیرد اثرش عنوانی نداشته باشد، در حقیقت از چه چیزی چشم پوشی کرده است؟ اینکه در تاریخ موسیقی غرب بویژه تا قبل از امپرسیونیستها و سمبولیستها، معدود آثار موسیقی نام خاص مطلق داشته اند و باخ، موتسارت، بتهوون و بسیاری دیگران به آسانی، با یک عدد! و با اشاره ای به فرم اثر، بسیاری از قطعاتشان را نامگذاری کرده اند و صدها اثر حتی بعد از آن دوران نیز به همین شیوه نامگذاری شده، ناشی از چه عواملی است و ریشه این نام ها و نامگذاری ها از کجا آب می خورد!؟ چه چیزی برای استراوینسکی به هنگام نامگذاری باله ای با عنوان “پرندهی آتش”! مهم است که برای شوپن چندان اهمیتی ندارد؟ یا این هر دو در چه نکته ای در این خصوص اختلاف نظر بنیادی با هم دارند؟
کدام تغییر؟ کدام نظام؟ (IV)

کدام تغییر؟ کدام نظام؟ (IV)

سخنرانی ای نامنسجم، آشفته و ضعیف (به شیوه ی از هر دری سخنی) که گاهی در آن شعری عاشقانه و خام از جانب ایشان خوانده می شد، گاهی به بحث های سیاسی می کشید، گاهی به جوک تعریف کردن و گاه گاهی هم به متلک انداختن به سایر هنرمندان، بی آنکه ارتباط چندانی بین این موضوعات وجود داشته باشد، چه دستاورد علمی و عملی ای برای نوازندگان تنبک و به طور کلی علاقه مندان به موسیقی داشت؟ آیا «نامتعارف» و «جسور و صریح» بودن به هر قیمتی ارزش این را دارد که به جای پرداختن به اصل موضوع (که ظاهراَ تغییر نظام تنبک نوازی و پرداختن به بحثی فنی و موسیقایی است) این چنین مدام به بیراهه زده شود؟
نوآوری و تفکر انتزاعی در موسیقی ایران (IV)

نوآوری و تفکر انتزاعی در موسیقی ایران (IV)

در جایی که ما فاصله رآلیزم، سمبولیزم و مدرنیزم، متعلق به عصر روشنگری باشیم، نمیتوانیم زبانهای ملل را در یکدیگر ترکیب کنیم و صدا و زبان را به عنوان ریشه اصلی هستی صدا و زبان برگزینیم.
موسیقی از دید بتهوون

موسیقی از دید بتهوون

در سال ۱۸۱۰ خانمی بنام الیزابت برانتو نامه ای به گوته نوشت و در آن شرح دیدارش با بتهون را باز گفت. در قسمت هایی از این نامه از زبان بتهوون آمده است که …
معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (III)

معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (III)

تسلط مختاری بر ردیف و دستگاه و گوشه‌های موسیقی ایرانی کاملا مشهود است. به‌ کارگیری تنوع ریتم، گاه در آثارش چنان است که پیش از او سابقه نداشته است. مانند پیش‌درآمد ماهور که برای اولین بار در وزن‌های مختلف می‌سازد و شاید به همین دلیل است‌ که صفوت او را در احساس ضرب بی‌همتا می‌داند.