نگاهی به «اینک از امید» (II)

جمع بندی تحلیل «مقدمه»:
به طور کلی مقدمه ماهور از دو بخش بسیار ضعیف و قوی تشکیل شده است که بخش قوی آن یکی از برجسته ترین قطعات این آلبوم از نظر ملودی سازی و چند صدایی محسوب می شود. (هرچند در زمینه چند صدایی حرف زیادی برای گفتن ندارد.)

«تصنیف مجلس انس»
خصوصیات ملودیک:
این تصنیف بر اساس غزل مشهور حافظ با مطلع: «نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد» ساخته شده است و به طور کلی، ریتم تصنیف برگرفته از وزن شعر است. (۲) تصنیف هایی که از اینگونه برداشت های ریتمیک بهره می برند، کمتر شانس موفقیت داشته اند چون تا حدی برای شنونده در دسترس تر، تصور می شود. درباره ملودی این تصنیف می شود یک نقطه ضعیف دیگر را یافت و آن رعایت نکردن اصول «پیوند شعر و موسیقی» در فرکانسهای مختلف است. این ضعف باعث می شود شنونده در ناخودآگاه خود تصور کند، تنها ریتم از شعر گرفته شده و یک ملودی بدون رعایت کردن ظرایف شعر روی آن قرار گرفته است. مثلا در «عالم پیر دگر باره»، «با» روی فرکانس بالا قرار گرفته یا در «چشم نرگس به شقایق»، «شقا» روی فرکانس بالا است یا در «این تطاول که کشید»، «ک» در «کشید» روی فرکانس بالا قرار دارد و از همه مشخص تر این بخش است «ای دل ار عشرت امروز…»، «عش» روی فرکانس بالا قرار دارد. تمام این نکات ذهن شنونده را به سمت کار و عمل بودن این اثر نزدیک می کند و از عیار آن می کاهد.

البته آهنگساز در این تصنیف با رجوع به گوشه های مهجورتر ماهور مثل راک، توانسته کنتراست قابل قبولی به تصنیف بدهد و تا حد امکان از کلیشه ای بودن آن بکاهد.

خصوصیات چند صدایی:
در این تصنیف چندصدایی ها به شکل کنترپوان های گذرا، گاه گاه شنیده می شود که بیشتر از اینکه نشان دهنده تلاش یک آهنگساز بر روی کاغذ برای طراحی یک طرح کنترپوانتیک باشد، یادآور تنظیم هایی است که با ذوق آزمایی نوازندگان (برای کاستن از کسالت باری قطعات اونیسون) چند صدایی شده و کم و بیش در آثار گروهی موسیقی ایرانی می شنویم. حرکت های پاساژی گونه سنتور، حرکت های آرپژگونه عود که گاهی منجر به دیکورد می شود و یا بر خلاف قوانین کنترپوان، به فواصلی می رسد که ناگهان کنترپوان بی اثر می شود (بشنوید پاسخ ارکستر به بخش «ارغوان جام عقیقی به سمن خواهد داد»)

در این تصنیف نیز مانند قطعه «مقدمه» کنترپوان ها به صورت آنی می آیند و می روند و مخصوصا در قسمتهایی که نیاز به چند صدایی بیشتر احساس می شود گاهی با اونیسون مواجه هستیم. (۳) این اتفاق شائبه تنظیم های «سر تمرینی» را که آفت چند صدایی موسیقی ایرانی است را تشدید می کند. (در این روش، به جای اینکه اثر روی کاغذ به طور دقیق و کامل تنظیم شود، نوازندگان هنگام تمرین پیشنهاد های خود را به طور اتفاقی اجرا می کنند و به زعم خود، قطعه را از اونیسون بودن نجات می دهند) در ادامه کنترپوان اشتباهی در جواب «مایه نقد بقا را که ضمان خواهد شد» می شنویم که باز گمانه قبلی را تشدید می کند.

پی نوشت
۲- در کتاب «پیوند شعر و موسیقی» نوشته مشهور حسین دهلوی روی این نکته تاکید شده است که روی هر شعری، می توان هر متری را قرار داد ولی این واقعیت، ناقض این ادعا نیست که هر شعری به متر مشخصی نزدیکی بیشتری دارد و استفاده از آن متر می تواند انتخابی سهل الوصول برای تصنیف ساز باشد.

۳- این ریز بینی در بخش چندصدایی نباید منجر به این تصور شود که نگارنده، تنها قطعاتی که به صورت کامل چند صدایی شده اند را می پسندد؛ همه ما کم و بیش می دانیم که آثار برجسته آهنگسازان بزرگ موسیقی کلاسیک هم در همه لحظات، دارای چند صدایی نیستند ولی در مورد این آلبوم مسئله چندصدایی اینجاست که وقتی نیاز به شنیدن چند صدایی احساس می شود، گاهی با اونیسون نوازی روبرو هستیم و این نشاندهنده کم دقتی آهنگساز در زمینه چندصدایی است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

امینی: انتقال نت ها کار وقت گیری است

قرار است یعنی این مجموعه آلبوم ۸ تایی در یک جزوه پارتیتور چاپ شود و گروه‌ها از این به بعد می‌توانند یک پارت ارکستر کامل هم داشته باشند و اگر خواستن استفاده کنند.

ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (VI)

در پی تظاهرات های ضد دولتی ماه های اخیر که به کشته شدن یکی از نوازندگان اِل سیستما به نام آرماندو کانیزالس (Armando Cañizales) نیز منجر شد، گوستاوو “خشونت و سرکوب” را شدیدا محکوم کرد و از رییس جمهور، نیکلاس مادورو درخواست کرد که “به صدای مردم گوش فرادهد”.

از روزهای گذشته…

گروه کمل (I)

گروه کمل (I)

گروه کمل (Camel)، از جمله گروههای بسیار خوب موسیقی راک پیشرو یا progressive rock بریتانیاست که علی رغم هواداران و پیروان فراوان نتوانست به شهرت و محبوبیت هم دوره های خود از جمله آلن پارسونز پراجکت (the Alan Parsons Project) دست یابد. گروه کمل در طی دوران فعالیت خود دچار تغییرات متعددی شدند اما در تمام این تغییرات، اندرو لاتیمر (Andrew Latimer) همچنان رهبر گروه باقی ماند.
گزارش جلسه پانزدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

گزارش جلسه پانزدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

پس از این بحث زمان اندکی نیز به مبحث نقد اسطوره‌شناسانه‌ی موسیقی اختصاص یافت که قاعدتاً باید در جلسه‌ی یازدهم (همراه با نقد نشانه‌شناسانه‌ی موسیقی) مطرح می‌شد اما به دلیل گستردگی مباحث تنها اشاره‌ی کوتاهی به آن شده بود. این‌گونه نقد که برآمده از مطالعات اسطوره‌شناس ساختارگرای فرانسوی است نخستین بار به صورت اشاراتی در فصل اول کتاب «خام و پخته» (Le cru et le cuit) و فصل آخر «انسان برهنه» (L’Homme nu) ظاهر شد و در «اسطوره و معنا» (که به دست «شهرام خسروی» به فارسی هم ترجمه شده)، به صورت مختصر مورد اشاره قرار گرفت. تلاش «لوی استروس» برای پیوند زدن اسطوره‌شناسی و یافتن سرمشق‌های اصلی در حوزه‌ی موسیقی (به‌ویژه تحلیل ساده‌ی فوگ یا فرم سونات) این پیام را داد که می‌توان از راهِ یافتن کهن ‌الگوها به نقد و تفسیر موسیقی پرداخت:
رسول صادقی: کاراتر بودن نی دکتر عمومی به نی هفت بند مشخص است

رسول صادقی: کاراتر بودن نی دکتر عمومی به نی هفت بند مشخص است

گرایشات و خواسته های فکری و روحی نسل قدیم از نسل جدید کاملا متفاوت است ما در دوره ای زندگی کردیم که بیست و پنج سال اول اش را عاری از هر گونه امکاناتی و بقیه را در کمال امکانات و تکنولوژی (و این روزها هم که ارتباطات غوغا کرده). خیلی از باورها و معادلات قدیمی در اذهان مردم به هم ریخته است. بعضی مقاومت کردیم و در حال قدیم ماندیم بعضی خود را پنجاه، پنجاه وفق دادیم و بعضی صدو هشتاد درجه عوض شدیم! بگذریم جناب پور قناد…
موسیقی و نابینایان (I)

موسیقی و نابینایان (I)

مقاله ی حاضر نوشتاری است در باب بیان تعاریف و ادراک موسیقی در نابینایان با تاکید بر آراء ” آرتور شوپنهاور” در زمینه ی موسیقی. شوپنهاور موسیقی را یک استثنا می داند؛ وی بر این عقیده بود که موسیقی از هنرهای دیگر نافذتر و قویتر است؛ زیرا هنرهای دیگر با سایه اشیاء سروکار دارند و موسیقی با خود آنها.
پای صحبت طراح صداهای  Star Wars

پای صحبت طراح صداهای Star Wars

بن بارت (Ben Burtt) طراح اصلی مجموعه صداهای فیلمهای Star Wars در باره کار خود می گوید : در کار تهیه فیلم در واقع سه شغل مختلف دست اندر کار تولید مجموعه اصواتی هستند که شما در یک فیلم میشنوید. سه کار خلاقانه که در نهایت نوار صدای فیلم را تهیه میکنند، یکی از آنها صدابردار صحنه است.
نوآوری و تفکر انتزاعی در موسیقی ایران (II)

نوآوری و تفکر انتزاعی در موسیقی ایران (II)

کوشش موسیقی امروز بر این است که ما را یکباره با تاریخ غیر قانونی (تاریخ نامشروع)، آناکرونیزم خلاقانه و فانتزی تاریخی روبرو کند. زیرا در دوران خاصی از فرهنگ و تاریخ، به دلیل حذف بخش عظیم بشریت از تاریخ رسمی، استخراج و بیان مخفی گاه های تاریخ اهمیت پیدا میکند. در واقع موسیقی و تاریخ رسمی عصر حاضر تلاش میکند تا تاریخ امروز جهان را جانشین تاریخی کند که میبایست وجود داشته باشد.
محمد رضا درویشی و کلیدر (V)

محمد رضا درویشی و کلیدر (V)

در قسمت قبلی این نوشتار اشاره ای شد به وضعیت منتقدین و نویسندگان موسیقی در ایران و اینکه هنوز در این بخش کمتر شاهد مطالب و مقالات و نقد های جدی و درخور توجه هستیم. در مورد نقد ها و مطالبی که در مورد کلیدر نوشته شد کمتر به ویژگی های ساختاری این اثر اشاره شد و بیشتر نویسندگان به بررسی ویژگی های ظاهری این اثر از دیدگاه عموم پرداخته اند.
گفتگو با مدرس ویلنسل، ایرنه شارپ (II)

گفتگو با مدرس ویلنسل، ایرنه شارپ (II)

من اغلب با گرفتن پرینتهایی از کتاب “روشهایی برای ویلنسلیت های جوان” (Pathways for Young Cellists) از اُلگا استائورت (Olga Stuart) با هنرجویان شروع می کنم. این کتاب شبیه کتاب اول پیانو است، در هر صفحه اطلاعات اندکی آمده و به هنرجویان حسی از یادگیری سریع را منتقل می کند. پس از آن با چندین کتاب روشها و تمرینها ادامه می دهم: روشهای فیلارد برای ویلنسلیست های جوان (Feuillard Method)، تمرینهای آرشه زدن سوچیک اپوس ۳ (Sevcik Opus 3)، کتاب دبیرستان ویلنسل نوازی پوپر (Popper High School of Cello Playing) و پیاتی کاپریسز (Piatti Caprices).
رئیسیان: چاووش علاقه شخصی ام بود

رئیسیان: چاووش علاقه شخصی ام بود

شاید جالب باشد که بگویم، علی رغم اینکه تمام فیلم های من تا به امروز، با موضوعی به غیر از موسیقی بوده اما در میان تمام هنرها پیوند من با موسیقی بسیار عمیق تر است و فهم و درک من از موسیقی بسیار بیشتر از دیگر هنرهاست و همین هم البته در آثارم اثرگذار بوده است، بهره گیری از این درک نسبت به موسیقی. اما علت اینکه تا به حال به موضوع موسیقی نپرداخته ام این است که اصولاً موضوع موسیقی از مهجورترین موضوعاتی است که یک سفارش دهنده به آن بپردازد و من به عنوان مستندساز، مسلماً باید تهیه کننده ای داشته باشم که بتوانم مستندی بسازم
لئونارد کوهن و باب دیلان ،  شعر و ترانه  – ۱

لئونارد کوهن و باب دیلان ، شعر و ترانه – ۱

رابطه نزدیک میان شعر و موسیقی، ومقایسه تطبیقی میان آن دو، نیازمند بحثی دقیق و گسترده است. هر دو، هم شعر و هم موسیقی، آواها یا شنیدارهایی هستند که ریتم، قافیه و هم آهنگی، و وزن را به کار می گیرند . به ابزار شعر میتوان آرایه های کلامی و زبانی، مجاز و اشارات تلویحی، و دیگر آرایه های ادبی را اضافه کرد و از طرف دیگر هارمونی، هم آوایی و تکنیک های ساز بندی خصوصیات منحصر به موسیقی است.