گزارشی از برگزاری نشست تخصصی موسیقی شمال خراسان (I)

موسیقی شمال خراسان در فرهنگستان هنر بررسی شد. اولین نشست از سلسله نشست های تخصصی موسیقی نواحی ایران با عنوان “موسیقی شمال خراسان” در فرهنگستان هنر تهران برگزار گردید. نشست تخصصی موسیقی شمال خراسان با اجرای اساتید موسیقی آن منطقه، سهراب محمدی و حسین ولی نژاد، سه شنبه ۶ مهر در فرهنگستان هنر برگزار شد.

در این نشست، سهراب محمدی به اجرای آهنگ های جعفر قلی، له یاره، لوک و پز، سر سماره و گل و بلبل پرداخت و حسین ولی نژاد نیز قسمت هایی از داستان زهره و طاهر را اجرا کرد.

علی معلم دامغانی به عنوان رئیس فرهنگستان هنر، دکتر منصوره ثابت زاده پژوهشگر موسیقی نواحی ایران، محمدرضا نیکبخت نوازنده دوتار و مژگان چاهیان خواننده موسیقی ایرانی، آهنگساز (کارشناسی ارشد) و نوازنده سنتور (کارشناسی) از دانشگاه هنر تهران در این نشست سخنرانی کردند.

سلسله نشست های تخصصی موسیقی نواحی ایران با هدف پرداختن به جنبه های مختلف موسیقی هر یک از نواحی ایران و ارائه آخرین مطالعات و پژوهش های صورت گرفته، برنامه ریزی شده است.

تکنیک های اجرایی، بافت موسیقی، روابط ملودیک و مدال، رپرتوار ادبی و داستانی در موسیقی اقوام ایرانی از جمله موضوعات مورد بحث در این نشست ها است.

در این نشست، علی معلم ضمن خیر مقدم به حضار و افتتاح این برنامه، سخنانی را راجع به کلیت موسیقی نواحی ایران و موسیقی شمال خراسان ارائه داد.

سپس دکتر منصوره ثابت زاده سخنانی را تحت عنوان “موسیقی رقصی کرمانج های شمال خراسان، انواع و ویژگی ها” بیان کرد و محمدرضا نیکبخت با اجرای دوتار به معرفی کلی سبک نواختن برادران بخشی علی و حمراء گل افروز پرداخت.

در این میان، سخنرانی که به طور کامل، فنی و علمی به تحلیل دو مقام آوازی و اصلی موسیقی شمال خراسان پرداخت، توسط مژگان چاهیان تحت عنوان “بررسی و تحلیل تکنیک های آوازی مقام های لو و هرایی” ارائه شد و مورد توجه همگان قرار گرفت. لازم به ذکر است که در این نشست، مستندی تحت عنوان “فریاد کوهستان” پخش شد که توسط مژگان چاهیان از موسیقی شمال خراسان و به ویژه مقام های لو و هرایی در سفرش به آن منطقه تهیه شده بود.
***
مژگان چاهیان متولد ۱۳۶۸، کارشناسی ارشد آهنگسازی – دانشگاه هنر تهران (رتبه اول)، کارشناسی نوازندگی موسیقی ایرانی- دانشگاه هنر تهران (رتبه اول) و دیپلم موسیقی است.

او آواز ایرانی را نزد بانو پریسا و بانو ناهید دایی جواد فراگرفته است. وی سنتور را نزد سعید ثابت و مسعود رضایی نژاد آموزش دیده و سلفژ و هارمونی را نزد امیر اسلامی و سعید هنرمند گذرانده است.

او در طول دوران کارشناسی ارشد آهنگسازی، اصول آهنگسازی و دروس مربوط به آن را نزد: محمدرضا تفضلی، تقی ضرابی، امیر اسلامی، حمیدرضا دیبازر، دکتر امین هنرمند و اتابک الیاسی فرا گرفته است.

او همچنین آهنگسازی برای گروه کر را نزد پروفسور مارتین ایسرائیلیان آموزش دیده است. مژگان چاهیان در جشنواره هنرستان های موسیقی کشور در سال ۱۳۸۶ موفق به کسب رتبه اول در نوازندگی سنتور شده است.

از سوابق وی می توان به فعالیت های زیر اشاره کرد:
اجرای آواز در اپرای حافظ به آهنگسازی بهزاد عبدی و کارگردانی بهروز غریب پور
اجرای آواز در بخش نسلی دیگر بیست و نهمین جشنواره بین المللی موسیقی فجر
اجرای آواز در آلبوم “دورها آواییست” به خوانندگی محمد معتمدی و آهنگسازی مهدی تیموری
اجرای آواز در آلبوم “روایت” به آهنگسازی مهدی تیموری
اجرای سنتور و آواز در ارکستر دانشگاه هنر تهران
اجراهای متعدد سنتور و آواز در دانشگاه هنر تهران تحت عناوین: مرغ شباهنگ، شکوه و آتش دل
اجرای آواز در آلبوم “گریز” به آهنگسازی و خوانندگی حسین مهرانی (در دست انتشار)
آهنگسازی چهار آواز کُرمانجی برای دو تکخوان و ارکستر سمفونیک (عنوان پایان نامه عملی کارشناسی ارشد آهنگسازی. استاد راهنما: محمدرضا تفضلی- استاد مشاور: تقی ضرابی. خوانندگان: حسین مهرانی- مژگان چاهیان)
آنچه او به طور متمرکز در طول یک سال اخیر بر روی آن کار کرده است، پایان نامه عملی و نظری کارشناسی ارشد آهنگسازی وی است که تحت عناوین زیر می باشد:

عنوان پایان نامه نظری: بررسی و تحلیل تکنیک های آوازی مقام های لو و هرایی
استاد راهنما: دکتر حمیدرضا اردلان
استاد مشاور: حسین مهرانی

عنوان پایان نامه عملی: چهار آواز کُرمانجی برای دو تکخوان و ارکستر سمفونیک
استاد راهنما: محمدرضا تفضلی
استاد مشاور: تقی ضرابی
خوانندگان: حسین مهرانی- مژگان چاهیان
(پیشنهاد اولیه ی پژوهش بر روی موسیقی نواحی ایران از نظرات امیر اسلامی بوده و پس از آن این پژوهش با نظارت دکتر حمیدرضا اردلان صورت گرفته است.)

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (IX)

در کرمان مشابه همین مراسم در ماه رمضان و با نام «الله رمضونی» و «کلید زنی» برگزار می شود. «الله رمضونی» بیشتر توسط کودکان و «کلید زنی» توسط زنان و دختران انجام می شود که در آیین دوم فردی که این مراسم را انجام می دهد نباید شناخته شود. کلید زنی در شب های ماه رمضان برگزار می شود. زنی در حالی که صورت خود را با چادر پوشانده و یک سینی (در سیرجان به جای سینی از الک استفاده می شود که به آن کمو می گویند) در دست دارد که درون آن آیینه، سرمه دان و یک جلد قرآن قرار دارد، به خانه اهل محل می رود و با کلید به سینی (یا در خانه) می زند. صاحب خانه پس از گشودن در آینه داخل سینی را بر می دارد و چهره خود را می نگرد، سپس مقداری شیرینی، قند یا پول داخل سینی قرار می دهد. در کرمان همچنین از شب سوم تا پایان ماه رمضان مراسمی با عنوان «الله رمضونی» برگزار می شود که در آن گروهی از کودکان و نوجوانان به در خانه اهل محل رفته و این سرود را می خوانند و پس از اتمام سرودخوانی صاحب خانه پولی به سرپرست گروه می دهد:

رهبری: از سرنوشت آثار ضبط شده آهنگسازان ایرانی در بنیاد رودکی خبری نیست!

نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با علی رهبری، رهبر ارکستر و آهنگسازی نام آشنای موسیقی ایران، این گفتگو در برنامه رادیویی نیستان (شبکه فرهنگ) انجام شده است. به تازگی اثری از علی رهبری به نام «نوحه خوان» با همکاری انتشارات ناکسوس به انتشار رسیده است. علی رهبری با اینکه تا به حال رهبری بیش از ۲۵۰ اثر را با انتشارات ناکسوس به عهده داشته است، این اولین بار است که یک اثر آهنگسازی شده از او به انتشار می رسد. درباره این آلبوم با او گفتگویی داشته ایم:

از روزهای گذشته…

شماره‌ی پنجم مهرگانی منتشر شد

شماره‌ی پنجم مهرگانی منتشر شد

از روز شنبه ۱۴ اردیبهشت ماه امسال پنجمین شماره‌ی دوفصلنامه پژوهشی مهرگانی (پاییز و زمستان ۱۳۹۱) که در زمینه‌ی مطالعات تاریخی و تجزیه و تحلیل موسیقی فعالیت می‌کند، منتشر شده و در وبگاه این نشریه قابل دسترسی است. در این شماره یاران مهرگانی پس از سخن نخست، یادداشتی با عنوان «در بزرگداشت دیگرگونه اندیشیدن؛ برای “کتاب فصل مقام موسیقایی”، برپادارندگان و نویسندگانش» آورده و نسبت به خبر دگرگونی در آن کتاب ابراز نظر کرده‌اند. پس از این دو یادداشت خوانندگان می‌توانند به ترتیب پنج مقاله‌ی پژوهشی «تجزیه و تحلیل موسیقی ایرانی؛ بررسی برخی چالش‌ها، گردآوری امکانات یک مدل» نوشته‌ی آروین صداقت‌کیش، « سازهای خودصدای ملودیک در تاریخ موسیقی ایران» نوشته‌ی نرگس ذاکرجعفری، «چارچوب‌های یک بستر نظری برای تجزیه و تحلیل رایانه‌ای موسیقی دستگاهی و آزمایش درستی آن» نوشته‌ی مرجان خیراللهی، «نقد تکوینی شیوا با رویکردی بینامتنی به آثار عباس خوشدل» نوشته‌ی پویا سرایی و «تجزیه و تحلیل “قطعه‌ای در ماهور” ساخته‌ی “فرامرز پایور” بر اساس ملودی‌هایی از “احمد عبادی”» نوشته‌ی سجاد پورقناد را بخوانند.
صفحه های علی اکبر شهنازی؛ سیمرغ قله تارنوازی (III)

صفحه های علی اکبر شهنازی؛ سیمرغ قله تارنوازی (III)

امروز صفحات علی اکبر شهنازی جزو مهمترین اسناد موسیقی و مالک و مصدر تدریس برای هنرجویان موسیقی است. در اوایل دهه ۱۳۳۰ با ورود ضبط صوت و نوار رییل آثاری از علی اکبر شهنازی ضبط گردید. همچنین چند فیلم از تدریس و تار نوازی ولی تهیه می گردد از جمله در سال ۱۳۵۰ در تالار فرهنگ که در مایه اصفهان می نوازد و فیلمی که در مورد «ساخت» ۵ دستگاه موسیقی از ایشان تهیه شده است که از استادی و تسلط خیره کننده وی بر موسیقی حکایت می کند.
توالی آکوردهای کروماتیک

توالی آکوردهای کروماتیک

توالی آکورد (Progression) معمولی ii-V-I را در نظر بگیرید. این توالی آکورد در تمامی سبکهای موسیقی کاربرد فراوان دارد و به همین دلیل استفاده ساده یا تکراری از آن در موسیقی اغلب باعث یکنواختی موسیقی می شود، اما شما می توانید با دادن تغییراتی در این توالی آکورد از آن بهره بیشتری ببرید.
پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (II)

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (II)

این ترومپت می‌تواند تمامی فواصل موسیقی ایرانی را بنوازد. و من قطعه اول را برای ترومپت‌نواز خارق‌العاده ارکستر سمفونیک پیتسبورگ آقای «نیل برنتسن» نوشتم و در سال ۲۰۱۴ نوشتنش را تمام کردم؛ در سال ۲۰۱۵ از طرف ارکستر بروارد در فستیوال شهر بروارد در ایالت کارولینای شمالی به رهبری «کیت لاکارد» اجرا شد و آقای نیل برنتسن تک‌نواز آن بود و همان موقع آن را ضبط کردیم و بعداً در یک سی‌دی به نام «آوای کهن» از طرف کمپانی «آلبانی» در آمریکا بیرون آمد. و وقتی «خانه هنر خرد» خواست این مجموعه را منتشر کند از کمپانی آلبانی اجازه گرفت که بتواند ضبط این سی‌دی را در این مجموعه قرار بدهد.
بررسی کوتاه در باب سنت و نوآوری در موسیقی ایرانی (II)

بررسی کوتاه در باب سنت و نوآوری در موسیقی ایرانی (II)

این مفاهیم در سایر هنرها از جمله نقاشی معماری، مشترک است. در نگاره های ایرانی مصادق این تفکرات موجود است. تفکر دایره وار و حضور مرکزیت مطلق در آن از ویژگی های یک تفکر سنتی است. در خط نستعلیق انتهای اکثر حروف به طرف بالا است که تداعی کننده یِ وصال است. اینها همگی خود نماد پردازی محسوب می شوند و هم جنبه بصری آن و هم مفاهیم آن قدسی است.
قول و غزل یا قول و غزل (II)

قول و غزل یا قول و غزل (II)

مطرح شدن مجدد این عبارات در فضای جامعه موسیقی امروز، در ذهن و زبان بخشی از نسل معاصر موسیقیدانان و بطور کلی در امروز ادبیات موسیقی کلاسیک ایران، اگر نگوییم به تمامی، تا حدود زیادی مرهون پژوهش های دکتر ساسان فاطمی است. طرح بنیادی مسأله فرم در موسیقی کلاسیک ایران و پژوهشی خاص این موضوع، ‌سابقه چندانی حداقل در صد سال اخیر موسیقی ایران نداشته است. نامبرده در سال ۱۳۸۷ در شماره ۳۹ فصلنامه ماهور در مقاله “فرم و موسیقی ایران”، ضمن تصریح اینکه هیچ فرم صریح و یا بیان صریحی درباره فرم در موسیقی ایران وجود ندارد (ص۱۰۳)، به بررسی فرم ها و فرآیندهای آهنگسازی در موسیقی قدیم ایران پرداخته و گونه ها و فرم های موسیقی قدیم ایران را تشریح نموده است.
مروری بر آلبوم «دیوار و چین»

مروری بر آلبوم «دیوار و چین»

کنار هم نشاندنِ سازهای ایرانی و غربی، اندک بهره‌ای از موسیقی کلاسیک ایرانی و اغلب استفاده از شعر معاصر را می‌توان از ویژگی‌های جریانی در موسیقی امروز ایران دانست که پس از شوکِ «نامجوی دهه‌ی هشتاد»، بعدها با گروه‌های گونه‌گونی مانند دنگ‌شو، چارتار و دال از دلِ سلیقه‌ی بورژوازیِ نونهادِ شهریِ ایران پا گرفت؛ هرچند ازپی‌آیندگان، دیگر لزوماً آن رویکرد انتقادی و طنزآلود را نداشتند.
ضیائی: سازسازان ایرانی بیشتر تجربه گرا بوده اند

ضیائی: سازسازان ایرانی بیشتر تجربه گرا بوده اند

از نگاه من با توجه به هوش و استعدادهای بسیار ارزشمند و همچنین اساتید محترم این رشته، بیشتر به سمت تکرار و تجربه با طعم تشخیص شخصی و بومی متمایل بوده ایم… و اما در نگاهی ساده تر باید پرسید استاندارد از ما در جایگاه اجتماعی خود چه می خواهد و چرا اینگونه به نظر می رسد که در بسیاری از بخش های مختلف که بازو های حرکتی حیات هنری یک جامعه را در بر می گیرد، پوشش استاندارد های علمی و عملی امری اجتناب ناپذیر و ضروریست؟
«ایرانیان گوش موسیقی ندارند»

«ایرانیان گوش موسیقی ندارند»

حمید طباطبایی، آهنگساز و نوازنده‌ی پیانو، از هنرمندان ایرانی مقیم هلند است. طباطبایی موسیقی را از نُه‌ سالگی با آکاردئون آغاز کرد و درتهران و مشهد با آقایان روح‌افزا و صحاف کار کرد. بعدها به نواختن پیانو روی آورد و حدود بیست‌سال است که در هلند ساکن است. وی یک دوره‌ی آهنگسازی نیز در دانشگاه آمستردام گذرانده است.
موسیقی پاپ

موسیقی پاپ

برای آشنا شدن با موسیقی پاپ بهتر است ابتدا توضیح کوتاهی درباره موسیقی مردم پسند یا Popular music بدهیم، موسیقی مردم پسند، به هرنوع سبک موسیقی گفته میشود که در دسترس عامه مردم است و به شکل تجاری عرضه میشود.