الکساندر اسکریابین، پیانیست و آهنگساز بزرگ روسی (II)

الکساندر اسکریابین (1915-1872)
الکساندر اسکریابین (1915-1872)
نگاهی گذرا به سه اثر مهم اسکریابین:
پیانو سونات شماره ۹، اپوس ۶۸:
پس از آنکه اسکریابین سونات شماره ۷ خود را «عشای سپید» خواند، سونات شماره ۹ «عشای سیاه» نام گرفت. سونات شماره ۷، اثری روشن و حتی شادمانه است، اما سونات شماره ۹، از تیره و تار ترین و غامض ترین آثار اوست. این سونات با مقدمه ای کوتاه که حرکتی پایین رونده دارد آغاز شده و پس از معرفی موتیف، مراحل بسط و گسترش را پشت سر میگذارد.

audio file بشنوید سونات شماره ۹ برای پیانو را از اسکریابین

در این اثر بر فاصله نهم کوچک نامطبوع تاکید شده است. سونات با مارشی عجیب و غریب که پس از دی کرشندویی فرو می نشیند، به معرفی بخش کوچکی از مقدمه پیانو سونات شماره ۱۰ پرداخته و پس از تکرار مقدمه کوتاه آغازین، پایان میابد.

audio file بشنوید سونات شماره ۱۰ برای پیانو را از اسکریابین

پیانو سونات شماره ۱۰، اپوس ۷۰:

اسکریابین در سونات شماره ۱۰، از کاشفان موسیقی آتونال و در عین حال نمونه ای از نئورومانتیسم دیررس است.

سونات شماره ۱۰، اجزای گوناگون خود را در یک موومان پیوسته گرد آورده است. مقدمه آن با ۳۸ میزان مدراتو که با تاکید آهنگساز باید «آرام و ناب» نواخته شود، با موتیفی پیوند میابد که مولف اصرار دارد با شور و حرارتی عمیق و مستور نواخته شود و این موتیف با تریل ها تکه تکه میشود.

audio file بشنوید سونات شماره ۱۰ برای پیانو را از اسکریابین

موتیف دوم، خشمناک است و با آلگرویی پراحساس، پیانو را سراسر به جوش و خروش می آورد و با موتیف های قبلی درمی آمیزد. این موتیف اصلی سونات است که با یک پرستو، مقدمه اش را پیش کشیده و آنرا ذره ذره میکند و از بین میبرد.

audio file بشنوید بخشی از سونات شماره ۱۰ برای پیانو را از اسکریابین

در اواخر این سونات، قسمتی بسیار خیره کننده وجود دارد که نشانه نبوغ اسکریابین است و با روشی استادانه و زیبا، رهایی را تجسم میبخشد.

audio file بشنوید بخشی از سونات شماره ۱۰ برای پیانو را از اسکریابین

این اثر را سونات «تریل ها» نام داده اند، اما خود اسکریابین آنرا سونات «حشرات» می نامید.

سمفونی پنجم ”پرومتئوس”، اپوس ۶۰:
بوریس پاسترناک، کار هنری اسکریابین را مورد داوری قرار داده و نوشته است: «هارمونی های سرشار اسکریابین در سمفونی پرومتئوس، در نظر من، صرفا نشانی از نبوغ اوست نه یک غذای روزانه برای روح…». سمفونی پنجم اسکریابین که اغلب «پرومتئوس» و گاهی «منظومه آتش» خوانده میشود، آخرین اثر ارکسترال او میباشد که در سال ۱۹۱۰ به پایان رسیده است.

اسکریابین در این سمفونی، افسانه یونانی پرومتئوس، خدای آتش را که دو پیکر انسانی از خاک میسازد و با آتش آسمانی به آنها زندگی می بخشد، توصیف کرده است.

پرومتئوس، برای ارکستر وسیعی به نگارش در آمده است. نوای پیانو نیز در بین سازهای ارکستر شنیده میشود و ابتدا انسان را در مرحله تکوینی مجسم میسازد. پس از آن نوای ترومپت، پیدایش اراده را منعکس می کند. نشاط زندگی، باری دیگر با نوای پیانو به گوش میرسد. عشق انسانی نیز، به صورت ملودی ملایمی در ادامه آن شنیده میشود و پس از بسط تم ها، با کودای فاتحانه ای در بیان انسانیت و الوهیت، خاتمه میابد.

در این اثر اصوات هارمونیک به وسیله ترکیب آکوردهای چهارم، پایه قرار میگیرد و گام و تم موسیقی از آن مشتق می شوند.

اسکریابین، یک بخش کامل را برای «تاستیرا پر لوچه» (ساز شستی دار نورها)، به نگارش درآورده که می بایست فضای اجرا را با نورهای رنگارنگ بیاکند و طبق آنها، مجموعه ای از شستی ها نواخته شوند. پرومتئوس، اثری خیره کننده و به عبارتی پیش فرم ۱۲ تنی است، با لحظه های متعددی از ارکستراسیون احساس برانگیز و هارمونی جسورانه ای که گویی از دنیایی دیگر آمده و یکی از فاخرترین آثار موسیقی قرن بیست به شمار می رود.

audio file بشنوید بخشی از سمفونی پنجم ”پرومتئوس” را از اسکریابین

ببینید تصویری را از صفحه ای از پارتیتور این اثر

منابع:
تاریخ جامع موسیقی، جلد چهارم ”تاریخ موسیقی مدرن”
تفسیر موسیقی
آثار کلیدی موسیقی
راهنمای جامع موسیقی کلاسیک
موسیقی کلاسیک در سده بیستم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

هماهنگی در موسیقی ایران (III)

خوب بخاطر دارم وقتی اولین بار می خواست برای آهنگی در مایه سه گاه، هم آهنگی بنویسد دچار اشکال بود و بالاخره دریافت که شاهد سه گاه را نباید پایه آکورد قرار داد زیرا پنجم آکورد ناقص می شود. بنابراین بعد از مطالعات زیاد گام سه گاه را طوری نوشت که نت شاهدش درجه سوم گام باشد مثلاً در سه گاه سی کرن (راست کوک ویلن) آکورد درجه اول را: سل، سی کرن، ر تعیین کرد و آنها که امروز بخیال خود مبتکر هماهنگ کردن نغمات ایرانی هستند و همین اسلوب را بکار می برند شاید ندانند که این ابتکار نخست از طرف وزیری بوده است. یا اینکه تشخیص داد که گام شور پایین رونده است و آکورد در درجه اول شور لا (راست کوک ویلن) لا – دو – می نیست بلکه لا – ر – فا است و از این قبیل مثالها زیاد که موجب طول کلام می شود.

فراخوان چهارمین جشنواره و جایزه«نوای خرّم» منتشر شد

دبیرخانه چهارمین جشنواره و جایزه همایون خرم (نوای خرّم) فراخوان نحوه حضور هنرمندان و گروه های متقاضی شرکت در این رویداد موسیقایی را منتشر کرد. به گزارش امور رسانه ای چهارمین جشنواره و جایزه همایون خرم (نوای خرّم)، دبیرخانه چهارمین جشنواره و جایزه همایون خرم (نوای خرّم) فراخوان نحوه حضور هنرمندان و گروه های سنی متقاضی شرکت در این رویداد موسیقایی را منتشر کرد. در متن فراخوان آمده است:

از روزهای گذشته…

نخستین دوسالانه آهنگسازی موسیقی نو در تهران

نخستین دوسالانه آهنگسازی موسیقی نو در تهران

در یازدهم و دوازدهم آذرماه ۱۳۸۲، نخستین دوسالانه (بینا ل) آهنگسازی موسیقی نو (برای پیانو) در تالار آوینی دانشگاه تهران برگزار گردید. این برنامه به همت کانون موسیقی دانشگاه تهران، گروه موسیقی تهران و دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، با نظارت علیرضا مشایخی و فریما قوام صدری ترتیب یافته بود.
حفظ  قطعه برای اجرا

حفظ قطعه برای اجرا

همواره دیده شده است، نوازنده ای که قطعه مورد اجراء را به حافظه سپرده و سپس می نوازد از توانایی بیشتری در اجرای تکنیکی و همچنین بیان احساسات برخوردار است.
“همه ما موریکونه را دوست داریم”

“همه ما موریکونه را دوست داریم”

آثار موریکونه را باید نوعی از موسیقی عنوان کرد که در گذر زمان نه تنها از ارزشهایش کاسته نمیشود بلکه همواره زوایای پنهان از خلاقیت و ابعاد گسترده کاری وی را نشان می دهد. آثار وی قسمتی از احساس ما را که نسبت به موسیقی حساسیت دارد لمس میکند و بر آن تاثیر عمیقی میگذارد. آهنگسازی بیش از ۴۰۰ فیلم و مجموعه تلویزیونی از وی شخصیتی دست نیافتی ساخته است و به جرات میتوان عنوان کرد که اگر موریکونه و آهنگ هایش نبود، شاید فیلمهایی که امروز توانسته اند جوایزی را تصاحب کنند قادر به نائل شدن به این افتخار نبودند!
کنسرت مشترک مسعود شعاری و جاوید افسری راد در مادرید

کنسرت مشترک مسعود شعاری و جاوید افسری راد در مادرید

کنسرت مشترک مسعود شعاری نوازنده برجسته سه تار و جاوید افسری راد سنتور نواز ارزنده، شنبه شب در ماردید برگزار شد. در این کنسرت که توسط کانون فرهنگی پرسپولیس برنامه ریزی شده بود، سینا شعاری با عود و نیراج کومار (Niraj Kumar) طبلا زن هندی نیز سه تار و سنتور را همراهی کردند.
«لحظه های بی زمان» (II)

«لحظه های بی زمان» (II)

بله، چون ایده های اصلی کاملا در ذهنم واضح و روشن بود. از طرفی بیش از یک ماه به کنسرت نمانده بود و قصد داشتم که این کار حتما در رپرتوار کنسرت باشد. بنابر این سه روز، به طور فشرده برای نوشتن این دو قطعه وقت صرف کردم.
پایانی بر آغاز (I)

پایانی بر آغاز (I)

ارکستر سمفونیک تهران با وجود تغییر سیاست های هنری در دولت جدید، همچنان در تعطیلی است و با اینکه بارها و بارها بر ضرورت فعالیت مجدد این سازمان فرهنگی با سابقه تاکید شده، هنوز هیچ اقدام موثری برای راه اندازی دوباره آن صورت نگرفته است. منوچهر صهبایی که قبل از بی سامانی ارکستر در دوره رهبری نادر مرتضی پور، رهبری ارکستر را به عهده داشته است، به تازگی در مصاحبه هایی از وضعیت فعلی ارکستر انتقاد کرده و عنوان کرده است که این مشکل را پیش از واقع شدن، حدس می زده و به نوازندگان ارکستر گوشزد می کرده است.
روش سوزوکی (قسمت ششم)

روش سوزوکی (قسمت ششم)

فرم و آرایش امکانات زندگی نتایج خاصی همراه دارد، چنانچه در مثال مینا هم نشان دادیم، در ادامه آن میخواهیم به ساخت و شکل گیری توانائی های انسانی را نشان بدهیم. غالبا مادرها اعتراف میکنند: “که من گوش موسیقائی ندارم” و با چه زحمت و اصراری میخواهند بقبولانند که کودکشان هم همین وضعیت را دارند و فکر میکنند که این مورد ارثی است و یک واقعیت تغییر ناپذیر!
«دردانۀ دریای عاشقی»

«دردانۀ دریای عاشقی»

میخواهم از عبادی بگویم. از زخمه های شفّاف وزلال این دُردانۀ دریای بیکرانِ موسیقی شریف و نجیب ایران.زخمه هایی که قطرۀ اشکی را میمانََد که می نشیند به دیدۀ عاشقان و سالکان این دیار رازآلود وغریب. از نغمه هائی که سحر است و افسون و به لای لای میماند و زمزمۀ جویبار. از مردی که سالیانی را عاشقانه زیست و زیباترین نغمه ها را ساز کرد.
کورت مازور، رهبری بشر دوست (I)

کورت مازور، رهبری بشر دوست (I)

کورت مازور رهبر آلمانی، یکی از تحسین برانگیزترین موسیقیدانان نسل خویش که نه تنها به عنوان یک رهبر پر شور بلکه به عنوان یک بشر دوست سرآمد عموم و موسیقیدانان است، در جهان هنر شناخته میشود. او متولد ۱۹۲۷ سال است. رابطه نزدیک وی با ارکستر فیلارمونیک نیویورک باعث شد که در سال ۱۹۹۱ به رهبری آنجا درآید که آن دوره ای با کیفیت نوازندگی بالا و هنری غنی برای فیلارمونیک بود. کورت مازور در کالج موسیقی لپزیگ، به تحصیل پیانو، آهنگسازی و رهبری پرداخته است. در سال ۱۹۴۸ به رهبری ارکستر تئاتر شهر برگزیده شده و کمی بعد رهبر ارکستر تئاتر اپرای لپزیگ و ارفورت شده است.
گفتگو با آن سوفی موتر (VII)

گفتگو با آن سوفی موتر (VII)

راستش را بخواهید قضیه این قدر ها هم پیچیده نیست. طراح کنونی من همان طراح ۱۷ سالگیم است و اصولا لباس های من همان لباس های قبلی هستند فقط رنگشان متفاوت است، مدلشان یکی است. این مدل لباس ها راحتند و نیازی نیست که به مدلشان فکر کنم و تقریبا نیازی هم به پرو کردنشان ندارم. درست مثل یک اونیفورم. گاهی فکر میکنم که لباسم مثل اونیفورم لوله کش هاست (با خنده)، منظورم این است که کمی از اونیفورم آن ها بهتر است. وقتی این لباس ها را می پوشم احساس می کنم که حال و هوای کار را بگیرم. واقعا می دانم که پوشیدن آنها به من کمک می کند که خوش قیافه تر شوم.