نی و قابلیت های آن (XII)

در قسمت دهم به بررسی محدوده های صوتی نی و حالات متفاوت انگشت گذاری روی ساز پرداختیم. همانطور که ذکر شد از هر وضعیت انگشت گذاری اصلی در نی می توانیم ۴ صدا در محدوده های مختلف نی تولید کنیم، همچنین با وضعیت (نیم انگشت) می توانیم فواصل فرعی و برخی نیم پرده ها و ربع پرده ها را اجرا نماییم.

با توجه به اهمیت این مبحث برای علاقمندان ساز های ایرانی به خصوص کسانی کار های گروهی موسیقی ایرانی با ترکیب ساز های ایرانی را پی گیری می کنند، انگشت گذاری و صدادهی آن را از زاویه ای دیگر و با نموداری تصویری متفاوت بررسی می کنیم.

همانطور که در تصاویر گویاست، سوراخ پشت نی به صورت مربع و سایر سورخ ها به صورت دایره مشخص شده اند. در هر یک از جدول ها می توانیم به بم ترین نت و زیر ترین نت هر محدوده توجه کنیم.

برای آگاهی بیشتر از محدودۀ صداهای مختلف نی به جدول زیر توجه کنید.



حال به نمودار شماره ۱ توجه کنید که در آن به حالات مختلف انگشت گذاری و صدای حاصله در محدودۀ بم و بم نرم اشاره شده است.



در نمودار شمارۀ ۲ صداهای حاصله از حالات مختلف انگشت گذاری در محدودۀ اوج را می بینیم.



در نمودار شمارۀ ۳ صداهای حاصله از حالات مختلف انگشت گذاری در محدودۀ غیث را می بینیم.



در نمودار شمارۀ ۴ صداهای حاصله از حالات مختلف انگشت گذاری در محدودۀ پس غیث را می بینیم.



این نمودار ها از کتاب شیوۀ نی نوازی استاد محمد علی کیانی نژاد برداشت شده است.

در نمودار شمارۀ ۵ وضعیت انگشت گذاری نت های فرعی در محدودۀ بم و اوج را مشاهده می کنید.



در نمودار شمارۀ ۶ وضعیت انگشت گذاری نت های فرعی در محدودۀ غیث را مشاهده می کنید.



در نمودار شمارۀ ۷ وضعیت انگشت گذاری نت های فرعی در محدودۀ پس غیث را مشاهده می کنید.



حال به بررسی اجرایی برخی از فواصل فرعی در محدوده های مختلف می پردازیم.

ابتدا به نمودار شماره ۸ و حالت نیم انگشت عمودی و افقی توجه کنید. مسلما در انگشت گذاری انگشت های دست راست، نیمۀ راست سوراخ ها گرفته می شود. بنابر این در نمودار ها با توجه به این که سوراخ های اصلی نی پشت به نوازنده هستند، سمت گرفته شدۀ سوراخ های دست راست در سمت چپ آمده است.



برای اجرای نت های دو دیز و ر بمل در صداهای بم و اوج نصف سوراخ اول از پایین به صورت عمودی گرفته می شود و بهتر است برای اجرای بهتر و دقیق تر این فواصل، از حالت نیم انگشت افقی استفاده نشود. چون وضعیت فیزیکی انگشت شمارۀ ۲ برای حالت نیم انگشت به حالت عمودی راحت تر است و از سرعت عمل و دقت بیشتری برخوردار خواهد بود.

برای اجرای نت می بمل در صداهای بم و اوج، سوراخ دوم از پایین به صورت نیم انگشت می باشد. همین وضعیت انگشت گذاری برای اجرای سی بمل در صدای غیث می باشد.

برای اجرای نت لا بمل یا سل دیز در محدودۀ بم و اوج انگشت شست دست چپ رها شده و سه سوراخ دیگر دست راست گرفته می شوند.

برای اجرای بهتر لا کرن در محدودۀ بم و اوج بهتر است سوراخ ۴ و ۵ (دست چپ) را گرفته و انگشت شست رها شود. (برای دقت و تمرکز بیشتر به نمودار ۵ مراجعه کنید.)

برای اجرای لا کرن در غیث نصف انگشت شمارۀ ۲ به صورت افقی برداشته می شود و برای اجرای نت سی بمل در محدودۀ غیث نصف انگشت شماره ۴ دست راست به صورت افقی برداشته می شود.

البته اجرای دقیق این فواصل نیازمند تمرینات منظم است و اجرای دقیق و صحیح برخی از گوشه های ردیف موسیقی ایرانی در این گونه فواصل بسیار مشکل است و نیازمند سالها تمرین و ممارست است.

یک دیدگاه

  • iman
    ارسال شده در مرداد ۱۱, ۱۳۹۳ در ۴:۳۰ ق.ظ

    ازاستادان که برای نی ایران زمت میکشن تشکر میکنم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گفتمان موسیقی ایرانی در فضای عامیانگی (IX)

در گفتمان علمی و غیر عامیانه قبل از شروع هر رساله ای اول از آنچه تا به حال رفته و فکر شده و نوشته شده و وضعیت دقیق پیشرفت در مقطع زمانی نوشتن آن رساله گزارش داده می شود، تا روشن شود که نوشته جدید تا چه اندازه به وضعیت موجود چیزی اضافه یا تغییری پیشنهاد می کند؛ از سوی دیگر مؤلفین در مقدمه مدعی هستند که: «تئورهایی که در قرن حاضر برای موسیقی ایرانی نوشته شده اند بیشتر به مبانی نظری موسیقی اروپایی توجه کرده اند تا به پیشینه طولانی مباحث نظری در موسیقی ایرانی – عربی- ترکی» از این رو مؤلفان «احساس ضرورت» نموده اند به تالیف «یک تئوری موسیقی ایرانی… که از دل همین موسیقی برآمده باشد.»

آروین صداقت کیش، کارگاهی با عنوان «آموزش نقد موسیقی» برگزار می‌کند

آروین صداقت‌کیش (منتقد و پژوهشگر موسیقى) از هفته اول آبان در خانه موسیقی، کارگاهی با عنوان «آموزش نقد موسیقی» برگزار می‌کند. او پیش‌تر در سال ۹۱-۹۲ کارگاه دیگری با عنوان تقریبا مشابه (آشنایی با نقد موسیقی) برگزار کرده بود که گزارشی از جلسات آن بر روی همین وب سایت به طور کامل به انتشار رسیده است و این بار ضمن به‌روز کردن محتوای آن‌چه می‌آموزد بر مسائل ملموس و عملی نقد موسیقی بیشتر تمرکز کرده است. در ادامه مصاحبه ای از نرگس کیانی خبرنگار سایت خبری ایلنا را که در این خبرگزاری هم منتشر شده است می خوانید:

از روزهای گذشته…

“مثل رولینگ استون”

“مثل رولینگ استون”

باب دیلن درژوئن ۱۹۶۵ پس از نوشتن و ضبط بهترین آهنگ زندگی خود می گوید : “بالاخره آنرا نوشتم، موفق شدم، کار چندان مشکلی هم نبود”. درباره ترانه Like a Rolling Stone هیچ توصیفی بهتر از اجرای متحول کننده مرد جوان خالق این آهنگ که بیست و چهار سال بیشتر نداشت، نبوده و نیست.
و اینک بی‌کرانگی…

و اینک بی‌کرانگی…

شهریور‌ماه ۹۲ و در آستانه‌ی شصت‌سالگیِ محمد‌سعید شریفیان (۱)، آلبومی از ساختههای این موسیقیدان و آهنگساز منتشر شد با نام: ” کوه‌ها، رودها و اینک بی‌کرانگی…” . این اثر ارکسترال، در دهه‌ی شصت و بین سالهای ۶۵ و ۶۶ ساخته شده و مدتی بعد، ضبط و سپس به شکل محدودی منتشر شده بود و حال پس از گذشت سال‌ها، بازبینی و بازنشر شده است. به رغم اینکه نام سمفونی بر این اثر گذاشته نشده و در جلد آلبوم نیز این عنوان بکار ‌نرفته است‌، ولی این آلبوم در حقیقت یک سمفونی کامل در چهار موومان است که به ترتیب «کوه‌ها»، «رودها»، «دشت‌ها» و «و اینک بی‌کرانگی…» نامگذاری شده‌اند.
فرافکنی در کمانچه نوازی! (I)

فرافکنی در کمانچه نوازی! (I)

مدتی پیش در محل خبرگزاری مهر، برنامه ای درمورد نوازندگی کمانچه برگزار شد که نگارنده مطلبی داشتم پیرامون نوازندگان شاخص تاریخ کمانچه نوازی. در این مقاله، نواخته های نوازندگان آذری با نوازندگان ایرانی نیز مقایسه شدند. پس از این برنامه گفتگوهایی با هنرمندان این ساز توسط خبرگزاری مهر و روزنامه های مختلف انجام شد که در این گفتگوها، نوازندگان نظرات خود را در مورد نوازندگی و پیشرفت های این ساز بیان داشتند.
پایه گذار رمانتیک در قرن نوزدهم

پایه گذار رمانتیک در قرن نوزدهم

مورخین موسیقی معتقد هستند که کارهای کوچک پیانویی شومان به دلیل توانایی های بسیار زیاد این موسیقیدان در بداهه نوازی در ده سال اول زندگی موسیقایی او تهیه شده است.
جایی میان آفرینش و تفسیر (II)

جایی میان آفرینش و تفسیر (II)

در روی‌کرد‌های سخت‌گیرانه و بسیار بنیادگرایانه دایره‌ی آنچه که موجب روا شدن انگ «تحریف» می‌شود، چنان تنگ است که عملا کار اجرای مجدد به نسخه‌برداری می‌کشد و احتمالا بازسازی شایسته‌ترین عنوان برای آن می‌شود. در چنین دیدگاهی تاریخ زیست یک اثر پس از خلق همیشه رو به پس دارد همیشه بهترین‌ها در گذشته رخ داده‌اند و امیدی هم برای بهبود به چشم نمی‌خورد. خلاقیت فردی نوازنده کم‌تر دیگرگونه دیدن و تفسیر در اجرای مجدد کارآیی دارد.
بارکارول

بارکارول

بارکارول که در زبان ایتالیایی به آن Barcarola یا Barcarole هم گفته می شود نوعی از موسیقی – معمولآ با کلام – است که توسط ملوانان و قایقرانان زمزمه یا خوانده می شود. این نوع موسیقی معمولآ کوتاه است و علاوه بر مردم عادی آهنگسازان دوره های مختلف – باروک تا رمانتیک و مدرن – از این فرم برای ساخت موسیقی استفاده کرده اند. بسیاری معتقد هستند که ریشه این فرم موسیقی به ایتالیا و شهر ونیز باز می گردد. قایقرانان هنگامی که مردم را برای بردن از جایی به جایی دیگر سوار قایق خود می کردند اینگونه ترانه ها را زمزمه می کردند.
خانواده گوارنری

خانواده گوارنری

گوارنری (Guarneri) نام فامیل گروهی از بزرگترین مدعیان سازنده انواع ویولن (خانواده ویولون) در سده ۱۷ و ۱۸ میلادی در کرمونای ایتالیاست که با سازندگان بزرگی همچون گروههای سازندگان آماتی Amati و استرادیواری Stradivari قیاس شده اند.
فراکتال و کاربرد آن در موسیقی (II)

فراکتال و کاربرد آن در موسیقی (II)

مندلبرت، پدر هندسه ی فراکتالی، فراکتال را بدین صورت تعریف میکند: “یک شکل فراکتالی مجموعه ای از اشکال در هم پیچیده و مجزاست بطوریکه اگر یک قطعه از آن را بزرگ کنیم، شکل حاصل همانند شکل نخستین در خواهد آمد و همچنین با احتمالی اندک بدشکل و بیریخت خواهد شد”
دوازدهمین دوره مسابقات گیتار تهران (مگتان ۱۲- بهمن ماه ۹۶) برگزار می شود

دوازدهمین دوره مسابقات گیتار تهران (مگتان ۱۲- بهمن ماه ۹۶) برگزار می شود

دوازدهمین دوره مسابقات گیتار تهران در روز ششم بهمن ماه ۱۳۹۶ به صورت اینترنتی برگزار خواهد شد. ای دومین دوره مسابقات مگتان است که به صورت اینترنتی به صورت ترکیب اجرای زنده و اینترنتی برگزار می شود و طبق معمول به برنده این مسابقه یک گیتار با ارزش اهدا خواهد شد.
گفتگو با علی صمدپور (VI)

گفتگو با علی صمدپور (VI)

ببینید؛ من می گویم برای نوازنده شدن آیا فقط باید روزی ۸ ساعت ساز زد؟ آنچه محقق می‌شود هنر است؟ آدمی که امروز نگاه گسترده‌ای به جهان ندارد یا به اندازه‌ی خودش رمان نخوانده، فیلم ندیده، روانشناسی نخوانده، چه می‌خواهد بگوید؟ مسأله زاویه دید است. چه چیز در شما منجر به تولید می‌شود؟ فروش و شهرت یا کشف در موسیقی؟ یا استنتاجی از روابط انسانی‌تان؟