آنتون وبرن و تکنیک موسیقی دوازده تنی

Anton Webern 1883-1945
Anton Webern 1883-1945
آنتون وبرن Anton Webern ، آهنگساز و رهبر ارکستر اتریشی تبار در سوم دسامبر سال ۱۸۸۳ متولد و در پانزدهم سپتامبر ۱۹۴۵ دار فانی را وداع گفت. او از اعضای Second Viennese School بود و به عنوان مهم ترین دنباله روی آرنولد شوئنبرگ Arnold Schoenberg ، از نوابغ دنیای موسیقی و آهنگساز مشهور قرن بیستم خالق تکنیک twelve-tone بود، به علاوه نوآوری هایش در ارتباط با مفاهیم موسیقیایی سبکی از موسیقی را تشکیل داد که بعدها “سریالیسم serialism” نام گرفت.

آنتون فردریچ ویلهم ون وبرن Anton Friedrich Wilhelm von Webern در وین، اتریش متولد شد؛ او از سال ۱۹۱۸ به بعد هیچگاه نامش را به صورت کامل به کار نبرد. سالیان جوانی را در شهرهای Graz و Klagenfurt سپری نمود، در سال ۱۹۰۲ وارد دانشگاه وین شد، در آنجا نزد Guido Adler از پیشگامان رشته موسیقی شناسی در همین رشته تحصیل کرد و پایان نامه اش را در مورد Choralis Constantinus اثر Heinrich Isaac بزرگترین آهنگساز دوره رنسانس، تنظیم نمود. نتایج این مطالعات و تحقیقات تاثیر بسزایی در تکنیک های آهنگسازی او در آینده به جا گذاشت.

وبرن آهنگسازی را نزد آرنولد شوئنبرگ فرا گرفت و قطعه Passacaglia, Op. 1 را در سال ۱۹۰۸ هنگام فارغ التحصیلی نوشت. در همان زمان بود که با آلبان برگ Alban Berg، که او نیز از شاگردان شوئنبرگ بود، ملاقات نمود. این آشنایی رامی توان مهم ترین فاکتور در شکل گیری شخصیت هنری آینده وبرن تلقی کرد.

پس از فارغ التحصیلی او پیش از بازگشت مجدد به وین در شهرهای مختلف اتریش به رهبری ارکستر پرداخت. پس از آن نیز در اداره “انجمن اجراهای خصوصی ” شوئنبرگ کمک های شایانی ارائه کرد، در عین حال رهبری “ارکستر سمفونی کارگران وین” را از سال ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۴ عهده دار بود.

audio file بشنوید قسمت اول واریاسون برای پیانو اپوس ۲۷اثر وبرن


در سال ۱۹۳۸ که حزب نازی اتریش را به تصرف درآورد، حضور رسمی وبرن در عرصه موسیقی به اتهام حمایت از نازی ها و هیتلر ممنوع اعلام شد. او برای گذران زندگی مجبور شد به عنوان ویراستار در “انتشارات یونیورسال” به کار مشغول شود. اواخر جنگ در جستجوی امنیت بیشتر به شهر Salzburg نقل مکان کرد، اما برخلاف تصورش در پانزدهم سپتامبر، در کشاکش تصرف اتریش توسط متحدین، یک سرباز آمریکایی کاملا تصادفی به او شلیک کرد و او را به قتل رساند. متاسفانه شرح جزئیات مربوط به مرگ تصادفی او برای همیشه مبهم باقی ماند.

وبرن آهنگساز پرکاری نبود، تنها ۳۱ عدد از ساخته های او در زمان حیاتش منتشر شد، زمانی که پیر بولز Pierre Boulez ، آهنگساز و رهبر ارکستر فرانسوی ، سرپرستی پروژه گرد آوری و ضبط آثار وبرن را عهده دار شد، نتیجه کار تنها شش سی دی بیشتر بود. با این تفاسیر تاثیر گسترده این هنرمند برجسته بر آهنگسازان پس از خودش، علی الخصوص در دوران پس از جنگ، بر کسی پوشیده نیست. آثار قدرتمند او که با استفاده از تکنیک twelve tone آرنولد شوئنبرگ، نوشته شده اند، آهنگسازانی چون پیر بولز Pierre Boulez و Karlheinz Stockhausen را که هر دو در زمره مشهورترین آهنگسازان قرن بیستم به شمار می روند را تحت تاثیر قرار داد.

audio file بشنوید stuecke برای ویولون و پیانو اثر وبرن


مانند بسیاری از آهنگسازان مطرح، موسیقی وبرن نیز دستخوش تغییرات بسیاری شد، پرهیز از تجمل از ویژگی های برجسته آثار او به شمار می رود که در آنها هر نت را می توان کاملا واضح شنید،Six Bagatelles که در سال ۱۹۱۳ نوشته شده نمونه قابل توجهی در این زمینه است که تکنیک های وبر در آن به روشنی به چشم می خورد.

آثار اولیه وبرن که هیچ یک در زمان حیاتش اجرا و منتشر نشد، بیشتر به سبک رومانتیک است، از میان این آثار می توان به قطعه ارکستری Im Sommerwind که در سال ۱۹۰۴ نوشته شده و کوارتت Langsamer Satz در سال ۱۹۰۵ اشاره نمود.

اولین قطعه ای که وبر پس از پایان تحصیلاتش نزد شوئنبرگ در سال ۱۹۰۸ تنظیم کرد Passacaglia برای ارکستر بود. این قطعه از لحاظ هارمونیک و به کارگیری زبانی پیشرفته تر، قدمی به جلو بود و به نوعی می توان آن را با بهترین آثار ساخته شده امروز مقایسه نمود. همانگونه که وجه تمایز آثار وبرن استفاده از تکنیک ها و فرم های آهنگسازی مرسوم، به زبان هارمونیک و ملودیک مدرن است، در این اثر نیز فرم به کار رفته مربوط به قرن هفدهم بود.

وبرن به مدت چندین سال قطعاتی را به سبک آثار اولیه ناموزون شوئنبرگ، تنظیم می کرد. در Drei Geistliche Volkslieder که در سال ۱۹۲۵ تنظیم نمود برای اولین بار از تکنیک twelve tone بهره جست، تکنیکی که بعدها در تمامی آثارش نیز به چشم می خورد. در تنظیم آثار وبرن نوعی تقارن داخلی وجود دارد که ویژگی مشترک کلیه آثارش تلقی می گردد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIX)

تنها درویش خان تا حدودی با وزیری تفاهم داشت و برای شنیدن کنسرت ها و خطابه های او به مدرسه خصوصی اش می رفت. اما قبل از این که این رابطه و تفاهم ثمری به بار آورد – و قبل از ریاست اول وزیری در مدرسه موزیک (۱۳۰۷)، درویش خان فوت شد (۱۳۰۵). بعد از فوت او تجدد طلبی به کشمکش بین وزیری و مین باشیان ها یا «موسیقی نوین و علمی ایرانی» با «موسیقی بین المللی و علمی» محدود ماند.

«شیوه‌ی نوازندگی» در موسیقی ما چه معنایی دارد؟ (I)

اگر در موسیقی کلاسیک غربی کار می‌کنیم دادن جواب همه‌فهم به این سوال نسبتا ساده است. یعنی روشی که هر نوازنده آثار را می‌نوازد. بخشی به رابطه‌ی فیزیکی‌ای که یک نوازنده با سازش دارد مربوط است، یعنی مسائلی مثل روش دست گرفتن ساز یا پشت ساز نشستن، نحوه‌ی انگشت گذاشتن، انتقال نیرو به ساز (تقریبا اِکول) و … بخشی هم به مسایل صوتی، مثل صدایی که از ساز درمی‌آورد، دامنه‌ی شدت و ضعف‌هایی که می‌تواند به هر نت یا پاساژ بدهد، شیوش‌های مختلفی که می‌تواند هنگام نواختن هر نغمه یا تکنیک ایجاد کند و بخشی هم به مسایل تکنیکی مثل دامنه‌ی ویبراتوها و از این قبیل.

از روزهای گذشته…

از بین بردن سکون هارمونیک

از بین بردن سکون هارمونیک

توالی آکوردهای برگشت پذیر (Turnaround) آنهایی هستند که شما می توانید بارها و بارها آنها را تکرار کنید. به این معنا که پس از رسیدن میزان آخر امکان وصل هارمونیک این میزان به اولین میزان از توالی آکورد موجود می باشد. این نوع از توالی های آکورد معمولآ کوتاه می باشند و به نوازنده یا آهنگساز اجازه می دهند که با خیال راحت آنرا به هر مقدار که می خواهد تکرار کند.
اپرای لیلی و مجنون (II)

اپرای لیلی و مجنون (II)

به خاطر می آورم که آن شب ماردم را خیلی اذیت کردم! بیش تر از آن پرده سیاه شاکی بودم، نمی توانستم صحنه را به خوبی ببینم و از او سؤال هایی درباره داستان اپرا می پرسیدم. حواستان باشد که ما مثل بچه های امروزی با تلویزیون و رادیو و تئاتر بزرگ نشدیم، در نتیجه آنچه بر روی صحنه رخ می داد کاملا واقعی جلوه می کرد!
بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XII)

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XII)

حال از زاویۀ دیگری به بررسی آثار ساخته شدۀ پرویز مشکاتیان می پردازیم. همانطور که ذکر شد، یکی از ویژگی های قطعات پرویز مشکاتیان، تاثیرپذیری از ردیف موسیقی ملی ایران به خصوص ردیف میرزا عبدالله است به نحوی که برخی از آثار وی برخی از این قطعات را می توان برداشتی متفاوت و خلاقانه از گوشه های مورد نظر دانست. برای مثال به بخشی از گوشۀ یقولون در آواز ابوعطا از ردیف میرزا عبدالله توجه کنید.
مصائب اجرای دوباره (II)

مصائب اجرای دوباره (II)

متاسفانه هنوز هم تنها اجرای در دسترس عموم همان اجرای استودیویی قدیمی است. هر چند در سال‌های گذشته ارکستر استراسبورگ به رهبری «ایرج صهبایی» و تکنوازی «شهاب فیاض» (در فرانسه)، ارکستر زهی پارسیان با تکنوازی «پاشا هنجنی»، کوارتتی از پروژه‌ی «راه ابریشم»(؟) با تکنوازی «سیامک جهانگیری»، ارکستری لهستانی با تکنوازی «رسولی» و اخیرا هم بخش زهی ارکستر ناسیونال اوکراین به رهبری «ولادیمیر سیرنکو» و تکنوازی پاشا هنجنی؛ این اثر مجددا اجرا کرده‌اند اما حاصل کار آن‌ها تاکنون منتشر نشده است.
گاه های گمشده (X)

گاه های گمشده (X)

در عرف موسیقی ایران شور می، سه گاه فا سری، چهارگاه سل به عنوان چپ کوک و شور لا، سه گاه سی کرن و چهارگاه دو به عنوان راست کوک شناخته می شوند که در واحد یکپارچه مرتضی حنانه بالعکس ارائه شده است. یعنی با فرض صحیح بودن کلیه عناصر این واحد یکپارچه، گام راست تحتانی وی باید یک پنجم بم تر و از نت سل (شروع دوبل گامی که پیش از این معرفی شد) شروع می شد.
ویژگیهای ارتعاشی چوب و کوک کردن صفحات ویولن (X)

ویژگیهای ارتعاشی چوب و کوک کردن صفحات ویولن (X)

سازندگان ویلن در مورد طراحی دریچه های صوتی ff و باس بار و سازندگان گیتار در رابطه با طراحی خرک و مقاوم سازی کلافها کمی آزادی عمل دارند. کوک کردن صفحات ویلن بسیار متداول است که در ادامه مطالبی در مورد آن خواهیم داشت. خطوط نودال موجود در ۵ صفحه رو با تمام جزئیات مورد بررسی قرار گرفت که شما می توانید نتایج آن را در جدول ۴-۱ و تصویر ۱۸-۱ ملاحظه کنید. از این تصاویر در می یابیم که در تمام صفحات خطوط نودال مربوط به رزونانس دوم و پنجم همدیگر را در جاهای مشخص قطع می کنند که وجود دریچه های صوتی ff و باس بار جای این نقاط مشابه را تغییر نمی دهد. در مورد ۵ صفحه زیر هم بدین صورت می باشد.
علی رهبری و موسیقی صلح

علی رهبری و موسیقی صلح

علی رهبری امروزه یکی از مشهورترین موسیقیدانان ایران در سطح جهان است. سابقه رهبری بیشتر از ۱۲۰ ارکستر در کشورهای مختلف و مخصوصا” انتشار ۱۵۰ CD که بیش از ۳۵ CD و DVD آن توسط انتشارات Naxos به انتشار رسیده، جایگاه والایی را برای او فراهم کرده است(به غیر از علی رهبری و خواهرانش، رضا والی هم به تازگی اثری را با این انتشارات به بازار عرضه کرده است)
پنجره ای موسیقی شناسانه به موسیقی آوانگارد (I)

پنجره ای موسیقی شناسانه به موسیقی آوانگارد (I)

پرده‌ی آهنین که روزگاری کشورهای زیادی را از باقی جهان جدا می‌ساخت، همچون بسیاری پرده‌ها و دیوارهای دیگر دو کارکرد داشت؛ یکی پوشاندن جهان خارج پرده از چشمان درونیان و دیگری پوشاندن دنیای داخل پرده از چشم بیرونیان، و گویا این دومی برای برپا دارندگانش مهم‌تر بود. همین دو ویژگی اصلی پرده (اگرچه با نسبت‌هایی متفاوت) سودمندی و ناسودمندی‌های کتاب «تئوری کمپوزیسیون معاصر»، نوشته‌ی جمعی از موسیقی‌شناسان روس و ترجمه‌ی «مسعود ابراهیمی» مترجم باهمت و پرتلاش چندین جلد از آثار نظریه‌پردازان روسی درباره‌ی هارمونی و…، را بر ما می‌گشاید که این بار او متنی روزآمدتر را برگزیده و احتمالا اولین ترجمه‌ی این کتاب پیشرفته‌ را به زبانی دیگر فراهم آورده است (ترجمه‌ای به زبان دیگر از آن یافت نشد).
کارایندرو، بانوی موسیقی لایت (II)

کارایندرو، بانوی موسیقی لایت (II)

خانم النی کارایندرو در بازگشت به آتن، لابراتورای از سازهای سنتی در مرکز فرهنگی ORA کشف کرد و کشفیاتش را در برنامه رادیویی اتنوموزیکولوژی بیان کرد. همچنین در سال ۱۹۷۶ با مرکز ECM آشنا شد، او درباره این مرکز می گوید: “من دنیای خود را کشف کردم. بداهه نوازی و آهنگسازی بر اساس احساسات و بدون هیچ گونه قید و بند سبکی و فرمی.” در این دوره بود که او به نوشتن آغاز کرد (به خصوص برای فیلم و تئاتر).
موسیقی بی کلام و موقعیت طنز

موسیقی بی کلام و موقعیت طنز

این چکیده نظرات سید علیرضا میرعلینقی، مورخ و روزنامه نگار شناخته شده موسیقی ایرانی است. اولین مقاله به زبان فارسی درباره جلوه های طنز در موسیقی ایرانی به قلم اوست که در شماره سوم نشریه دانشگاهی “رهپویه هنر” (۱۳۷۵) چاپ شده است.