بولرو

Maurice Ravel , 1875 - 1937
Maurice Ravel , 1875 - 1937
بولرو قطعه ای ارکسترال در یک موومان ساخته موریس راول (Maurice Ravel) است که در سال ۱۹۲۸ در اصل برای باله تنظیم شده و بدون تردید مشهورترین اثر راول به شمار می رود.

قبل از بولرو راول باله های متعدد دیگری نیز ساخته است، اما جدا از قطعات مذکور که برای اجراهای رقص بر روی صحنه تنظیم شده بود، راول علاقه بسیاری به تصنیف و نگارش مجدد قطعات رقصی داشت که از آنجمله می توان به قطعات موفقی چون Menuet درسال ۱۸۹۵ و Pavane در سال ۱۸۹۹ و یا قطعه کاملتری چون Tombeau de Couperin اشاره کرد.

بولرو تجسمی است از شیفتگی راول در بازنویسی و ساخت مجدد موومانهای موسیقی شامل رقص. این قطعه یکی از آخرین قطعاتی است که او پیش از بیماری – که وی را مجبور به بازنشستگی اش شد- ساخته است. او بعد از بولرو تنها دو کنسرتوی پیانو و Don Quichotte à Dulcinée (سه قطعه موسیقی برای پیانو و صدای انسان بر اساس یک رمان اسپانیایی) را به رشته تحریر در آورد.

audio fileقسمتی از ابتدای قطعه بولرو

تاریخچه
منشاء ساخت این اثر به آیدا روبینشتاین (Ida Rubinstein)، از بالرین های مشهور آن زمان بر می گردد؛ روبینشتاین از راول درخواست نمود باله ای با حضور یک شخصیت اسپانیایی تنظیم نماید. در ابتدا قرار بود راول قطعات پیانوی برگزیده شده ای از سوئیت پیانوی Iberia اثر آلبنیز (Isaac Albéniz) را برای ارکستر تنظیم کند، اما از آنجائیکه آلبنیز امتیاز و اجازه این کار را تنها به یکی از شاگردانش – به نام Ferdinand Enrique Arbos – واگذار نموده بود، راول نتوانست برای انجام چنین کاری اجازه دریافت نماید. به هر حال راول مجبور شد در عوض چنین کاری، یک قطعه کاملا جدید بر پایه فرم موسیقیایی و رقص اسپانیایی به نام بولرو به رشته تحریر درآورد.

زمانی که این اثر در تاریخ ۲۲ نوامبر سال ۱۹۲۸ برای اولین بار در سالن اپرای پاریس با همکاری استاد رقص باله برونیسلاوا نیژینسکا (Bronislava Nijinska) و طراح صحنه روس بنویس (Benois) اجرا شد، موفقیت بسیاری را به همراه داشت.

هر چند تا کنون این باله عموما به عنوان یک قطعه ارکسترال نواخته شده و به ندرت در مقام باله بر روی صحنه رفته است، ولی کماکان مشهور باقی مانده است.

audio fileاز قسمتهای میانی قطعه بولرو

بولرو فاقد موسیقی است!
ظاهرا راول به هیچ وجه انتظار چنین موفقیت و استقبال گسترده ای از قطعه ای که به قول خودش “فاقد موسیقی” بوده، نداشته است. در اولین اجرای باله زنی از حاضرین فریاد برآورد و راول را دیوانه خطاب کرد، راول در پاسخ گفت :” چه عالی، شما این اثر را کاملا درک کرده اید.”

بولرو اولین بار در سال ۱۹۲۹ در پاریس توسط یک شرکت به نام دیوراند (Durand) منتشر شد. تنظیماتی که بر روی این قطعه انجام شده برای تک نوازی و دونوازی پیانو بوده است. راول نیز خود نسخه ای از این اثر را برای دو پیانو بازنویسی نموده که در سال ۱۹۳۰ منتشر گشته است.

موسیقی
بولرو برای یک ارکستر بزرگ متشکل از دو فلوت، پیکولو، دو انگلیش هورن، یک کلارینت Eb، دو کلارینت باس، کلارینت Bb، دو باسون، کنترباس، چهار هورن، پیکولو ترمپت D، سه ترومپت، سه ترومبون، شیپور، سه ساکسیفون، تیمپانی، دو طبل بزرگ، طبلهای کوچک، سنج، تام تام (tam-tam)، چنگ و سازهای زهی (همچون ویولن، ویولا و دوبل باس) نوشته شده است.

مدت زمان متوسط اجرای این قطعه پانزده دقیقه است، اما در برخی از اجراها تا هجده دقیقه نیز به طول انجامیده، قطعه اصلی که توسط شخص راول اجرا شد هفده دقیقه و شش ثانیه طول کشید.

audio fileقسمت انتهایی قطعه بولرو

این اثر ساختار بسیار ساده ای دارد، در کل قطعه یک ملودی و یک ملودی پشتیبان – یا countermelody – استفاده شده که بارها و بارها با تنظیمات مختلف، اما بدون تغییر کلی، تکرار شده است. قطعه در آرامش با یک ملودی در دو ماژور که توسط فلوت در یک ریتم تکراری (ostinato) که توسط درامز نواخته می شود، آغاز می گردد. (شکل زیر)



کاربرد های متفاوت
ملودی بولرو نزد بسیاری از افراد شناخته شده است و در موقعیت های متفاوتی چون موسیقی فیلم، بازی های کامپیوتری و موسیقی عامیانه کاربرد داشته است. برای مثال در فیلم مشهور “ده” از این قطعه استفاده شده است.

انیماتور صاحب نام ایتالیایی برونو بوزتو (Bruno Bozzetto) بخشی از بولرو را در فیلم Allegro non troppo که در سال ۱۹۷۷ ساخته شده، مورد استفاده قرار داده است.

گروه موسیقی راک The James Gang در سال ۱۹۷۰ در آهنگ The Bomber از آلبوم James Gang Rides Again خود بخشی از قطعه مذکور را به کار گرفته است. هرچند با اعتراض و شکایت بنیاد راول که کلیه حقوق مربوط به آثار راول را کماکان در اختیار خود دارد، این گروه مجبور شد نسخه دیگری از آلبوم فوق را با حذف بخش مربوط به بولرو مجددا منتشر نماید.

این بنیاد از فرانک زاپا (Frank Zappa نوازنده گیتار و آهنگساز) نیز به دلیل استفاده از بولرو در اجرای زنده آلبوم The Best Band You Never Heard in Your Life شکایت به عمل آورد، و زاپا به ناچار در نسخه اروپایی که از آلبومش انتشار داد، این قطعه را حذف نمود.

نمونه مشهور دیگر استفاده از بولرو توسط دین و تروویل (Torvill و Dean) زوج بالرین روی یخ است که در المپیک زمستانی سال ۱۹۸۴ با اجرای باله بر روی این موسیقی مدال طلای المپیک را تصاحب کردند؛ بطوری که تا به امروز نیز هیچ زوج بالرین دیگری در این رشته نتوانسته امتیازی بدین کاملی از هیئت داوران دریافت نماید.

2 دیدگاه

  • ناشناس
    ارسال شده در فروردین ۲۸, ۱۳۸۶ در ۹:۳۱ ب.ظ

    melodie poshtibane in asare Ravel mesle musice filme Red az Preisnere. tosie mikonam agar oono goosh nadadin goosh bedin :)

  • ناشناس
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۶, ۱۳۸۶ در ۱۲:۳۱ ق.ظ

    الاعب راول

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (XI)

همانطور که قبلا تاکید کردم، آهنگساز باید آزاد باشد که به هر نوع زبان موسیقایی و به هر نوع استیل که می خواهد آهنگسازی کند. آشنایی با موسیقی ایران افق دید آهنگساز را باز می‌کند صرف نظر از هر استیلی و هر زبان موسیقایی که آهنگساز بخواهد در آن کار کند.

محمدرضا امیرقاسمی «شبی برای پیانوی ایرانی» را به روی صحنه می برد

کنسرت گروه موسیقی برف با عنوان «شبی برای پیانوی ایرانی» در تاریخ جمعه ۱۰ اسفند ساعت ۲۰ در سالن خلیج فارس فرهنگسرای نیاوران روی صحنه خواهد رفت. سرپرست و تکنواز پیانوی گروه برف محمدرضا امیرقاسمی و خواننده این کنسرت علی امیرقاسمی و اجرای تمبک با سحاب تربتی می باشد. در این برنامه علاوه بر اجرای آثار اساتید بزرگ پیانوی ایرانی نظیر جواد معروفی و مرتضی محجوبی، از چند نوازنده پیانوی دوره قاجار مانند اساتید محمود مفخم (مفخم الممالک) و مشیرهمایون شهردار هم قطعاتی اجرا خواهد شد. اجرای آثاری کمیاب و خاص از پیانو نوازیِ دوره ی قاجار و عصر مشروطه اولین بار است که در یک کنسرت اتفاق می افتد.

از روزهای گذشته…

نقد هنری یا توهین!

نقد هنری یا توهین!

مشکل بزرگی که در سالهای اخیر در فضای مجازی به چشم می خورد، توهین به موسیقی دانهایی است که در فضای مجازی فعال هستند. بسیار دیده ایم و شنیده ایم که نوازنده، آهنگساز، رهبر ارکستر و… پُستی در فیس بوک و یا اینستاگرام می گذارد و برخی از افراد (و حتی اهالی هنر!) به جای تبریک و تشویق، شروع به فحاشی و توهین می کنند.
هنر، روشنی زندگیست…

هنر، روشنی زندگیست…

به بهانه نزدیک شدن به زمان کنسرت پیمان شیرالی جمال ظهوریان آهنگساز و نوازنده، نوشته ای برای ژورنال گفتگوی هارمونیک ارسال کرده است که می خوانید:
قدیمی ترین ساز الکترونیکی

قدیمی ترین ساز الکترونیکی

ترمین (Theremin) در سال ۱۹۱۹ توسط لو ترمن Lev Termen (نام او بعدها به لئون ترمین – Leon Theremin – تغییر یافت) فیزیکدان روس اختراع شد. امروزه این ساز فوق العاده، بسیار مورد توجه هنرمندان قرار گرفته است.
موسیقی روی اینترنت در سال گذشته

موسیقی روی اینترنت در سال گذشته

سالی که گذشت را میتوان سال شکوفایی موسیقی روی وب دانست؛ در سال گذشته تعداد زیادی وبلاگ تخصصی موسیقی ساخته شد که فعالیت بسیار زیادی داشتند. بعضی از این وبلاگها که در زمینه موسیقی کلاسیک (ایرانی و غربی) فعالیت میکردند، تا حدود ۱۰۰۰ بیننده را در روز داشتند. البته نباید فراموش کرد که انگیزه تشکیل وبلاگهای موسیقی در ایران، نوشتن روزنوشت نیست و اکثرا” فعالیت آنها مانند یک سایت موسیقی است با این تفاوت که قالب وبلاگی دارند و از هاست های رایگان بهره میبرند؛ ضمنا میتوانند به راحتی کپی رایت را زیر پا بگذارند.
هنر موسیقی و مولانا

هنر موسیقی و مولانا

شعر و موسیقی چنان در هم تنیده اند که هیچ یک بدون دیگری کمال خود را نمی یابد. مولانا مصداقی بارز از این نمونه است. شعرش تجسم پایکوبی، رقص و ریتم است؛ معنایی بس شگرف و عرفانی، تمام مصادیق لازم برای یک پیوند عمیق با موسیقی را فراهم کرده است. در نوشته ای که پیش رو دارید، نوشته ای پیش رو دارید، گرآوری نظریات اندیشمندان علوم انسانی است در اینباره.
حسن کسایی، آقای نی

حسن کسایی، آقای نی

نام استاد کسایی با نی چنان عجین شده که تصور یکی بدون دیگری امریست محال. نی از جمله سازهایی است که در تاریخ موسیقی ایران جایگاه پرفراز و فرودی از دربار پادشاهان ساسانی تا همدم بودن با شبانان داشته؛ ولی هیچگاه نتوانست قابلیت اصلی خود را نشان دهد که بتواند مانند سازهایی از قبیل عود، تار،سنتور و انواع مختلف سازهای آرشه ای و مضرابی جایگاه نسبتا ثابتی در بین موسیقی دانان و مردم پیدا کند.

سه خبر

دو فیلم بر اساس زندگی آنتونیو ویوالدی، ویولونیست و آهنگساز برجسته ایتالیایی در دوران باروک، در حال ساخته شدن هستند. کمپانی کلمبیا و ایمیج اینترتینمنت (Image Entertainment) در پاییز گذشته ساخته شدن فیلمی به نام ویوالدی را اعلام کردند. این فیلم که با کارگردانی کاترین هاردویک آغاز شده است، بیشتر بر رابطه بین ویوالدی که یک کشیش بوده است و معشوقه اش آنا ژیرار (Anna Girard) پرداخته است. از طرفی یک کمپانی مستقل به نام مکانیکز (Mechaniks) مشغول تولید فیلم دومی است که آنتونیو ویوالدی نام دارد و فیلمنامه آنرا روزنامه نگاری به نام جفری فریدمن (Jeffrey Freedman) نوشته و قرار است ویولونیست سبک هارد راک اشلی مک آیزاک (Ashley MacIsaac)، نقش ویوالدی را ایفا کند. این فیلمنامه بر روی دوران تدریس ویوالدی در مدرسه دختران بی سرپرست و موفقیت او در مقام معلم موسیقی که به اجرای برنامه در مقابل پاپ انجامید، بنا شده است.
سان را و فلسفه کیهانی (I)

سان را و فلسفه کیهانی (I)

سان را (Sun Ra) که نام اصلیش هرمان پول بلاونت (Herman Poole Blount) و نام قانونیش Le Sony’r Ra است، در بیست و دوم ما می سال ۱۹۱۴ در بیرمنگام در آلاباما به دنیا آمد و در سی ماه می ۱۹۹۳ در گذشت. او آهنگساز پرکار جز، مدیر رهبر گروه موسیقی، نوازنده پیانو و سینت سایزر، شاعر و فیلسوفی بود که به خاطر «فلسفه کیهانی» (cosmic philosophy)، آهنگ ها و اجراهایش مشهور بود. او در سال ۱۹۷۹ به Alabama Jazz Hall of Fame پیوست.
خود آموختگان و نقشگذاران افزایش ظرفیت آنها (III)

خود آموختگان و نقشگذاران افزایش ظرفیت آنها (III)

خرم و تجویدی نیز از نمونه های دیگراند، تجویدی از اخطار پدرش سر باز زد. سرانجام لازم است به گروهی اشاره کنیم که حتی مجال خودآموختگی هم پیدا نکردند. به راستی تاریخ موسیقی ما تاریخ ناکامی استعدادها است!
گاهی لازم می‌شود نه های دردناکی بگوییم (I)

گاهی لازم می‌شود نه های دردناکی بگوییم (I)

اینکه امروز آن نخ تسبیح را نمی‌بینیم من چنین تصوری ندارم! ولی چیزی که برای من مهم است و فکر می‌کنم واقعیت هم دارد این است که هرمس طی این سالها به همراه شنونده‌هایش تربیت شده و رشد کرده‌است. کمااینکه الان شاید خیلی از کارهایی که ۱۰ سال پیش منتشر می‌کردم را منتشر نکنم و از این بابت خوشحالم و فکر می‌کنم این سیر درحال طی شدن است. خوب یا بد اما به هر حال هرمس سکون ندارد.