بولرو

Maurice Ravel , 1875 - 1937
Maurice Ravel , 1875 - 1937
بولرو قطعه ای ارکسترال در یک موومان ساخته موریس راول (Maurice Ravel) است که در سال ۱۹۲۸ در اصل برای باله تنظیم شده و بدون تردید مشهورترین اثر راول به شمار می رود.

قبل از بولرو راول باله های متعدد دیگری نیز ساخته است، اما جدا از قطعات مذکور که برای اجراهای رقص بر روی صحنه تنظیم شده بود، راول علاقه بسیاری به تصنیف و نگارش مجدد قطعات رقصی داشت که از آنجمله می توان به قطعات موفقی چون Menuet درسال ۱۸۹۵ و Pavane در سال ۱۸۹۹ و یا قطعه کاملتری چون Tombeau de Couperin اشاره کرد.

بولرو تجسمی است از شیفتگی راول در بازنویسی و ساخت مجدد موومانهای موسیقی شامل رقص. این قطعه یکی از آخرین قطعاتی است که او پیش از بیماری – که وی را مجبور به بازنشستگی اش شد- ساخته است. او بعد از بولرو تنها دو کنسرتوی پیانو و Don Quichotte à Dulcinée (سه قطعه موسیقی برای پیانو و صدای انسان بر اساس یک رمان اسپانیایی) را به رشته تحریر در آورد.

audio fileقسمتی از ابتدای قطعه بولرو

تاریخچه
منشاء ساخت این اثر به آیدا روبینشتاین (Ida Rubinstein)، از بالرین های مشهور آن زمان بر می گردد؛ روبینشتاین از راول درخواست نمود باله ای با حضور یک شخصیت اسپانیایی تنظیم نماید. در ابتدا قرار بود راول قطعات پیانوی برگزیده شده ای از سوئیت پیانوی Iberia اثر آلبنیز (Isaac Albéniz) را برای ارکستر تنظیم کند، اما از آنجائیکه آلبنیز امتیاز و اجازه این کار را تنها به یکی از شاگردانش – به نام Ferdinand Enrique Arbos – واگذار نموده بود، راول نتوانست برای انجام چنین کاری اجازه دریافت نماید. به هر حال راول مجبور شد در عوض چنین کاری، یک قطعه کاملا جدید بر پایه فرم موسیقیایی و رقص اسپانیایی به نام بولرو به رشته تحریر درآورد.

زمانی که این اثر در تاریخ ۲۲ نوامبر سال ۱۹۲۸ برای اولین بار در سالن اپرای پاریس با همکاری استاد رقص باله برونیسلاوا نیژینسکا (Bronislava Nijinska) و طراح صحنه روس بنویس (Benois) اجرا شد، موفقیت بسیاری را به همراه داشت.

هر چند تا کنون این باله عموما به عنوان یک قطعه ارکسترال نواخته شده و به ندرت در مقام باله بر روی صحنه رفته است، ولی کماکان مشهور باقی مانده است.

audio fileاز قسمتهای میانی قطعه بولرو

بولرو فاقد موسیقی است!
ظاهرا راول به هیچ وجه انتظار چنین موفقیت و استقبال گسترده ای از قطعه ای که به قول خودش “فاقد موسیقی” بوده، نداشته است. در اولین اجرای باله زنی از حاضرین فریاد برآورد و راول را دیوانه خطاب کرد، راول در پاسخ گفت :” چه عالی، شما این اثر را کاملا درک کرده اید.”

بولرو اولین بار در سال ۱۹۲۹ در پاریس توسط یک شرکت به نام دیوراند (Durand) منتشر شد. تنظیماتی که بر روی این قطعه انجام شده برای تک نوازی و دونوازی پیانو بوده است. راول نیز خود نسخه ای از این اثر را برای دو پیانو بازنویسی نموده که در سال ۱۹۳۰ منتشر گشته است.

موسیقی
بولرو برای یک ارکستر بزرگ متشکل از دو فلوت، پیکولو، دو انگلیش هورن، یک کلارینت Eb، دو کلارینت باس، کلارینت Bb، دو باسون، کنترباس، چهار هورن، پیکولو ترمپت D، سه ترومپت، سه ترومبون، شیپور، سه ساکسیفون، تیمپانی، دو طبل بزرگ، طبلهای کوچک، سنج، تام تام (tam-tam)، چنگ و سازهای زهی (همچون ویولن، ویولا و دوبل باس) نوشته شده است.

مدت زمان متوسط اجرای این قطعه پانزده دقیقه است، اما در برخی از اجراها تا هجده دقیقه نیز به طول انجامیده، قطعه اصلی که توسط شخص راول اجرا شد هفده دقیقه و شش ثانیه طول کشید.

audio fileقسمت انتهایی قطعه بولرو

این اثر ساختار بسیار ساده ای دارد، در کل قطعه یک ملودی و یک ملودی پشتیبان – یا countermelody – استفاده شده که بارها و بارها با تنظیمات مختلف، اما بدون تغییر کلی، تکرار شده است. قطعه در آرامش با یک ملودی در دو ماژور که توسط فلوت در یک ریتم تکراری (ostinato) که توسط درامز نواخته می شود، آغاز می گردد. (شکل زیر)



کاربرد های متفاوت
ملودی بولرو نزد بسیاری از افراد شناخته شده است و در موقعیت های متفاوتی چون موسیقی فیلم، بازی های کامپیوتری و موسیقی عامیانه کاربرد داشته است. برای مثال در فیلم مشهور “ده” از این قطعه استفاده شده است.

انیماتور صاحب نام ایتالیایی برونو بوزتو (Bruno Bozzetto) بخشی از بولرو را در فیلم Allegro non troppo که در سال ۱۹۷۷ ساخته شده، مورد استفاده قرار داده است.

گروه موسیقی راک The James Gang در سال ۱۹۷۰ در آهنگ The Bomber از آلبوم James Gang Rides Again خود بخشی از قطعه مذکور را به کار گرفته است. هرچند با اعتراض و شکایت بنیاد راول که کلیه حقوق مربوط به آثار راول را کماکان در اختیار خود دارد، این گروه مجبور شد نسخه دیگری از آلبوم فوق را با حذف بخش مربوط به بولرو مجددا منتشر نماید.

این بنیاد از فرانک زاپا (Frank Zappa نوازنده گیتار و آهنگساز) نیز به دلیل استفاده از بولرو در اجرای زنده آلبوم The Best Band You Never Heard in Your Life شکایت به عمل آورد، و زاپا به ناچار در نسخه اروپایی که از آلبومش انتشار داد، این قطعه را حذف نمود.

نمونه مشهور دیگر استفاده از بولرو توسط دین و تروویل (Torvill و Dean) زوج بالرین روی یخ است که در المپیک زمستانی سال ۱۹۸۴ با اجرای باله بر روی این موسیقی مدال طلای المپیک را تصاحب کردند؛ بطوری که تا به امروز نیز هیچ زوج بالرین دیگری در این رشته نتوانسته امتیازی بدین کاملی از هیئت داوران دریافت نماید.

2 دیدگاه

  • ناشناس
    ارسال شده در فروردین ۲۸, ۱۳۸۶ در ۹:۳۱ ب.ظ

    melodie poshtibane in asare Ravel mesle musice filme Red az Preisnere. tosie mikonam agar oono goosh nadadin goosh bedin :)

  • ناشناس
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۶, ۱۳۸۶ در ۱۲:۳۱ ق.ظ

    الاعب راول

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «ایران زمین»

سوال این است که آیا می‌توان خلاقیت را آموزش داد؟ و جواب این که حتا اگر هم نتوان، حداقل می‌شود با برانگیختن و آزاد گذاشتن، آدم‌های صاحب خلاقیت را تشویق به استفاده از آن کرد و پروراند. آنچه هشت آهنگساز نوجوان آلبوم ایران‌زمین و مدیر هوشیار «پروژه‌ی آهنگسازان جوان»، امیرمهیار تفرشی پور، به اعتبار موسیقی‌شان به صحنه‌ی امروزین موسیقی ما می‌آورند دقیقا پاسخی است که دیدیم.

آلبوم «در محاصره» با آهنگسازی منتشر شد

یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی و آهنگسازی بهزاد عبدی در قالب آلبوم صوتی تصویری «در محاصره» به خوانندگی محمد معتمدی، توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» منتشر شد. آلبوم «در محاصره» مشتمل بر یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی بهزاد عبدی که مرداد ماه سال ۱۳۹۵ به خوانندگی محمد معتمدی در تالار وحدت تهران روی صحنه رفت، در قالب یک اثر صوتی تصویری توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» وارد بازار موسیقی شد. این مجموعه همزمان با کنسرت‌های اروپایی ارکستر «خنیاگران مهر» در کشورهای فرانسه، سوئیس، کانادا و آمریکا نیز به صورت فیزیکی و دیجیتال در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.

از روزهای گذشته…

بلبل سرگشته (III)

بلبل سرگشته (III)

آثار ضبط شده ۶۰ روی صفحه که ۳۰ عدد صفحه است. نکته آنکه در این زمان استودیو های صفحه پر کنی مجهز به برق شده اند و روی صفحات گرامافون نوشته شده که با برق پر شده وضعیت صدابرداری تغییر کرده و سطح کار بالارفته است در این سری ضبط مرتضی خان نی داود است که می نوازد و برادرش موسی خان ویلن می نوازد و آثار مشترکی را با صدای قمر به ضبط می رسانند در میان آثار ضبط شده ۴ روی صفحه ۲ عدد صفحه از فلوت یعقوب خان رشتی و صدای قمر می باشد که در نوع خود جالب است به شماره کاتولگ ۳۰۰۵ – بیات زند – قطار و غم انگیز ۱ و ۲ به شماره کاتولگ ۳۰۰۵۲ می باشد هم چنین دو اثر که در چهارگاه – زابل و مخالف و منصوری با ویلن تنهای موسی خان نی داود و آواز قمر به شماره کاتولگ ۲۹ و ۳۰۰۲۸ به ضبط می رسد.
یادی از نوازنده کلیمی، یحیی زرپنجه (II)

یادی از نوازنده کلیمی، یحیی زرپنجه (II)

«روزی به کارگاه یحیی تارساز (آوانس آبکاریان) می رود و تاری را به قصد امتحان کردن برمی دارد اما استاد تارساز که همنام او بود دستش را می گیرد و می گوید: آخر چنان مضراب به سیم می زنی که پوست را پاره می کنی. اما زرپنجه هنگام نواختن با سازهای لطیف و ظریف و خوش صدا این گونه نبود، هیچگاه به ساز فشار نمی آورد بلکه قدرت و ورزیدگی خود را در سریع نوازی و به خصوص ریزهای آبشار مانندش به کار می گرفت».
دیواری به نام شورای شعر (II)

دیواری به نام شورای شعر (II)

نکته مبهم بعدی در مورد شاعران معاصری است که قداست و مرتبه ی معنوی دسته اول را ندارند ولی کتاب های اشعارشان قبلاً چاپ شده است. چاپ یک کتاب شعر بدین معناست که به طریق اولا اشعار فوق از زیر نظر و تیغِ اصلاح وزارت مجترم ارشاد گذشته است و به ناچار باید بپذیریم که اینگونه شعر ها مشکلات خاصی را که قبلاً به آن اشاره کردیم ندارند. حالا چرا باید انرژی مضاعفی را هزینه کنیم و این دوباره کاری را به جان بخریم و یک بار دیگر اشعار مذکور را ممیزی کنیم؟ و مثلاً شعری را که یک سال قبل به عنوان یک شعرِ قابل چاپ، مجوز گرفته، امسال مجوز آلبومش را رد کنیم و سال دیگر احتمالاً به چاپ دوم کتابش مجوز بدهیم.
گزارش جلسه یازدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (II)

گزارش جلسه یازدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (II)

«نشانه‌ی زبانی رابطه‌ی بین یک چیز و یک نام نیست، بلکه رابطه‌ای است بین یک مفهوم و یک الگوی صوتی. الگوی صوتی به واقع از نوع صوت نیست؛ زیرا صوت چیزی مادی (فیزیکی) است. الگوی صوتی پنداشت روانشناختی شنونده از صوت است آن گونه که از طریق حواس دریافت می‌کند. این الگوی صوتی را فقط از آن جهت می‌توان “مادی” تلقی کرد که بازنمود دریافت‌های حسی ما هستند.» (سوسور ۱۳۷۸: ۶۴)
ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت برگزار شد

ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت برگزار شد

سوم اسفند ماه ساعت ۲۰ مراسم اختتامیه ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت با معرفی برگزیدگان در رشته های مختلف در فرهنگسرای ارسباران تهران برگزار شد. این جشنواره با حمایت موسسه فرهنگی و هنری رادنواندیش و فرهنگسرای ارسباران برگزار شد.
منبری: در آواز امروز طیف نداریم

منبری: در آواز امروز طیف نداریم

گلپا همینطور، ادیب خوانساری آوازش مخصوص به خودش بود. محمودی خوانساری کاملاً مخصوص به خود آواز می خواند، بنان و شهیدی و گلچین و دیگران همینطور. هر کدام رنگی داشتند. آواز طیفی بود از رنگ های مختلف. اما امروزه مثلاً فقط آبی داریم. حالا یکی کمرنگ یکی پررنگ، یکی لاجوردی یکی آسمانی یکی آبی دریا و غیره. همه آبی اند به هرحال. قرمز و سبز نداریم. همه دنبال طیف رنگ آبی می روند. در مورد خوانندگان زن هم همینطور. پری زنگنه را داشتیم آکادمیک کار بود. در مقابل مرضیه و دلکش بودند. روح انگیز بود.
اصول نوازندگی ویولن (XI)

اصول نوازندگی ویولن (XI)

نگارنده در ادامه سلسله مقالات اصول نوازندگی ویولن؛ از میان الگوهای مختلف آرشه کشی یک راهکار مطلوب و مورد استفاده را پیشنهاد داده و اصول آن را مورد تشریح قرار می دهد. در صورت نیاز، علاقه مندان می توانند با تحقیق از چگونگی سایر روش های مختلف آرشه کشی آشنا گردند.
بهروز مبصری

بهروز مبصری

متولد ۱۳۳۶ ساوه محقق تاریخ موسیقی و نوازنده تار و سه تار
چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه سوم (II)

چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه سوم (II)

پیش از آن‌که اصطلاح اتنوموزیکولوژی توسط یاپ کونست (۱۰) طرح شود، شیوۀ کار موسیقی‌شناسانِ تطبیقی حدود پنجاه سال بود که تغییر کرده و از «تطبیقی» چیزی بیش‌تر از یک نام نمانده بود. از اوایل ۱۹۰۰ رویکردِ نگاه مقایسه‌ای و صدور تئوری‌های عمومی در مورد موسیقی ملل تا حدود زیادی کم‌رنگ شد. این امر موجب شد مطالعات روی یک حوزۀ فرهنگی خاص، به ویژه فرهنگ‌های پیش‌رفتۀ آسیایی که بررسی موسیقی آن‌ها نیازمند کار تمام عمر یک محقق بود، متمرکز و عمیق‌تر گردد و نیز این واقعیت مهم را نمایان کرد ‌که اگرچه بسیاری از عوامل متشکله موسیقیِ ملل قابلیت بررسی تطبیقی را دارد، شمار زیادی از اتفاقات موسیقایی نیز در هر فرهنگ وجود دارد که امکان مقایسۀ آن‌ها نیست.
بیژن کامکار: پدرم تحت تاثیر صبا بود

بیژن کامکار: پدرم تحت تاثیر صبا بود

ظاهرن‌ پدرم با پول تو جیبی‌هایش ساز می‌خریده و پدرش چند بار سازش را شکسته بود ولی باز پدرم ادامه می‌داده است. به هر حال در آن دوره، موسیقی را مطربی می‌دانستند و اصلاً شأن خوبی نداشته است. با تکنیک کمانچه‌ای که داشت و نُت هم می‌دانست شروع کرد به زدن قطعه‌های محلی و کُردی با ویولن تا اینکه برای یک دوره‌ی موزیک نظام از طرف ارتش به تهران می‌آید. ‌