آشنایی با “Modal Jazz”

آلبوم Kind of Blue اثر مایلز دیویس از شاخص ترین و پر احساس ترین کارهای موسیقی جز مدال محسوب می شود.
آلبوم Kind of Blue اثر مایلز دیویس از شاخص ترین و پر احساس ترین کارهای موسیقی جز مدال محسوب می شود.
اگر به موسیقی سبک بی باپ (bebop) توجه کرده باشید حتماً متوجه شدید که چگونه همراهی کنندگان سولیست از آکوردهای مختلف برای تغییرات سریع ملودی استفاده می کنند و یا برعکس چگونه سولیست برای هماهنگ با هارمونی – که به سرعت تغییر می کند – ملودی های روان بالا و پایین رونده با استفاده از نتهای کروماتیک اجرا می کند.

بسیاری از موسیقیدانان جز در دهه ۵۰ از چنین تغییرات سریع هارمونی در ساخت موسیقی خود پیروی می کردند. تغییرات آکوردها در این دوره آنقدر زیاد بود که اغلب به نوازندگان برای اجرا، جز برگه حوای توالی آکوردها (Chord Progression) داده نمی شد و کافی بود تا سولیست با توجه به بالا و پایین رفتن هارمونی ملودی ای را بداهه اجرا کند. به همین دلیل در این دوران خیلی شاهد ساخت ملودی های بدیع، زیبا و شاخص نبودیم.

در واقع اگر به قعطات موسیقی به جا مانده از این دهه توجه کنید بوضوح شاهد آن هستید که موسیقیدانان بر روی خطوط حامل بدون سر کلید شروع به نوشتن آکوردهای مختلف می کردند بدون آن که گام مشخصی را برای قطعه انتخاب کرده باشند.

اما اواخر دهه ۵۰ موسیقیدانان Jazz متوجه مشکلات خاص این روش ساخت و اجرای موسیقی شدند و به همین دلیل رویکرد خود در ساخت موسیقی را بتدریج تغییر دادند و شروع به استفاده از مدهای مختلف و مشخص گام های موسیقی در ساخت قطعات خود کردند.

این تغییر در ساخت و اجرا موسیقی پیامدهای جالبی در بر داشت به عنوان مثال در بی باپ نوازنده باس (Bass) ناچار بود همواره روی نتهای آکورد – که سریعاً هم تغییر داده میشد – اجرا داشته باشد در حالی که در مدل جدید با توجه به مد و گامی که در آن موسیقی اجرا می شد می توانست به راحتی آزادی حرکت بیشتری داشته باشد.

audio fileMiles Davis – Kind of Blue

نوازنده های پیانو و گیتار که عموماً تامین کننده هارمونی قطعات بودند نیز آزادی بیشتری پیدا کردند چرا که دیگر مجبور نبودند دقیقاً هارمونی و توالی آکوردهای پی در پی – که معلوم نبود از کدام مد کدام گام بیرون آمده اند – را مراعات کنند، دیگر آنها می توانستند برای همراهی ملودی در چهارچوب گام و هارمونی کلی آزادی عمل بیشتری داشته باشند.

همچنین سولیست نیز دیگر لازم نبود تا بدون برنامه از پیش تعیین شده حرکتهای افقی، بالا و پایین رونده – حتی شاید بی مورد – روی آکورد ها داشته باشد. او دیگر مد و گامی داشت که می توانست روی آن اندیشه کند تا ملودی زیبایی را خلق و اجرا کند. چرا که تا پیش از این ملودی او می بایست در چهارچوب تنگ آکوردهایی که با سرعت زیاد تغییر می کردند می گنجید در حالیکه در حالت مدال جز تغییر آکوردها، فرکانس بسیار پایین تری داشتند. بخصوص اینکه عموماً دو یا سه توالی آکورد ساده چند بار در قطعه ای مدال تکرار می شد.

در نهایت مهمترین نتیجه ای که این تغییر سیاست در ساخت و اجرای موسیقی برای Jazz به دنبال داشت راحتی و آزادی بیشتر برای بیان احساسات نوازندگان بود.

البته ناگفته نماند که ساخت ملودی در جز مدال بسیار دشوار تر است چرا که لازم است تا نوازنده عموماً در مدت زمان اجرای قطعه در یک مد و گام – که بندرت ممکن است تغییر هم بکند – به اجرای ملودی بپردازد و چنانچه از عهده این کار به خوبی بر نیاید با توجه به سادگی فضای هارمونی و ثبات نسبی مد و گام، نتیجه حاصله می تواند برای شنونده خسته کننده باشد.

خلاصه بحث
در موسیقی جز مدال هارمونی و توالی آکوردها به مراتب با فرکانس کمتری تغییر می کند تا سبکهایی نظیر بی باپ (bebop) یا هات جز (hot jazz) و بر خلاف دو سبک اخیر پایه و اساس جز مدال، گام و مدی است که موسیقی در آن نوشته شده است. این سبک از موسیقی جز بیشترین توانایی بیان احساسات را دارد.

20 دیدگاه

  • رضا
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۰, ۱۳۸۶ در ۷:۲۵ ب.ظ

    مرسی با این حساب بیباپ عجب آش شوله قلم کاری بوده ها نه؟

  • یک سئوال
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۱, ۱۳۸۶ در ۸:۱۴ ق.ظ

    خیلی متوجه نشدم یعنی در دهه پنجاه گام همه قطعات در دو ماژور بود؟ کمی عجیب بنظر می رسه!

  • ali
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۱, ۱۳۸۶ در ۱۲:۵۱ ب.ظ

    darbare karte morabi gari e kahne moosighi benevisid.

  • Babak
    ارسال شده در اردیبهشت ۳۱, ۱۳۸۶ در ۳:۰۴ ب.ظ

    merc

  • mohsen
    ارسال شده در دی ۱۴, ۱۳۸۶ در ۵:۵۹ ق.ظ

    خیلی مفید واقع شد. دنبال مطالب طبقه بندی شده کوردها و گامهای جاز هستم.اگه ممکنه منو راهنمایی کنید. ممنون میشم.

  • ناشناس
    ارسال شده در دی ۲۶, ۱۳۸۶ در ۷:۳۹ ب.ظ

    matlabeton kheyli naghes va zaeif bood sharmande ke ino migam

  • ...
    ارسال شده در اسفند ۱۰, ۱۳۸۶ در ۸:۵۶ ق.ظ

    cheghad ali mishod age sabkaye mokhtalefe jazzo moarefi mikardid.man ke azab mikesham az inke jazz goosh midamo nemifahmam che sabkiye.fek konam age dar morede in matlab bedid baraye kheyliya mofd bashe
    merci

  • SMG
    ارسال شده در فروردین ۱۶, ۱۳۸۷ در ۲:۴۷ ق.ظ

    سلام! لطفا در باره JAZZ SOUL هم توضیح دهید.

  • hooman
    ارسال شده در خرداد ۱۳, ۱۳۸۷ در ۷:۰۰ ق.ظ

    be nazare man ke didetoon nesbat be bebop kamlen ehsteba bood makhsoosan jaee ke goftid bebop melodihaye badio ziba nadare!fek konam nazare khodetoono be onvane matlabe amoozeshi minivisid?!!!

  • kaveh
    ارسال شده در آبان ۱۴, ۱۳۸۷ در ۶:۱۲ ب.ظ

    matlabe jadiiiiiiiiiiiiid?????????

  • arash
    ارسال شده در آذر ۲۰, ۱۳۸۷ در ۷:۵۹ ب.ظ

    چرا مطلب جدیدی برای این صفحه گذاشته نمیشه؟

  • reza
    ارسال شده در آذر ۲۷, ۱۳۸۷ در ۱۲:۴۰ ب.ظ

    ba hooman movafegam nazaretoon shakhsi (va sathi) – bebakhshid – bud!!!!!!!!

  • reza
    ارسال شده در اسفند ۹, ۱۳۸۷ در ۱۱:۲۳ ق.ظ

    دوستان، متاسفانه ظاهرا آقای رهنما مدتها است که با سایت دیگه همکاری نمی کنه و به همین جهت دیگه در سایت مطالب موسیقی جز یا راک وجود نداره. در اینجا از مسولین سایت می خواهیم که فکری هم به این بخش از موسیقی بکنن. در حال حاضر یا کلاسیک می نویسند یا ایرانی.

  • مصطفی شایان فرد
    ارسال شده در اسفند ۲۸, ۱۳۸۷ در ۱:۵۶ ق.ظ

    تشکر از تلاشتون.بهترین سایت موجود در ایران است.ولیکن مطالب کوتاه است و لطف میکنید به بازدید کنندگان اگر جامع تر و تخصصی تر بنویسید.معلومات نویسندگان سایت با شناختی که من دارم خیلی بیش از اینهاست.البته شایدم وقتتون اجازه نمیده؟!

  • ارسال شده در فروردین ۸, ۱۳۸۸ در ۹:۴۱ ب.ظ

    Ba salam va arze sale no. Rajebe maghale yekseri nokteha hast ke bayad gofte beshavad. Dar mosighi bebop, bedahe navazan ebteda achordharo spell mikardand. be in mani ke masalan achord D major 7th ro besorat melodi khoord mikardan be D Fsharp A C va be ingone ba edgham in technique and estefade az gamhaye double diminished bedahe navazi mikardand. Badaz in john coltrane yek technique jadid estefade kard ke hameye jazz musician haro giz kard bood. Ishon alave bar spelling chord omad achordharo gostaresh dad va az upper structure estefade kard, be in mani ke agar agord D major 7th tavasote piano ejra mishod, melodihaye ishon az 9th, 11th and 13th haman achord sakhte mishod. in mozo ke kheili ham khoob seda midad hamaro gij karde bood. Pas music bebop kamelan ham random nabood va kheili ghaedehayi dare ke nabayad faramoosh beshe. dar negahe aval momkene benazar berese ke hich game moshakhasi nadare vali agar khob analyze beshe, mibinim ke az tasalsle acordhaye 2 and 5 tashkil mishavad. By the way, I Love Kind of Blue, very ambiguous and mysterious.

  • ناشناس
    ارسال شده در بهمن ۲۷, ۱۳۸۸ در ۱۱:۵۷ ق.ظ

    khoob bood merci, raje be sabkaye mokhtalef jazz matlab bedid lotfan

  • oosta eder
    ارسال شده در خرداد ۱۲, ۱۳۸۹ در ۸:۰۸ ب.ظ

    bebop oontori ke man mishnaasamesh ye forme azad tari nesbat be shaakhehaye digeye jazz hast va darvaaghe aazaadie bishtari ro be navazande mide va hamchenin ritm az manie kelasike khodesh kharej mishe va kesho ghos peyda mikone ye chizi mesle daramad ya avaz too musike sonnatie khodemoon va in ke dar bebop drums naghshe eskelete ahang ro nadare balke khodesh ye saaze mostaghel va melodik_ritmik mahsoob mishe sor ate ejra taghriban hamishe kheyli balast va zibaayi shenasi dar in sabk az noe harmoonike motadavel nist balke entezaayi va tajassomie va ta hodoody elmi hast va lezzatesh dar tajzie va tahlile oone va har kasi yejoori oono edrak va daryaft mikone darvaafge ye sabke moamma goone ya pazel vare hast

  • ناشناس
    ارسال شده در مرداد ۲۳, ۱۳۸۹ در ۶:۱۶ ق.ظ

    MOqayese Kardane Bebop Ba modal Kare Kheyli Eshtebahie.Man KHodam Serfan Modale Miles Davis Ro Be Onvane Ye Music Nemipasndam.ama MOdal Ye Tarze Fekre Jadido BE Donyaye Jazz vared Kard Ke Tasiresh Rooye Dorehaye Bad Az Khodesh Qeyre Qabele Enkare.Dar Teori MOdal KHasiyathaye Kheyli Jalebi Vojood Dare Ke Ye Systeme Fekrie Jadido Be Navazande Mide.Inke Zehnesh betoone Barnamehaye Toolani tari Piyade Kone.Chizi Ke Qabl Az Oon Vojood Nadasht.Shayad Beshe Mohemtarin Khasiyataye Modal Ro 2 Bakhsh Doonest.Harmony va Sakhtar.Dar MOrede Harmony Va Scale, MOdal Hamoonjoor Ke Az Esmesh maloome Rooye Mode Ha Sakhte Mishe.Yani bar khalafe harmonye diatonic. ke too bebop azash estefade mikonan,yani mamoolan darajeye yekom ro bonyad mizarano roo darajate mokhtalefesh harekat mikonan.mese siklaye 3-6-2-5-1 Ke In Amr TOo Music Modal Jai Nadare.Khasiyate Dovome Modal Ineke Darke Sakhtara Toolani Tar Mishe.Yani Bar Khalafe Qabl Shoma Too modal Nemitoonin Kheyli Rahat Sare Har MIzano MOtevajeh Beshin.Basis Ya Drumer Dige Sare har mizan Takid Nemikonan.Yani Darke Baste Bandihaye 2 va4 Mizane Taqir MIkone.Har 8 MIzan Ye basteye Fekrie Motemayez Mishe Bar khalafe Chizi ke Bebop Bood yani Shoma Mitoonin Too bebop Kamelan Motevajeh Shin ke Tamame Band Aval 1 Mizan fek mikonan Bad 2 MIzan Bad in Do Mizano Ba Domizane Dige Kenare Ham mizaran Ke Mishe 4 Mizan Va In Mishe Ye Nim Jomle Ke In 2 Az In Nim jomleha Ye Jomleye 8 MIzane Misaze.Miles Davis In Tarze Fekre Jadido Too Salaye 58-59 Arze Mikone.Ama Ta oon Zaman Faqat ye ideye Jaleb Boode Ke Karaish Bishtar az Qabl Naboode ta Inke Too Salaye bad In Tarze Fekr Pokhte Misheo Albumi Mese A LOVE SUPREME Khalq Mishe.age tooneste Bashin Free Jazz Ya Avantgarde Goosh bedin Karaio MEse Ascension Ya om MOtevajeh Mishin Ke Modal Khedmate Bozorgi Be Donyaye Jazz Kard.

  • Hooman
    ارسال شده در مرداد ۲۳, ۱۳۸۹ در ۶:۴۴ ق.ظ

    Modal bakhshi Bood Az Takamole Harekaate So-Oodi Too jazz.A LOVE SUPREME Goosh Konin Ta BEfahmin.Zemnan Jazzo Bedoone CANNABIS Hich Vaqt Goosh Naidin chon Hichi Nemifahmin:D

  • ارسال شده در دی ۲۹, ۱۳۸۹ در ۹:۳۹ ب.ظ

    salam va khaste nabashid!mishe lotfan az zendege va asare (hans erich apostel)ham chizi benevisid!ya hadaghal inke ejrahasho khosusan guitar ro az koja mishe gir avord?chera in apostelo hishki tavil nemigire?hata utube ham!!!

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

اعجاز پاگانینی (II)

این باورکردنی‌ترین اتّهامی بود که می‌توانستند به او بزنند، زیرا تا آن زمان هیچ «انسان»ی آنگونه ویولن ننواخته بود! چنین شایعه‌ای در آن عصر کم از ترور فیزیکی نداشت و نیکولو را مجبور به ترک سرزمین مادری و مهاجرت به وین می‌کند. در آنجا با شوبرت آشنا می‌شود و مورد حمایت او قرار می‌گیرد و پس از چندی آوازه‌اش ابتدا پاریس و لندن و پس از چندی تقریباً تمامی شهرهای مهم اروپا را تسخیر می‌کند.

سهیلی: تهیه کننده باید به کارشناس مراجعه کند

نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با محسن سهیلی، تهیه‌کننده موسیقی و سرمایه گذار کنسرت «بگو کجایی» که قرار است ۹ شهریور ماه سال جاری در برج میلاد به روی صحنه برود؛ این گفتگو در برنامه نیستان در شبکه فرهنگ انجام شده است.

از روزهای گذشته…

ارکستر کوبه ای «آوای نایریکا» در ارسباران به روی صحنه می رود

ارکستر کوبه ای «آوای نایریکا» در ارسباران به روی صحنه می رود

ارکستر کوبه ای «آوای نایریکا» به رهبری مینو رضایی روز پنجشنبه بیست و دوم تیرماه ۹۶ در فرهنگسرای ارسباران قطعاتی از ایشان را اجرا خواهد نمود‌. این ارکستر متشکل از ۴۰ بانوی نوازنده می باشد که در بهمن ماه ۱۳۸۷ توسط مینو رضایی تاسیس و در سال ۱۳۸۹ به ثبت رسیده است.
یک ترانه زیبای جز

یک ترانه زیبای جز

یکی از زیبا ترین ملودیهای jazz که می توان از آن نام برد قطعه ای است بنام Summertime از جورج گرشوین (George Gershwin).
موسیقی مناسب تماشاگر را میخکوب میکند (I)

موسیقی مناسب تماشاگر را میخکوب میکند (I)

تلویزیون در اصل رسانه ای متکی به تصویر است، اما نباید تاثیر صدا و به خصوص موسیقی را در آن از یاد ببریم. جوئل بکرمن (Joel Beckerman)، کسی است که کار خود را بر مبنای تحقیق و دریافت تاثیر موسیقی بر احساسات و اینکه چگونه این موسیقی میتواند تماشاگران تلویزیون را به دام بیاندازد، بنا کرده است.
گزارش جلسه سوم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گزارش جلسه سوم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

«اگر محور اصلی این شعر را ترس بگیریم و لحظه‌ای به خاطر بیاوریم که در تاریکی ظلمات قدم‌زنان در معبر یک باغ حرکت می‌کنیم و درک و استنباط ما از محیط اطرافمان فقط و فقط به واسطه‌ی حس شنیداری برقرار می‌باشد و این به همراه خود توهمات و تصویرهایی از آنچه دور ماست در ذهنمان می‌سازد که می‌تواند اضطرابی در خود نهفته داشته باشد. اینجا ترمولوی کمانچه را می‌شنویم که بسیار آرام نواخته می‌شود و در لایه‌های دیگر کمانچه طراحی سوال و جواب‌هایی را به عهده می‌گیرد که در نهایت فیگور استیناتویی را به آهستگی طرح می‌کند. همان ضرباهنگ رو به تندی و کندی با ضربه‌ی آرشه روی سیم‌های کمانچه […]» (ص ۲۳)
در باب متافیزیک موسیقی (IX)

در باب متافیزیک موسیقی (IX)

یک رشته آکورد کنسونانت، همچون کرختی ناشی از برآورده شدن امیال، ملال آور و خسته کننده و پوچ می شود. از این رو گرچه دیسونانس ها ناراحت کننده اند و تاثیری تقریبا دردناک دارند، با این حالب باید به کار روند، اما تنها برای آنکه دوباره و با آمادگی مناسب در کنسونانس ها حل شوند. در حقیقت، در سرتاسر موسیقی تنها دو آکورد اصلی وجود دارد، یعنی آکورد دیسونانت هفتم و تریاد هارمونیک و تمامی آکوردهای موجود را می توان به این دو آکورد برگرداند.
تمدید زمان ثبت نام  جایزه آهنگسازی «سیمف ۱۳۹۶»

تمدید زمان ثبت نام جایزه آهنگسازی «سیمف ۱۳۹۶»

مهلت ثبت نام در فراخوان آهنگسازى «سیمف ۱۳۹۶» تا پایان ساعت ۲۴ یکشنبه ١ مرداد تمدید شد. روابط عمومی اولین دوره مسابقه آهنگسازی سیمف امروز اعلام کرد که کمیته برگزاری این جایزه، مهلت ثبت نام در آن را تا پایان ساعت ۲۴ یکشنبه ۱ مرداد تمدید کرده است.
گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

به عنوان مثال بخش‌هایی از یک نوشته که نویسنده‌ای به نام «پیام» با عنوان «سشواری بر زلف پریشان موسیقی» در وبلاگ «حلاج‌وشان» منتشر کرده خوانده شد:
چوب، عاملی ارزشمند برای ساخت سازها (II)

چوب، عاملی ارزشمند برای ساخت سازها (II)

در این میان هنرمندان، صنعتگران و سایر اقشار متقاضی این ماده اولیه، دچار مشکلات عدیده ای هستند.به طور مثال هنرمندان و سازندگان ادوات موسیقی که مشخصا در گروه تولید کنندگان سازهای چوبی هستند، نابسامانی واتلاف این ماده مورد نیاز را بیشتر لمس کرده و متاسفانه در بعضی از مواقع راهی به جز استفاده از همین کیفیت نا مطلوب برایشان فراهم نمی شود،البته تعجب آور است که گاهی همین چوب نامناسب نیز یافت نمی شود.
موسیقی سمفونیک ایرانی (قسمت اول)

موسیقی سمفونیک ایرانی (قسمت اول)

به جرأت می توان ادعا نمود که در بستر شرایط تاریخی و اجتماعی ویژه ی ایران، مسأله ی تعامل فرهنگ ها به سبب معضل فرهنگ پذیری جوامع زیر سلطه، به گونه ای به رابطه ای یک سویه بدل گشت و در این میان موسیقی غرب تأثیر بسیار قوی تر و پاینده تری را بر موسیقی ایرانی داشته است.
موسیقی در دوران ساسانیان

موسیقی در دوران ساسانیان

دوره حکومت ساسانیان بالغ بر چهارصد سال بطول انجامید و این عصر را در میان اعصار تاریخ ایران پیش از اسلام، درخشانترین دوره موسیقی نام نهاده اند. در این دوره قدرت متمرکز به جای قدرتهای پراکنده در ایران حاکمیت یافت و با تمرکز قدرت و جذب تدریجی ارباب هنر به دربار، زمینه رشد، پیشرفت و پرورش هنرمندان، بویژه موسیقیدانان فراهم آمد.