آشنایی با “Modal Jazz”

آلبوم Kind of Blue اثر مایلز دیویس از شاخص ترین و پر احساس ترین کارهای موسیقی جز مدال محسوب می شود.
آلبوم Kind of Blue اثر مایلز دیویس از شاخص ترین و پر احساس ترین کارهای موسیقی جز مدال محسوب می شود.
اگر به موسیقی سبک بی باپ (bebop) توجه کرده باشید حتماً متوجه شدید که چگونه همراهی کنندگان سولیست از آکوردهای مختلف برای تغییرات سریع ملودی استفاده می کنند و یا برعکس چگونه سولیست برای هماهنگ با هارمونی – که به سرعت تغییر می کند – ملودی های روان بالا و پایین رونده با استفاده از نتهای کروماتیک اجرا می کند.

بسیاری از موسیقیدانان جز در دهه ۵۰ از چنین تغییرات سریع هارمونی در ساخت موسیقی خود پیروی می کردند. تغییرات آکوردها در این دوره آنقدر زیاد بود که اغلب به نوازندگان برای اجرا، جز برگه حوای توالی آکوردها (Chord Progression) داده نمی شد و کافی بود تا سولیست با توجه به بالا و پایین رفتن هارمونی ملودی ای را بداهه اجرا کند. به همین دلیل در این دوران خیلی شاهد ساخت ملودی های بدیع، زیبا و شاخص نبودیم.

در واقع اگر به قطعات موسیقی به جا مانده از این دهه توجه کنید بوضوح شاهد آن هستید که موسیقیدانان بر روی خطوط حامل بدون سر کلید شروع به نوشتن آکوردهای مختلف می کردند بدون آن که گام مشخصی را برای قطعه انتخاب کرده باشند.

اما اواخر دهه ۵۰ موسیقیدانان Jazz متوجه مشکلات خاص این روش ساخت و اجرای موسیقی شدند و به همین دلیل رویکرد خود در ساخت موسیقی را بتدریج تغییر دادند و شروع به استفاده از مدهای مختلف و مشخص گام های موسیقی در ساخت قطعات خود کردند.

این تغییر در ساخت و اجرا موسیقی پیامدهای جالبی در بر داشت به عنوان مثال در بی باپ نوازنده باس (Bass) ناچار بود همواره روی نتهای آکورد – که سریعاً هم تغییر داده می شد – اجرا داشته باشد در حالی که در مدل جدید با توجه به مد و گامی که در آن موسیقی اجرا می شد می توانست به راحتی آزادی حرکت بیشتری داشته باشد.

audio fileMiles Davis – Kind of Blue

نوازنده های پیانو و گیتار که عموماً تامین کننده هارمونی قطعات بودند نیز آزادی بیشتری پیدا کردند چرا که دیگر مجبور نبودند دقیقاً هارمونی و توالی آکوردهای پی در پی – که معلوم نبود از کدام مد کدام گام بیرون آمده اند – را مراعات کنند، دیگر آنها می توانستند برای همراهی ملودی در چهارچوب گام و هارمونی کلی آزادی عمل بیشتری داشته باشند.

همچنین سولیست نیز دیگر لازم نبود تا بدون برنامه از پیش تعیین شده حرکتهای افقی، بالا و پایین رونده – حتی شاید بی مورد – روی آکورد ها داشته باشد. او دیگر مد و گامی داشت که می توانست روی آن اندیشه کند تا ملودی زیبایی را خلق و اجرا کند. چرا که تا پیش از این ملودی او می بایست در چهارچوب تنگ آکوردهایی که با سرعت زیاد تغییر می کردند می گنجید در حالیکه در حالت مدال جز تغییر آکوردها، فرکانس بسیار پایین تری داشتند. بخصوص اینکه عموماً دو یا سه توالی آکورد ساده چند بار در قطعه ای مدال تکرار می شد.

در نهایت مهمترین نتیجه ای که این تغییر سیاست در ساخت و اجرای موسیقی برای Jazz به دنبال داشت راحتی و آزادی بیشتر برای بیان احساسات نوازندگان بود.

البته ناگفته نماند که ساخت ملودی در جز مدال بسیار دشوار تر است چرا که لازم است تا نوازنده عموماً در مدت زمان اجرای قطعه در یک مد و گام – که بندرت ممکن است تغییر هم بکند – به اجرای ملودی بپردازد و چنانچه از عهده این کار به خوبی بر نیاید با توجه به سادگی فضای هارمونی و ثبات نسبی مد و گام، نتیجه حاصله می تواند برای شنونده خسته کننده باشد.

خلاصه بحث
در موسیقی جز مدال هارمونی و توالی آکوردها به مراتب با فرکانس کمتری تغییر می کند تا سبکهایی نظیر بی باپ (bebop) یا هات جز (hot jazz) و بر خلاف دو سبک اخیر پایه و اساس جز مدال، گام و مدی است که موسیقی در آن نوشته شده است. این سبک از موسیقی جز بیشترین توانایی بیان احساسات را دارد.

20 دیدگاه

  • رضا
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۰, ۱۳۸۶ در ۷:۲۵ ب.ظ

    مرسی با این حساب بیباپ عجب آش شوله قلم کاری بوده ها نه؟

  • یک سئوال
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۱, ۱۳۸۶ در ۸:۱۴ ق.ظ

    خیلی متوجه نشدم یعنی در دهه پنجاه گام همه قطعات در دو ماژور بود؟ کمی عجیب بنظر می رسه!

  • ali
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۱, ۱۳۸۶ در ۱۲:۵۱ ب.ظ

    darbare karte morabi gari e kahne moosighi benevisid.

  • Babak
    ارسال شده در اردیبهشت ۳۱, ۱۳۸۶ در ۳:۰۴ ب.ظ

    merc

  • mohsen
    ارسال شده در دی ۱۴, ۱۳۸۶ در ۵:۵۹ ق.ظ

    خیلی مفید واقع شد. دنبال مطالب طبقه بندی شده کوردها و گامهای جاز هستم.اگه ممکنه منو راهنمایی کنید. ممنون میشم.

  • ناشناس
    ارسال شده در دی ۲۶, ۱۳۸۶ در ۷:۳۹ ب.ظ

    matlabeton kheyli naghes va zaeif bood sharmande ke ino migam

  • ...
    ارسال شده در اسفند ۱۰, ۱۳۸۶ در ۸:۵۶ ق.ظ

    cheghad ali mishod age sabkaye mokhtalefe jazzo moarefi mikardid.man ke azab mikesham az inke jazz goosh midamo nemifahmam che sabkiye.fek konam age dar morede in matlab bedid baraye kheyliya mofd bashe
    merci

  • SMG
    ارسال شده در فروردین ۱۶, ۱۳۸۷ در ۲:۴۷ ق.ظ

    سلام! لطفا در باره JAZZ SOUL هم توضیح دهید.

  • hooman
    ارسال شده در خرداد ۱۳, ۱۳۸۷ در ۷:۰۰ ق.ظ

    be nazare man ke didetoon nesbat be bebop kamlen ehsteba bood makhsoosan jaee ke goftid bebop melodihaye badio ziba nadare!fek konam nazare khodetoono be onvane matlabe amoozeshi minivisid?!!!

  • kaveh
    ارسال شده در آبان ۱۴, ۱۳۸۷ در ۶:۱۲ ب.ظ

    matlabe jadiiiiiiiiiiiiid?????????

  • arash
    ارسال شده در آذر ۲۰, ۱۳۸۷ در ۷:۵۹ ب.ظ

    چرا مطلب جدیدی برای این صفحه گذاشته نمیشه؟

  • reza
    ارسال شده در آذر ۲۷, ۱۳۸۷ در ۱۲:۴۰ ب.ظ

    ba hooman movafegam nazaretoon shakhsi (va sathi) – bebakhshid – bud!!!!!!!!

  • reza
    ارسال شده در اسفند ۹, ۱۳۸۷ در ۱۱:۲۳ ق.ظ

    دوستان، متاسفانه ظاهرا آقای رهنما مدتها است که با سایت دیگه همکاری نمی کنه و به همین جهت دیگه در سایت مطالب موسیقی جز یا راک وجود نداره. در اینجا از مسولین سایت می خواهیم که فکری هم به این بخش از موسیقی بکنن. در حال حاضر یا کلاسیک می نویسند یا ایرانی.

  • مصطفی شایان فرد
    ارسال شده در اسفند ۲۸, ۱۳۸۷ در ۱:۵۶ ق.ظ

    تشکر از تلاشتون.بهترین سایت موجود در ایران است.ولیکن مطالب کوتاه است و لطف میکنید به بازدید کنندگان اگر جامع تر و تخصصی تر بنویسید.معلومات نویسندگان سایت با شناختی که من دارم خیلی بیش از اینهاست.البته شایدم وقتتون اجازه نمیده؟!

  • ارسال شده در فروردین ۸, ۱۳۸۸ در ۹:۴۱ ب.ظ

    Ba salam va arze sale no. Rajebe maghale yekseri nokteha hast ke bayad gofte beshavad. Dar mosighi bebop, bedahe navazan ebteda achordharo spell mikardand. be in mani ke masalan achord D major 7th ro besorat melodi khoord mikardan be D Fsharp A C va be ingone ba edgham in technique and estefade az gamhaye double diminished bedahe navazi mikardand. Badaz in john coltrane yek technique jadid estefade kard ke hameye jazz musician haro giz kard bood. Ishon alave bar spelling chord omad achordharo gostaresh dad va az upper structure estefade kard, be in mani ke agar agord D major 7th tavasote piano ejra mishod, melodihaye ishon az 9th, 11th and 13th haman achord sakhte mishod. in mozo ke kheili ham khoob seda midad hamaro gij karde bood. Pas music bebop kamelan ham random nabood va kheili ghaedehayi dare ke nabayad faramoosh beshe. dar negahe aval momkene benazar berese ke hich game moshakhasi nadare vali agar khob analyze beshe, mibinim ke az tasalsle acordhaye 2 and 5 tashkil mishavad. By the way, I Love Kind of Blue, very ambiguous and mysterious.

  • ناشناس
    ارسال شده در بهمن ۲۷, ۱۳۸۸ در ۱۱:۵۷ ق.ظ

    khoob bood merci, raje be sabkaye mokhtalef jazz matlab bedid lotfan

  • oosta eder
    ارسال شده در خرداد ۱۲, ۱۳۸۹ در ۸:۰۸ ب.ظ

    bebop oontori ke man mishnaasamesh ye forme azad tari nesbat be shaakhehaye digeye jazz hast va darvaaghe aazaadie bishtari ro be navazande mide va hamchenin ritm az manie kelasike khodesh kharej mishe va kesho ghos peyda mikone ye chizi mesle daramad ya avaz too musike sonnatie khodemoon va in ke dar bebop drums naghshe eskelete ahang ro nadare balke khodesh ye saaze mostaghel va melodik_ritmik mahsoob mishe sor ate ejra taghriban hamishe kheyli balast va zibaayi shenasi dar in sabk az noe harmoonike motadavel nist balke entezaayi va tajassomie va ta hodoody elmi hast va lezzatesh dar tajzie va tahlile oone va har kasi yejoori oono edrak va daryaft mikone darvaafge ye sabke moamma goone ya pazel vare hast

  • ناشناس
    ارسال شده در مرداد ۲۳, ۱۳۸۹ در ۶:۱۶ ق.ظ

    MOqayese Kardane Bebop Ba modal Kare Kheyli Eshtebahie.Man KHodam Serfan Modale Miles Davis Ro Be Onvane Ye Music Nemipasndam.ama MOdal Ye Tarze Fekre Jadido BE Donyaye Jazz vared Kard Ke Tasiresh Rooye Dorehaye Bad Az Khodesh Qeyre Qabele Enkare.Dar Teori MOdal KHasiyathaye Kheyli Jalebi Vojood Dare Ke Ye Systeme Fekrie Jadido Be Navazande Mide.Inke Zehnesh betoone Barnamehaye Toolani tari Piyade Kone.Chizi Ke Qabl Az Oon Vojood Nadasht.Shayad Beshe Mohemtarin Khasiyataye Modal Ro 2 Bakhsh Doonest.Harmony va Sakhtar.Dar MOrede Harmony Va Scale, MOdal Hamoonjoor Ke Az Esmesh maloome Rooye Mode Ha Sakhte Mishe.Yani bar khalafe harmonye diatonic. ke too bebop azash estefade mikonan,yani mamoolan darajeye yekom ro bonyad mizarano roo darajate mokhtalefesh harekat mikonan.mese siklaye 3-6-2-5-1 Ke In Amr TOo Music Modal Jai Nadare.Khasiyate Dovome Modal Ineke Darke Sakhtara Toolani Tar Mishe.Yani Bar Khalafe Qabl Shoma Too modal Nemitoonin Kheyli Rahat Sare Har MIzano MOtevajeh Beshin.Basis Ya Drumer Dige Sare har mizan Takid Nemikonan.Yani Darke Baste Bandihaye 2 va4 Mizane Taqir MIkone.Har 8 MIzan Ye basteye Fekrie Motemayez Mishe Bar khalafe Chizi ke Bebop Bood yani Shoma Mitoonin Too bebop Kamelan Motevajeh Shin ke Tamame Band Aval 1 Mizan fek mikonan Bad 2 MIzan Bad in Do Mizano Ba Domizane Dige Kenare Ham mizaran Ke Mishe 4 Mizan Va In Mishe Ye Nim Jomle Ke In 2 Az In Nim jomleha Ye Jomleye 8 MIzane Misaze.Miles Davis In Tarze Fekre Jadido Too Salaye 58-59 Arze Mikone.Ama Ta oon Zaman Faqat ye ideye Jaleb Boode Ke Karaish Bishtar az Qabl Naboode ta Inke Too Salaye bad In Tarze Fekr Pokhte Misheo Albumi Mese A LOVE SUPREME Khalq Mishe.age tooneste Bashin Free Jazz Ya Avantgarde Goosh bedin Karaio MEse Ascension Ya om MOtevajeh Mishin Ke Modal Khedmate Bozorgi Be Donyaye Jazz Kard.

  • Hooman
    ارسال شده در مرداد ۲۳, ۱۳۸۹ در ۶:۴۴ ق.ظ

    Modal bakhshi Bood Az Takamole Harekaate So-Oodi Too jazz.A LOVE SUPREME Goosh Konin Ta BEfahmin.Zemnan Jazzo Bedoone CANNABIS Hich Vaqt Goosh Naidin chon Hichi Nemifahmin:D

  • ارسال شده در دی ۲۹, ۱۳۸۹ در ۹:۳۹ ب.ظ

    salam va khaste nabashid!mishe lotfan az zendege va asare (hans erich apostel)ham chizi benevisid!ya hadaghal inke ejrahasho khosusan guitar ro az koja mishe gir avord?chera in apostelo hishki tavil nemigire?hata utube ham!!!

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

بیابیانگرد: تقلید باعث بوجود آمدن آسیب های جسمی و هنری می شود

چون متدهای مدونی برای آموزش تکنیک آوازی نداشته ایم و فقط از طریق گوش هست که جوانان به شنیدن صدایی که استایل نادرست و تکنیک ناقص هستند عادت می کنند و آنها را الگو خودشان می کنند و این جریان باعث می شود، تکنیک و استایل افت کند و متاسفانه تقلید تا آنجاست که علاوه بر تقلید جنس صدا، از فیگور ظاهری هم و نوع آرایش مو خوانندگان دیگر هم تقلید می کنند!

گزارش از نقد آلبوم عطاریه (II)

پورقناد در پایان گفت: به نظر من آلبوم عطاریه به جز در قطعه «سرچشمه» به صورت خودخواسته سعی کرده پا را فراتر از فرم های شناخته شده نگذارد. در این اثر قطعات «سرچشمه» و دو تصنیف در آواز بیات ترک که از قدرت ملودیک قابل قبولی برخوردار است، بهترین آثار این آلبوم محسوب می شوند. وی همچنین با انتقاد از اجرای بعضی از بخش های متر آزاد این اثر به صورت بداهه گفت: بخشی از آواز های این آلبوم خوشبختانه به صورت طراحی شده ارائه شده بود که کیفیت قابل قبولی داشت ولی ظاهرا در بخش هایی از آلبوم بداهه نوازی انجام شده که بهتر است امروز از این کار اجتناب شود چراکه به خاطر تکرار مکررات، دچار کلیشه و اشباع شده ایم.

از روزهای گذشته…

ژان میشل ژار و کنسرتهای نمایشی

ژان میشل ژار و کنسرتهای نمایشی

در سال ۷۸ دومین آلبوم ژار یعنی Equinoxe آماده شد و در ۳۵ کشور با استقبال فوق العاده روبرو شد. ژار در این سال با بازیگر بریتانیایی، شارلوت رامپلینگ (Charlotte Rampling) ازدواج کرد و با استفاده از موسیقی “Equinoxe” در فیلمی با بازی او و ساخته پیتر فلیشمان (Peter Fleischman) به نام بیماری هامبورگ (The Illness Of Hamburg) موافقت کرد.
کنسرتو ویولن بتهوون

کنسرتو ویولن بتهوون

ضربات کوتاه تیمپانی آغازگر موسیقی ایست که گرچه در زمان حیات مصنف خود بیش از یک بار اجرا نشد و تا سالها بعد از آفرینشش فراموش گشت، امروزه جزو زیباترین شاهکارهای ویولن به شمار می آید.
پنجمین جشنواره سایت ها و وبلاگ های موسیقی برگزار شد

پنجمین جشنواره سایت ها و وبلاگ های موسیقی برگزار شد

پنجمین جشنواره سایت ها و وبلاگ های موسیقی ایران، دیشب ۲۳ اردیبهشت در تالار هنر فرهنگسرای ارسباران با حمایت موسسه رادنواندیش و فرهنگسرای ارسباران برگزار شد. در ابتدای این برنامه، مجری این جشنواره زهرا تقی ملا، پس از خیر مقدم و معزفی جشنواره، از میهمان و حامی معنوی این جشنواره، دکتر محمد سریر درخواست کرد به ایراد سخنرانی بپردازد.
“رازهای” استرادیواری (XIV)

“رازهای” استرادیواری (XIV)

به غیر از قالب ساخته شده از چوب درخت بید برای نخستین ویولای کنترالتو ساخت استرادیواری در سال ۱۶۷۲ و نیز قالب مورد استفاده برای ویلن ۴/۱ به نام Aiglon که از چوب سپیدار ساخته شده بود، تمام قالبهای ویلن، کنترآلتو و ویولای تنور از چوب گردو درست شدند. (ضخامت قالب ویولا کنترآلتو ۱۷ میلی متر و ضخامت قالب ویلن Aiglon 13 تا ۱۵ میلی متر می باشد).
گزارش مراسم رونمایی کتاب «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی» (IV)

گزارش مراسم رونمایی کتاب «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی» (IV)

در مرحلۀ هشتم، جمع‌بندی کلی از تصنیف کرده‌ام و نظر شخصی داده‌ام که آیا این تصنیف به لحاظ پیوند شعر و موسیقی موفق بوده است؟ آیا تنوع در شعر و ملودی در آن وجود دارد؟ آیا تحریرها در هجاهای مناسبی قرار گرفته‌اند؟ و به‌طور کلی، به اینکه از نظر نگارنده تصنیف موفق بوده یا خیر صحبت کرده‌ام و در مرحلۀ آخر، تمام اجراهایی که تاکنون از تصنیف اجرا شده با مشخصات کامل درج شده است.
سه مرحله آموزش موسیقی ایرانی (I)

سه مرحله آموزش موسیقی ایرانی (I)

چندین سال است که دکتر حسین عمومی نوازنده نی و پژوهشگر موسیقی ایرانی، در برنامه ای کوتاه مدت به تدریس روشی می پردازد که بوسیله آن، گوشه های مدال ردیف به هنرجویان غربی و ایرانی آموخته می شود؛ این شیوه آموزش را او «پیش ردیف» نامیده است. دکتر حسین عمومی برای سهولت درک هنرجو در فهم ردیف، ابتدا گوشه های مدال ردیف را به عنوان «گوشه های باز» معرفی می کند و آموختن این گوشه ها را برای دانشجویان موسیقی ایرانی الزامی می شمارد، سپس به دیگر گوشه های ثبت شده می پردازد که آموزش آنها برای هنرجویان ضروری نیست و تنها به جهت آشنایی بیشتر با موسیقی ایرانی تدریس می شود؛ این گوشه ها با عنوان «گوشه های بسته» تدریس می شود.
شماره‌ی ششم مهرگانی منتشر شد

شماره‌ی ششم مهرگانی منتشر شد

ششمین شماره دوفصلنامه پژوهشی مهرگانی ویژه بهار و تابستان ۱۳۹۲ منتشر شد و در وبسایت این نشریه قابل دسترسی است.
چرا تنظیم مجدد؟

چرا تنظیم مجدد؟

۲۵ بهمن ماه گروه موسیقی ژوله به سرپرستی نیما گوران در تالار پژوهشکده فرهنگ و هنر به روی صحنه رفت. آثاری که در این کنسرت به اجرا رسید از ساخته های دو تن از آهنگسازان برجسته موسیقی کلاسیک ایرانی، زنده یاد فرامرز پایور و مهرداد دلنوازی بود.
موسیقی منبع الهام نابغه بزرگ  فیزیک

موسیقی منبع الهام نابغه بزرگ فیزیک

در سال ۲۰۰۵ مقارن با صدمین سالگرد قانون E=mc2، نشست ها و کنسرت های بسیاری در این زمینه برگزار شد و مقالات بسیاری در ارتباط با آلبرت انیشتین ارائه گردید. همچنین در ژانویه سال ۲۰۰۶ مراسم مشابهی به منظور بزرگداشت ولفگانگ آمادئوس موتزارت، یکی دیگر از نوابغ جهان، برگزار شد.
رابرت وایز کارگردان فیلم “آوای موسیقی” درگذشت

رابرت وایز کارگردان فیلم “آوای موسیقی” درگذشت

رابرت وایز (Robert Wise)، کارگردان بزرگ آثار بزرگ سینمایی و برنده ۴ جایزه اسکار در طی ۶۵ سال فعالیت درخشان خود بود. آثار او طیف وسیعی را از تدوین “همشهری کین” ساخته اورسن ولز Orson Welles تا کارگردانی فیلم جاودانی “آوای موسیقی” –که ما آنرا با نام اشکها و لبخندها دیده ایم- و اولین فیلم از سری “پیشتازان فضا” Star Trek در بر میگیرد.