مخالف خوانی (I)

علینقی وزیری
علینقی وزیری
در گفتگو با محمد حسینی باغسنگانی یادی از کتاب در حال انتشار او با نام «چراغداران فکر و فرهنگ ایران» کردیم؛ نویسنده این کتاب بخشی از آن را که مربوط به کلنل وزیری است در اختیار سایت قرار داده که علاقمندان با مطالعه آن، آشنایی نسبی با نوع نوشتار این مجموعه پیدا کنند. بخشی از مجموعه «چراغداران فکر و فرهنگ ایران» را می خوانیم:

درست بعد از انتشار آگهی افتتاح “مدرسهٔ عالی موسیقی”، در سال ۱۳۰۲ دشمنان و مخالفان کلنل علینقی خان وزیری سر از تخم بیرون می آورند.

– آنها که از منابر قم و نجف فتوی می دهند که موسیقی حرام است و نوازندگانی چون درویش خان را وا می دارند تا سازش را زیر عبا حمل و نقل کند تا بنان الدوله که معلم موسیقی به خانه می آورد تا فرزندان مجبور نباشند در کوچه و بازار ساز حمل کنند تا روح الله خالقی که از ترس پدرش جرات ندارد بگوید به موسیقی علاقه دارد.

– آنها که موسیو “آلفرد ژان باتیست لومر” رئیس کل موزیک نظامی ایران را پدر موسیقی ایرانی می دانند و جز هارمونی مورد نظر او به نظریه جدیدی نیاز ندارند. مارش میلیترهای قدرتمند و بانفوذ. سرتیپ غلامرضا مین‌باشیان سالار معزز، شاگرد مخلص ریمسکی کورساکوف و خاندان و شاگردانش.

– فارغ التحصیلان دارالفنونی که به کشورهایی چون آلمان و فرانسه، بلژیک و اتریش، بورسیه شده بودند و حالا کم کم دارند به تهران بر می گردند و در اروپا به جای تفکر به سرزمین و فرهنگ خودشان چیزهایی آموخته اند که با ذات فرهنگ ایرانی همخوان نیست. نوازندگانی با سازهایی عجیب و غریب برای ایران این سالها. شوپنیست های تازه نفسی چون ستوان یکم غلامحسین مین باشیان و مریدانش. کنسرواتوار اندیشان موفقی چون پرویز پهلوی محمود، چشم در چشم کلنل و شاگردانش و حتی عبدالحسین نوشین و صادق هدایت و نیمایوشیج، کارمندان مجله ای که غلامحسین مین باشیان آنها را سخت کنترل می کند.

– آنها که دلسوزانه و سخت، سر در سنتهای اصیل ایران آن سالها دارند و اوایل کار سخت کوشانه در برابر کلنل می ایستند. عارف قزوینی و تشکیلات قدرتمند وحید دستگردی نیز بر این آتش باد می رسانند.

– و نیز مخالفان آینده کلنل، در سراسر دنیا، در زمان انتشار این آگهی یا در حالت جنینی هستند، یا تازه متولد می شوند و یا در آینده ای نزدیک متولد خواهند شد. محققان و مستشرقانی که سالها بعد، از آمریکا، فرانسه و انگلستان به ایران می آیند و اندک اندک به هیمنه زهرآلود و خطرناک قدرت روزافزون کلنل پی می برند. به بلوچستان می روند و نوازندگی ساز قیچک را یاد می گیرند و در ایران بزرگداشت صفی‌الدین ارموی و عبدالقادر مراغی برگزار می کنند.

گاه کند و گاه تند، تمام این حلقه ها، بی برو و برگرد، چشم دیدن کلنل علینقی خان وزیری را ندارند. اما کلنل مرد وادادن نیست. ذاتاً نظامی است. خوب بلد است قیمت افراد تصمیم گیرنده را برآورد و پرداخت کند. از شخص نخست وزیر، رضا شاه میرپنج گرفته تا سردار معظم خراسانی، عبدالحسین تیمورتاش دربار رضا شاه کبیر. هم دربار او را تایید می کند و هم مردم کم کم، به آرزوهای بزرگ وزیری پی می برند.

نیت های قلبی وزیری، با انتشار این آگهی در تهران آن سالها آتشی می افروزد که استعدادهای شگفت اما خاموش گوشه ها و پستوها را چون مورچگانی خیس که بوی قند به مشامشان خورده به خیابان نادری و کوچه آقا قاسم شیروانی می کشاند، جایی که طبق روایت روح الله خالقی، “علینقی خان، در اتاقی، پشت میز نشسته است و شخصاً، نام داوطلبان را ثبت می کند؛ بعد دو تومان می گیرد و کتابی را به هنرجو می دهد. دستور تار، تصنیف کلنل علینقی خان وزیری، دیپلمه مدرسه عالی موزیک در پاریس، چاپخانه کاویانی برلن.”

یک دیدگاه

  • ابوالفضل
    ارسال شده در اسفند ۹, ۱۳۹۴ در ۴:۵۵ ب.ظ

    زبیابود منتظر ادامه این مقاله ی پربار ومحققانه هستیم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

مروری بر آلبوم «سالنامه»

سالنامه در میان آثار فیاض، بیش از همه در مسیرِ «در گذر» است. علاوه بر مشابهت در فرایند آهنگسازی و نوعِ کنار هم نشاندنِ و برخورد با مواد و مصالح موسیقی، حضور صریحِ برخی نقش‌­مایه­‌های «در گذر»، مدگردی­‌های متنوع، استفاده از نوازندگانِ گروه در مقامِ خواننده و ساختار کلی مجموعه، این همانندی را پررنگ­‌تر می­‌کند.

از روزهای گذشته…

کتابی در اقتصاد موسیقی (VII)

کتابی در اقتصاد موسیقی (VII)

محیط موسیقایی ایران متأثر از فرهنگ و سیاست، شرایط ویژه‌ای دارد که حرکت به سمت رشد و توسعه در این شرایط خاص می‌بایست با در نظر گرفتن مقتضیات آن صورت گیرد. کتاب حاضر نیز بویژه در فصل آخر، با محور قرار دادن عنصر فرهنگ، ضمن بازگویی نظریه های مرتبط با این موضوع، به درستی به این مسأله اذعان دارد که الگوبرداری کشورهای درحال توسعه از کشورهای توسعه یافته‌ای که فرهنگی متفاوت دارند، نهایتاً کشور الگوپذیر را با چالش هایی مواجه خواهد کرد. همچنین از موانع موجود بر سر راه توسعه فرهنگی در ایران، خصوصاً در مورد هنر و موسیقی، به مواردی همچون حضور و نقش دولت در عرصه فرهنگ و وجود نظام ارزیابی دولتی بر تولیدات موسیقی و نیز وجود این تفکر در جامعه که اقتصاد و هنر را جدا از هم می داند و ورود یکی در عرصه دیگری را ضد ارزش می پندارد، اشاره شده است. (۹)
بهروزی نیا: استیل نوازندگی اعراب با نوازندگی ما تفاوت دارد

بهروزی نیا: استیل نوازندگی اعراب با نوازندگی ما تفاوت دارد

این مشکل به شیوه ی گرفتن مضراب بر می‌گردد، در دنیا شیوه های مختلفی را برای گرفتن مضراب عود به کار می‌برند و چون در ایران عود هم استفاده می‌شود نا خودآگاه از گرفتن مضراب دیگر کشور ها هم تاثیر گرفته ایم. اتفاقا هنرجویانی که در همین کلاس های آموزشی من شرکت می‌کنند، همه نوازندگان خوبی هستند ولی غریب به اتفاق با مشکل گرفتن مضراب و حتی گرفتن ساز، دست و پنجه نرم می‌کنند. اگر یک نوازنده یک شیوه اشتباه را بیاموزد بعد ها به سختی می‌تواند این اشتباه را کنار بگذارد و شیوه ی جدید را جای گزین آن کند.
تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (II)

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (II)

سال ۲۲۴ میلادی، پس از انحطاط سلسله های هخامنشی و اشکانی سلسله نوین ساسانیان تاسیس شد که حدود ۴۰۰ سال دولتداری کرد. اولین پادشاه ساسانی اردشیر بابکان بود و پس از او بهرام گور به پادشاهی رسید. پس از بهرام، شاپور و پس از او خسرو انوشیروان و خسروپرویز به پادشاهی رسیدند.
نقدی بر نقد کتاب «پیوند شعر و موسیقی» (III)

نقدی بر نقد کتاب «پیوند شعر و موسیقی» (III)

نمونه های زیادی از انواع فرهنگ های موسیقایی بدوی در جهان وجود دارد که در آنها، نوازنده و آهنگساز و حتی شاعر و خواننده یکنفر است؛ در موسیقی قرون وسطای اروپا هم این پدیده زیاد دیده می شود. ارتباط دادن این مسئله با تفکرات عرفانی و فلسفی ایرانیان، نوعی فلسفه بافی است که متاسفانه در نوشته های نوازندگان مرکز حفظ و اشاعه موسیقی بسیار دیده می شود (۱) ضمن اینکه همین فلسفه بافی هم بدون توجه به مشکلاتی که در اسناد تاریخی اش دارد، دچار مشکلات منطقی است؛ همانقدر که یک اثر بداهه نوازی تحت تاثیر نواخته گذشتگان اش است (۲)، یک قطعه کلاسیک هم در موسیقی غربی، تحت تاثیر تکنیک های هارمونی، کنترپوان، فرم و… گذشتگان اش است.
ریچارد دانیل پور، آهنگساز یهودی ایرانی تبار

ریچارد دانیل پور، آهنگساز یهودی ایرانی تبار

ریچارد دانیل پور (Richard Danielpour) آهنگساز آمریکایی دارنده جایزه گرمی، آهنگسازی برجسته در تمام دوران است؛ شخصی که می داند چطور به روشی ساده و مستقیم ارتباطی عمیق برقرار کند. صدای موسیقی آمریکایی متمایز وی، مالکیت حرکاتی رومانتیک و بزرگ را دارا می باشد و به طور درخشانی با ریتمی بیانگر و کوبنده برای ارکستر تنظیم شده است. آثارش موسیقیدانان مشهور را جذب نموده و به عنوان استادی فداکار تاثیری قابل توجه بر روی نسل جوان تر گذارده است.
ظرایف ویولن (I)

ظرایف ویولن (I)

گاهی سال ها با ویولنی مشغول به تمرین و نواختن هستیم، اما از توجه به نکات حیاتی مرتبط با حفظ سلامتی بدن و جلوگیری از بروز بیماری و نیز نگهداری سالم ساز و همچنین عواملی که باعث کمک به صحیح تر نواختن ساز می گردد و باید بدان ها توجه داشته باشیم، غافل هستیم که معمولا این غفلت به دلیل عدم اطلاع و آگاهی ماست.
ریچارد اشتراوس (IV)

ریچارد اشتراوس (IV)

ریچارد اشترائوس ضبطهای فراوانی را از آثارش انجام داده، همانند اجرای موسیقی از آهنگساز آلمانی – اتریشی هارولد شوئنبرگ (Harold C. Schonberg). با آنکه اشترائوس رهبر بسیار توانایی بود اما دقت فراوانی را برای ضبطهایش به خرج نمی داد. در سال ۱۹۲۹ اپراهای تیل النسپیشل و دون خوان را به همراه ارکستر اپرای برلین اجرا کرد که به عنوان یکی از بهترین آثار اولیه ضبط از نوع الکتریکی شناخته شده، اگرچه اصل آن بر روی دیسکت ۷۸ rpm ضبط شده بود، صدای عالی نیز داشت و برای آن دوره و نوازندگان و اجرا کنندگان بسیار فوق العاده و هیجان انگیز بود، (علی رغم اشتباه فاحش یکی از سولیستها در اجرای بسیار معروفی ازتیل النسپیشل!)
پاسخ دوم به نقد حافظ ناظری و شهرام ناظری

پاسخ دوم به نقد حافظ ناظری و شهرام ناظری

ماهها از آخرین پاسخ آقای امین موسوی به جوابیه میگذرد و در این مدت اتفاقات مختلفی باعث شد، انتشار این مطلب به تاخیر بی افتد، از چیستی این اتفاقات اکثرا بی اطلاع نیستیم ولی قسمتی هم از این تاخیر به خاطر جمع آوری فایل های لازم برای این مطلب بود، نوشته های مطلب حاضر تقریبا یک هفته پس از جوابیه حاضر شده بود… امیدوارم این سؤال و جوابها بتواند نقشی هرچند کوچک در اعتلای فرهنگ موسیقی ایران زمین داشته باشد.
جواب آواز (II)

جواب آواز (II)

نکته حائز اهمیت دیگر این است که در هنگام اجرای آواز، ساز میبایستی به نحوی همراهی نماید که جملات آوازی معنا، مفهوم و ملودی مورد نظر خواننده را ازدست ندهد. به عبارت دیگر خواننده هنگام اجرا از لحاظ ملودیک و حتی از لحاظ هماهنگی و پیوندی که ملودی آواز میبایست با شعر داشته باشد، هدفی را دنبال میکند که چنانچه نوازنده در این هنگام جملات نامربوط و نابهنگام را اجرا نماید اولا به این هماهنگی مورد نظر خواننده لطمه وارد شده و ثانیا عموما در این مواقع خوانندگان تمرکز خود را از دست میدهند و اجرای این جملات ناهماهنگ، حس نامطلوبی هم در خواننده و هم درشنوندگان اثرایجاد مینماید.
فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (I)

فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (I)

فیلیپ جاروسکی (Philippe Jaroussky)، خواننده کنتر تنور فرانسوی، در بیست و یک سالگی و در نخستین اجرای حرفه ای خود در سال ۱۹۹۹ در جشنواره تابستانی فرانسه اثری از اسکارلاتی (Scarlatti) را اجرا کرد. او در زمانبندی کار حرفه ای خود خوش شانس بوده است. زیرا در چند دهه گذشته، به بخش بزرگی از رپرتوار باروک (اپراها و موسیقی مقدس آهنگسازانی چون مونته وردی، پورسل، گلوک و بزرگان دیگری که کمتر شناخته شده هستند) جان تازه ای بخشیده شده است. این توجه دوباره به رپرتوار باروک باعث شد که یکی از تکان دهنده ترین صداها یعنی کنتر تنور نیز جان تازه ای بیابد. کنتر تنور صدای مرد بالغی است که به اندازه صدای پسربچه های خواننده گروه کر قدرتمند است.