مخالف خوانی (I)

علینقی وزیری
علینقی وزیری
در گفتگو با محمد حسینی باغسنگانی یادی از کتاب در حال انتشار او با نام «چراغداران فکر و فرهنگ ایران» کردیم؛ نویسنده این کتاب بخشی از آن را که مربوط به کلنل وزیری است در اختیار سایت قرار داده که علاقمندان با مطالعه آن، آشنایی نسبی با نوع نوشتار این مجموعه پیدا کنند. بخشی از مجموعه «چراغداران فکر و فرهنگ ایران» را می خوانیم:

درست بعد از انتشار آگهی افتتاح “مدرسهٔ عالی موسیقی”، در سال ۱۳۰۲ دشمنان و مخالفان کلنل علینقی خان وزیری سر از تخم بیرون می آورند.

– آنها که از منابر قم و نجف فتوی می دهند که موسیقی حرام است و نوازندگانی چون درویش خان را وا می دارند تا سازش را زیر عبا حمل و نقل کند تا بنان الدوله که معلم موسیقی به خانه می آورد تا فرزندان مجبور نباشند در کوچه و بازار ساز حمل کنند تا روح الله خالقی که از ترس پدرش جرات ندارد بگوید به موسیقی علاقه دارد.

– آنها که موسیو “آلفرد ژان باتیست لومر” رئیس کل موزیک نظامی ایران را پدر موسیقی ایرانی می دانند و جز هارمونی مورد نظر او به نظریه جدیدی نیاز ندارند. مارش میلیترهای قدرتمند و بانفوذ. سرتیپ غلامرضا مین‌باشیان سالار معزز، شاگرد مخلص ریمسکی کورساکوف و خاندان و شاگردانش.

– فارغ التحصیلان دارالفنونی که به کشورهایی چون آلمان و فرانسه، بلژیک و اتریش، بورسیه شده بودند و حالا کم کم دارند به تهران بر می گردند و در اروپا به جای تفکر به سرزمین و فرهنگ خودشان چیزهایی آموخته اند که با ذات فرهنگ ایرانی همخوان نیست. نوازندگانی با سازهایی عجیب و غریب برای ایران این سالها. شوپنیست های تازه نفسی چون ستوان یکم غلامحسین مین باشیان و مریدانش. کنسرواتوار اندیشان موفقی چون پرویز پهلوی محمود، چشم در چشم کلنل و شاگردانش و حتی عبدالحسین نوشین و صادق هدایت و نیمایوشیج، کارمندان مجله ای که غلامحسین مین باشیان آنها را سخت کنترل می کند.

– آنها که دلسوزانه و سخت، سر در سنتهای اصیل ایران آن سالها دارند و اوایل کار سخت کوشانه در برابر کلنل می ایستند. عارف قزوینی و تشکیلات قدرتمند وحید دستگردی نیز بر این آتش باد می رسانند.

– و نیز مخالفان آینده کلنل، در سراسر دنیا، در زمان انتشار این آگهی یا در حالت جنینی هستند، یا تازه متولد می شوند و یا در آینده ای نزدیک متولد خواهند شد. محققان و مستشرقانی که سالها بعد، از آمریکا، فرانسه و انگلستان به ایران می آیند و اندک اندک به هیمنه زهرآلود و خطرناک قدرت روزافزون کلنل پی می برند. به بلوچستان می روند و نوازندگی ساز قیچک را یاد می گیرند و در ایران بزرگداشت صفی‌الدین ارموی و عبدالقادر مراغی برگزار می کنند.

گاه کند و گاه تند، تمام این حلقه ها، بی برو و برگرد، چشم دیدن کلنل علینقی خان وزیری را ندارند. اما کلنل مرد وادادن نیست. ذاتاً نظامی است. خوب بلد است قیمت افراد تصمیم گیرنده را برآورد و پرداخت کند. از شخص نخست وزیر، رضا شاه میرپنج گرفته تا سردار معظم خراسانی، عبدالحسین تیمورتاش دربار رضا شاه کبیر. هم دربار او را تایید می کند و هم مردم کم کم، به آرزوهای بزرگ وزیری پی می برند.

نیت های قلبی وزیری، با انتشار این آگهی در تهران آن سالها آتشی می افروزد که استعدادهای شگفت اما خاموش گوشه ها و پستوها را چون مورچگانی خیس که بوی قند به مشامشان خورده به خیابان نادری و کوچه آقا قاسم شیروانی می کشاند، جایی که طبق روایت روح الله خالقی، “علینقی خان، در اتاقی، پشت میز نشسته است و شخصاً، نام داوطلبان را ثبت می کند؛ بعد دو تومان می گیرد و کتابی را به هنرجو می دهد. دستور تار، تصنیف کلنل علینقی خان وزیری، دیپلمه مدرسه عالی موزیک در پاریس، چاپخانه کاویانی برلن.”

یک دیدگاه

  • ابوالفضل
    ارسال شده در اسفند ۹, ۱۳۹۴ در ۴:۵۵ ب.ظ

    زبیابود منتظر ادامه این مقاله ی پربار ومحققانه هستیم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «بوم خیال»

اگر اجرای موسیقی آوازیِ مو به مو مبتنی بر بلوک‌بندی و جمله‌بندی و ساختار خرد و کلان ردیف‌ها را یک سرِ طیف، و موسیقی آوازیِ آهنگسازی‌شده را، که شاید از ماحضر موسیقی کلاسیک ایرانی تنها اشل‌هایِ صوتیِ مدها را در خود داشته باشد و تمام دیگر عناصرش (از الگوهای ملودیک و ریتمیک گرفته تا نحوه و روند تغییر مدها، فرم و غیره) از چشمه‌ی خلاقیتِ سازنده/نوازنده‌اش جوشیده، سرِ دیگرِ طیفِ آن سنتی بدانیم که در قرن اخیر بداهه‌نوازی نام گرفته است، پنج تکه تکنوازیِ مجملِ صائب کاکاوند در «بوم خیال» را باید جایی نزدیک به پایانه‌ی نخستِ طیف در نظر گرفت.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XV)

در واقع، هم او است که شایع کرد «دستگاه ماهور» همان «گام ماژور» غربی است. در دستور تار اولین تعریف از موسیقی ایرانی در مورد آواز ماهور است:

از روزهای گذشته…

Live 8 و همکاری راجر واترز با پینک فلوید پس از ۲۴ سال

Live 8 و همکاری راجر واترز با پینک فلوید پس از ۲۴ سال

باب گلدوف، موسیقیدان راک فعال در عرصه سیاسی و اجتماعی، پس از گذشت بیست سال از کنسرت جهانی و بسیار موفق Live Aid در سال ۱۹۸۵، که برای کمک به آفریقای دچار قحطی، به اجرا در آورده بود…
نکات مهمی که یک نوازنده باید رعایت نماید (I)

نکات مهمی که یک نوازنده باید رعایت نماید (I)

قبل از تمرین سازتان سعی کنید تا دستهایتان را گرم کنید. به هیچ عنوان در هنگام شروع تمرین قطعه ای سخت و یا تکنیکال را اجرا ننمایید در بسیاری از موارد عدم توجه به این نکته باعث میشود تا فشار زیادی بر عضلات شما وارد شود و حتی کشیدگی هایی در عضله ایجاد نماید؛ یکی از روش های بسیار خوب اجرای گام و آرپژ با سرعت بسیار پایین میباشد و سپس اجرای قطعه ای ساده برای شروع تمرین.
تور اروپایی کر فلوت تهران منتشر می شود

تور اروپایی کر فلوت تهران منتشر می شود

کر فلوت تهران (TCF) به سرپرستی فیروزه نوائی و رهبری سعید تقدسی مجموعه کنسرت هایی را در شهرهای زوریخ، فلدکیرش، گراتس و وین در روزهای ۲۳ تا ۲۸ مارچ به روی صحنه بردند و همچنین قرار است سی دی این کنسرت به زودی به انتشار برسد. فیروزه نوایی سرپرست کر فلوت تهران درباره این برنامه می گوید: فراهم کردن مقدمات برگزاری تور اروپاییِ کر فلوت تهران شش ماه طول کشید و ما در ماه مارچ وارد اروپا شدیم و ۱۲ روز در اروپا بودیم و در شهرهای زوریخ، فیلدکیرش، گراتس و وین به روی صحنه رفتیم. گرفتن ویزا و دعوت نامه ها هر کدام مشکلات زیادی داشت ولی به نتیجه رسید و اعضای کر در ۲۹ اسفند به اروپا آمدند و عید را اینجا جشن گرفتیم و تمرینات را شروع کردیم. در این کنسرت ها پیام تقدسی و کیان سلطانی با ویولنسل و نینا کلینار با ساکسوفن همگی یک کنسرتو از ویوالدی را در هر کنسرت اجرا کردند. در شب آخر نیز رضا ناژفر به عنوان سولیست کر فلوت را همراهی کرد. در یکی از شب ها نصیر حیدریان راستی رهبر ایران و استاد دانشگاه گراتس اتریش به صورت افتخاری بخشی از کنسرت را رهبری کرد.
جشن موسیقی‌نویسی در فضای مجازی

جشن موسیقی‌نویسی در فضای مجازی

اینترنت و فضای مجازی چنان در زندگی انسان امروزی رسوخ کرده که شاید به سختی بتوان حتا در تخیل به جهانی بدون این بستر ارتباطی اندیشید. موسیقی و نوشتن درباره‌ی آن هم از چنین بستر ارتباطی نوینی بی‌بهره نمانده است. اکنون حضور موسیقی‌دوستان و موسیقی‌نویسان چنان در فضای اینترنتی گسترده و پر شمار است که به خوبی می‌توان حجم بزرگی از مطالب تولید یا نقل شده در باره‌ی موسیقی را در این حوزه جستجو کرد.
در نکوهش خواننده سالاری

در نکوهش خواننده سالاری

دیرگاهیست دوستان اهل قلم، هر از گاهی از آنچه به بحث علمی شدن موسیقی ایرانی در همه عرصه ها بوده، یاد می کنند و هر از چند گاهی از گوشه و کنار چنین میرسد که بعضا عزیزانی با این مقوله ها سر سازگاری ندارند و آن را آب در هاون کوفتن می انگارند.
مقدمه ای بر فیزیک فاصله ها

مقدمه ای بر فیزیک فاصله ها

Consonance یا هماهنگی صداها (خوشصدایی) در موسیقی احساس راحتی، زیبایی و آرامشی است که شنونده پس از شنیدن یک فاصله موسیقی به او دست می دهد. در مقابل آن Dissonance به معنی ناموزونی صدا، احساس تشنج یا ناخشنودی است که شنونده با شنیدن یک فاصله موسیقی در خود احساس میکند.
حضور موسیقی سمفونیک ایرانی در انقلاب ۱۹۷۹ (قسمت اول)

حضور موسیقی سمفونیک ایرانی در انقلاب ۱۹۷۹ (قسمت اول)

پس از وقوع انقلاب ۱۹۷۹در ایران، در پی مهاجرت شمار قابل توجهی از نوازندگان چیره دست ارکستر سمفونیک و نیز تعطیلی و تعلیق فعالیت های هنرستان موسیقی در کشاکش جریان های سیاسی روز، سازمان ارکستر سمفونیک نیز به یکباره با فروپاشی بی سابقه ای مواجه شد.
نقش گم شده‌ی ویراستار (III)

نقش گم شده‌ی ویراستار (III)

در بقیه‌ی قسمت‌های کتاب نیز همین بی‌دقتی‌ها به چشم می‌خورد. نام‌های خاص (به ویژه نام آثار آهنگسازان) با چنان برگردان‌های غریبی جانشین شده که حتا خواننده‌ی آشنا به موسیقی نیز باید مدتی تامل کند تا بتواند بفهمد منظور کدام اثر شناخته‌ شده‌ی آهنگساز است. در ترجمه‌ی متون تخصصی گاهی دیده شده که مترجمی بنا به دلایلی که معمولا به آن اشاره می‌کند، اصطلاحات و اسامی آن حوزه‌ی کاری را با معادل‌هایی جز آن‌چه تا پیش از آن مرسوم بوده جایگزین کرده است.
تحول در موسیقی ایرانی از قاجار تا کنون (II)

تحول در موسیقی ایرانی از قاجار تا کنون (II)

کمانچه این ساز که یکی از قدیمی ترین سازهای ایرانی محسوب می شود و اولین نشانه های وجود آن مربوط به سال ۹۵۰ میلادی است، دارای سه سیم ابریشمی بوده که از پایان دوره قاجار به تقلید از ویولون، چهار سیمه شده است. جنس سیم های کمانچه نیز مانند ویولون شده است ولی اکثرا نیم پرده پایین تر از کوک کنسرتی (لا ۴۰۰۹) کوک می شود.
رامپال، اسطوره فرانسوی فلوت (I)

رامپال، اسطوره فرانسوی فلوت (I)

ژان پیر رامپال در Marseille متولد شد، او فرزند آندره (Andree née Roggero) و فلوتیست موفق فرانسوی جوزف رامپال بود. ژان-پیر رامپال اولین نماینده عصر مدرن بود که فلوت سلو را در اتحادیه کنسرت بین الملل تثبیت کرد و موجب تحسین و تشویق بسیار زیاد مخاطبان شد، بطوریکه کنسرت های او با برنامه های خواننده های مشهور، پیانیستها و ویولونیستها برابری می کرد.