موسیقی دان چند وجهی

امانوئل مليك اصلانيان
امانوئل مليك اصلانيان
نوشته ای که پیش رو دارید به مناسبت درگذشت زنده یاد ملیک اصلانیان نوشته شده است که به سالگرد درگذشت او نزدیک می شویم:
آتش این بار به قله زد و من بیش از آنچه که فکر کنید شرمنده و خجلت زده ام و اعتراف می کنم که بی اندازه به او نیازمند بوده ام و پاسخ مناسبی به محبت های او نداد ه ام. بگذارید از این رسم کلیشه وار وغم زده و سیاه پوش رها شوم و این را بگویم که امانوئل ملیک اصلانیان در مقام یک انسان، متفکر و موسیقی دان در انزوا از پیش ما رفته است. انسانی در ساحت یک قصه نانوشته و مخفی و موازی با یک سلسله مراتب درونی تاریخ. تاریخی که او برای ما در آثارش بجا گذاشته است به وسیله تاریخ های رسمی بیان نشده است.

گرایش های فلسفی او متصل به فلسفه تحلیلی و فلاسفه ای چون برتراند راسل، ژان پل سارتر و ویتکنشتاین بوده است و از سوی دیگر وابستگی هایشان به عرفان و نزدیکی به مولانا، ذن و متافیزیک حضور نشان می دهد که او انسانی چند وجهی و یک علیت تاریخی بوده است.

او همگام با یک قصه مادرسالار گام برمی دارد و در مقابل آن ذهنیت پدرسالارانه و تاریخ مذکر در تعارض با تاریخ تک خطی تمام روح عصر خودش را درونی می کند. عنصر وجود برای او وابسته به درک دیگری بوده است. اما حالا دیگر نوشتن تاریخ و خیال او غیرممکن است. اما می دانم که بین سکون مطلق و حرکت؛ بین ایستایی و پویایی، بحران می شکند و انسان های بزرگ در آن دخالت دارند.

غیبت امانوئل ملیک اصلانیان بحران موسیقی را به نهایت می رساند و همیشه در بحران است که انقلاب به وقوع می پیوندد. همیشه در تاریخ دنیا یک عده مسکوت گذاشته شده اند و یک عده هستند که سلسله مراتب تاریخ درونی را کشف می کنند من فکر می کنم کشف این تاریخ نه به وسیله وزیری و نه به وسیله صبا بلکه از طریق آقای اصلانیان کشف شده است، این را قبلاً نیز بارها گفته ام. مهم نیست که اصلانیان شاگرد پاول هیندمیت بوده است. مهم نیست که ریاست چه مکان هایی را به عهده داشته است و مهم نیست که چه مدارک و القاب و عناوینی داشته است.

مهم این است که او قبل از هرچیز آدم بوده است به معنای انسان این انسان شریف در سال ۱۳۳۱ شمسی در مهمترین دوران آزادی بیان ایران به وطن بازمی گردد و شروع به فعالیت می کند و در این ناموزونی تاریخ که همیشه متعلق به دنیای سوم بوده است. افسانه آفرینش را بوجود می آورد. باور کنید اگر از اسناد تاریخ واقعی استفاده کنیم عالیترین نمونه ای که در مقابل ناموزونی تاریخی، اشرافیت، نژادپرستی و… قرار می گیرد اصلانیان است.

در عرفانی که اصلانیان به آن اعتقاد داشت صورت مسأله این چنین است که هیچ اصلی قابل انتقال به دیگری نیست. بنابر این در این مراحل عرفا به سکوت قانع می شوند زیرا احساس در این موقعیت آنقدر شخصی است که نمی تواند در زمره علم قرار گیرد. لذا با این تئوری اصلانیان نمی تواند هیچ شاگردی داشته باشد.

امانوئل ملیک اصلانیان انسان ترین، با شرف ترین، مدرن ترین و مهم ترین موسیقی دان عصرماست. دلم برایش تنگ شده است. من دلداده اویم. بدرود، استاد عزیز.

همشهری

4 دیدگاه

  • ارسال شده در مرداد ۸, ۱۳۸۷ در ۶:۱۵ ق.ظ

    از مطلبتون متشکرم اما فکر می کنم یه کم مبهم می نویسید. نوشته شما نیاز به توضیح بیشتری دارد

  • حسام
    ارسال شده در مرداد ۱۰, ۱۳۸۷ در ۲:۲۶ ق.ظ

    چرا هر وقت آقای سلطانی مطلب میزنند عده ای پیدا میشن که از درک مطالب ایشون عاجزند.واقعا متاسفم.بازم ممنون آقای سلطانی.استاد اصلانیان تکرار نشدنیست

  • علیرضا
    ارسال شده در بهمن ۶, ۱۳۹۲ در ۳:۲۵ ب.ظ

    چرا هیج اجرایی از ایشان موجود نیست،چطور ممکنه ؟اگر اینقدر نوازنده برجسته ای بوده پس چرا هیچ سابقه قابل تاملی ندارند؟شاید در مورد ایشان هم مانند دیگران کمی بزگنمایی شده باشد

  • ناشناس
    ارسال شده در خرداد ۱۶, ۱۳۹۳ در ۲:۰۱ ب.ظ

    بازهم شعار و خودنمایی و بت کردن و مرده پرستی زمانی که زنده بود و تو خانه اش نشسته بود و کسی به سراغش نمی آمد کجا بودید چرا ازش تجلیل نکردین چرا در موردش چیزی ننوشتین و نگفتین خیلی وقته این اینجور نوشته ها بی ارزش و نخ نما شدن همین الان هم براش بزرگداشت بگیرن و آثاری ازش اجراء کنید اگر واقعا و عملا به این استاد گرامی و راهش اعتقاد دارید حرف زدن ساده است

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (II)

بیرون‌رفتن مردم از خانه و برگرفتن و دورافکندن کلوخ در آخرین روز ماه شعبان به احتمال فراوان به نشانه ترک عیش و عشرت و باده‌نوشی در ماه مبارک روزه‌گیران و دورکردن دیو گناه باده‌نوشی از خود بوده است و این آیینی بازمانده از دوره پیش از اسلام بوده که با دگرگونی نظم و روال زندگی عادی مردم در تغییر ماه همراه بوده است (۲) و یا جشن «هالووین» در فرهنگ غربی. «هالووین» یک جشن مسیحیت غربی و بیشتر سنتی می‌باشد که مراسم آن سه شبانه‌روز ادامه دارد و در شب «۳۱ اکتبر» (نهم آبان) برگزار می‌شود. بسیاری از افراد و مخصوصا کودکان و نوجوانان در این شب با چهره‌های نقاشی شده، لباس‌های عجیب یا لباس‌های شخصیت‌های معروف، چهره و ظاهری که آن به‌نظرشان ترسناک باشد خود را آماده جشن می‌کنند و برای جمع‌آوری نبات و آجیل به در خانه دیگران می‌روند. این جشن را مهاجران «ایرلندی» و «اسکاتلندی» در سده نوزدهم با خود به قاره آمریکا آوردند. (۳)

مروری بر مجموعه‌ی «رنگ‌های قدیمی»

«رنگ‌های قدیمی» شامل ۶۵رنگ (از سال۱۲۸۴ تا ۱۳۱۶ از ضبط‌هایی که در دسترس گردآورنده بوده) و یک متنِ شش‌صفحه‌ای­‌ست‌ که بدون آن و با پالایش صوتی بهتر، می‌توانست محصولی دست­‌کم خنثی به‌دست دهد. متن، نتیجه‌گیری‌های نامستدلی دارد. چند نمونه:

از روزهای گذشته…

جواهری: بعد از چاووش کاربرد بمتار عوض شد

جواهری: بعد از چاووش کاربرد بمتار عوض شد

بعد از کارهای استاد پایور با ارکسترفرهنگ و هنر، کارهای دیگر بصورت متفرقه انجام می شد و کارها مدون و منسجمی نبود، مثلا” یک تک کار بود که مثلا” آقای محمد حیدری اجرا می کرد یک تک کار دیگر بود که ساخته می شد خانم اطرایی اجرا می کرد یک کنسرتینو بود که مثلا آقای مجید وفادار ساختند و خانم ارفع اطرائی اجرا کردند.
رویکردی فلسفی به موسیقی (II)

رویکردی فلسفی به موسیقی (II)

در بیشتر بخش های این نوشتار، توجه خود را بر موسیقی «ناب» یا موسیقی «مطلق» معطوف می نماییم؛ آن موسیقی سازی که هیچ یک از عناصر غیر موسیقایی (شعر، کلام، حرکت، تصویر) را به همراه خود ندارد. بسیاری از فلسفه پژوهان که ذکر فعالیت هایشان در ادامه بحث ما خواهد رفت، تمرکز اصلی خود را بر این شاخه موسیقی قرار داده و برای این منظور نیز غالباً سه دلیل محوری را ارائه می نمایند:
جان فیلیپ سوزا «شاه مارش» (II)

جان فیلیپ سوزا «شاه مارش» (II)

ارکستر نیروی دریایی، نخستین تجربه سوسا در رهبری یک ارکستر نظامی بود. نحوه برخورد سوسا با موضوعات موسیقی با پیشینیانش متفاوت بود. او بسیار از پارتیتورهای موجود در کتابخانه را با موسیقی سمفونیک جایگزین نمود و آرایش سازی ارکستر را مطابق با نیازهای خود تغییر داد. جلسات تمرین مخصوصا خیلی سخت گیرانه تر از پیش شدند و سوسا از موزیسین هایش بهترین ارکستر نظامی آمریکا را ساخت. ارکستر نیروی دریایی توانست مخاطبان خاص خود را جذب کند و شهرتش به سرعت فراگیر شد.
برای مسابقه گیتار کشوری

برای مسابقه گیتار کشوری

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که در جریان اعلان یک مسابقه هنری قرار بگیرید و از خودتان بپرسید که شرکت در این نوع برنامه ها چقدر مفید است و چه ضرری دارد؟ اولین نکته منفی شاید برای همه ما این باشد که اگر برنده نشویم دیگران چه فکری می کنند و اگر قرار است اول نشویم بهتر است دورش را خط بکشیم.
«شیوه‌ی نوازندگی» در موسیقی ما چه معنایی دارد؟ (I)

«شیوه‌ی نوازندگی» در موسیقی ما چه معنایی دارد؟ (I)

اگر در موسیقی کلاسیک غربی کار می‌کنیم دادن جواب همه‌فهم به این سوال نسبتا ساده است. یعنی روشی که هر نوازنده آثار را می‌نوازد. بخشی به رابطه‌ی فیزیکی‌ای که یک نوازنده با سازش دارد مربوط است، یعنی مسائلی مثل روش دست گرفتن ساز یا پشت ساز نشستن، نحوه‌ی انگشت گذاشتن، انتقال نیرو به ساز (تقریبا اِکول) و … بخشی هم به مسایل صوتی، مثل صدایی که از ساز درمی‌آورد، دامنه‌ی شدت و ضعف‌هایی که می‌تواند به هر نت یا پاساژ بدهد، شیوش‌های مختلفی که می‌تواند هنگام نواختن هر نغمه یا تکنیک ایجاد کند و بخشی هم به مسایل تکنیکی مثل دامنه‌ی ویبراتوها و از این قبیل.
پیشرفت همچون یک اصل بنیادین (III)

پیشرفت همچون یک اصل بنیادین (III)

این تلقی خاص از پیشرفت یا پیشرو بودن ممکن است تنها مرتبط با زمان حال (هم‌عصر شونبرگ) تعبیر شود اما نکته‌ای بسیار ظریف‌تر هم در اینجا نهفته است و آن گرایش به آینده است. این نوع نگاه به پیشرفت موسیقایی به این معناست که آهنگساز یا منتقد نه تنها آینده را حدس بزند بلکه از رخ‌دادن آن مطمئن باشد و به اثر موسیقایی کنونی از نگاه ناظری در آن آینده‌ی مفروض بنگرد و ببیند که در آینده این بیان موسیقایی پذیرفته شده و تلاش‌های امروز نیز نقشی با اهمیت در آن بازی کرده است.
موسیقی در ایران باستان (I)

موسیقی در ایران باستان (I)

ایرانیان نگرش خاصی به زیبایی داشتند، در ایران باستان مراسم عبادتی و پرستشی آناهیتا برگزار می شد. آناهیتا الهه ی بارندگی است و زنی است زیبا با قامتی بلند که سوار بر ارابه ای چهار اسب (باد، باران، ابر و تگرگ) است. پرواضح است که ایرانیان الهه های دیگری نیز داشتند و بیانگر این مطلب است که حس زیبایی و زیباشناسی در ایران ریشه ای کهن دارد. هنر موسیقی نیز از بدو آفرینش های هنری ایرانیان بر طبق شواهد و مدارک به دست آمده همراه و همراز آنان بوده است. در یک تقسیم بندی کلی می توان تاریخ موسیقی ایران را به سه دوره تقسیم کرد:
درباره کتاب «موسیقی ایرانی» شناسی (II)

درباره کتاب «موسیقی ایرانی» شناسی (II)

وزنه اصلی در این بررسی، استوار کردن ساختار موسیقی ایرانی از «مجموعه گوشه ها و ردیف آنها» به «مجموعه مقام ها و جنسیت هایشان» است. به عبارت دیگر شناسایی علمی و سیستماتیک موسیقی از راه شناسایی سیستم های صدا ها، به جای شناسایی عامیانه با کمک آهنگ ها (گوشه ها). بنا بر این در این کتاب در پی شناسایی «دستگاه» ها و «آواز» ها و «گوشه» ها نیستم، بلکه در پی شناسایی سیستم های سازنده آنها، خواهم بود، به عبارت دیگر «مقام زابل» یا مقام «مویه» که در این نوشته شناسایی شده است، تفاوتی اساسی با «گوشه زابل» یا «گوشه مویه» دارد.
شرایط خلق یک ایده (I)

شرایط خلق یک ایده (I)

آگاهی از کجا آغاز می شود و چطور شکل می گیرد، و درک بهتر، پیرامون وقایع محیطی از سرچشمه کدام تجربه حقیقی می چوشد؟ نشانه های رشد و کمال در شرایط حیاتی چه موجودی می تواند ظهور کند؟
منیره خلوتی

منیره خلوتی