بررسی موسیقایی زوزه گرگ (I)

گرگ (با نام علمی: Canislupus)، از پستانداران گوشتخوار بوده و جانوری درنده، بسیار باهوش و با ساختار پیچیده اجتماعی است. این حیوان بومی اوراسیا و آمریکای شمالی بوده و بیش ترین پراکندگی جغرافیایی را در بین تمام اعضای خانواده سگ ‌سانان دارد. سگ‌ها از نسل نوعی گرگ هستند که بین ۱۸ تا ۳۲ هزار سال پیش اهلی شدند. ۳۸ زیرگونه از گرگ شناسایی شده که سگ اهلی، دینگو، گرگ خاوری، گرگ قرمز و گرگ ایرانی از جمله آن‌ها هستند. گرگ ها علاقه ی زیادی به زندگی اجتماعی دارند و از زبان آوایی و رفتاری غنی و پیچیده‌ای بهره‌مند هستند. هسته ی اصلی گروه اجتماعی گرگ‌ها از یک خانواده متشکل از زن، شوهر و فرزندان تشکیل می‌شود که معمولاً در قالب گله‌ای از چند خانواده زندگی می‌کنند (۱).

بارزترین مشخصه ی گرگ ها، زوزه ی آن ها است. گرگ بعد از تولد و در حدود ۲۴-۲۰ روزگی خود زوزه هایی با فرکانس بالا سر می-دهد (۲). زوزه ی جمعی گرگ ها به گونه ای دارای ساختاری چندصدایی است که نوعی هارمونی را تداعی می کند. تحقیقات نشان داده است که هرچه جامعه ی گرگ ها پیچیده تر باشد، ساختار و نحوه ی ارتباط صوتی آن ها با هم پیچیده تر می شود (۷).

قبلا تصور بر این بود که زوزه ی گرگ ها ناشی از تاثیر هورمون کورتیزول بر رفتار آن ها است، اما نتیجه ی یک سری تحقیقات نشان دهنده ی اولویت تاثیر روابط اجتماعی بین آن ها بر روی فیزیولوژی رفتاری بوده و اینکه اصولا زوزه کشیدن نوعی رفتار داوطلبانه است (۲۰). همچنین دانشمندان اتریشی مرکزی که به مطالعه گرگ ها می پردازند، متوجه شده اند که هرگاه یکی از اعضای گروه که نقش برجسته ای دارد غایب شود، گرگ ها زوزه سرمی دهند. این رفتار نشان دهنده ی اهمیت روابط اجتماعی بین اعضا در گروه گرگ ها است (۲۱).

زوزه ی گرگ ها تحت شرایط محیطی خاص می تواند تا کیلومترها شنیده شود (۷). زوزه کشیدن کاربردهای مختلفی دارد، ازجمله دورکردن غریبه ها، جمع کردن گروه در کنار هم، نشان دادن محدوده ی تحت کنترل گرگ ها و ارتباط با یکدیگر. بهترین زمان شنیدن زوزه از زمان عصر به بعد است زیرا در این زمان گرگ ها بیشتر فعال هستند و باد نیز آرام شده است ((۲).

گرگ ها از زوزه ی خود یکدیگر را شناسایی می کنند. به همین دلیل گرگ های هرگروه، به گروه همسایه یا گرگ غریبه پاسخ متفاوتی می دهند (۱۹).

در این نوشتار که در حیطه موسیقی شناسی زیستی (۲۳) می گنجد، سعی شده است تا با بررسی ساختار طیف و محاسبه فواصل صوتی و زمانی موجود در یک نمونه فایل صوتی ضبط شده از زوزه ی گرگ خاکستری، ساختار ملودیک آن مشخص گردد.

زوزه و ساختار صوتی آن
زوزه (به انگلیسی Howl)، مهم ترین شیوه ی ارتباط صوتی گرگ ها است. زوزه دارای زمان طولانی و دامنه صوتی بلند است. ساختار صوتی زوزه نشان دهنده ی یک فرکانس پایه ای است که از ۱۵۰ تا ۱۰۰۰ هرتز تغییر می کند (۹). در تحقیقی که روی گرگ های توسکانی غربی در ایتالیا صورت گرفت، مشخص شد که زوزه ی گرگ محدوده ی بین فرکانس های ۲۷۴ تا ۹۰۸ هرتز را پوشش می دهد (۲۲). تغییر فرکانس در ابتدا و انتهای زوزه، شاخص تر است و در میانه نیز گاه به گاه صورت می گیرد. به طور کلی چند نوع زوزه قابل شناسایی است (۹):
۱- زوزه هایی با ساختار طیفی تقریبا ممتد و مسطح که نشان دهنده یک تغییر ناگهانی فرکانس در شروع و ثبات اندازه فرکانس پایه هستند (“Flat”).
۲- زوزه های دارای شکستگی در ساختارطیف (Breaking).
۳- زوزه هایی با ساختار طیف ممتد و مواج (Continuous wavy).
۴- زوزه هایی با ساختار طیف مواج و دارای شکستگی (Breaking wavy).



فرکانس پایه می تواند اطلاعات دیگری را نیز به دست دهد. تغییرات آن، مشخصه ای است برای تشخیص و تفکیک گرگ ها. همچنین فرکانس پایه ی زوزه در گرگ های بالغ، بم تر است (۵). از طرفی گروه گرگ های غریبه، به زوزه افراد بالغ پاسخ می دهند (۹).

نتایج تحقیقات “Filibeck” و همکاران که در ژورنال ایتالیایی جانورشناسی “Bolletino di zoologia”در سال ۱۹۸۲ منتشر شد (۸)، تاییدکننده مطالب قبلی است که صدای گرگ را دارای ساختار هارمونیک می دانند. “Filibeck” در مقاله خود با آنالیز صدای ضبط شده از یک گرگ طیف زیر را ارئه داده است:



در طیف بالا، صدای پایه ۳۰۰ هرتز بوده (۲۳۶٫ ۹۲ سنت بالاتر از نوت (C4 و پنج صدای فرعی مرتبط، دارای فرکانس های زیر هستند:

همان طور که در جدول بالا مشخص است طیف صدای گرگ، علی رغم داشتن میزانی اختلاف فرکانسی با حالت ایده آل، دارای ساختار هارمونیک خوبی است. در ادامه ی این آزمایشات، “Filibeck” نمونه های صوتی دیگری از زوزه ی جمعی گرگ ها ضبط کرد که طیف زیر را به دست می دهد:



از آنجائیکه بم ترین صدای فرعی دارای فرکانس ۳۴۰ هرتز است، با محاسبه فاصله بین صدای این چهار گرگ بر اساس سیستم فواصل ۳۴۰-ADO 24، اندازه های زیر به دست می آیند:

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگاهی گذرا به جریان بندی های موسیقی ایران؛ به بهانه سالروز درگذشت پرویز مشکاتیان (I)

شاید تنها یک جمله باشد؛ ولی نه تنها یک جمله نیست. نهان‌های بسیاری از کنار این جمله بر خواهند گذشت:«مشکاتیان دیگر از خواب بر نخواست.» اگر دنیای مردگان تشریفاتی همچون دنیای زندگان داشته باشد، بسیاری به پیشوازش خواهند آمد. تمام رفتگان موسیقی و بسیاری از مشاهیر ادبیات به احترامش از جا بلند می‌شوند و کلاه از سر بر می‌دارند که کارهای او جزو طلایی‌ترین آثار موسیقی ایران بود. از حافظ و آقا علی اکبر خان فراهانی بگیر تا روح الله خالقی و حتی نورعلی برومند…

ریتم و ترادیسی (IX)

با این حال، حتی مفیدتر از فهرست های رویدادها، تجسم داده های MIDI به صورت پیانو-رُل مطابق شکل ۱۲ است. در این نوع ارائه، محور عمودی نشان گر شماره های نت MIDI است (مانند F2=53) و نت های متناظرِ شستی های پیانو به صورت گرافیکی بر هر دو طرف شکل نشان داده شده اند. زمان در طول محور افقی حرکت می کند، و با ضرب ها و میزان ها مشخص شده است. هنگام نمایش سازهای کوبه ای، هر سطرْ متناظر با یک ساز متفاوت (به جای یک نت متفاوت) است. برای مثال، در مشخصات کلی MIDI برای طبل، سطر متناظر با C1 طبل بزرگ با شماره ی نت MIDI برابر ۳۶ است، D1=38 طبل کوچک است و ۴۲=۱♯F و ۴۴=۱♯G و ۴۶=۱♯A انواع مختلف سِنج پایی هستند. این موارد در شکل همراه با شماره ی نت MIDI متناظرْ برچسب گذاری شده اند.

از روزهای گذشته…

صدایی که فرهنگ جمعی ماست (I)

صدایی که فرهنگ جمعی ماست (I)

در هر قلمرو انسانی برای ایجاد تحول سه میدان وجود دارد: فرد، سازمان و جامعه. سازمان نقش کاتالیست را دارد، یعنی می تواند آنچه را که فرد خلق می کند و باعث زایش اش می شود را صورت بندی کرده و به آن مدلِ اجتماعی بدهد؛ که مهم ترین آنها سازمان های کار اند. هر سازمان و تشکلی یک دستگاه مبدل و انتقال دهنده برای زایش فردی به حوزه اجتماعی به حساب می آید. چرا که به تنهایی قادر به انجام اش نخواهد بود.
عصیان ِ کلیدر (III)

عصیان ِ کلیدر (III)

پژمان طاهری در مورد این ارکستر میگوید:«ارکستر برخلاف نامش سمفونیک نبود بلکه ارکستر زهی بود. مضاف بر اینکه پانزده میکروفونی که بالای سر ارکستر گذاشته بودند با تعریفی که از سازبندی ارکستر زهی شده منافات دارد. چون اصولا سازبندی و صدا دهی ارکستر سمفونیک بدون آن تعداد میکروفون است البته این میکروفونها میتوانست برای ضبط باشد در حالی که شما میتوانید با دومیکروفون که در جای مناسب قرار میدهید کار را ضبط کنید ولی این میکروفونها برای پخش بود و این نمیتواند برای بزرگی سالن باشد زیرا ارکستر برای سالن بزرگتر از این هم جواب میدهد و نکته ی دیگر کم تمرینی بارز ارکستر بود. این در قطعاتی که برای گوش مردم آشنا بود مانند نینوا بسیار مشهود بود. ناهماهنگی بسیارمشخص بود البته این نکاتی که من میگویم ایراد گیری نیست چون اصولا املای نا نوشته غلط ندارد من خودم این کنسرت را دائما پیگیری میکردم که حتما بروم و کسانی مثل آقای علیزاده و درویشی اندیشه ای برای کار دارند»
چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (I)

چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (I)

از آنجا که نمی توان آرای آدرنو پیرامون موسیقی عامه پسند را بدون در نظر گرفتن نوشته های او و هورکهایمر زیر عنوان “صنعت فرهنگ سازی: روشنگری به مثابه فریب توده ای” در کتاب ” دیالکتیک روشنگری “، به دقت مورد بررسی قرار داد، سعی شده است تا متن اصلی مقاله (مقاله ی:درباره ی موسیقی عامه پسند) با نوشته هایی از کتاب “دیالکتیک روشنگری” همراه شود تا نظرات آدرنو روشن تر شود.
این آب‌های اهلیِ وحشت… (II)

این آب‌های اهلیِ وحشت… (II)

جوزپه تارتینی (۱۷۷۰-۱۶۹۲) نوازنده و آهنگساز ایتالیایی، از مکتب‌آفرینان نوازندگی ویولن تا قبل از پاگانینی است. این موسیقیدان دوره‌ی باروک، با وجود اینکه در طول حیات خود بیش از ۱۴۰ کنسرتو ویولون ساخت، اما امروزه بیشتر با اثری شناخته می‌شود که در سال ۱۷۱۳ و در ۲۱ سالگی پس از دیدن کابوسی آن را ساخته بود. کابوسی که در آن، شیطان بر سر قبض روح آهنگساز با او نزاع دارد و در جایی، از تارتینی می‌خواهد تا ویولون‌اش را به او دهد تا برایش بنوازد.
ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (IV)

ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (IV)

اگر به سراغ همسنجی بازگردیم و وضعیت ایران را در کنار دیگر نهضت‌های موسیقایی ملی یا دیگر جاهایی که چنین نهضتی عملا وجود نداشت اما گرایش‌های ملی ظاهر شده بود بگذاریم، اولین تفاوت‌ها خود را نشان می‌دهد. جنبش‌های رومانتیک ملی که در سده‌ی نوزدهم پا گرفت عمدتا خود را در جاهایی نشان داد که تحت اشغال بودند یا چنین خطری تهدیدشان می‌کرد. لهستانی‌ها و چک‌ها و تا حدودی رومانیایی‌ها و مجارها درجاتی از اشغال یا بودن اجباری (۱۳) در یک واحد سیاسی (و به همراهش ممنوعیت‌های زبانی و فرهنگی)، نروژی‌ها خطر شکست و اشغال به دست روسیه و انگلستان، فرانسوی‌ها دوبار دلگیری و نگرانی از فراگیری و سروری فرهنگ‌های موسیقایی دیگر (۱۴)، و آلمانی‌ها فرآیند یکپارچه شدن شاه‌نشین‌های کوچک و پیدایش آلمان مدرن را تجربه کرده‌اند (۱۵).
بوگی ووگی (I)

بوگی ووگی (I)

بوگی ووگی (Boogie Woogie)، موسیقی ای پرتحرک و رنگارنگ با تاریخی به همان اندازه پر نقش و نگار است. مبدا پیدایش این موسیقی که در ابتدا به عنوان موسیقی رقص سیاهپوستان فقیر جنوب آمریکا شناخته شده، چندان مشخص نیست.
بررسی برخی آراء و گفتارهای نورعلی برومند از منظر دیدگاه‌های اتنوموزیکولوژی (I)

بررسی برخی آراء و گفتارهای نورعلی برومند از منظر دیدگاه‌های اتنوموزیکولوژی (I)

گفته‌ها و اظهار نظرهای بیان‌شده توسط مطّلعین و موسیقیدانان هر فرهنگ موسیقایی حامل بینش‌ها و نکات حائز اهمیتی هستند که بررسی و تحلیل محتوای آنان و مطابقتشان با نمونه‌های مشابه و مرتبط نتایجی مفید حاصل می‌آورد. مثال بارزِ مطلب اخیر جمله ‏ای از زنده‌یاد نورعلی برومند است که بر برونو نتل تأثیرگذار بود، به طوری که آن را عنوان یکی از مقاله‏ هایش قرار داد (نک. برونو نتل ۱۳۸۱ب). در این نوشتار نیز سعی شده مانند شیوۀ نتل در مقالۀ مذکور، با تدقیق و تعمّق بر این جمله و دیگر اظهاراتِ برومند، بر اساس دیدگاه‏های مختلفِ اتنوموزیکولوژی در چهار قسمت و از چهار منظرِ مختلف نسبت به این آراء و گفتارها بحث و بررسی انجام شود. نقش تاثیرگذار و سازندۀ زنده‌یاد نورعلی برومند بر حیات دیروز و امروز موسیقی کلاسیک ایرانی شایان توجه بوده و قابل انکار و چشم‌پوشی نیست و نیّت اصلی این بررسی صرفاً جستجو و دست‌یابی به گوشه‌ای از بینش‌ها و نگرش‌های حاضر و جاری در گسترۀ موسیقی ایران است و ارزیابی یا انتقاد از مطالب نقل شده و مورد اشاره مقصود نیست.
مشکاتیان را تنها باید شنید (I)

مشکاتیان را تنها باید شنید (I)

این نوشته را دو یا سه سال پیش، دقیقاً یادم نیست در همان حوالی نوشتم و حالا بسیار متاسفم که در چنین شرایطی آن را برای خواندن در اختیارتان قرار می دهم. نوشتن درباره ی بعضی ها آن قدر دشوار است که خواندن ترجیح داده می شود. درباره ی مشکاتیان از این هم دشوارتر است. مشکاتیان را تنها باید شنید و تنها، باید شنید …
هیتلر و موسیقی

هیتلر و موسیقی

باخ، بتهوون، برامس، واگنر و هندل به عنوان سمبولهای برتری نژاد آریا در موسیقی از دید نازیها بودند. از ایده های اصلی هیتلر آن بود که در هر زمینه ممکن حتی هنر (موسیقی، نقاشی و…) برتری نژادی آنها باید به رخ مردم جهان کشیده شود.
متن سخنرانی دبیر دومین جشنواره سایت ها و وبلاگهای موسیقی

متن سخنرانی دبیر دومین جشنواره سایت ها و وبلاگهای موسیقی

بیست و پنجم اردیبهشت اولین نشست هیات برگزاری دومین جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی بود، پس از حدود ۲۰ جلسه نشست در محل خانه موسیقی امروز به منزل گاه پایانی رسیده ایم. ۲۶ مرداد ماه امسال فراخوان جشنواره با تغییری نسبت به سال گذشته به انتشار رسید. یک رشته جدید به مسابقات جشنواره اضافه شده بود، رشته خبر. هیات برگزاری جشنواره که دو خبرنگار با سابقه را در ترکیب خود داشت، با اعلام اضافه شدن این بخش به جشنواره تصمیم گرفت، با ارائه استانداردهایی در زمینه تولید و نشر خبر، وضعیت اخبار موسیقی را تا حد توان سامان دهی کند.