نقش گم شده‌ی ویراستار (I)

نگاهی به آشفتگی‌های بازار نشر به بهانه‌ی انتشار کتاب «موسیقی کلاسیک در قرن بیستم»
موسیقی قرن بیستم همان که با نام‌هایی مانند مدرن و … به آن اشاره می‌شود در ایران هم مورد توجه قرار گرفته است. سوءال‌های زیادی در مورد دلایل این پذیرش مطرح است. به هر حال کنسرت‌ها و فعالیت‌های مرتبط با این نوع موسیقی (چه داخلی چه خارجی) در ایران با استقبال نسبی علاقه‌مندان موسیقی مواجه شده (۱). از همین رو عده‌ی روزافزونی از هنرجویان و علاقه‌مندان موسیقی مایلند که در مورد این نوع موسیقی بیاموزند یا اطلاعاتی جانبی کسب کنند.

چه دلیل توجه به این نوع موسیقی نوعی مد موسیقایی باشد و چه مداومت فعالیت بعضی از آهنگسازان و معلمان ایرانی مرتبط با این جریان یا حتا قدیمی و بیات شدن این جریان در مبدافرهنگی‌اش و به تبع آن قابل پذیرش شدن آن در کشوری پیرامونی مانند ایران؛ به هر حال حضور این جریان امروزه در فضای موسیقی غیر قابل انکار است.

در ضمن محصولات موسیقی مرتبط با آن خریدارانی دارد که جریان مداوم تولید به مصرف را از نظر اقتصادی نیز توجیه پذیر می‌کند. به همین دلیل ناشران کتاب و آثار صوتی راحت‌تر از پیش اثری با این موضوع را می‌پذیرند. روند رو به رشد آموزش و ارائه‌ی آثار در این شیوه نیز نشان از این دارد که حداقل در آینده‌ی نزدیک این روند افزایش خواهد داشت.

ترکیب این شرایط با آشفته بازار نشر و شرایط فرهنگی بیمارگونه‌ی جامعه‌ی کنونی –به طور کلی- باعث می‌شود که گاه آثاری به بازار بیاید که سبب شگفتی است. مکانیزم‌های نظارتی موجود در روند نشر (به خصوص مکتوب) هم توان جلوگیری از به بازار آمدن چنین آثاری را ندارد، چرا که برای رفع دغدغه‌ای به غیر از صحت و سقم فنی آثار طراحی شده‌اند (۲).

آخرین سد دفاعی در برابر نوشته‌های کم مایه نیز که روزی مراقبت‌های ناشران شناخته شده از کیفیت کارشان بود، در مقابل قدرت عامل اقتصادی در حال رنگ باختن است. به همین علت خوانندگان هر روز نوشته‌های غیر قابل اطمینان بیشتری در اختیار خواهند داشت.

«موسیقی کلاسیک در سده‌ی بیستم» آخرین اثر مکتوب «حسن زندباف» است؛ نویسنده‌ای که نامش با برخی حوزه‌های موسیقی در ایران پیوندی قدیمی دارد (۳). او درباره‌ی محرک نوشتن این کتاب می‌نویسد: «تصمیم داشتم دیگر درباره موسیقی ننویسم، چون احساس می‌کنم لبریز از گفتار موسیقی‌ام و ضرورت دارد که آهنگسازی کنم. اما [به خاطر] شناخت موسیقی قرن بیستم که همواره با مسائل اجتماعی این دوره گره خورده است باید می‌نوشتم.

از این گذشته در کتاب‌هایی که در گذشته به چاپ رساندم […] جای مطلب قرن بیستم خالی بود، به این دلیل می‌نویسم، به عبارتی کوشش دارم که جاهای خالی را پر کنم» (ص ۸) (۴) جای خالی نوشته‌ای فارسی که به موسیقی قرن بیستم بپردازد چیزی نیست که از دید علاقه‌مندان به این حوزه دور مانده باشد. نویسنده‌ی کتاب هم به همین علت به تالیف کتابی در این مورد دست زده است.

پی نوشت
۱- این اقبال را باید نسبت به موسیقی مورد بحث سنجید. برای مثال: پر شدن یک سالن ۳۰۰ نفری برای کنسرتی از آثار شونبرگ به مراتب تعجب‌آورتر از پر شدن یک سالن ۵۰۰۰ نفری برای یک کنسرت موسیقی پاپ است.
۲- با روش جستجو به دنبال کلمات خاص، آن هم به کمک یک ویرایشگر متنی (چنان‌که در وزارت ارشاد مرسوم است) و در اختیار نداشتن نیرو‌های متخصص هر رشته برای ممیزی نتیجه‌ای غیر از این هم متصور نیست.
۳- کتاب «ریتم در موسیقی» از او احتمالا اولین اثر با این عنوان در زبان فارسی است. همچنین ترجمه‌ی وی از «دائرۀ المعارف سازشناسی» در دوره‌ی خودش تنها ترجمه‌ی موجود از اثری کامل و فنی در این زمینه است.
۴- تنها کتابی که با رویکرد مشابه در سال‌های اخیر منتشر شده کتاب «موسیقی قرن بیستم» نوشته‌ی «گریفیث» با ترجمه‌ی کیوان میرهادی است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

افق‌های مبهم گفت‌وگو (V)

متن نیز «دیگری» دریافت‌کننده است. نه چون از آنِ دیگری است یا از فرهنگ دیگری است بلکه چون خود «دیگری» است. فارغ از این که از ورای آن مؤلف را ببینیم که در بخش نخست دیدیم، خواه‌ناخواه دیگری است. خود متن امری است جدا از «خود»، ممکن است لحظه‌ای به درون بیاید اما ماندگار نمی‌شود. متن جزئی از هیچ دریافت‌کننده‌ی مثالی‌ای نیست همچنان که حتا جزئی از مؤلفش هم نیست. از این رو متن بیش از هر مؤلفه‌ی دیگری نیازمند مفاهمه و دریافت است. حلقه‌ی آنچه تاکنون گفته شد به یاری درک دیگری متن است که کامل می‌شود.

درباره «سرزمین کلاغ‌های مهاجر»

مؤسسه فرهنگی هنری «آوای ماد» آلبوم «سرزمین کلاغ‌های مهاجر» به آهنگسازی مزدک کوهستانی را روانه بازار موسیقی کرده است. این آلبوم شامل هفت قطعه برای ویولن و ارکستر زهی است که با تفکرات موسیقایی قرن بیستمی و با رگه‌هایی از موسیقی ایرانی هرچند نهفته در لایه‌های موسیقی پلی‌تنال و بعضاً آتنال موسیقی غربی تصنیف شده‌اند. به گفته مزدک کوهستانی او در این آلبوم تلاش داشته که از آنچه موسیقی مدرن گفته می‌شود فاصله بگیرد. بابک کوهستانی در نقش سولیست این اثر حضور داشته است.

از روزهای گذشته…

مردی با فلوت طلایی

مردی با فلوت طلایی

گال وی برای ایرانیان چهره ای آشناست و شاید تنها نوارهای فلوت که در خانه های ایرانیان اهل موسیقی باشد، اجراهای گال وی است که به صورت ساده شده یا ارژینال به اجرای قطعات موسیقی کلاسیک پرداخته است. این شهرت گال وی مربوط به ایران نیست و در بسیاری از کشورهای جهان نام او یاد آور فلوت است و تنها نوازنده فلوتی که عامه مردم آن را می شناسند، اوست.
ویلنسل (VII)

ویلنسل (VII)

در پوزیسیون های روی دسته ساز (که تنها کمتر از نیمی از گریف را شامل می شود) انگشت شصت پشت دسته قرار می گیرد. در پوزیسیون شصت (یک نام عمومی برای نت هایی که روی باقیمانده گریف اجرا می شود) انگشت شصت معمولا در کنار دیگر انگشتان روی سیم قرار گرفته و از کنار شصت برای انگشت-گذاری استفاده می شود. بطور معمول انگشتان با تمایل همه بندها نسبت به هم در حالتی خمیده که نوک انگشتها هم با سیمها در تماس باشند قرار می گیرند.
“رازهای” استرادیواری (IV)

“رازهای” استرادیواری (IV)

Sacconi در یک ویلای آجری کوچک و دوطبقه در Point Lookout در انتهای Long Island در نیویورک زندگی می‌کند. این ویلا، ایوانی در طبقه اول دارد و نیز دارای یک چمنزار، چند درخت میوه و یک درخت صنوبر است که وجهه زیبایی به نمای خارجی آن بخشیده است. باغ به وسیله دیواری کوتاه احاطه شده است. Sacconi این خانه را قریب به ۳۰ سال پیش، هنگامی که این سرزمین هنوز غیرقابل زراعت و دارای تعداد محدودی ساختمان بود، بنا کرده است.
او پیانیست بود یا شوپنیست؟ (III)

او پیانیست بود یا شوپنیست؟ (III)

فردریک در سال ۱۸۳۵میلادی در سفری پس از ملاقات خانواده اش در برگشت دچار حمله ­ای شدید شد که روزنامه ها خبر مرگ او را منتشر نمودند. او توانایی زیادی در کارهای ارکسترال نسبت به بقیه هنرمندان آن ادوار نداشت و گواه آن هم دو کنسرتو پیانو ارکسترال اوست. او نیز توانایی خاصی در استفاده از آکوردهای شکسته و باز داشت. کارهای فردریک شوپن اغلب ۳ قسمتی هست و در قسمت سوم به قسمت اول اشاره­ای می­شود. همچنین هارمونی شوپن به کرات دارای آکوردهای حل نشده است و این چیزی است که امروزه در موسیقی سبک جز (Jazz) به کرات دیده می­ شود.
خواهر و برادری که موسیقی پاپ را متحول کردند – ۲

خواهر و برادری که موسیقی پاپ را متحول کردند – ۲

پس از ترانه Only Yesterday که مقام چهارم را کسب کرده بود، محبوبیت گروه رو به کاهش نهاد و در نیمه آخر دهه ۷۰، آنها با مشکلات خانوادگی و خصوصی درگیر بودند. ریچارد معتاد به داروهای مسکن و تخدیر کننده شد و در سال ۱۹۷۸ با بستری شدن در یک کلینیک ترک اعتیاد، به رفع مشکل خود پرداخت.
آرتور توسکانینی، نابغه رهبری (III)

آرتور توسکانینی، نابغه رهبری (III)

توسکانینی برای داشتن ریتمی سخت و خشن مورد انتقاد بوده و او را به نوعی دشمن آوازهای ایتالیایی و غارتگر هنرغزلخوانی در خوانندگی می دانستند! از دیگر انتقادات به وی، عدم توجه کافی توسکانینی به آثار مدرن، یعنی آهنگسازان قرن بیستم، بوده است. در اواسط سالهای فعالیتش، به دلیل کیفیت ضبطهای خود به ویژه آنهایی که در استودیوی NBC 8-H ضبط شده بود، مورد انتقاد قرار گرفت مبنی بر آنکه: “این استودیو تنها مناسب پخشهای تلویزیونی و رادیویی است نه یک سالن کنسرت”. آکوستیک خشک آنجا ارتعاش کمی داشت در حالی که بسیار مناسب پخش بود اما برای ضبط کنسرتهای سمفونیک و اپرا مناسب نبود.
راک کلاسیک-قسمت دوم

راک کلاسیک-قسمت دوم

وجود ترانه های متفاوتی از گروههای مذکور در فهرست ترانه های راک کلاسیک حتمی است. تعدادی از هنرمندان راک آمریکا نیز از مهره های اصلی راک کلاسیک به شمار میروند، از جمله Jimi Hendrix، Aerosmith، The Doors، the Eagles، Lynyrd Skynyrd، The Allman Brothers Band، Alice Cooper، Tom Petty، Creedence Clearwater Revival و Joe Walsh. گروههای ارینا راک Arena rock مانند Styx، Boston ، Journey، Foreigner و Supertramp نیز در ایستگاههای راک کلاسیک پخش میشوند.
پیوند نام اثر موسیقایی با محتوا و نقد آن (II)

پیوند نام اثر موسیقایی با محتوا و نقد آن (II)

با چنین انگیزه ای بوده است که گوستاو مالر نامِ “ترانه ای برای درد و رنج زمین” را که در ابتدا برای اثرِ معروف خود برگزیده بود، با این هدف که از بار اندوه اثر برای مخاطب بکاهد، به “ترانه ی زمین” تغییر می دهد که حقیقتن دو عنوان، با دو بارِ عاطفی متفاوت اند.
فرزند زمان

فرزند زمان

کیوان میرهادی یکی از موسیقیدانان بنام ایرانی است که در حال حاضر در تهران به فعالیت موسیقی می پردازد. او را میتوان نماینده موجی نو از موسیقی در کشور دانست. سجاد پورقناد همکار خوب harmony talk طی مطلبی این موسیقیدان ارجمند را معرفی نموده و بزودی مصاحبه ای با ایشان راجع به موسیقی برای سایت تهیه خواهد کرد.
پدیده های دنیای جز (I)

پدیده های دنیای جز (I)

Jazz سبکی از موسیقی است که ریشه در تفکر روحانی، موسیقی بلوز و البته Ragtime دارد. در یک بیان ساده موسیقی جاز، هنر بداهه نوازی مطابق با سبک و روحیات مختص هر نوازنده است. در واقع برخلاف موسیقی کلاسیک، نحوه اجرا و القای خصوصیات روحی نوازنده در ملودی آنقدر تاثیر پذیر است که اگر شنونده ای اجرای نسخه دوک الینگتون (Duke Ellington) از یک موسیقی مشخص را می پسندد، باید حتمآ همان نسخه را گوش کند، چرا که ممکن است نسخه ای از همان موسیقی را که دیگری اجرا کرده است به هیچ وجه نپسندد.