نگاهی به موسیقی رمانتیک، پیانو

Sergei Vasilievich Rachmaninoff  , 1873 – 1943
Sergei Vasilievich Rachmaninoff , 1873 – 1943
قرن نوزدهم قرن پیشرفت در موسیقی پیانو بود. بخصوص که پیانو از لحاظ تکنولوژی ساخت پیشرفت کرده بود و از صدایی غنی و وسعت صوتی گسترده تری برخوردار شده بود.

دیگر نوازنده های پیانو از پدال “Sustain” برای بخشیدن لطافت بیشتر به موسیقی، بوفور استفاده می کردند. در واقع این پیشرفت مدیون تغییراتی بود که در کارگاه پیانو سازی اشتین وی در اواخر قرن هجدهم صورت گرفت و پیانو را تقریبا” به همان صورتی که ما امروزه می بینیم تبدیل کرد.

پیانو ساز مورد علاقه و ملی موسیقیدانان رمانتیک بود. افرادی چون شوبرت، مندلسون، شوپن، شومان، لیست و برامس از جمله موسیقدانانی بودندن که در دوره رمانتیک برای پیشرفت موسیقی پیانو فعالیت بسیاری کردند. آنها علاوه بر سوناتهایی برای پیانو سولو یا به همراه ارکستر از انواع فرمهای زیر برای تهیه موسیقی پیانو استفاده کردند :

– والس (Waltz) ، مازورکا (Mazurka) و پولنز (Plonaise)
– انواع قطعات خاص مانند : امپرمتو (Improptu)، رمنس (Romance)، پرلود (Prelude)، نوکتورن (Nocturne)، بالاد (Ballade)، راپسودی (Rapsody)، اینترمزو (Intermezzo یا موسیقی کوتاه عشقی)

audio.gif Tchaikovsky, Barcarolle

از دیگر فرمهایی که در این دوره توجه بسیاری به آن شد می توان به اتود (Etude) اشاره کرد. اتود فرمی از موسیقی بود که بیشتر از داشتن ماهیت موسیقایی ماهیت آموزشی و تمرین داشت و بیشتر برای بالا بردن مهارت نوازندگی از آن استفاده می شد هر چند در این میان بسیاری از اتود های نوشته شده – مثلا” از شوپن – از غنای موسیقی بسیار بالایی نیز برخوردار بود.

شاید مطرح شدن بیش از حد اتود بود که در این قرن شاهد ظهور افرادی چون لیست و پاگانینی (نوازنده چیره دست ویولن که به علت داشتن قدرت نوازندگی بسیار زیاد مشهور بود با شیطان در ارتباط است) بودیم. پاگانینی بخوبی می دانست که روی صحنه چگونه باید عمل کند و به چه صورت خود و موسیقی خود را عرضه کند تا بیشترین تاثیر را بر مخاطب بگذارد، به همین دلیل اغلب نوازندگان پیانو سعی در تقلید از حرکات او را داشتند.

audio file R. Schumann, Piano Concerto A Minor, Op. 54

نوازندگان پیانو در این عصر فرمول های خشک انگشت گذاری برای اجرا قطعات را بیرون انداخنتد و با انجام حرکت های نمایشی و پیچ و تاب دادن دست و بدن، بر اجرای هرچه پر احساس تر موسیقی بدعت گذاشتند. در این میان برخی مانند لیست آنقدر در این مسائل زیاده روی کرد که اجرای برنامه موسیقی توسط او بیشتر شبیه یک مجلس لحو و لعب تبدیل شد و برعکس شخصی مانند شوپن با آرامش و راحتی بدون توجه به دیگران به اجرای برنامه پرداخت. هر چند شوپن همواره به توانایی های لیست در نوازندگی قبطه می خورد اما تمرکز بیشتر او به موسیقی تا نوازندگی باعث شد تا یکی از بهترین مجموعه کارهای رمانتیک در پیانو تا ابد به نام او ثبت شود.

audio fileChopin, Nocturne in G Minor

واقعیت آن بود که از اواخر قرن هجدهم تا نیمه های قرن نوزدم در خانه هر اروپایی پیانویی بود و تمامی موسیقی های مشهور برای پیانو نیز تنظیم شده بود و اغلب در هر خانه ای شخصی پیانو می زد و دختری با آن می خواند لذا همه مردم علاقمند به دیدن توانایی ها و تکنیک های نوازندگان چیره دست پیانو بودند و به همین علت نوازندگان حرفه ای در گوشه و کنار اروپا همواره به اجرای کنسرت می پرداختند.

مروری بر کنسرت «پنجگاه»

گذارِ «نقش» از آغاز، که خود را گروه موسیقی دستگاهی می‌نامید، تا امروز، که به «پنجگاه» رسیده، در نزدیک به ده سال فعالیتِ مداومش شاخصه‌هایی در ذهن شنوندگان پیگیر موسیقی کلاسیک ایرانی به جا گذاشته است: اولویت دادن به دغدغه‌های موسیقی‌شناختی در فرایند آهنگسازی، بهره‌گیری از پتانسیل‌های موسیقی قدیم ایران پیرو آموزه‌هایی که نخستین بار در آلبوم «سرخانه» به عمل درآمد و در عین حال بهره‌مندی از عناصر موسیقی قاجاری، دقت در گزینش کلام و الگوبرداری از قالب‌های شعری مانند مستزاد در تجربه‌های پیشین یا مخمس در «پنجگاه» و…

میراث منگوری (III)

وقتی «ریچارد ریکو استوور» در سن ۷۳ سالگی (۳ فوریه) بر اثر سرطان در ایالت واشنگتن (ایالت متحده آمریکا) درگذشت، گیتار کلاسیک جهان چهره مهم دیگری را از دست داد. ریکو، مشهورترین فردی است که تمام زندگی خود را وقف مطالعه و ترویج زندگی و آثار آهنگساز و گیتاریست پاراگوئه ایی، «آگوستین باریوس» کرده بود. او نه تنها زندگی نامه ی قطعی، «شش پرتوی نقره ای ماه»، (زندگی و بارهای آگوستین باریوس منگوره) را نوشت، همچنین بیش از هر شخص دیگری مسئولیت پخش گسترده موسیقی باریوس را برای گیتاریست ها به عهده داشت.

از روزهای گذشته…

«نیاز به کمالگرایی داریم» (II)

«نیاز به کمالگرایی داریم» (II)

شاید نویسنده و نوازنده سه تار و سردبیر مجله گفتگوی هارمونیک به نظر من عنوان قابل قبولی است، چراکه در این سه زمینه به اندازه ای کار کرده ام که قابل توجه باشد البته در کنار این ها به تار نوازی و آواز کلاسیک هم پرداخته ام و توانسته ام آنها را نیز به جایگاه آبرومندی برسانم و کارهایی نیز در این زمینه انجام دادم که کم و بیش به دست اهالی هنر رسیده است.
دومین رسیتال پیانو کلاسیک کیومرث پیرگلو در فرهنگسرای ارسباران

دومین رسیتال پیانو کلاسیک کیومرث پیرگلو در فرهنگسرای ارسباران

رسیتال پیانو کلاسیک کیومرث پیرگلو در تاریخ جمعه ۲۹ آذر ساعت ۲۰ در فرهنگسرای ارسباران برگزار می شود. در این برنامه قطعاتی از یوهان سباستیان باخ: آریوسو شماره ١٠۵۶، قسمت دوم کنسرتو پیانو در فا مینور، پرلود و فوگ شماره ١ در دو ماژور (کتاب اول)، پرلود و فوگ شماره ٢ در دو مینور (کتاب اول)/ لودویک وان بتهوون: سونات شماره ٢١، والد شتاین، آلگرو کان بریو، آداجیو مولتو، روندو: آلگرتو مودراتو/امین الله حسین: پرلود شماره ١، بیاد حکیم عمر خیام، منظره تابستانی شماره ١ اپوس ١٩، سرناد تارتار شماره ٣ اپوس ١٩/کیومرث پیرگلو: خاطره شماره ١، خاطره شماره۲، رایحه عشق و داستان عشق اجرا خواهد شد.
شرح حال و خاطرات رضا محجوبی منتشر شد

شرح حال و خاطرات رضا محجوبی منتشر شد

کتاب رضا محجوبی، افسونگر نغمه‌پرداز با پژوهش و نگارش محمدرضا شرایلی و شهاب مِنا منتشر شد. در این مجموعه دو جلدی به همراه یک سی دی ضمیمه حاوی ۸ تراک از ویولن نوازی رضا محجوبی و ۷ تراک از شاگردان اوست که توسط نشر خنیاگر به بازار عرضه شده است.
آکوستیک اتاق – ۲

آکوستیک اتاق – ۲

در نوشته قبل ملاحظه کردیم که امواج صوتی منتشر شده از یک منبع صوتی در یک اتاق علاوه بر آنکه بصورت مستقیم به گوش ما می رسند، بصورت غیر مستقیم و از طریق دیواره ها نیز می توانند انعکاسهایی داشته باشند که مستقیمآ به همان محلی که ما ایستاده ایم هدایت شوند.
پنج دوره ضبط قاجاریه و نقش هنرمندان استان مرکزی (I)

پنج دوره ضبط قاجاریه و نقش هنرمندان استان مرکزی (I)

قرن نوزدهم ظهـور فنـاوری جدیـد تمـدن بشـری اسـت تلگـراف، تلفـن، عکاسـی، سـینما، لامـپ الکتریـک و بسـیاری از اختراعـات دیگـر حاصـل ایـن قـرن اسـت که مهمتـرین ایـن اختراعات ضبط و پخش صوت بود که تحول بزرگی را در ماندگار بودن صدا ایجاد کرد. نخسـتین اختـراع تومـاس آلـوا ادیسـون دسـتگاه ضـبط و پخـش صـدا بـر روی ورق قلـع بـود که در سـال ۱۸۷۸ مـیلادی انجـام داد؛ چنـد سـال بعـد دسـتگاه فنـوگراف را اختـراع و تولیـد کرد. در فنـوگراف ضـبط و پخـش بـه روی اسـتوانه هـای مـومی انجـام مـی شـد که پیشـرفت خـوبی در کیفیـت صـدا بـود.
«لحظه های بی زمان» (IV)

«لحظه های بی زمان» (IV)

به طور قطع اگر من بخواهم قطعه ای برای کمانچه و ارکستر از ابتدا بنویسم، اثری یک سر متفاوت خواهد شد. پس این قطعه الزاما نشان دهنده دیدگاه آهنگسازی من نیست بلکه نشان دهنده نحوه نگاه من به تنظیم ارکستری یک ملودی از پیش موجود ایرانی است. ولی دو قطعه “لحظه های بی زمان” و “سه گانه ایرانی” از این لحاظ اوریجینال تر محسوب می شوند. اما حتی اینها هم نشان دهنده دید آهنگسازی من نیستند. چون آثاری که الان می نویسم با آنها کاملا متفاوت است و کارهایی که در سال های بعد خواهم نوشت نیز به همین ترتیب، با آثار امروز متفاوت خواهند بود. این ذات جستجو و تحول دائم است که راه آهنگسازی من را شکل می دهد. به نظر من هر هنرمندی باید یک دوره جستجو را طی کند.
مجموعه «نهفت ۱» به انتشار رسید

مجموعه «نهفت ۱» به انتشار رسید

گروه موسیقی نهفت ترکیبی از هنرجویان نوجوان و جوان موسیقی است که فعالیت خود را از سال ۱۳۷۵ تحت سرپرستی جهانشاه صارمی آغاز نموده اند. این گروه شامل ارکستری از سازهای ملی ایرانی با همراهی یک خواننده است. امروز ۲۰ سال از تاسیس این گروه می گذرد و بسیاری از نوازندگان پیشین این ارکستر، از تکنوازان حرفه ای موسیقی امروز ایران هستند.
درباره تحولی جسورانه

درباره تحولی جسورانه

در خبرها خواندیم که قرار است دو ارکستر ملی و ارکستر سمفونیک تهران، ادغام شده و به یک ارکستر تبدیل شود. این اقدام جسورانه علی رهبری شاید سومین حرکت بزرگ او بعد از تشکیل دوباره ارکستر سمفونیک تهران و هفتگی کردن کنسرتهای ارکستر سمفونیک تهران است. بعضی از اهالی موسیقی و مخصوصا رهبر سابق ارکستر ملی فرهاد فخرالدینی،‌ به این اقدام اعتراض کردند. امروز به این مسئله می پردازیم که اگر واقعا رپرتواری که با ارکستر ملی اجرا می شده مربوط به ژانر موسیقی کلاسیک بوده است، چرا ادغام شدن این دو ارکستر موجب نگرانی شده است.
نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIX)

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIX)

تنها درویش خان تا حدودی با وزیری تفاهم داشت و برای شنیدن کنسرت ها و خطابه های او به مدرسه خصوصی اش می رفت. اما قبل از این که این رابطه و تفاهم ثمری به بار آورد – و قبل از ریاست اول وزیری در مدرسه موزیک (۱۳۰۷)، درویش خان فوت شد (۱۳۰۵). بعد از فوت او تجدد طلبی به کشمکش بین وزیری و مین باشیان ها یا «موسیقی نوین و علمی ایرانی» با «موسیقی بین المللی و علمی» محدود ماند.
موسیقی در ایران باستان (II)

موسیقی در ایران باستان (II)

پس از سقوط دولت ماد توسط کورش، سلسله ی هخامنشی تاسیس گردید. دوران هخامنشی را آغاز تاریخ شاهنشاهی ایران می دانند. طبق گفته ی مورخان در دوره ی هخامنشیان موسیقی محترم شمرده می شد و سه غالب موسیقی بزمی یا درباری، موسیقی مذهبی و مردمی، موسیقی رزمی یا نظامی رواج داشت.