یادی از خانواده داوید

توماس کریستین داوید
توماس کریستین داوید
جمعه ۳۰ دی توماس کریستین داوید آهنگساز، رهبر ارکستر و معلم بزرگ موسیقی کلاسیک درگذشت. داوید فرزندی از یک خانواده هنرمند بود، پدر برادر و همسرش همه از هنرمندان خوشنام بودند. ولی نکته ای که باعث محبوبیت داوید در میان هنرمندان موسیقی ایران شده، سالها تدریس و تلاش او برای ارتقا موسیقی کلاسیک در بین ایرانیان است.

البته نباید فراموش کرد که ازدواج پرفسور داوید با مرحوم قصری خواننده برجسته اپرای ایران تاثیرات زیادی در نزدیکتر شدن روابط این موسیقیدان بزرگ با کشور ایران و روابط فرهنگی بین ایران و اتریش داشت. این نزدیکی تا جایی بود که حتی شاگردان او در ایران، زمانی که برای سفر به اتریش میرفتند هنوز از مکتب او بهره می بردند.

داوید یک استاد زبده و ماهر موسیقی کلاسیک و یک معلم کامل برای آموختن چندین فن موسیقی بود. گروه شاگردان ایرانی او با فاصله سنی زیادی از هم بودند؛ حشمت سنجری، حسین دهلوی، مصطفی کمال پورتراب، احمد پژمان، مهران روحانی، شاهین فرهت، فریدون شهبازیان، اردشیر روحانی، محمد سریر و … دیگر شاگردان او که مربوط به نسلهای بعدی هستن مانند: پیمان سلطانی، هومن خلعتبری، کیاوش صاحب نسق و شاهین یوسفزمانی.

علی رهبری پس از ورود به تهران قرار بود بزرگداشتی را برای این هنرمند گرانمایه -که بدون شک آشنایی موسیقیدانان بزرگ ایران با موسیقی نوین جهان مدیون وجود اوست- برگزار کند (برنامه هایی مانند بزرگداشت حشمت سنجری نیز در لیست اهداف کوتاه مدتش نیز قرار داشت) که این مهم با انصراف او از رهبری ارکستر سمفونیک تهران منتفی شد و موسیقیدانان ایرانی آخرین فرصت برای تقدیر از استاد پیرشان را از دست دادند!

به یمن وجود توماس کریستین داوید دو آهنگساز ایرانی ثمین باغچه بان و حسین دهلوی امکان ضبط دو اثر را با ارکستر سمفونیک رادیو وین پیدا کردند که امروز (توسط انتشارات ماهور) به انتشار رسیده، “رنگین کمون” (برای ارکستر سمفونیک، کر و دو خواننده سوپرانو و متسوسوپرانو که به ترتیب مرحوم منصوره قصری همسر داوید و ائولین باغچه بان همسر ثمین باغچه بان تکخوان این اثر هستند) “رنگین کمون” بر اساس اشعار کودکانه و موسیقی ثمین باغچه بان برای کودکان ساخته شده است؛ دیگری “بیژن و منیژه” که بر اساس داستان بیژن و منیژه فردوسی برای باله، توسط حسین دهلوی تصنیف شده است؛ این دو اثر به رهبری خود داوید اجرا و ضبط شده است.

audio.gif بشنوید قسمتی از “رنگین کمون” ساخته ثمین باغچه بان با رهبری توماس کریستین داوید

audio.gif بشنوید قسمتی از “بیژن و منیژه” ساخته حسین دهلوی با رهبری توماس کریستین داوید

کریستین داوید سابقه سالها تدریس موسیقی در دانشگاه تهران و رهبری ارکستر مجلسی تلویزیون همچنین تصنیف آثاری پیشرو در موسیقی کلاسیک را دارد. مشهور ترین اثر او (که بارها به اجرا گذاشته شده و به ضبط رسیده) سیمفونیا کنسرتانت (Sinfonia Concertante) است که برای سه تکنواز (پیانو، ویولون و کلارینت) است.

موسیقی ای که میشنوید قسمتی از این مجموعه به نام “عزیز جون” است که با نگاهی به ترانه فولکلور ایرانی ساخته شده. audio.gif “عزیز جون”

در همین مجموعه تنظیم دیگری از کارمن، ساخته بیزه را می شنوید( که پیش از این هم به صورتهای مختلفی برای ویولون، ترومپت و … توسط نامدارانی مانند سارازات و وکسمن تنظیم شده است) در این تنظیم نیز روایت زیبای داوید را می شنوید:

audio.gif بشنوید قسمتی از کارمن با تنظیم کریستین داوید

لازم به ذکر است که رهبری این اثری که شنیدید را فرزند مرحوم روبیک گریگوریان، لئون گریگوریان رهبر نامدار ایرانی به عهده داشته است.

در ادامه این مطلب، بیشتر با خانواده داوید آشنا میشوید؛ همچنین در روزهای آتی در مورد این دو هنرمند اثر گذار موسیقی (کریستین داوید و منصوره قصری) بیشتر خواهیم نوشت؛ شایان ذکر است که سه ماه پیش همسر کریستین داوید منصوره (بهجت) قصری در وین چشم از جهان فروبست.

یوهان نپوماک داوید
Johann Nepomuk David
یوهان نپوماک داوید
یوهان نپوماک داوید (۱۹۷۷-۱۸۹۵) موسیقی دان و آهنگساز اطریشی است که آثار موسیقی او شامل ۸ سمفونی، چند کنسرتو شامل یک کنسرتو ارگ و دو کنسرتو ویولن، آثار متعددی برای ارگ، و تعداد زیادی موسیقی کورال است. سبک کلی آثار یوهان نپوماک داوید (Johann Nepomuk David) از گرایش به موسیقی مودال در کارهای اولیه اش به سبک نسبتا خشن و تلخ تونال تبدیل شده است. نکات شاخص زندگی این آهنگساز به طور خلاصه از این قرارند:

۳۰ نوامبر ۱۸۹۵ در افردینگ (Eferding) متولد شد.
در سالهای ۱۹۰۶ تا ۱۹۰۹ یکی از خوانندگان گروه کر آگوستینر (Augustiner) کلیسای سنت فلورین (St. Florian) بود.
۱۹۱۰ تا ۱۹۱۵ تدریس و کار با ارکستر دانش آموزی، آغاز کار آهنگسازی.
۲۲-۱۹۲۱ فرصت مطالعاتی برای تحصیل آکادمی موسیقی و دانشکده وین.
۲۴-۱۹۲۲ کارگردان و رهبر برنامه موزیکال “Art place Linz”.
۳۴-۱۹۲۴ کار تدریس، نوازنده ارگ و رهبر گروه کر در کلیسای اوانجلیست کرایست (Evangelist Christ church) در ولس (wels). اولین انتشار نتهایش (قطعاتی برای ارگ)
۱۹۲۵ تولد پسرش توماس کریستین (Thomas Christian) و تشکیل گروه کر ولس.
۱۹۳۴ تولد پسر دومش لوکاس فلوریان (Lukas Florian). انتصاب در کنسرواتوار سالزبورگ به عنوان مدرس آهنگسازی و کارگردان/رهبر گروه کر کانتوری (Kantorei).
۱۹۴۲ انتصاب به مدیریت کالج موسیقی.
۱۹۴۵ بازگشت به اطریش
۶۳-۱۹۴۸ تدریس تئوری موسیقی و آهنگسازی در کالج موسیقی اشتوتگارت.
۵۲-۱۹۴۹ رهبر گروه کر بروکنر اشتوتگارت (Stuttgart Bruckner choir)
۱۹۷۰ دریافت دکترای افتخاری از دانشکده الهیات دانشگاه یوهان گوتنبرگ (Johannes Gutenberg)
۱۹۷۷ در اشتوتگارت درگذشت.

توماس کریستین داوید
Christian & Lukas David
توماس کریستین داوید و برادرش لوکاس
توماس کریستین داوید متولد ۱۹۲۵ در اطریش، اولین درسهای موسیقی را از پدرش فرا گرفت و پس از آن در سال ۱۹۳۶ به مدرسه توماس در لایپزیک رفت و عضو گروه کر (Thomanerchor) شد. در ۱۹۴۳ به آموزش پیانو، فلوت و آهنگسازی در “Mozarteum” لایپزیک پرداخت. در سال تحصیلی ۴۷-۱۹۴۶ تحصیل خود را در زمینه موسیقی با ادامه کار بر روی سازهای مختلف، آهنگسازی و کارگردانی ادامه میدهد و در سال ۴۸ به تحصیل موسیقی علمی در دانشگاه “Tübingen” میپردازد.

فعالیتها:
در طی تحصیل خود در دانشکده “Mozarteum” سالزبورگ، به رهبری گروه کر موزار می پرداخت و از سال ۱۹۵۲ رهبری گروه کر مادریگال اشتوتگارت (که قبلا به نام گروه کر بروکنر شهرت داشت) را بر عهده گرفت.

در سالهای ۱۹۶۳ تا ۷۳ به دانشگاه تهران آمد تا در دانشکده موسیقی آن به تدریس بپردازد.در سالهای ۶۸ تا ۷۳ نیز رهبر اصلی ارکستر تلویزیون بود.

در سال ۱۹۷۳ به وین بازگشت و به تدریس و آهنگسازی پرداخت. از ۹۵-۱۹۸۰ به عنوان رهبر اول با ارکستر سمفونیک برلین همکار بود و در طی سالهای ۸۶ تا ۸۸ رییس OEKB و در سال ۹۲ به کارگردانی هنری اپرای قاهره منصوب شد.

از سال ۱۹۹۴ ارکسترهای متعددی را در تهران رهبری کرد و در این سالها در چندین ارکستر به نواختن فلوت، چمبالو و پیانو پرداخت، او به رهبری گروه کر و آهنگسازی نیز میپرداخت.

کریستین داوید میگوید:
از نظر من موسیقی برانگیخته شدن روح و احساسات است. موسیقی فاصله بین شنونده و نویسنده موسیقی را پر می کند و پل ارتباطی آن دو است، زیرا بدون آن (اجرای شدن موسیقی نوشته شده) نتها مانند دانه ای هستند که بر زمینی خشک فرود آمده باشد.

متاسفانه در قرن ما، مسایل سیاسی از همه طرف بر موسیقی فشار می آورد. سیاست همواره وجود داشته است و موسیقی هرگز از آن دور نبوده، قضیه مانند فلفل در غذا است، فلفل به غذا طعم میدهد اما هیچ کس یک کپه از آنرا روی غذایش نمیریزد.

لوکاس داوید (Lukas David)
Lukas David
Lukas David
لوکاس داوید، متولد ۱۹۳۴ در اطریش و فرزند موسیقی دان برجسته یوهان داوید است.

او در کنسرواتوار لایپزیک و موسسه “Mozarteum” سالزبورگ و زیر نظر استادانی چون ناتان میلشتین (Nathan Milstein) ویولونیست یهودی-روس تبعه آمریکا و از شاخصترین نوازندگان و معلمان این ساز و تیبور وارگا (Tibor Varga) ویولونیست برجسته مجار به تحصیل پرداخت.

در ۱۹۵۹، او به تدریس ویولون در مدرسه موسیقی وین پرداخت. در سال ۱۹۶۶ نیز استاد موسیقی آکادمی موسیقی دتمولد (Detmold) در آلمان غربی پرداخت.

او از سال ۱۹۵۶ به شدت درگیر کار اجرای برنامه های سولو، موسیقی مجلسی و رهبری ارکستر بود و برنامه هایی در سراسر اروپا، آمریکا، آمریکای جنوبی، آفریقای جنوبی و کشورهای خاور نزدیک داشت.

آثار او توسط کمپانیهای معظم دویچه گرامافون دویچ گرامافون (Deutsche Grammophon)، الکترولا (Elektrola) و سوپرافون (Supraphon) ضبط و پخش شده اند.

لوکاس داوید به موسیقی معاصر بسیار علاقه مند است. او اولین اجرا کننده جهانی آثار جدیدی بوده است که به او تقدیم شده اند و همچنین توانسته است تقریبا تمام قطعات (مشهور) کلاسیک، رمانتیک و معاصری را که برای ویولون تنظیم شده اند را مجددا اجرا نماید. دختر وی آنیا داوید (Anja David) نیز از نوازندگان موفق پیانو و از همنوازان اوست.

* مزار خانواده داوید در آرامستان مرکزی وین نزدیک به مزار بزرگان موسیقی جهان: شوبرت، برامس و بتهوون است.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIX)

تنها درویش خان تا حدودی با وزیری تفاهم داشت و برای شنیدن کنسرت ها و خطابه های او به مدرسه خصوصی اش می رفت. اما قبل از این که این رابطه و تفاهم ثمری به بار آورد – و قبل از ریاست اول وزیری در مدرسه موزیک (۱۳۰۷)، درویش خان فوت شد (۱۳۰۵). بعد از فوت او تجدد طلبی به کشمکش بین وزیری و مین باشیان ها یا «موسیقی نوین و علمی ایرانی» با «موسیقی بین المللی و علمی» محدود ماند.

«شیوه‌ی نوازندگی» در موسیقی ما چه معنایی دارد؟ (I)

اگر در موسیقی کلاسیک غربی کار می‌کنیم دادن جواب همه‌فهم به این سوال نسبتا ساده است. یعنی روشی که هر نوازنده آثار را می‌نوازد. بخشی به رابطه‌ی فیزیکی‌ای که یک نوازنده با سازش دارد مربوط است، یعنی مسائلی مثل روش دست گرفتن ساز یا پشت ساز نشستن، نحوه‌ی انگشت گذاشتن، انتقال نیرو به ساز (تقریبا اِکول) و … بخشی هم به مسایل صوتی، مثل صدایی که از ساز درمی‌آورد، دامنه‌ی شدت و ضعف‌هایی که می‌تواند به هر نت یا پاساژ بدهد، شیوش‌های مختلفی که می‌تواند هنگام نواختن هر نغمه یا تکنیک ایجاد کند و بخشی هم به مسایل تکنیکی مثل دامنه‌ی ویبراتوها و از این قبیل.

از روزهای گذشته…

خیام و موسیقی نظری، بررسی مقایسه ای (V)

خیام و موسیقی نظری، بررسی مقایسه ای (V)

بعد از آن خیام چند نوع ذو الاربع از ابن سینا نقل کرده است که آخرین آنها را خوش آهنگ نمى‏داند. واحد تبدیل شده آنها به سنت در جدول ذو الاربع‏هاى خیام در مقاله حاضر آمده است. نوع چهارم ملون که خیام آورده است، آن را خوش آهنگ خوانده است و آن عبارتست از:۱۱۱-۷۰۱-۳۱۵ این نوع تقریبا فضاى گوشه شوشترى را در دستگاه همایون موسیقى دستگاهى کنونى ایران تداعى مى‏کند.
یویو ما از جاده ابریشم می گوید

یویو ما از جاده ابریشم می گوید

از آلبوم های Appalachian Journey و Soul of the Tango گرفته تا Simply Baroque یویو ما همواره به عنوان یکی از مطرح ترین نوازندگان ویولن سل معاصر از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده و در تلاش بی وقفه اش جهت عبور از حد و مرزها یک لحظه نیز از پای ننشسته است. در حال حاضر او رهبری پروژه جاده ابریشم را عهده دار است، پروژه ای فرهنگی – تحقیقاتی که اهالی موسیقی کشورهایی را که این مسیر کهن تجاری از آنها عبور می کند، گرد هم آورده است.
پروفسور کلوس نویمن در شیراز کارگاه اتنوموزیکولوژی برگزار می کند

پروفسور کلوس نویمن در شیراز کارگاه اتنوموزیکولوژی برگزار می کند

آموزشگاه موسیقی نگین فارس با همکاری انجمن موسیقی ایران در روز شنبه ۱۶دی ماه سال جاری در شیراز از ساعت ۱۶ در مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس کارگاه اتنوموزیکولوژی. ورود به این نشست برای علاقمندان آزاد است. میهمان این نشست پروفسور کلوس نویمن رئیس دپارتمان موسیقی شناسی قومی هاله آلمان است.
آرشیو موسیقی بلوز قبل از جنگ جهانی

آرشیو موسیقی بلوز قبل از جنگ جهانی

یک کمپانی صفحه پرکنی کوچک در اسکاتلند موفق شده است حق انتشار آرشیوی از صفحه هایی که قبل از جنگ جهانی دوم در کمپانی ادیسون ضبط شده بود را تحت تملک خود درآورد. اکثر این صفحه ها از ترانه ها و اجراهایی هستند که به ندرت شنیده شده یا اصلا شنیده نشده اند. این مجموعه، بزرگترین آرشیو موسیقی بلوز آکوستیک در جهان به شمار میرود.
در باب متافیزیک موسیقی (I)

در باب متافیزیک موسیقی (I)

چهار صدا یا بخش آوازی هرگونه هارمونی، یعنی باس، تنور، آلتو و سوپرانو یا تونیک، سوم، پنجم و اکتاو، مطابق چهار درجه سلسله هستی ها، یعنی قلمروهای کانی، گیاهی، جانوری و انسانی اند. دیگر گواه چشم گیر این امر یکی از قاعده های اصلی موسیقی است که می گوید فاصله باس در زیر سه صدا یا بخش بالایی بسیار بیشتر از فواصل آنها میان خودشان است، طوری که باس هرگز نمی تواند نهایتا بیش از یک اکتاو به آنها نزدیک شود، بلکه اغلب حتی به فاصله ای بیشتر زیر آنها واقع می شود.
یاشا یوزف روبرتویچ هایفتز

یاشا یوزف روبرتویچ هایفتز

هایفتز از اسطوره های ویلن و کسی که خیلی از موسیقیدانان و منتقدین از او به عنوان بزرگترین نوازنده تاریخ یعنی در رده همپایی با لیست و پاگانینی یاد می کنند، در سال ۱۹۰۱ در ویلنای روسیه متولد شد. اولین درسهای موسیقی را نزد پدرآموخت و سپس در مدرسه ویلن نزد ایلیا مالکین (Ilya Malkin) به تحصیل ادامه داد.
شبی با هارپ (I)

شبی با هارپ (I)

در دو هفته‌ی گذشته در تهران و شیراز کنسرت شبی با هارپ اجرا شد. هارپ سازی است که دستکم بعد از انقلاب در ایران تنها در بعضی اجراهای معدود ارکستر سمفونیک حضوری کمرنگ داشته است. در برنامه‌ای با عنوان «شبی با هارپ» که به همت فتانه شاهین و با کمک انجمن موسیقی ایران و شعبه‌ی استان فارس این انجمن برپا شده بود این ساز رویایی به نوا درآمد.
چه نوع موسیقی میل دارید؟ (I)

چه نوع موسیقی میل دارید؟ (I)

بیش از دو هزار سال پیش فیثاغورث نظریه خود را درباره پیروی موسیقی از قوانین طبیعیِ هارمونی مطرح کرد. به طور دقیق تر او به این نتیجه رسید که در طبیعت همه چیز از ریتم ها و الگوهای موسیقی پیروی می کنند. از آن زمان تاکنون، موسیقی برای ایجاد تعادل بین ذهن و بدن و بازگشت ذهن به هارمونیش با طبیعت استفاده می شود.
تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (IV)

تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (IV)

خلفای اموی چون امپراطوری بزرگ اسلامی را شالوده گذاشتند، اسلام از سند تا اقیانوس اطلس و جبال پیرنه و ارس تا دریای پارس و عمان و مرکز افریقا کشیده شد. انتقال مقر خلافت از مدینه به دمشق سبب شد که از اندیشه و ذوق و استعداد حکما و هنرمندان ایرانی و روم بهره گرفته شود و اندوخته‌های علمی و هنری کشورهای تابعه اسلام، تقویت و گسترش پیدا کرده و در حقیقت پایه و اصول هنری و فرهنگی «رنسانس» عهد نوزایی در اروپا گردد.
مستر کلاس ارکستراسیون و آرانژمان شهرداد روحانی برگزار می شود

مستر کلاس ارکستراسیون و آرانژمان شهرداد روحانی برگزار می شود

موسسه فرهنگی هنری فرزانه برگزار می‌کند؛ ورک شاپ ارکستراسیون و آرانژمان برای آنسامبل‌های مختلف توسط شهرداد روحانی. کلاس‌ها از ۱۸ تیرماه برگزار خواهد شد و مهلت ثبت نام تا ۱۰ تیرماه خواهد بود.