نت نگاری

بدون شک یکی از عناصر ی که میتوان با آن فرهنگ یک ملت را محک زد و اطلاعات زیادی از آداب و رسوم و اعتقادات آنها کسب کرد موسیقی آن ملت است.

موسیقی در گذشته های دور مانند زبان و گفتار به روش سینه به سینه و شفاهی نقل میشد تا به نسلهای بعدی برسد و در این میان هیچ تضمینی نبود که عوامل محیطی چه اثری بر آن بگذارند یا اینکه اصلآ باقی بماند یا خیر. از این رو آنها به فکر افتادند تا موسیقی خود را جایی ثبت کنند.

اقوام “مزوپوتیما” (Mesopotamia ) (بین النهرین)از اولین کسانی بودند که به فکر نگارش موسیقی افتادندو برای نت نویسی قراردادی تنظیم کردند.در روش ابداعی آنان ریتم (که یک جز لازم ملودی است) و دامنه ملودی معین میشد. در قرن پنجم تا هفتم قبل از میلاد روشی ابداع شد که فقط حدود حرکت ملودی را مشخص میکردو حضور دامنه در آن دیده نمیشد.

در قرن هفتم میلادی بود که سرودهای گریگوریان – مانند مس (mess)و موتت (mutett ) که مهمترین و جزو پایه های فرمهای موسیقی مذهبی اند ، – بدست پاپ گرگوار اول (Pope Grigorire I )جمع آوری و تدوین شد اما هنوز رسم الخطی رسمی و شناخته شده برای حفظ اصولی آنها نبود.

در قرن نهم از یک خط رنگی افقی برای نوشتن علائم استفاده شد و باید توجه کرد که در همین زمان بود که موسیقی از حالت مونوفونی و هموفونیکی خارج شد و بتدریج به سوی دیافونی( دو صدایی) و پلی فونی میل کرد و اصالتا پلی فونی از سرود های مذهبی بنام ارگانوم (organom) زاده شد و نگارش آنها اهمیت بیشتری یافت. (برای مطالعه بیشتر در مورد نوع بافتها به مقاله “رنگ و بافت در موسیقی” توجه شود)

اما نت نویسی به صورت امروزی ریشه در نمادهای یونانی و شرقی دارد که به آن ” اک فونتیک “(Ekphonetic) میگویند.

تا قبل از قرن یازدهم میلادی برای نمایش اصوات موسیقی به تبعیت از یونان باستان از حروف برای این منظور استفاده میشد و از این نظام هم اکنون نیز در کشورهای انگلیسی و آلمانی زبان استفاده میشود. به این شیوه نت نگاری نظام الفبایی میگویند.

در قرن یازدهم میلادی یک کشیش فرانسوی مقیم ایتالیا به نام “گوئید د آرتسو” (Guido d Arezzo 955-1050) آهنگی برای یکی از سرودهای مذهبی کلیسا به نام “سن ژان”ساخت و برای یادگیری بهتر آن برای شاگردان در آموختن اصوات موسیقی ،حروف اول هر مصرع این سرود را به عنوان علامتی برای نمایش هر یک از اصوات انتخاب کرد .

به این صورت : “Ut queant laxis Resonare fibris Mira gestorum Famuli tuorom Solve poluti Labrieatum sancta johannes” (حرفهای مورد نظر با حروف بزرگ تایپ شده) از آن به بعد این حروف برای نشان دادن صداهای موسیقی مرسوم شد : Ut, re. mi, fa, sol, la. نتهای ابداعی آرتسو شش تا بودند که بعدا” نت “سی” به آنها افزوده شد و نت ut برای سهولت در نت خوانی به Do تغییر پیدا کرد.
از دیگر خدمات ارزشمند این کشیش میتوان به ابداع چهار خط حامل وبرای نگارش نت و حدود دامنه آنها اشاره داشت . لازم است در اینجا اشاره ای به فیلیپه دوویتری (Philippe de Vitry 1361-1291) فرانسوی که شاعر و آهنگساز و تئورسین موسیقی بود ،شود که در گسترش تئوریهای موسیقی و نت نویسی خدمات ارزنده داشته و از بنیانگذاران روشهای امروزی است.


نت گاری منسوخ شده
لازم به توضیح است که اسحق کندی نویسنده کتاب “الرساله الکندی فی الموسیقی” در مورد اسامی نغمات از حرئف ابجد استفاده کرد به این ترتیب : کندی این نامگذاری را برای نت ها انجام داد: نت می حرف ج، نت سل حرف ه، نت سی حرف و، نت ر حرف ط و نت فا حرف ک.

این در حالی است که اروپاییان صد سال بعد با آن آشنا شدند و آن را تکمیل کردند. به هر صورت، به نظام نت نویسی که آرتسو ابداع کرد نظام هجایی میگویند که در فرانسه و ایتالیا و بعدا” به تبعیت از فرانسه در ایران باب شد.

امادر نظام الفبایی اولین نت نت “لا” است که اولین حرف الفبای لاتین است:

A B C D E F G
لا سی دو ر می فا سل

در آلمان و اتریش نت دوم “سی” را با H نشان میدهند و حرف B نمایانگر Si b است. در قرن شانزدهم به آثار زیادی از بزرگان موسیقی برمیخوریم که مشهورترین آنان ” پالسترنیا” (Palestrina)و “لاسوس” (Lassus) و “فرسکوبالدی” (Frescobaldi ) و “ویکتوریا” هستند که آنها را براساس مد(mode ) بوجود آوردند و باعث تحولات زیادی کنترپوان و هارمونی و کل موسیقی شدند.

تداوم و ثبت این تلاشها گنجینه ارزشمند موسیقی امروز است که با بررسی این آثار میتوانیم به تحولات جوامع در دورانهای مختلف هم پی ببریم.

31 دیدگاه

  • ارسال شده در اسفند ۱۳, ۱۳۸۴ در ۸:۰۵ ق.ظ

    از این مقاله واقعا لذت بردم مخصوصا قسمت منشا نامگذاری نتهای موسیقی.

  • فهام گوهري
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۸, ۱۳۸۵ در ۵:۳۰ ب.ظ

    هر چی بیشتر در این سایت بگردید , مطالب بیشتری برای یاد گرفتن پیدا میکنید.ارزش این سایت از بسیاری از کتابهای موسیقی هم بیشتر است.ممنون از گرداننده یا گردانندگان آن.

  • ارسال شده در خرداد ۱, ۱۳۸۵ در ۱۱:۵۱ ق.ظ

    age mishe matlabi baraye tafavote mosighie irani ba anva’e digare mosighira ham benevisid

  • mr.mehrani
    ارسال شده در خرداد ۱۲, ۱۳۸۵ در ۱:۵۷ ق.ظ

    SALLAM.LOTFAN AZ TABLECHER MAZEERAT VA MAHASEN AN BEGHOIID.ALBATE MAN ALLAN TO TARKAM.MR.MEHRANI HASTAM YEK MOSAFER.MA RO AZ IN AFATE MOSIGHI NEJAT BEDIN

  • پدیده
    ارسال شده در خرداد ۱۸, ۱۳۸۵ در ۳:۴۴ ب.ظ

    age momkeneh raphsody brahms ro notesh ro beman bedid

  • پدیده
    ارسال شده در خرداد ۱۸, ۱۳۸۵ در ۳:۴۴ ب.ظ

    age momkeneh raphsody brahms ro notesh ro beman bedid

  • همایون حسامی
    ارسال شده در خرداد ۲۳, ۱۳۸۵ در ۵:۰۰ ق.ظ

    با سلام و تشکر بفرمایید که در روی خط حامل چرا بعضی از نوت های موسیقی نوک آنها بطرف بالا و بعضی بطرف پایین است آیا این کار برای زیبایی نوت صورت میگیرد و یا معنی دیگری دارد با تسکر همایون

  • doom
    ارسال شده در تیر ۴, ۱۳۸۵ در ۱۲:۴۷ ب.ظ

    ba salam va khaste nabashid .vaghean site ali va por bari ro rah andakhtin .faghat age mishe az gorooh haye metal ham note benevisid

  • محسن
    ارسال شده در تیر ۲۷, ۱۳۸۵ در ۱:۴۹ ب.ظ

    از آنجاییکه عمده مراجعین به این سایت افراد دارای سواد موسیقی می باشند و مطالب ارائه شده در مقاله جنابعالی در نوع خود از مباحث بنیادی محسوب می شوند،لذا مقالاتی از این نوع در ارتقا دانش موسیقی مراجعین بسیار موثر می باشد.(به هر حال دسستتان درد نکند)عالی بود

  • morteza
    ارسال شده در تیر ۳۰, ۱۳۸۵ در ۱:۲۷ ب.ظ

    lotfan bahs mofassali darmorede form dar ghataate mosighi dashte bashid ke besyar ham haeze ahammiat ast.

  • ارسال شده در مرداد ۳, ۱۳۸۵ در ۱۲:۴۹ ق.ظ

    besiar por mihtava boud
    az shoma sepasgozaram

  • sheyda
    ارسال شده در مرداد ۱۹, ۱۳۸۵ در ۶:۵۲ ق.ظ

    با سلام و تشکر از عنایت دوستان و همچنین معذرت از اینکه دیر چک شد ،
    در جواب سوال همایون حسامی باید گفت که گذاشتن دم نت ( tail) بطرف پایین یا بالا برای هر دو منظور (هم زیبایی و هم ضرورت) انجام میشه که صد در صد به جایگاه کاربرد اون وابسته است . توی نوشتن آهنگ برای ساز سولو فقط منظور زیبایی است که معمولآ هم برای سازهای با کلید سل ، اگه نت بالای خط سی باشه ،دم رو بطرف پایین و اگر پایین خط سی بود ، بطرف بالا میذارنش . در کل در این جور مواقع قصد بخصوصی جز زیبایی در نتنویسی نداریم . اما در پارتیتور نویسی برای ارکستر ،معمولآ هر جفت ساز بادی چوبی رو روی یک خط حامل مینویسن تا پارتیتور نویسی مختصر تر بشه و کلآ وفتی نوشتن دو تیکه مستقل برای دو ساز مشابه رو روی یک خط حامل داریم،دم نتهای اولی رو به بالا و دم نتهای ساز دوم رو به پایین میذارن . اما اگر قرار باشه این حالتها برای هر ساز بصورت ترکیبی در بیاد ، ساز ها رو رو دوتا خط حامل جدا میذارن.

  • نسیم وکیلی
    ارسال شده در مرداد ۲۹, ۱۳۸۵ در ۷:۵۵ ق.ظ

    سازی در گذشته نواخته میشد به نام لیرا(چنگ)که بم ترین صدای آن نت لا بود و به این دلیل نظام هجایی اروپایی که با حروف انگلیسی شروع میشود منطبق است با حرف A

  • ارسال شده در آبان ۱۲, ۱۳۸۵ در ۱۱:۰۷ ب.ظ

    behtarin saiteman ke reshtam mosigi ast khaili estefade mikona, faghat sai konid matalebe bishtari dar morede tarikhe mosighi iran brzarid

  • Mohsen
    ارسال شده در دی ۳, ۱۳۸۵ در ۲:۲۰ ق.ظ

    salam vaghean etelaate mofidi dar rabete ba music az shoma fara gereftam az shoma samimaneh sepas gozaram omidvaram ke be in kare khubetan edameh dahid.
    ba tashakkor MOHSEN

  • behzad
    ارسال شده در اسفند ۱۱, ۱۳۸۵ در ۷:۱۰ ق.ظ

    salam.site shoma az har nazar besiar khoob bood. nothaye moosighie blues ra ham ezafe konid mer30

  • کوروش
    ارسال شده در مرداد ۳۰, ۱۳۸۶ در ۲:۱۸ ب.ظ

    خیلی ممنون از سایت پر بارتون.
    می خواستم بگم اگه ممکن است اسم سایتی را به من بدید که بتونم توش نرم افزار نت نویسی را دانلود کنم.

  • ناشناس
    ارسال شده در دی ۷, ۱۳۸۶ در ۸:۵۸ ب.ظ

    بنظر من بهتره تصویر نت های آهنگهای قدیم هم در برنامتون استفاده کنید

  • محسن
    ارسال شده در دی ۷, ۱۳۸۶ در ۱۱:۵۳ ب.ظ

    آقا کورش اگه پیدا کردی به من ایمیل بزن با تشکر:[email protected]

  • azita
    ارسال شده در اسفند ۶, ۱۳۸۶ در ۱۰:۲۰ ق.ظ

    kheili toope.daghigan hamonayi ro mige ke man donbalesh bodam.

  • پیام
    ارسال شده در آبان ۱۰, ۱۳۸۷ در ۱۰:۰۶ ق.ظ

    البته شایسته است حرف ِ خانم ِ شیدا را کامل کنم که صرفا و دقیقا منظور زیبایی و قشنگی کار نیست، بلکه کمک ِ بزرگی به نوازنده ای است که در حال دنبال کردن نت هاست، با دیدن دم به سمت پایین یا بالا همان طور که خانم شیدا گفتن به سرعت میتوانند پی ببرند بالای خط ِ سوم حامل است یا پایین آن و حداقل کار نصف میشود و دیگر نیازی به این نیست تا حواسه خود را به پنج خط بدهیم و سهولت در پیدا کردن شماره ی خط که نت در آن جا گرفته، دو چندان می شود.

  • ارسال شده در اسفند ۱, ۱۳۸۷ در ۱۱:۳۰ ب.ظ

    wow ….che ba hale !kash amozeshe notnevisy ham bod .dar kol mrc jaleb bod

  • حسین
    ارسال شده در شهریور ۲, ۱۳۸۸ در ۴:۲۳ ب.ظ

    سلام
    من به دنبال برنامه ای برای نت نویسی روی دو خط هستم ایا چنین برنامه ای هست یا نه؟
    لطفا رهنمایی کنید

  • phantom(bass)
    ارسال شده در شهریور ۲۵, ۱۳۸۸ در ۸:۳۹ ب.ظ

    آقا واقعا کار سایت درست است

  • ناشناس
    ارسال شده در آبان ۱, ۱۳۸۸ در ۵:۴۵ ب.ظ

    kashki dar morede jaye angoshta too halataye mokhtalef ham ye tozihi midadin !

  • maryam
    ارسال شده در دی ۲۰, ۱۳۸۸ در ۵:۳۳ ب.ظ

    ممنون عالی بود

  • مهدی
    ارسال شده در مهر ۲۶, ۱۳۸۹ در ۱۱:۲۲ ق.ظ

    سلام ممنون خوب بود

  • منم
    ارسال شده در فروردین ۳۰, ۱۳۹۰ در ۱۱:۰۳ ب.ظ

    عالیه ادامه بدین

  • فاطمه
    ارسال شده در مرداد ۸, ۱۳۹۰ در ۱۲:۵۹ ب.ظ

    سلام.من خودم با اینکه ۴ساله سنتور میزنم اما بعضی از مطالبت برام تازگی داشت.مرسی

  • ميرحسيني
    ارسال شده در دی ۳, ۱۳۹۰ در ۵:۲۵ ب.ظ

    باسلام .درمورد نتهای زینت (انواع وشیوه های نگارش )وتکیه ها وتریل وغلت و….. اگر امکان داردبنویسید.

  • iman
    ارسال شده در فروردین ۱۱, ۱۳۹۲ در ۲:۵۵ ب.ظ

    salam mamnoon az enke in note haro ghozashtid

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (II)

ضربی: این قطعات در موسیقی قدیم ایران اکثرا دوضربی یا سه ضربی بودند و معمولا به همراه ساز تنبک اجرا می شدند. ضربی هم به مانند چهارمضراب در اکثر ردیف های سازی موسیقی دستگاهی ایران به چشم می خورد و در اکثر مواقع به عنوان اثری مستقل در میان گوشه ها یا تکنوازی ها اجرا می شده است. شاید بارز ترین قطعۀ تحت این عنوان، قطعۀ ضربی اصول از ردیف میرزا عبدالله به روایت نورعلی خان برومند باشد که قطعه ایست کاملا مستقل که از توالی نغمات متعدد در دستگاه شور تشکیل شده است.

آواز بنان (IV)

او غزلی را اجرا کرده است با ردیف «نشینم» (۲) که غزل‌سرا به جای «ببوسم»، «نشینم» را انتخاب کرده و بنان با چنان مهارتی این غزل را اجرا کرده که زهر و ابتذال کلمه را گرفته و این کاری است که از عهده همه کس برنمی‌آید.

از روزهای گذشته…

گفتگو با فرهاد فخرالدینی (I)

گفتگو با فرهاد فخرالدینی (I)

فرهاد فخرالدینی، امروز در مرز هشتاد سالگی‌اش در مقام یک آهنگساز و رهبر ارکستر، جایگاه تعریف‌شده و مشخصی دارد. اما جایگاه «فخرالدینیِ مؤلف» در حوزه‌ی پژوهش موسیقی کجاست؟ در چه زمینه‌هایی در پی پاسخ به چه پرسش‌هایی بوده‌است؟ محور گفتگوی حاضر، مقالات و کتاب‌های این موسیقیدان نام‌آشناست؛ آنگاه که چوب رهبری ارکستر را زمین می‌گذارد و قلم در دست می‌گیرد:
ویژگی های یک سنتور خوب (VII)

ویژگی های یک سنتور خوب (VII)

در ادامه سعی می کنم به نکاتی اشاره کنم که در مجموع باعث بهتر شدن صدای یک ساز می شوند: جا افتادن ساز (یا به اصطلاح آب بندی شدن): گفته می شود هر چه یک ساز بیشتر مضراب بخورد صدای آن بهتر و پخته تر می شود. این مطلب صحت دارد اما نه برای هر سازی با هر کیفیتی بلکه این امر فقط برای سازهای خوب و خیلی خوب مصداق دارد. برای روشن شدن این مطلب به مثالی اشاره می کنم.
فرجامی ققنوس‌وار؟ (I)

فرجامی ققنوس‌وار؟ (I)

کنسرت گروه «عارف»، واقعه‌ای است که در فضای موسیقی ایرانی به سختی می‌توان از آن گذشت. بازگشت «مشکاتیان» بزرگ آن‌هم پس از این همه مدت توجه شنوندگان موسیقی را به خود جلب کرد. امسال را باید سال کنسرت‌های بزرگ نام گذاشت؛ سالی که بسی از موسیقی‌دانان مشهور سال‌های انقلاب و استادان امروز را نه کنار هم اما دست‌کم در یک سال جمع کرد.
اجرای رباعیات خیام با ارکستر سمفونیک آلنتون

اجرای رباعیات خیام با ارکستر سمفونیک آلنتون

سومین موومان از «آوازهای ابدیت» (برای سوپرانو و ارکستر) ساخته بهزاد رنجبران، آهنگساز ایرانی مقیم نیویورک، در روزهای یازدهم و دوازدهم فوریه ۲۰۰۶ (برابر با ۲۲ و ۲۳ بهمن ۱۳۸۴) به وسیله ارکستر سمفونیک آلنتون (Allentown) در آمریکا اجرا خواهد شد.در این برنامه تامارا متیو(Matthews Tamara)به عنوان تکخوان با ارکستر همکاری خواهد داشت.
تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (IV)

تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (IV)

خلفای اموی چون امپراطوری بزرگ اسلامی را شالوده گذاشتند، اسلام از سند تا اقیانوس اطلس و جبال پیرنه و ارس تا دریای پارس و عمان و مرکز افریقا کشیده شد. انتقال مقر خلافت از مدینه به دمشق سبب شد که از اندیشه و ذوق و استعداد حکما و هنرمندان ایرانی و روم بهره گرفته شود و اندوخته‌های علمی و هنری کشورهای تابعه اسلام، تقویت و گسترش پیدا کرده و در حقیقت پایه و اصول هنری و فرهنگی «رنسانس» عهد نوزایی در اروپا گردد.
بررسی کوتاه در باب سنت و نوآوری در موسیقی ایرانی (II)

بررسی کوتاه در باب سنت و نوآوری در موسیقی ایرانی (II)

این مفاهیم در سایر هنرها از جمله نقاشی معماری، مشترک است. در نگاره های ایرانی مصادق این تفکرات موجود است. تفکر دایره وار و حضور مرکزیت مطلق در آن از ویژگی های یک تفکر سنتی است. در خط نستعلیق انتهای اکثر حروف به طرف بالا است که تداعی کننده یِ وصال است. اینها همگی خود نماد پردازی محسوب می شوند و هم جنبه بصری آن و هم مفاهیم آن قدسی است.
قاسمی: قطعاتی که فضای شرقی و ایرانی داشتند انتخاب شدند

قاسمی: قطعاتی که فضای شرقی و ایرانی داشتند انتخاب شدند

خبر دوم شدن گروه کر شهر تهران در فستیوال کر خاورمیانه امروز در بسیاری از خبرگزاری ها منتشر شد. این گروه با رهبری مهدی قاسمی و با اجرای آثاری از آهنگسازان ایرانی و غربی در این فستیوال شرکت کرد. گفتگویی که در پیش دارید، پیش از سفر این گروه تهیه شده است:
چیستا غریب: تکنیک تدریس من شبیه به استادم اصلانیان است

چیستا غریب: تکنیک تدریس من شبیه به استادم اصلانیان است

چیستا غریب فرزند زنده یاد غلامحسین غریب موسیقیدان و ادیب نامدار ایرانی است. وی بیش از ۳۰ سال است که در مراکز آکادمیک موسیقی کشور ما به تدریس پیانو می پردازد و امروز بسیاری از بهترین نوازندگان پیانوی ایران، شاگرد ایشان بوده اند. امروز اولین قسمت از مصاحبه ای که با ایشان انجام گرفته را می خوانید:
ماکسیم ونگروف

ماکسیم ونگروف

در دورانی که نوازندگان با استعداد، درخشان و جوان ویولون مانند گلهای پیوندی فراوانند، ماکسیم ونگروف Maxim Vengerov یک نمونه درخشان و متفاوت است. او به سال ۱۹۷۴ در نووسیبیرسک Novosibirskروسیه و در خانواده ای اهل موسیقی متولد شد. مادرش رهبر گروه کر و پدرش نوازنده ابوا در ارکستر فیلارمونیک نووسیبیرسک بودند. ماکسیم کوچک هنگام حضور در تمرینهای پدرش در ارکستر، با جدیت اعلام کرده بود که از نظر او، جایگاه نوازنده ویولون اول ارکستر بسیار جالبتر از نوازنده ابواست.
قاسمی: کنسرت ها در فضای باز است

قاسمی: کنسرت ها در فضای باز است

نمی دانم، به هر حال چون زمان کافی نیست و قرار است صبح تمرین شود و عصر اجرا شود، بایستی احتمال انجام اش وجود داشته باشد و قبلا راجع به آن توسط جشنواره فکر شده است که چگونه اجرا شود. این روز دوم است و اسم آن را هم شب هزار صدا (Night of Thousand Voices) گذاشته اند.