نت نگاری

بدون شک یکی از عناصر ی که میتوان با آن فرهنگ یک ملت را محک زد و اطلاعات زیادی از آداب و رسوم و اعتقادات آنها کسب کرد موسیقی آن ملت است.

موسیقی در گذشته های دور مانند زبان و گفتار به روش سینه به سینه و شفاهی نقل میشد تا به نسلهای بعدی برسد و در این میان هیچ تضمینی نبود که عوامل محیطی چه اثری بر آن بگذارند یا اینکه اصلآ باقی بماند یا خیر. از این رو آنها به فکر افتادند تا موسیقی خود را جایی ثبت کنند.

اقوام “مزوپوتیما” (Mesopotamia ) (بین النهرین)از اولین کسانی بودند که به فکر نگارش موسیقی افتادندو برای نت نویسی قراردادی تنظیم کردند.در روش ابداعی آنان ریتم (که یک جز لازم ملودی است) و دامنه ملودی معین میشد. در قرن پنجم تا هفتم قبل از میلاد روشی ابداع شد که فقط حدود حرکت ملودی را مشخص میکردو حضور دامنه در آن دیده نمیشد.

در قرن هفتم میلادی بود که سرودهای گریگوریان – مانند مس (mess)و موتت (mutett ) که مهمترین و جزو پایه های فرمهای موسیقی مذهبی اند ، – بدست پاپ گرگوار اول (Pope Grigorire I )جمع آوری و تدوین شد اما هنوز رسم الخطی رسمی و شناخته شده برای حفظ اصولی آنها نبود.

در قرن نهم از یک خط رنگی افقی برای نوشتن علائم استفاده شد و باید توجه کرد که در همین زمان بود که موسیقی از حالت مونوفونی و هموفونیکی خارج شد و بتدریج به سوی دیافونی( دو صدایی) و پلی فونی میل کرد و اصالتا پلی فونی از سرود های مذهبی بنام ارگانوم (organom) زاده شد و نگارش آنها اهمیت بیشتری یافت. (برای مطالعه بیشتر در مورد نوع بافتها به مقاله “رنگ و بافت در موسیقی” توجه شود)

اما نت نویسی به صورت امروزی ریشه در نمادهای یونانی و شرقی دارد که به آن ” اک فونتیک “(Ekphonetic) میگویند.

تا قبل از قرن یازدهم میلادی برای نمایش اصوات موسیقی به تبعیت از یونان باستان از حروف برای این منظور استفاده میشد و از این نظام هم اکنون نیز در کشورهای انگلیسی و آلمانی زبان استفاده میشود. به این شیوه نت نگاری نظام الفبایی میگویند.

در قرن یازدهم میلادی یک کشیش فرانسوی مقیم ایتالیا به نام “گوئید د آرتسو” (Guido d Arezzo 955-1050) آهنگی برای یکی از سرودهای مذهبی کلیسا به نام “سن ژان”ساخت و برای یادگیری بهتر آن برای شاگردان در آموختن اصوات موسیقی ،حروف اول هر مصرع این سرود را به عنوان علامتی برای نمایش هر یک از اصوات انتخاب کرد .

به این صورت : “Ut queant laxis Resonare fibris Mira gestorum Famuli tuorom Solve poluti Labrieatum sancta johannes” (حرفهای مورد نظر با حروف بزرگ تایپ شده) از آن به بعد این حروف برای نشان دادن صداهای موسیقی مرسوم شد : Ut, re. mi, fa, sol, la. نتهای ابداعی آرتسو شش تا بودند که بعدا” نت “سی” به آنها افزوده شد و نت ut برای سهولت در نت خوانی به Do تغییر پیدا کرد.
از دیگر خدمات ارزشمند این کشیش میتوان به ابداع چهار خط حامل وبرای نگارش نت و حدود دامنه آنها اشاره داشت . لازم است در اینجا اشاره ای به فیلیپه دوویتری (Philippe de Vitry 1361-1291) فرانسوی که شاعر و آهنگساز و تئورسین موسیقی بود ،شود که در گسترش تئوریهای موسیقی و نت نویسی خدمات ارزنده داشته و از بنیانگذاران روشهای امروزی است.


نت گاری منسوخ شده
لازم به توضیح است که اسحق کندی نویسنده کتاب “الرساله الکندی فی الموسیقی” در مورد اسامی نغمات از حرئف ابجد استفاده کرد به این ترتیب : کندی این نامگذاری را برای نت ها انجام داد: نت می حرف ج، نت سل حرف ه، نت سی حرف و، نت ر حرف ط و نت فا حرف ک.

این در حالی است که اروپاییان صد سال بعد با آن آشنا شدند و آن را تکمیل کردند. به هر صورت، به نظام نت نویسی که آرتسو ابداع کرد نظام هجایی میگویند که در فرانسه و ایتالیا و بعدا” به تبعیت از فرانسه در ایران باب شد.

امادر نظام الفبایی اولین نت نت “لا” است که اولین حرف الفبای لاتین است:

A B C D E F G
لا سی دو ر می فا سل

در آلمان و اتریش نت دوم “سی” را با H نشان میدهند و حرف B نمایانگر Si b است. در قرن شانزدهم به آثار زیادی از بزرگان موسیقی برمیخوریم که مشهورترین آنان ” پالسترنیا” (Palestrina)و “لاسوس” (Lassus) و “فرسکوبالدی” (Frescobaldi ) و “ویکتوریا” هستند که آنها را براساس مد(mode ) بوجود آوردند و باعث تحولات زیادی کنترپوان و هارمونی و کل موسیقی شدند.

تداوم و ثبت این تلاشها گنجینه ارزشمند موسیقی امروز است که با بررسی این آثار میتوانیم به تحولات جوامع در دورانهای مختلف هم پی ببریم.

31 دیدگاه

  • ارسال شده در اسفند ۱۳, ۱۳۸۴ در ۸:۰۵ ق.ظ

    از این مقاله واقعا لذت بردم مخصوصا قسمت منشا نامگذاری نتهای موسیقی.

  • فهام گوهري
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۸, ۱۳۸۵ در ۵:۳۰ ب.ظ

    هر چی بیشتر در این سایت بگردید , مطالب بیشتری برای یاد گرفتن پیدا میکنید.ارزش این سایت از بسیاری از کتابهای موسیقی هم بیشتر است.ممنون از گرداننده یا گردانندگان آن.

  • ارسال شده در خرداد ۱, ۱۳۸۵ در ۱۱:۵۱ ق.ظ

    age mishe matlabi baraye tafavote mosighie irani ba anva’e digare mosighira ham benevisid

  • mr.mehrani
    ارسال شده در خرداد ۱۲, ۱۳۸۵ در ۱:۵۷ ق.ظ

    SALLAM.LOTFAN AZ TABLECHER MAZEERAT VA MAHASEN AN BEGHOIID.ALBATE MAN ALLAN TO TARKAM.MR.MEHRANI HASTAM YEK MOSAFER.MA RO AZ IN AFATE MOSIGHI NEJAT BEDIN

  • پدیده
    ارسال شده در خرداد ۱۸, ۱۳۸۵ در ۳:۴۴ ب.ظ

    age momkeneh raphsody brahms ro notesh ro beman bedid

  • پدیده
    ارسال شده در خرداد ۱۸, ۱۳۸۵ در ۳:۴۴ ب.ظ

    age momkeneh raphsody brahms ro notesh ro beman bedid

  • همایون حسامی
    ارسال شده در خرداد ۲۳, ۱۳۸۵ در ۵:۰۰ ق.ظ

    با سلام و تشکر بفرمایید که در روی خط حامل چرا بعضی از نوت های موسیقی نوک آنها بطرف بالا و بعضی بطرف پایین است آیا این کار برای زیبایی نوت صورت میگیرد و یا معنی دیگری دارد با تسکر همایون

  • doom
    ارسال شده در تیر ۴, ۱۳۸۵ در ۱۲:۴۷ ب.ظ

    ba salam va khaste nabashid .vaghean site ali va por bari ro rah andakhtin .faghat age mishe az gorooh haye metal ham note benevisid

  • محسن
    ارسال شده در تیر ۲۷, ۱۳۸۵ در ۱:۴۹ ب.ظ

    از آنجاییکه عمده مراجعین به این سایت افراد دارای سواد موسیقی می باشند و مطالب ارائه شده در مقاله جنابعالی در نوع خود از مباحث بنیادی محسوب می شوند،لذا مقالاتی از این نوع در ارتقا دانش موسیقی مراجعین بسیار موثر می باشد.(به هر حال دسستتان درد نکند)عالی بود

  • morteza
    ارسال شده در تیر ۳۰, ۱۳۸۵ در ۱:۲۷ ب.ظ

    lotfan bahs mofassali darmorede form dar ghataate mosighi dashte bashid ke besyar ham haeze ahammiat ast.

  • ارسال شده در مرداد ۳, ۱۳۸۵ در ۱۲:۴۹ ق.ظ

    besiar por mihtava boud
    az shoma sepasgozaram

  • sheyda
    ارسال شده در مرداد ۱۹, ۱۳۸۵ در ۶:۵۲ ق.ظ

    با سلام و تشکر از عنایت دوستان و همچنین معذرت از اینکه دیر چک شد ،
    در جواب سوال همایون حسامی باید گفت که گذاشتن دم نت ( tail) بطرف پایین یا بالا برای هر دو منظور (هم زیبایی و هم ضرورت) انجام میشه که صد در صد به جایگاه کاربرد اون وابسته است . توی نوشتن آهنگ برای ساز سولو فقط منظور زیبایی است که معمولآ هم برای سازهای با کلید سل ، اگه نت بالای خط سی باشه ،دم رو بطرف پایین و اگر پایین خط سی بود ، بطرف بالا میذارنش . در کل در این جور مواقع قصد بخصوصی جز زیبایی در نتنویسی نداریم . اما در پارتیتور نویسی برای ارکستر ،معمولآ هر جفت ساز بادی چوبی رو روی یک خط حامل مینویسن تا پارتیتور نویسی مختصر تر بشه و کلآ وفتی نوشتن دو تیکه مستقل برای دو ساز مشابه رو روی یک خط حامل داریم،دم نتهای اولی رو به بالا و دم نتهای ساز دوم رو به پایین میذارن . اما اگر قرار باشه این حالتها برای هر ساز بصورت ترکیبی در بیاد ، ساز ها رو رو دوتا خط حامل جدا میذارن.

  • نسیم وکیلی
    ارسال شده در مرداد ۲۹, ۱۳۸۵ در ۷:۵۵ ق.ظ

    سازی در گذشته نواخته میشد به نام لیرا(چنگ)که بم ترین صدای آن نت لا بود و به این دلیل نظام هجایی اروپایی که با حروف انگلیسی شروع میشود منطبق است با حرف A

  • ارسال شده در آبان ۱۲, ۱۳۸۵ در ۱۱:۰۷ ب.ظ

    behtarin saiteman ke reshtam mosigi ast khaili estefade mikona, faghat sai konid matalebe bishtari dar morede tarikhe mosighi iran brzarid

  • Mohsen
    ارسال شده در دی ۳, ۱۳۸۵ در ۲:۲۰ ق.ظ

    salam vaghean etelaate mofidi dar rabete ba music az shoma fara gereftam az shoma samimaneh sepas gozaram omidvaram ke be in kare khubetan edameh dahid.
    ba tashakkor MOHSEN

  • behzad
    ارسال شده در اسفند ۱۱, ۱۳۸۵ در ۷:۱۰ ق.ظ

    salam.site shoma az har nazar besiar khoob bood. nothaye moosighie blues ra ham ezafe konid mer30

  • کوروش
    ارسال شده در مرداد ۳۰, ۱۳۸۶ در ۲:۱۸ ب.ظ

    خیلی ممنون از سایت پر بارتون.
    می خواستم بگم اگه ممکن است اسم سایتی را به من بدید که بتونم توش نرم افزار نت نویسی را دانلود کنم.

  • ناشناس
    ارسال شده در دی ۷, ۱۳۸۶ در ۸:۵۸ ب.ظ

    بنظر من بهتره تصویر نت های آهنگهای قدیم هم در برنامتون استفاده کنید

  • محسن
    ارسال شده در دی ۷, ۱۳۸۶ در ۱۱:۵۳ ب.ظ

    آقا کورش اگه پیدا کردی به من ایمیل بزن با تشکر:afei9110@yahoo.com

  • azita
    ارسال شده در اسفند ۶, ۱۳۸۶ در ۱۰:۲۰ ق.ظ

    kheili toope.daghigan hamonayi ro mige ke man donbalesh bodam.

  • پیام
    ارسال شده در آبان ۱۰, ۱۳۸۷ در ۱۰:۰۶ ق.ظ

    البته شایسته است حرف ِ خانم ِ شیدا را کامل کنم که صرفا و دقیقا منظور زیبایی و قشنگی کار نیست، بلکه کمک ِ بزرگی به نوازنده ای است که در حال دنبال کردن نت هاست، با دیدن دم به سمت پایین یا بالا همان طور که خانم شیدا گفتن به سرعت میتوانند پی ببرند بالای خط ِ سوم حامل است یا پایین آن و حداقل کار نصف میشود و دیگر نیازی به این نیست تا حواسه خود را به پنج خط بدهیم و سهولت در پیدا کردن شماره ی خط که نت در آن جا گرفته، دو چندان می شود.

  • ارسال شده در اسفند ۱, ۱۳۸۷ در ۱۱:۳۰ ب.ظ

    wow ….che ba hale !kash amozeshe notnevisy ham bod .dar kol mrc jaleb bod

  • حسین
    ارسال شده در شهریور ۲, ۱۳۸۸ در ۴:۲۳ ب.ظ

    سلام
    من به دنبال برنامه ای برای نت نویسی روی دو خط هستم ایا چنین برنامه ای هست یا نه؟
    لطفا رهنمایی کنید

  • phantom(bass)
    ارسال شده در شهریور ۲۵, ۱۳۸۸ در ۸:۳۹ ب.ظ

    آقا واقعا کار سایت درست است

  • ناشناس
    ارسال شده در آبان ۱, ۱۳۸۸ در ۵:۴۵ ب.ظ

    kashki dar morede jaye angoshta too halataye mokhtalef ham ye tozihi midadin !

  • maryam
    ارسال شده در دی ۲۰, ۱۳۸۸ در ۵:۳۳ ب.ظ

    ممنون عالی بود

  • مهدی
    ارسال شده در مهر ۲۶, ۱۳۸۹ در ۱۱:۲۲ ق.ظ

    سلام ممنون خوب بود

  • منم
    ارسال شده در فروردین ۳۰, ۱۳۹۰ در ۱۱:۰۳ ب.ظ

    عالیه ادامه بدین

  • فاطمه
    ارسال شده در مرداد ۸, ۱۳۹۰ در ۱۲:۵۹ ب.ظ

    سلام.من خودم با اینکه ۴ساله سنتور میزنم اما بعضی از مطالبت برام تازگی داشت.مرسی

  • ميرحسيني
    ارسال شده در دی ۳, ۱۳۹۰ در ۵:۲۵ ب.ظ

    باسلام .درمورد نتهای زینت (انواع وشیوه های نگارش )وتکیه ها وتریل وغلت و….. اگر امکان داردبنویسید.

  • iman
    ارسال شده در فروردین ۱۱, ۱۳۹۲ در ۲:۵۵ ب.ظ

    salam mamnoon az enke in note haro ghozashtid

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

روی دانوب زیبای آبی (II)

یوهان اشتراوس این والس را کـه اصـلا بـرای آواز جمعی‌ و ارکستر‌ نوشته بود و به «انجمن خـوانندگان ویـن‌» تقدیم‌ کرد و آنها‌ در‌ ۱۵‌ فوریه ۱۸۶۷ در تالار‌ دیانا (محل امروز دیاناباد) {این اثر را} به‌ اجرا در آوردند. مـتن اشـعار آن را افسر پلیس یوزف وایل‌‌ سـاخته‌ و بـا این مـطلب شـروع مـی‌شد:

عمومی: مردم با نظریه های جدید در ابتدا مخالفت می کنند

من در سال ۱۳۴۲ وارد دانشگاه شدم و سال دوم دانشکده بودم که در اردوها شرکت کردم و همان موقع بود که با اساتید آشنا شدم و به دنبال آن به هنرستان رفتم و به کلاس‌های استاد محمود کریمی برای فراگیری ردیف رفتم و تئوری و سلفژ را با استاد فرهاد فخرالدینی کار کردم؛ در همان موقع بود که من به گروه آقای فرامرز پایور رفتم یعنی من حدود ۵۰ سال پیش، سال ۴۵ یا ۴۶ به گروه سازهای ملی آقای پایور که تأسیس شده بود پیوستم. ایشان کنسرت من را در پایان سال تحصیلی یا هنرستان دیده بودند و از استاد کریمی خواسته بودند که من را دعوت کنند تا به گروه ایشان بپیوندم.

از روزهای گذشته…

دشواریهای تجزیه و تحلیل موسیقی ما (I)

دشواریهای تجزیه و تحلیل موسیقی ما (I)

برای آموختن از یک آهنگساز راهی نیست جز شکافتن آثارش و موشکافانه به آنها نگریستن، هر نوع برخورد ادراکی دیگر را هم که در ذهن آوریم به‌ناچار متضمن سطحی از همین شکافتن یا به بیان فنی تجزیه و تحلیل موسیقی خواهد بود، حتا غرق در تجربه‌ی زیباشناختی. «حمید مرادیان» با چنین هدفی به سراغ بررسی آثار موسیقایی رفته و کتابی با عنوان «۱۰ قطعه ۱۰ آنالیز؛ تجزیه و تحلیل قطعاتی از آهنگسازان ملی ایران» تالیف کرده است. به دلایلی که احتمالا به پیشینه‌ی آموزشی (در دانشگاه تهران) و علاقه‌مندی‌های شخصی برمی‌گردد نویسنده از میان آنها که «سعی کرده‌اند از علوم پایه‌ی آهنگسازی، که تکنیک‌های چندصدایی را شامل می‌شوند، به شکل جدی استفاده کنند و در غالب ارکسترها با استاندارد بین‌المللی آثار خود را ارایه دهند» (ص ۷)، آن آهنگسازانی را برگزیده که «نگرشی ایرانی‌تر دارند و سعی کرده‌اند تکنیک‌های موسیقی غرب را به صورت گزینشی برای موسیقی ایرانی به کار برند و بیان و زبان شخصی، متناسب با زیباشناسی موسیقی ایران دست یابند» (ص ۸).
ادیت در ویولن (V)

ادیت در ویولن (V)

برای اجرای دسته- جمله سوم، اولین انتخاب نواختن چهار نت متوالی “سی بکار، دو بکار، ر بکار، می بمل” در پوزیسیون چهارم و سپس انتقال به پوزیسیون هشتم برای اجرای نت فا دیز می باشد که در اینجا نیز می توان همین توالی انگشت گذاری را انتخاب نمود، یعنی اجرای فا دیز، سل بکار، سی بکار، دو بکار با انگشتان اول تا چهارم (تصویر شماره چهار).
ادیت در ویولن (VIII)

ادیت در ویولن (VIII)

در ادامه به بررسی انگشت گذاری هفت دسته جمله سه نتی سه لا چنگ (از لا بکار تا می بمل) می پردازیم. اجرای لا بکار در پوزیسیون سوم سیم می و با انگشت اول انجام می پذیرد، در اینجا اولین انتخاب مهم انگشت گذاری در نت فا دیز (اولین نت سه لا چنگ بعد از لا بکار) انجام می پذیرد. برای جلوگیری از جابجایی اضافه طولی بر روی گریف و نیز جلوگیری از انجام تغییر پوزیسیون های اضافه، فادیز همچنان در پوزیسیون سوم سیم دوم اجرا می گردد و برای اجرای لا بکار در جهت جلوگیری از ناچار شدن نوازنده در دو بار تغییر سیم در اجرای یک جمله سه نتی می توان این نت را با انگشت چهارم نواخت.
عمر فاروق، موسیقیدان ترک (I)

عمر فاروق، موسیقیدان ترک (I)

نامش عمر فاروق است اما می توانید فاروق صدایش کنید؛ «همه او را فاروق صدا می کنند»، این حرف را برایان کین (Brian Keane) تهیه کننده و همکار عمر فاروق به زبان می آورد. داستان فاروق داستانی غیر عادی است؛ داستانی که در آن استودیوی کین در کانکتیکات نقش مهمی را بر عهده داشته است. اولین حضور فاروق در عرصه بین المللی به آلبوم سال ۱۹۸۸ کین یعنی Suleyman the Magnificent بر می گردد.
گزارش جلسه نهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

گزارش جلسه نهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

اگر برنامه‌ی اصلی نقد تکوینی را بررسی پیشامتن‌های یک اثر بدانیم این‌گونه نقد همان‌طورکه اشاره شد با نقد اثر آهنگساز یا به بیان دقیق‌تر نقد خلاقیت آهنگساز مشکلی ندارد زیرا پیشامتن‌های آهنگسازی، مانند دست‌نویس‌ها، طرح‌های اولیه و… معمولاً به خوبی نگهداری می‌شوند و حتی قبل از به‌وجود آمدن نقد تکوینی نیز در موسیقی‌شناسی تاریخی و ویرایش آثار برای انتشار، بسیار مورد توجه بوده‌اند (نباید از نظر دور داشت که در اولی هدف یافتن ارتباطات تاریخی و در دومی یافتن صحیح‌ترین نسخه برای انتشار است و این همان نکته است که نقد تکوینی را از آن کاربردها متمایز می‌سازد).
متبسم: در هلند نوازنده سازهای ایرانی بسیار کم است

متبسم: در هلند نوازنده سازهای ایرانی بسیار کم است

استاد متبسم عزیز مطلع هستم شما به غیر از همکاری با گروه دستان سرپرست گروه دیگری در خارج از کشور هستید به نام مضراب که فقط از ساز های مضرابی تشکیل شده و اکثر نوازندگان آن جوان هستند. متاسفانه از نظر رسانه ای خیلی کم به این ارکستر پرداخته شده با توجه به این که این کار در خارج از کشور بسیار دشوارست.
تراژدی مدرنیسم در موسیقی ایران (I)

تراژدی مدرنیسم در موسیقی ایران (I)

مقدمه: نوشتاری که امروز مشاهده میکنید، قسمتی از خاطرات نگارنده است که صریح و بی حاشیه به یکی از مهمترین پایگاه های به اصطلاح موسیقی مدرن ایران میپردازد. در این نوشتار نام شخصی برده نمیشود و قصد این نوشته بی تکلف، فقط هوشیار کردن هنردوستان و جوانانی است که فریفته تبلیغات این افراد میشوند و نیز “احتمالا” تاثیر گذاری روی سرشاخه های این گروه ها که بیش از این آبرو و اعتبار اجتماعی خود را زیر سئوال نبرند و هنر مظلوم مدرن را بیش از این تحقیر نکنند.
رونمایی و اجرای آلبوم «به زمین و آفتاب» اثر محمد سعید شریفیان

رونمایی و اجرای آلبوم «به زمین و آفتاب» اثر محمد سعید شریفیان

آثار مجلسی جدید محمد سعید شریفیان در مجموعه ای با عنوان «به زمین و آفتاب» طی مراسمی با حضور تعدادی از هنرمندان و اساتید موسیقی به همراه اجرای زنده برخی از آثار این مجموعه با همراهی پیانو: بهنام ابولقاسم و کوارتت زهی «شهرزاد» در خانه هنرمندان در تاریخ سه شنبه ۹۲/۷/۱۶ ساعت ۱۸ رونمایی و اجرا میشود.
پروانه های موسیقی ایران (I)

پروانه های موسیقی ایران (I)

پس از انقلاب مشروطه و ضبط اولین نواهای موسیقی در سال ۱۲۸۴ ش و تاثیر آن در روند تاریخ اجتماعی ایران در سال ۱۲۹۱ ش بانوان هنرمند از خلوت دربار بیرون آمده و به ضبط آثار موسیقی پرداختند که افتخار خانم- زری خانم و امجد خانم اولین های ضبط آثار موسیقی بانوان هنرمند بودند.
آستور  پیازولا آهنگساز برجسته  nuevo tango (قسمت اول)

آستور پیازولا آهنگساز برجسته nuevo tango (قسمت اول)

نام پیازولا برای دوستداران موسیقی کلاسیک یاد آور مردی است که نه تنها سنت این موسیقی را دگرگون کرد، بلکه با نشان دادن توانایی های ساز خود و موسیقی کشور خود، باز نشان داد که موسیقی کلاسیک به نژاد و ابزار موسیقایی وابسته نیست.