نت نگاری

بدون شک یکی از عناصر ی که میتوان با آن فرهنگ یک ملت را محک زد و اطلاعات زیادی از آداب و رسوم و اعتقادات آنها کسب کرد موسیقی آن ملت است.

موسیقی در گذشته های دور مانند زبان و گفتار به روش سینه به سینه و شفاهی نقل میشد تا به نسلهای بعدی برسد و در این میان هیچ تضمینی نبود که عوامل محیطی چه اثری بر آن بگذارند یا اینکه اصلآ باقی بماند یا خیر. از این رو آنها به فکر افتادند تا موسیقی خود را جایی ثبت کنند.

اقوام “مزوپوتیما” (Mesopotamia ) (بین النهرین)از اولین کسانی بودند که به فکر نگارش موسیقی افتادندو برای نت نویسی قراردادی تنظیم کردند.در روش ابداعی آنان ریتم (که یک جز لازم ملودی است) و دامنه ملودی معین میشد. در قرن پنجم تا هفتم قبل از میلاد روشی ابداع شد که فقط حدود حرکت ملودی را مشخص میکردو حضور دامنه در آن دیده نمیشد.

در قرن هفتم میلادی بود که سرودهای گریگوریان – مانند مس (mess)و موتت (mutett ) که مهمترین و جزو پایه های فرمهای موسیقی مذهبی اند ، – بدست پاپ گرگوار اول (Pope Grigorire I )جمع آوری و تدوین شد اما هنوز رسم الخطی رسمی و شناخته شده برای حفظ اصولی آنها نبود.

در قرن نهم از یک خط رنگی افقی برای نوشتن علائم استفاده شد و باید توجه کرد که در همین زمان بود که موسیقی از حالت مونوفونی و هموفونیکی خارج شد و بتدریج به سوی دیافونی( دو صدایی) و پلی فونی میل کرد و اصالتا پلی فونی از سرود های مذهبی بنام ارگانوم (organom) زاده شد و نگارش آنها اهمیت بیشتری یافت. (برای مطالعه بیشتر در مورد نوع بافتها به مقاله “رنگ و بافت در موسیقی” توجه شود)

اما نت نویسی به صورت امروزی ریشه در نمادهای یونانی و شرقی دارد که به آن ” اک فونتیک “(Ekphonetic) میگویند.

تا قبل از قرن یازدهم میلادی برای نمایش اصوات موسیقی به تبعیت از یونان باستان از حروف برای این منظور استفاده میشد و از این نظام هم اکنون نیز در کشورهای انگلیسی و آلمانی زبان استفاده میشود. به این شیوه نت نگاری نظام الفبایی میگویند.

در قرن یازدهم میلادی یک کشیش فرانسوی مقیم ایتالیا به نام “گوئید د آرتسو” (Guido d Arezzo 955-1050) آهنگی برای یکی از سرودهای مذهبی کلیسا به نام “سن ژان”ساخت و برای یادگیری بهتر آن برای شاگردان در آموختن اصوات موسیقی ،حروف اول هر مصرع این سرود را به عنوان علامتی برای نمایش هر یک از اصوات انتخاب کرد .

به این صورت : “Ut queant laxis Resonare fibris Mira gestorum Famuli tuorom Solve poluti Labrieatum sancta johannes” (حرفهای مورد نظر با حروف بزرگ تایپ شده) از آن به بعد این حروف برای نشان دادن صداهای موسیقی مرسوم شد : Ut, re. mi, fa, sol, la. نتهای ابداعی آرتسو شش تا بودند که بعدا” نت “سی” به آنها افزوده شد و نت ut برای سهولت در نت خوانی به Do تغییر پیدا کرد.
از دیگر خدمات ارزشمند این کشیش میتوان به ابداع چهار خط حامل وبرای نگارش نت و حدود دامنه آنها اشاره داشت . لازم است در اینجا اشاره ای به فیلیپه دوویتری (Philippe de Vitry 1361-1291) فرانسوی که شاعر و آهنگساز و تئورسین موسیقی بود ،شود که در گسترش تئوریهای موسیقی و نت نویسی خدمات ارزنده داشته و از بنیانگذاران روشهای امروزی است.


نت گاری منسوخ شده
لازم به توضیح است که اسحق کندی نویسنده کتاب “الرساله الکندی فی الموسیقی” در مورد اسامی نغمات از حرئف ابجد استفاده کرد به این ترتیب : کندی این نامگذاری را برای نت ها انجام داد: نت می حرف ج، نت سل حرف ه، نت سی حرف و، نت ر حرف ط و نت فا حرف ک.

این در حالی است که اروپاییان صد سال بعد با آن آشنا شدند و آن را تکمیل کردند. به هر صورت، به نظام نت نویسی که آرتسو ابداع کرد نظام هجایی میگویند که در فرانسه و ایتالیا و بعدا” به تبعیت از فرانسه در ایران باب شد.

امادر نظام الفبایی اولین نت نت “لا” است که اولین حرف الفبای لاتین است:

A B C D E F G
لا سی دو ر می فا سل

در آلمان و اتریش نت دوم “سی” را با H نشان میدهند و حرف B نمایانگر Si b است. در قرن شانزدهم به آثار زیادی از بزرگان موسیقی برمیخوریم که مشهورترین آنان ” پالسترنیا” (Palestrina)و “لاسوس” (Lassus) و “فرسکوبالدی” (Frescobaldi ) و “ویکتوریا” هستند که آنها را براساس مد(mode ) بوجود آوردند و باعث تحولات زیادی کنترپوان و هارمونی و کل موسیقی شدند.

تداوم و ثبت این تلاشها گنجینه ارزشمند موسیقی امروز است که با بررسی این آثار میتوانیم به تحولات جوامع در دورانهای مختلف هم پی ببریم.

31 دیدگاه

  • ارسال شده در اسفند ۱۳, ۱۳۸۴ در ۸:۰۵ ق.ظ

    از این مقاله واقعا لذت بردم مخصوصا قسمت منشا نامگذاری نتهای موسیقی.

  • فهام گوهري
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۸, ۱۳۸۵ در ۵:۳۰ ب.ظ

    هر چی بیشتر در این سایت بگردید , مطالب بیشتری برای یاد گرفتن پیدا میکنید.ارزش این سایت از بسیاری از کتابهای موسیقی هم بیشتر است.ممنون از گرداننده یا گردانندگان آن.

  • ارسال شده در خرداد ۱, ۱۳۸۵ در ۱۱:۵۱ ق.ظ

    age mishe matlabi baraye tafavote mosighie irani ba anva’e digare mosighira ham benevisid

  • mr.mehrani
    ارسال شده در خرداد ۱۲, ۱۳۸۵ در ۱:۵۷ ق.ظ

    SALLAM.LOTFAN AZ TABLECHER MAZEERAT VA MAHASEN AN BEGHOIID.ALBATE MAN ALLAN TO TARKAM.MR.MEHRANI HASTAM YEK MOSAFER.MA RO AZ IN AFATE MOSIGHI NEJAT BEDIN

  • پدیده
    ارسال شده در خرداد ۱۸, ۱۳۸۵ در ۳:۴۴ ب.ظ

    age momkeneh raphsody brahms ro notesh ro beman bedid

  • پدیده
    ارسال شده در خرداد ۱۸, ۱۳۸۵ در ۳:۴۴ ب.ظ

    age momkeneh raphsody brahms ro notesh ro beman bedid

  • همایون حسامی
    ارسال شده در خرداد ۲۳, ۱۳۸۵ در ۵:۰۰ ق.ظ

    با سلام و تشکر بفرمایید که در روی خط حامل چرا بعضی از نوت های موسیقی نوک آنها بطرف بالا و بعضی بطرف پایین است آیا این کار برای زیبایی نوت صورت میگیرد و یا معنی دیگری دارد با تسکر همایون

  • doom
    ارسال شده در تیر ۴, ۱۳۸۵ در ۱۲:۴۷ ب.ظ

    ba salam va khaste nabashid .vaghean site ali va por bari ro rah andakhtin .faghat age mishe az gorooh haye metal ham note benevisid

  • محسن
    ارسال شده در تیر ۲۷, ۱۳۸۵ در ۱:۴۹ ب.ظ

    از آنجاییکه عمده مراجعین به این سایت افراد دارای سواد موسیقی می باشند و مطالب ارائه شده در مقاله جنابعالی در نوع خود از مباحث بنیادی محسوب می شوند،لذا مقالاتی از این نوع در ارتقا دانش موسیقی مراجعین بسیار موثر می باشد.(به هر حال دسستتان درد نکند)عالی بود

  • morteza
    ارسال شده در تیر ۳۰, ۱۳۸۵ در ۱:۲۷ ب.ظ

    lotfan bahs mofassali darmorede form dar ghataate mosighi dashte bashid ke besyar ham haeze ahammiat ast.

  • ارسال شده در مرداد ۳, ۱۳۸۵ در ۱۲:۴۹ ق.ظ

    besiar por mihtava boud
    az shoma sepasgozaram

  • sheyda
    ارسال شده در مرداد ۱۹, ۱۳۸۵ در ۶:۵۲ ق.ظ

    با سلام و تشکر از عنایت دوستان و همچنین معذرت از اینکه دیر چک شد ،
    در جواب سوال همایون حسامی باید گفت که گذاشتن دم نت ( tail) بطرف پایین یا بالا برای هر دو منظور (هم زیبایی و هم ضرورت) انجام میشه که صد در صد به جایگاه کاربرد اون وابسته است . توی نوشتن آهنگ برای ساز سولو فقط منظور زیبایی است که معمولآ هم برای سازهای با کلید سل ، اگه نت بالای خط سی باشه ،دم رو بطرف پایین و اگر پایین خط سی بود ، بطرف بالا میذارنش . در کل در این جور مواقع قصد بخصوصی جز زیبایی در نتنویسی نداریم . اما در پارتیتور نویسی برای ارکستر ،معمولآ هر جفت ساز بادی چوبی رو روی یک خط حامل مینویسن تا پارتیتور نویسی مختصر تر بشه و کلآ وفتی نوشتن دو تیکه مستقل برای دو ساز مشابه رو روی یک خط حامل داریم،دم نتهای اولی رو به بالا و دم نتهای ساز دوم رو به پایین میذارن . اما اگر قرار باشه این حالتها برای هر ساز بصورت ترکیبی در بیاد ، ساز ها رو رو دوتا خط حامل جدا میذارن.

  • نسیم وکیلی
    ارسال شده در مرداد ۲۹, ۱۳۸۵ در ۷:۵۵ ق.ظ

    سازی در گذشته نواخته میشد به نام لیرا(چنگ)که بم ترین صدای آن نت لا بود و به این دلیل نظام هجایی اروپایی که با حروف انگلیسی شروع میشود منطبق است با حرف A

  • ارسال شده در آبان ۱۲, ۱۳۸۵ در ۱۱:۰۷ ب.ظ

    behtarin saiteman ke reshtam mosigi ast khaili estefade mikona, faghat sai konid matalebe bishtari dar morede tarikhe mosighi iran brzarid

  • Mohsen
    ارسال شده در دی ۳, ۱۳۸۵ در ۲:۲۰ ق.ظ

    salam vaghean etelaate mofidi dar rabete ba music az shoma fara gereftam az shoma samimaneh sepas gozaram omidvaram ke be in kare khubetan edameh dahid.
    ba tashakkor MOHSEN

  • behzad
    ارسال شده در اسفند ۱۱, ۱۳۸۵ در ۷:۱۰ ق.ظ

    salam.site shoma az har nazar besiar khoob bood. nothaye moosighie blues ra ham ezafe konid mer30

  • کوروش
    ارسال شده در مرداد ۳۰, ۱۳۸۶ در ۲:۱۸ ب.ظ

    خیلی ممنون از سایت پر بارتون.
    می خواستم بگم اگه ممکن است اسم سایتی را به من بدید که بتونم توش نرم افزار نت نویسی را دانلود کنم.

  • ناشناس
    ارسال شده در دی ۷, ۱۳۸۶ در ۸:۵۸ ب.ظ

    بنظر من بهتره تصویر نت های آهنگهای قدیم هم در برنامتون استفاده کنید

  • محسن
    ارسال شده در دی ۷, ۱۳۸۶ در ۱۱:۵۳ ب.ظ

    آقا کورش اگه پیدا کردی به من ایمیل بزن با تشکر:afei9110@yahoo.com

  • azita
    ارسال شده در اسفند ۶, ۱۳۸۶ در ۱۰:۲۰ ق.ظ

    kheili toope.daghigan hamonayi ro mige ke man donbalesh bodam.

  • پیام
    ارسال شده در آبان ۱۰, ۱۳۸۷ در ۱۰:۰۶ ق.ظ

    البته شایسته است حرف ِ خانم ِ شیدا را کامل کنم که صرفا و دقیقا منظور زیبایی و قشنگی کار نیست، بلکه کمک ِ بزرگی به نوازنده ای است که در حال دنبال کردن نت هاست، با دیدن دم به سمت پایین یا بالا همان طور که خانم شیدا گفتن به سرعت میتوانند پی ببرند بالای خط ِ سوم حامل است یا پایین آن و حداقل کار نصف میشود و دیگر نیازی به این نیست تا حواسه خود را به پنج خط بدهیم و سهولت در پیدا کردن شماره ی خط که نت در آن جا گرفته، دو چندان می شود.

  • ارسال شده در اسفند ۱, ۱۳۸۷ در ۱۱:۳۰ ب.ظ

    wow ….che ba hale !kash amozeshe notnevisy ham bod .dar kol mrc jaleb bod

  • حسین
    ارسال شده در شهریور ۲, ۱۳۸۸ در ۴:۲۳ ب.ظ

    سلام
    من به دنبال برنامه ای برای نت نویسی روی دو خط هستم ایا چنین برنامه ای هست یا نه؟
    لطفا رهنمایی کنید

  • phantom(bass)
    ارسال شده در شهریور ۲۵, ۱۳۸۸ در ۸:۳۹ ب.ظ

    آقا واقعا کار سایت درست است

  • ناشناس
    ارسال شده در آبان ۱, ۱۳۸۸ در ۵:۴۵ ب.ظ

    kashki dar morede jaye angoshta too halataye mokhtalef ham ye tozihi midadin !

  • maryam
    ارسال شده در دی ۲۰, ۱۳۸۸ در ۵:۳۳ ب.ظ

    ممنون عالی بود

  • مهدی
    ارسال شده در مهر ۲۶, ۱۳۸۹ در ۱۱:۲۲ ق.ظ

    سلام ممنون خوب بود

  • منم
    ارسال شده در فروردین ۳۰, ۱۳۹۰ در ۱۱:۰۳ ب.ظ

    عالیه ادامه بدین

  • فاطمه
    ارسال شده در مرداد ۸, ۱۳۹۰ در ۱۲:۵۹ ب.ظ

    سلام.من خودم با اینکه ۴ساله سنتور میزنم اما بعضی از مطالبت برام تازگی داشت.مرسی

  • ميرحسيني
    ارسال شده در دی ۳, ۱۳۹۰ در ۵:۲۵ ب.ظ

    باسلام .درمورد نتهای زینت (انواع وشیوه های نگارش )وتکیه ها وتریل وغلت و….. اگر امکان داردبنویسید.

  • iman
    ارسال شده در فروردین ۱۱, ۱۳۹۲ در ۲:۵۵ ب.ظ

    salam mamnoon az enke in note haro ghozashtid

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

درباره‌ی پتریس وسکس (V)

در دهه‌ی ۱۹۸۰ در موسیقی او تغییراتی پدید آمد. او ابتدا روی ساخت قطعات سازی بر اساس ژانرهای متفاوت تمرکز کرد. توجه او به ژانرهای دیگری به غیر از ژانر کلاسیک موجب جذاب‌تر شدن قطعاتش شد. او در این راستا کوارتت زهی خود را با نام آهنگ‌های تابستانی، دو سونات برای سولو کنترباس (Sonata Per Contrabasso Solo 1986) و سونات بهاربرای سیکستت ویولن (Spring Sonata For Sextet 1989) همچنین کنسرتوهای متعددی را مانند کانتوس اِد پیسم (Cantos Ed Pacem)، کنسرتو برای ارگ (Concerto Per Organ 1984) و کنسرتو برای انگلیش هورن و ارکستر نوشت. میل شخصی‌اش در استفاده از موسیقی‌های سازی محلی لتونی سبب به وجود آمدن ژانری آزاد در فرم‌های سونات، سمفونی و کوارتت زهی با بافتی آوازین همراه با تصویر سازی است.

امیرآهنگ: برای تردد با ساز در خیابان، نیاز به کارتِ مجوزِ حملِ ساز بود!

در آن زمان با خواندن این مطلب در مورد مرتضی حنانه در کتاب تاریخ موسیقی نوشته: سعدی حسنی، برایم این سوال پیش آمد: این آهنگ‌ساز که اعتقاد به هارمونی موسیقی کلاسیک غرب ندارد، چگونه اثرش را هارمونیزه می کند؟ کُنترپوان و ارکستراسیون او چگونه است؟ فرم موسیقی او چگونه است؟ و مهم تر اینکه صدا دهندگی موسیقی و خصوصا هارمونی و پولیفونی او چگونه است؟! توضیح آنکه من در آن زمان با وجود سنِ کم آثار فراوانی از موسیقی دانان دوره های مختلف موسیقی کلاسیک غرب (از دوره رُنسانس و باروک تا قرن بیستم) شنیده بودم؛ چون پدرم و مادرم هر دو از شنوندگان خوب موسیقی کلاسیک و موسیقی اصیل ایرانی بودند و آرشیو بزرگی (شامل بیش از هزار صفحه گرامافون و نوار ریل و کاست) در منزلمان داشتیم.

از روزهای گذشته…

اسلامی: از هر گروه موسیقی باید حمایت کرد

اسلامی: از هر گروه موسیقی باید حمایت کرد

در روزهای ۵ و ۶ تیر ۱۳۹۲، ساعت ۲۱، گروه کر شهر تهران در تالار رودکی، همراه با آثاری از آهنگسازان غربی به اجرای آثار سه آهنگساز ایرانی پرداخت. یکی از آهنگسازان این کنسرت امیر اسلامی بود. وی استاد دانشگاه در رشته آهنگسازی و نوازنده نی است، با او درباره این برنامه به گفتگو نشسته ایم:
تحقیر ده هزار تومانی (I)

تحقیر ده هزار تومانی (I)

وقتی که در-۲۲ تیر ماه- برای حضور یافتن در کنسرت “یار نادیار” استاد علی اکبر مرادی و فرزندش به تالار شهید بهشتی کرمانشاه رفته بودم و از میان صدای گریه‌ی بچه‌های قدونیم‌قد، خش‌خش پاکت چیپس و زیر نور شدید سالن در جایگاه شنوندگان تلاش می‌کردم چیزکی از صدای ساز علی اکبر مرادی دستگیرم شود، دلم به حال خودم و تمامی آن چند صد نفر حاضر در سالن سوخت؛ در همین حال و هوا بود که تصمیم گرفتم یادداشتی بنویسم برای آگاهی آنهایی که از این شرایط رنج آور خبر ندارند.
فخرالدینی: پشتوانه موسیقی ما دانشمندان بزرگ هستند

فخرالدینی: پشتوانه موسیقی ما دانشمندان بزرگ هستند

به طور کلی گلسرخی مرد بسیار خوبی بود. یادم هست که وقتی یک روز حقوق ما دیر شده بود به اتاقشان رفتیم و با دوستانمان نشسته بودیم و اعتراض می‌کردیم. ایشان در صندوق خودشان را باز کردند و به ما پول دادند و گفتند که هر وقت حقوقتان را گرفتید بیارید و به من بدهید و به این راحتی مشکل ما را حل کرد!
آرت تاتوم

آرت تاتوم

آرت تاتوم (Art Tatum) در ۱۳ اکتبر ۱۹۰۹ در تولدو (Toledo) اوها یو متولد شد و علی رغم آنکه از یک چشم نا بینا بود نواختن جاز پیانو را آغاز کرد و آنرا تا زمانی که زنده بود ادامه داد. از یک خانواده علاقه مند و اهل موسیقی برخاسته بود و هنگامی که جوانترهای فامیل در مدرسه موسیقی تولدو تمرینات فرمال موسیقی انجام میدادند، او به تنهایی تمرین می کرد. معلمش به سرعت متوجه استعداد و توانایی خارق العاده وی در موسیقی شد و تلاش کرد تا او را به جلو هدایت کند و موجبات پیشرفت او را فراهم آورد. تا شاید بتواند آرت را در جمع نوازندگان پیانوی کلاسیک جای دهد!
فرجپوری: کاربرد کمانچه سی سال پیش پایین تر از امروز بود

فرجپوری: کاربرد کمانچه سی سال پیش پایین تر از امروز بود

این هنرجو از قبل چنان باید تمرین کرده باشد و به رموز ساز خود آشنا شده باشد که بتواند نظرات آهنگ ساز را روی ساز خود به اجرا در آورد. این مسئله خیلی مهم است که بتواند از پس این کار بر بیاید و اگر خوب اجرا کند، برای آثار دیگر آهنگسازان هم دعوت به کار می شود و در عرصه نوازندگی خود به خود جایی برای خود باز می کند و مطرح می شود.
اولین کنسرت مسعود شعاری در مادرید

اولین کنسرت مسعود شعاری در مادرید

مسعود شعاری نواساز و نوازنده برجسته سه تار، شنبه شب گذشته برای اولین بار در مادرید کنسرتی را با عنوان «موسیقی جان» اجرا کرد که با استقبال کلیه حاضران در سالن کالج ماریا ویرخن Colegio Maria Virgen رو به رو شد.
داوودیان: اثرم در حصار آرشیو استاد شجریان محبوس است!

داوودیان: اثرم در حصار آرشیو استاد شجریان محبوس است!

زندگی هنری من در امریکا بسیار سخت و در تنهائی و عدم امکانات انجام میگیرد، این وضیت برای هنرمندی که بخواهد با عشق و خلوص و عمق به هنرش بدور از شارلاتان بازی و بیزینس کردن در کارش بپردازد، بسیار سنگین و آزاردهنده است و در واقع هنرمند به مانند پرنده ای در قفس زندگی میکند. هنرمند برای کار خلاقه و کلا پرداختن به موسیقی و ساز زدن و غرق شدن در کارش، نیاز به شادابی در جهت کارش و احساس درک و حمایت و قدر دانی و احترام مردم دارد.
یک توالی آکورد هشت میزانی

یک توالی آکورد هشت میزانی

معمول این است که توالی آکوردهای زیبایی که آهنگسازان و نوازندگان موسیقی جز در کارهای خود بکار می برند، توسط سایرین بعنوان الگوی اولیه آهنگسازی یا بداهه نوازی استفاده می شود. در اینجا توجه شما را به یکی از توالی آکوردهای کارهای Bill Evans جلب می کنیم.
نگاهی به موسیقی در سال ۱۳۹۴ (III)

نگاهی به موسیقی در سال ۱۳۹۴ (III)

کنسرتهای امسال هنرمندان نیز مانند آلبومهای تولید شده چنگی به دل نمیزد. هرچند هواداران هنرمندان را راضی به خانه های خود فرستاد که البته نشان از «تعصّب» بی اندازه طرفداران به هنرمندان داشته (که متاسفانه باعث می شد تا هنرمند نیز با خیالی آسوده از فروش بسیار بالای کنسرتهای خود به فکر بهبود کیفیت کنسرتها و حتی آلبومهای خود نباشد) اما بسیاری دیگر نیز که اهمیت هنر را بیش از هنرمند می دانند بر این نکته واقفند که اکثر کنسرتهای برگزار شده در سال ۹۴ جنبه سود آوری مالی برای هنرمند داشته و اتفاق چندانی را در عرصه هنر رقم نزد.
زوج هنری باربیرولی (I)

زوج هنری باربیرولی (I)

زوج باربیرولی از مشهورترین زوجهای هنری در موسیقی کلاسیک هستند، مخصوصا جان باربیرولی با وجود اینکه ۳۸ سال قبل از همسرش درگذشته است، هنوز شهرت بسیار زیادی در میان رهبران جهان دارد. رهبر والا مقام انگلیسی؛ جان جیووانی باتیستا باربیرولی (John Barbirolli)، در ۲ دسامبر ۱۸۹۹ در هولبورن-لندن و در خانواده ای موسیقیدان با اصلیت فرانسوی-ایتالیایی متولد شد. پدرش لورنزو و پدربزرگش آنتونیو، ویلنیستهای برجسته ایتالیایی و عضو ارکستر لا اسکالای میلان بودند که در فوریه ۱۸۸۷در اولین اجرای اتلو اثر وردی در آنجا شرکت داشتند. مادرش لوئیز ماری متولد جنوب فرانسه بود.