انتشار «نوشته های پارسی موسیقی» در سوئد

مهرداد فلاح زاده
مهرداد فلاح زاده
به تازگی، دانشگاه اوپسالا در سوئد، کتابی با عنوان «نوشته های پارسی موسیقی: از ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ میلادی» منتشر ساخته است. این کتاب در واقع پایان نامه دکترای مهرداد فلاح زاده، موسیقی شناس ایرانی مقیم سوئد است که با ارائه آن موفق به دریافت دکترای اتنوموزیکولوژی از دانشگاه مذکور شده است.

در این اثر ۲۶۸ صفحه ای که به زبان انگلیسی به چاپ رسیده کوشش شده شکل گیری نوشته های موسیقی ایران (در زمینه های گوناگون) از آغاز سده یازدهم تا پایان سده پانزدهم میلادی مدون و بررسی شود؛ دوره ای که می توان آنرا دوره کلاسیک نوشته های پارسی در زمینه موسیقی نامید. پیدایش ادبیات موسیقی ایرانی به عنوان بخشی از ادبیات روشنفکری ایران در این دوره، نتیجه تمرکز زدایی فرهنگی و سیاسی از مرکز خلافت عباسیان بود.

به گفته مولف، «مهمترین نتیجه بدست آمده از این پژوهش، روشن شدن دو نگرش در نوشته های پارسی موسیقی است»؛ نگرش مذهبی و غیر مذهبی. دوره زمانی مورد بحث را می توان به پنج بخش تقسیم کرد. ۱- دوره آغازین (از حدود سال ۱۰۰۰ تا ۱۱۱۰میلادی)، ۲- نخستین میان پرده (از حدود ۱۱۱۰ تا ۱۱۷۵)، ۳- دوره تثبیت (از حدود ۱۱۷۵ تا ۱۲۹۹)، ۴- نخستین دوره طلایی (از حدود ۱۳۰۰ تا ۱۴۵۵) و ۵- دومین میان پرده (از حدود ۱۴۳۵ تا ۱۵۰۰).

کتاب با سپاسنامه، توضیحاتی درباره شیوه نگارش نام های پارسی و عربی به کاربرد شده در متن با الفبای انگلیسی، اختصارات و پیشگفتاری نسبتا مفصل که در آن از زمینه تاریخی، شیوه و اهداف کار سخن گفته شده آغاز می شود. نویسنده در بخشی از پیشگفتار یادآوری می کند که گرچه در چهل سال گذشته شماری از دانشگاهیان مانند محمد تقی دانش پژوه، تقی بینش، محمد تقی مسعودیه و منزوی برای توجه جلب کردن به این میراث ادبی-موسیقایی کوشیده اند ولی هنوز بر کسی روشن نیست که چه تعداد رساله مفقود شده یا اگر موجود است در کدام مجموعه خصوصی از نظر دور مانده است.

در کتاب، پنجاه اثر درزمینه موسیقی اعم از رساله و مقاله مورد بررسی قرار گرفته است؛ چه آنها که مستقلا به موسیقی اختصاص دارند و چه آنها که بخشی از کتاب یا رساله ای دیگر هستند. کاتالوگ های متعددی که توسط کتابخانه های مختلف انتشار یافته برای منعکس ساختن رساله های پارسی موسیقی در این کتاب بررسی شده که از میان آنها اثر محمد تقی مسعودیه – جامع ترین اثر در این زمینه – که در سال ۱۹۹۶ در مونیخ به زبان فرانسوی به چاپ رسیده و آثار منزوی (چاپ ۱۳۵۱-۱۳۴۸) و محمد تقی دانش پژوه (چاپ ۱۳۴۹) جایگاه ویژه ای دارند.

فعالیت های پژوهشی در این حوزه بیشتر از سوی موسیقی دانان و چهره های دانشگاهی ایران صورت پذیرفته است. تنها چهره غیر ایرانی که در این زمینه اقداماتی جالب توجه کرده، ستوری (Storey) است. وی در کتابی که در سال ۱۹۷۷/۱۳۵۶ درباره ادبیات پارسی به چاپ رسانده، چهل و هفت نوشته پارسی موسیقی را به کوتاهی معرفی کرده است.

در نخستین گفتار از کتاب «نوشته های پارسی موسیقی» از مهرداد فلاح زاده، ریشه های احتمالی نوشته های پارسی در دنیای باستان بررسی شده است. گفتارهای دوم تا ششم هر یک به دو بخش تقسیم شده اند؛ در بخش نخست، وضعیت فرهنگی، اجتماعی، مذهبی، اقتصادی و سیاسی که طبعا به طور مستقیم یا غیرمستقیم بر آثار ادبی و فرهنگی آن دورره تاثیر داشته مورد بررسی قرار گرفته و در بخش دوم، زندگینامه نویسنده هر اثر و ویژگی های آثار وی شرح داده شده است. بحث عمیق و آنالیز دقیق آثار، در واپسین گفتار (گفتار هفتم) کتاب صورت گرفته است.

Persian Writing on Music
Persian Writing on Music
پایان بخش مطالب کتاب، پنج پیوست، نام نامه و کتابشناسی است.

مهرداد فلاح زاده، موسیقی شناس و مولف این اثر، در سال ۱۳۴۰ در تهران بدنیا آمد و از ده سالگی در هنرستان عالی موسیقی نزد فریده بهبود و سپس اقدس پورتراب به فراگیری پیانو پرداخت. با شروع دوره متوسطه رشته آهنگسازی را را نزد مصطفی پورتراب آغاز کرد و در سال ۱۳۵۸ موفق به دریافت دیپلم موسیقی از هنرستان عالی موسیقی شدم. دوره دانشگاهی را نیز مدتی در همان رشته نزد کریم گوگردچی ادامه داد.

فلاح زاده در سالهای نخست پس از انقلاب و با تعطیل شدن هنرستان، مدتی با کانون موسیقی چنگ و نوا همکاری داشت. چندی بعد ایران را ترک گفت و از سال ۱۳۶۷ / ۱۹۸۸ در سوئد اقامت گزید. ابتدا در شهر گوته بورگ (Göteborg)و سپس در اوپسالا(Uppsala) به تحصیل در رشته موسیقی شناسی (Musicology) و Musicanthropology پرداخت. در سال ۱۳۷۶ / ۱۹۹۷ با نوشتن پایان نامه ای با عنوان « تاثیر موسیقی اروپایی در نیمه دوم سده نوزدهم و ربع اول سده بیستم» موفق به دریافت فوق لیسانس شد.

در سال۱۳۷۹/ ۲۰۰۰ به رشته ایران شناسی دانشگاه اوپسالا راه یافت و زیر نظر پروفسور بو اوتاس (Bo Utas) ادبیات موسیقی ایران را به عنوان موضوع آخرین پایان نامه خود برگزید و با ارائه آن به اخذ مدرک دکترا از دانشگاه اوپسالا نایل آمد.

یک دیدگاه

  • elnaz kia
    ارسال شده در شهریور ۲۴, ۱۳۸۷ در ۱۰:۱۶ ب.ظ

    hi,I,m elnaz kia.I’m 23 and I’ve got my B.s in computer software.I’m going to go to swed to get my M.S.I’ve played santur for about 8 years.now my master is ARDAVAN KAMKR.I’m worried about my music in swed.I want to know what can I do there?H’m going to get my music teaching licence ;is it useful for me?
    thanks
    elnaz

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نقشه‌برداری موسیقایی (V)

بنابراین رابطه‌هایی بین موسیقی و معماری وجود دارد که آنها را تطبیق‌پذیری نمی‌توان نامید؛ از سوی دیگر، بهره‌بردن از معماری برای موسیقی و برعکس، کافی نیست؛ هنرمند باید در پیِ شناخت کلّی و جامع از اوضاع زمان و مکان خودش باشد.

اولین برنامه جشنواره موسیقی صبا اعلام شد

ورکشاپ موسیقی فیلم پیمان یزدانیان با همکاری مشترک جشنواره موسیقی دانشجویی صبا و نشر موسیقی هرمس، برای علاقه‌مندان و فعالان رشته‌های‌ موسیقی، سینما و انیمیشین در تاریخ «دوم و سوم اسفند ماه» در سه جلسه‌ی سه ساعته در تالار فلاحت پور دانشکده‌ی سینما تئاتر دانشگاه هنر برگزار خواهد شد.

از روزهای گذشته…

موفق ترین موسیقیدان سینمایی

موفق ترین موسیقیدان سینمایی

موسیقی فیلمهای “طلسم شده” و “زندگی دوگانه” برای روژا جایزه اسکار را به دنبال داشت. پس از آن روژا به گروه تولید مترو گلدوین مایر پیوست و برای ۱۵ سال با آنها همکاری کرد. حاصل این همکاری موسیقی فیلمهایی چون بن هور (Ben-Hur) که اسکار سوم او را به ارمغان آورد، ال سید (El Sid)، آیوانهو (Ivanhoe)، بس جوان (Young Bess) و بسیاری از آثار مشهور MGM است.
شرایط خلق یک ایده (I)

شرایط خلق یک ایده (I)

آگاهی از کجا آغاز می شود و چطور شکل می گیرد، و درک بهتر، پیرامون وقایع محیطی از سرچشمه کدام تجربه حقیقی می چوشد؟ نشانه های رشد و کمال در شرایط حیاتی چه موجودی می تواند ظهور کند؟
موسیقی سمفونیک ایرانی (قسمت چهارم)

موسیقی سمفونیک ایرانی (قسمت چهارم)

بنیان گذاران و پیشروان موسیقی آن سال ها با عنایت به سیاست گذاری های فرهنگی از سوی دولت و برداشت خود از موسیقی متجددانه و غربی، عزم آفرینش آثاری ملهم از موسیقی غربی و به صورت چند صدایی، پلی فونیک و با رنگ آمیزی های ارکسترال را در سر می پروراندند. در روند تأثیر پذیری موسیقی ایرانی ، ارکستر و به ویژه ارکستر سمفونیک به عنوان شاخص و نماد موسیقی غربی مورد توجّه بسیار قرار گرفت. پس از تشکیل ارکستر مدرسه ی موسیقی در سال ۱۳۰۳ توسط کلنل وزیری و پس از آن «ارکستر مدرسه ی موسیقی دولتی»، این ارکستر سمفونیک بلدیه (شهرداری)
فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (I)

فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (I)

فیلیپ جاروسکی (Philippe Jaroussky)، خواننده کنتر تنور فرانسوی، در بیست و یک سالگی و در نخستین اجرای حرفه ای خود در سال ۱۹۹۹ در جشنواره تابستانی فرانسه اثری از اسکارلاتی (Scarlatti) را اجرا کرد. او در زمانبندی کار حرفه ای خود خوش شانس بوده است. زیرا در چند دهه گذشته، به بخش بزرگی از رپرتوار باروک (اپراها و موسیقی مقدس آهنگسازانی چون مونته وردی، پورسل، گلوک و بزرگان دیگری که کمتر شناخته شده هستند) جان تازه ای بخشیده شده است. این توجه دوباره به رپرتوار باروک باعث شد که یکی از تکان دهنده ترین صداها یعنی کنتر تنور نیز جان تازه ای بیابد. کنتر تنور صدای مرد بالغی است که به اندازه صدای پسربچه های خواننده گروه کر قدرتمند است.
دیدگاه افلاطون و فیثاغورث در باب موسیقی (I)

دیدگاه افلاطون و فیثاغورث در باب موسیقی (I)

موسیقی در تمام جنبه های زندگی مردمان یونان باستان نقش بسیار مهمی ایفا می کرد و سامانه ی سیاسی و اجتماعی کاملا” با آن عجین بود. موسیقی آن دوره آهنگ های آیینی، مذهبی، رزمی، بزمی، آمرانه و اندرزگویانه را شامل می شد. سازهای اصلی کیثارا(نوعی لیر)، آئولوس (نوعی ساز بادی) و سازهای کوبه ای بودند.
نادیا بولانژه

نادیا بولانژه

نادیا بولانژه آهنگساز، رهبر ارکستر و یکی از تاثیرگذارترین معلمان آهنگسازی قرن بیستم است. بولانژه در میان خانواده ای از دو نسل موسیقی دان متولد شد، مادربزرگ او ماری – ژولی خواننده متزو- سوپرانو، پدرش ارنست هنری الکساندر آهنگساز و مدرس ویولون و خواهرش لیلی نیز آهنگساز بودند.
نمایش مستند «هزارداستان امیرجاهد» و نقد «پیمان عشق» در خانه هنرمندان

نمایش مستند «هزارداستان امیرجاهد» و نقد «پیمان عشق» در خانه هنرمندان

فردا (پنجشنبه ۲۶ شهریور ماه) در خانه هنرمندان ساعت ۱۵ تا ۱۷، مستند «هزارداستان امیرجاهد» ساخته منوچهر مشیری به نمایش در می آید و نیز آلبوم موسیقی «پیمان عشق» کاری از سجاد پورقناد با صدای رامین بحیرایی با حضور محمود توسلیان، پیمان سلطانی، سعید یعقوبیان و کامیار صلواتی رونمایی و نقد می‌شود.
روش سوزوکی (قسمت پنجاه و یکم)

روش سوزوکی (قسمت پنجاه و یکم)

بعد از جنگ جهانی دوم زندگی کردن در ژاپن بسیار دشوار بود. زمستانهای شهر ماتسوموتو سخت است در آنجا بعضی از روزها درجه حرارت به سیزده تا هجده درجه زیر صفر می‌رسد. در یکی از این روزها که خواهر من از کارش بر گشته بود و در حالیکه برف هایش را تکان می‌داد، گفت که بر روی پل هون ماچی (Hon-Machi) در هوای سخت یک سرباز زخمی ایستاده و دارد گدائی می‌کند. آنجا در این برف سنگین می‌لرزد و هیچکس پولی در جعبه ای که بر جلوی پایش قرار دارد نمی‌اندازد… من می خواستم او را به خانه گرم خودمان دعوت کنم برای یک فنجان چای گرم؛ بلافاصله پرسیدم: این فقط یک خواسته در درون تو بود؟ جواب داد: بله و بلافاصله دوباره به طرف خیابان دوید.
مردان حرفه ای آواز ایران (I)

مردان حرفه ای آواز ایران (I)

قاعدتاً باید در اینجا آواهایی را ارائه کنیم و مردانی را معرفی سازیم که هیچ تصمیم خودسرانه و واکنشی دور از مشروعیت در آن حضور نیافته باشد. پس نخستین کلام این که آواز نباید در خدمت امیال خودی باشد و امیال نباید در خدمت روایت های کوتاه ذهنی آواز خوان. ما قرار است در اینجا بحثی مشترک درباره ی نشانه هایی داشته باشیم که آواز خوان هنگام تولید آواها، مهر خود را بر آن می گذارد و این سلسله غالباً بر اساس شواهد موجود یا با پایان هنرمند آواز خوان به پایان می رسد و یا بدون هیچ افزوده ای توسط دیگران تکرار می گردد.
درجه و رنگ

درجه و رنگ

حتما” تابحال از خود این سئوال را پرسیده اید که چگونه با وجود آنکه یک ترمپت تنها سه کلید دارد می تواند ملودی های بسیار زیبا با تعداد زیادی نت را اجرا کند؟