انتشار «نوشته های پارسی موسیقی» در سوئد

مهرداد فلاح زاده
مهرداد فلاح زاده
به تازگی، دانشگاه اوپسالا در سوئد، کتابی با عنوان «نوشته های پارسی موسیقی: از ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ میلادی» منتشر ساخته است. این کتاب در واقع پایان نامه دکترای مهرداد فلاح زاده، موسیقی شناس ایرانی مقیم سوئد است که با ارائه آن موفق به دریافت دکترای اتنوموزیکولوژی از دانشگاه مذکور شده است.

در این اثر ۲۶۸ صفحه ای که به زبان انگلیسی به چاپ رسیده کوشش شده شکل گیری نوشته های موسیقی ایران (در زمینه های گوناگون) از آغاز سده یازدهم تا پایان سده پانزدهم میلادی مدون و بررسی شود؛ دوره ای که می توان آنرا دوره کلاسیک نوشته های پارسی در زمینه موسیقی نامید. پیدایش ادبیات موسیقی ایرانی به عنوان بخشی از ادبیات روشنفکری ایران در این دوره، نتیجه تمرکز زدایی فرهنگی و سیاسی از مرکز خلافت عباسیان بود.

به گفته مولف، «مهمترین نتیجه بدست آمده از این پژوهش، روشن شدن دو نگرش در نوشته های پارسی موسیقی است»؛ نگرش مذهبی و غیر مذهبی. دوره زمانی مورد بحث را می توان به پنج بخش تقسیم کرد. ۱- دوره آغازین (از حدود سال ۱۰۰۰ تا ۱۱۱۰میلادی)، ۲- نخستین میان پرده (از حدود ۱۱۱۰ تا ۱۱۷۵)، ۳- دوره تثبیت (از حدود ۱۱۷۵ تا ۱۲۹۹)، ۴- نخستین دوره طلایی (از حدود ۱۳۰۰ تا ۱۴۵۵) و ۵- دومین میان پرده (از حدود ۱۴۳۵ تا ۱۵۰۰).

کتاب با سپاسنامه، توضیحاتی درباره شیوه نگارش نام های پارسی و عربی به کاربرد شده در متن با الفبای انگلیسی، اختصارات و پیشگفتاری نسبتا مفصل که در آن از زمینه تاریخی، شیوه و اهداف کار سخن گفته شده آغاز می شود. نویسنده در بخشی از پیشگفتار یادآوری می کند که گرچه در چهل سال گذشته شماری از دانشگاهیان مانند محمد تقی دانش پژوه، تقی بینش، محمد تقی مسعودیه و منزوی برای توجه جلب کردن به این میراث ادبی-موسیقایی کوشیده اند ولی هنوز بر کسی روشن نیست که چه تعداد رساله مفقود شده یا اگر موجود است در کدام مجموعه خصوصی از نظر دور مانده است.

در کتاب، پنجاه اثر درزمینه موسیقی اعم از رساله و مقاله مورد بررسی قرار گرفته است؛ چه آنها که مستقلا به موسیقی اختصاص دارند و چه آنها که بخشی از کتاب یا رساله ای دیگر هستند. کاتالوگ های متعددی که توسط کتابخانه های مختلف انتشار یافته برای منعکس ساختن رساله های پارسی موسیقی در این کتاب بررسی شده که از میان آنها اثر محمد تقی مسعودیه – جامع ترین اثر در این زمینه – که در سال ۱۹۹۶ در مونیخ به زبان فرانسوی به چاپ رسیده و آثار منزوی (چاپ ۱۳۵۱-۱۳۴۸) و محمد تقی دانش پژوه (چاپ ۱۳۴۹) جایگاه ویژه ای دارند.

فعالیت های پژوهشی در این حوزه بیشتر از سوی موسیقی دانان و چهره های دانشگاهی ایران صورت پذیرفته است. تنها چهره غیر ایرانی که در این زمینه اقداماتی جالب توجه کرده، ستوری (Storey) است. وی در کتابی که در سال ۱۹۷۷/۱۳۵۶ درباره ادبیات پارسی به چاپ رسانده، چهل و هفت نوشته پارسی موسیقی را به کوتاهی معرفی کرده است.

در نخستین گفتار از کتاب «نوشته های پارسی موسیقی» از مهرداد فلاح زاده، ریشه های احتمالی نوشته های پارسی در دنیای باستان بررسی شده است. گفتارهای دوم تا ششم هر یک به دو بخش تقسیم شده اند؛ در بخش نخست، وضعیت فرهنگی، اجتماعی، مذهبی، اقتصادی و سیاسی که طبعا به طور مستقیم یا غیرمستقیم بر آثار ادبی و فرهنگی آن دورره تاثیر داشته مورد بررسی قرار گرفته و در بخش دوم، زندگینامه نویسنده هر اثر و ویژگی های آثار وی شرح داده شده است. بحث عمیق و آنالیز دقیق آثار، در واپسین گفتار (گفتار هفتم) کتاب صورت گرفته است.

Persian Writing on Music
Persian Writing on Music
پایان بخش مطالب کتاب، پنج پیوست، نام نامه و کتابشناسی است.

مهرداد فلاح زاده، موسیقی شناس و مولف این اثر، در سال ۱۳۴۰ در تهران بدنیا آمد و از ده سالگی در هنرستان عالی موسیقی نزد فریده بهبود و سپس اقدس پورتراب به فراگیری پیانو پرداخت. با شروع دوره متوسطه رشته آهنگسازی را را نزد مصطفی پورتراب آغاز کرد و در سال ۱۳۵۸ موفق به دریافت دیپلم موسیقی از هنرستان عالی موسیقی شدم. دوره دانشگاهی را نیز مدتی در همان رشته نزد کریم گوگردچی ادامه داد.

فلاح زاده در سالهای نخست پس از انقلاب و با تعطیل شدن هنرستان، مدتی با کانون موسیقی چنگ و نوا همکاری داشت. چندی بعد ایران را ترک گفت و از سال ۱۳۶۷ / ۱۹۸۸ در سوئد اقامت گزید. ابتدا در شهر گوته بورگ (Göteborg)و سپس در اوپسالا(Uppsala) به تحصیل در رشته موسیقی شناسی (Musicology) و Musicanthropology پرداخت. در سال ۱۳۷۶ / ۱۹۹۷ با نوشتن پایان نامه ای با عنوان « تاثیر موسیقی اروپایی در نیمه دوم سده نوزدهم و ربع اول سده بیستم» موفق به دریافت فوق لیسانس شد.

در سال۱۳۷۹/ ۲۰۰۰ به رشته ایران شناسی دانشگاه اوپسالا راه یافت و زیر نظر پروفسور بو اوتاس (Bo Utas) ادبیات موسیقی ایران را به عنوان موضوع آخرین پایان نامه خود برگزید و با ارائه آن به اخذ مدرک دکترا از دانشگاه اوپسالا نایل آمد.

یک دیدگاه

  • elnaz kia
    ارسال شده در شهریور ۲۴, ۱۳۸۷ در ۱۰:۱۶ ب.ظ

    hi,I,m elnaz kia.I’m 23 and I’ve got my B.s in computer software.I’m going to go to swed to get my M.S.I’ve played santur for about 8 years.now my master is ARDAVAN KAMKR.I’m worried about my music in swed.I want to know what can I do there?H’m going to get my music teaching licence ;is it useful for me?
    thanks
    elnaz

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XVI)

هرچند، ایده ی ساختن قطعه ای بر اساس زندگانی حواریون در ذهن او باقی ماند تا اینکه در فستیوال سال ۱۹۰۳ او دوباره به موضوع دلخواه خود بازگشت. وی در ابتدا یک اوراتوریو در سه قسمت تدارک دیده بود که شامل خیانت یهودا، نفی کردن پطرس و به عروج رفتـن عیسی مسیح بود. بیماری دوباره به سراغ او آمد و بدین ترتیب او تنها به قسمت عروج روحانی مسیح پرداخته و آن را “سلطنت” نام نهاد. مدت ها بعد، او قسمت سومی به نام “قضاوت آخر” به این اوراتوریو اضافه کرد اما هیچگاه این قطعه را به پایان نرساند.

فرج نژاد: با کوارتت کلگیوم همکاری خواهیم داشت

نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با میدیا فرج نژاد آهنگساز و نوازنده درباره فعالیت های این موسیقیدان جوان، این گفتگو در برنامه نیستان در شبکه فرهنگ انجام شده است.

از روزهای گذشته…

نشست خبری «ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت»

نشست خبری «ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت»

سجاد پورقناد دبیر «ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت» درباره تغییر نام جشنواره گفت: در جشنواره امسال با مشورت هیات داوران و مسئولان برگزاری جشنواره، به دلیل کاهش چشمگیر تعداد وبلاگ های مربوط به موسیقیدانان، رقابت در این شاخته به کلی حذف شد و به همین دلیل نام جشنواره از «جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی» به «جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت» تغییر کرد.
اپرای متروپلیتن (II)

اپرای متروپلیتن (II)

با مدیریت هنریش کنرید (Heinrich Conried) از سال ۱۹۰۳ تا ۱۹۰۸، انریکو کاروزو (Enrico Caruso) برای اولین بار در اپرا حضور یافت، یکی از درخشان ترین خوانندگان اپرای متروپلیتن که ۲۵ سال در آنجا به اجرا پرداخت. جیولیو گاتی کاسازا (Giulio Gatti-Casazza) نمونه ای از برنامه ریزی صحیح و سازماندهی بی نقص همراه با موفقیت فراوان در بالا بردن مهارت اعضای اپرا بوده است. بار دیگر در دوره وی بزرگترین خوانندگان و رهبران در متروپلیتن حضور یافتند.
پنجمین جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی دو ماه دیگر برگزار می شود

پنجمین جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی دو ماه دیگر برگزار می شود

جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی ایران که هر ساله در اسفند ماه برگزار می شد، این بار به دلیل همزمانی با ایام فاطمیه دو ماه دیگر برگزار خواهد شد.
علیزاده: رئیس جمهور آینده باید با افتخار از موسیقی حمایت کند

علیزاده: رئیس جمهور آینده باید با افتخار از موسیقی حمایت کند

نمیگویم حتما عمدی است و من نمی خواهم موضوع را سیاسی کنم؛ وقتی که احساس نمیکنند این موسیقی مشکل دارد طبیعتا هر مشکلی که سر راه آن باشد را اهمیت نمیدهند و در بسیاری از موارد هم به عقیده من تشخیص نمیدهند. برای مثال کسی که موسیقی گوش نمیکند یا اصلا با آن مخالف است، برایش مهم نیست که موسیقی چه مشکلاتی را سر راه خود دارد، مثلا این همه دانشجو در دانشگاه دارند موسیقی می خوانند که آخر سر بیایند و بیکار این مملکت شوند و یا همیشه بی حرمتی شود به رشته ای که خواندند!
اپرای سان فرانسیسکو (IV)

اپرای سان فرانسیسکو (IV)

پاملا روزنبرگ (Pamela Rosenberg) بین سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۵ کارگردان اصلی اپرای سان فرانسیسکو بوده است. خانم پاملا روزنبرگ سابقه فعالیت در تولیدات اپرا در آلمان به خصوص در اپرای اشتوتگارت را دارد. در ژانویه ۲۰۰۱ او اولین نوع آوری هنری خود را برای اپرای سن فرنسیسکو، اعلام کرد: اپرای پرتحرک (Animating Opera)
هستی و شناخت در منظر هنر (II)

هستی و شناخت در منظر هنر (II)

علت این تمایز حاصل برجسته شدن یکی از دو رکن عشق و تجربه (نه تسلط آنها) در جریان شناخت است. بدین ترتیب که در عرصه علم، محور اصلی میدان اثرات متقابل سه رکن، تجربه است اما در هنر این محور به عشق و آرزومندی تبدیل می شود. به همین دلیل است که هنر در صورت تکرار به فن و فن در صورت خلاقیت به هنر نزدیک می شوند و باز هم به همین دلیل است که میان هنر و فن رابطه ای ویژه وجود دارد. این رابطه از طریق ظهور یا خلا خلاقیت و زایندگی پدید می آید.
گفتگو با پولینی (III)

گفتگو با پولینی (III)

سال ۲۰۱۱ فرصتی است تا بخش بزرگی از فعالیت های پلینی مورد ارزیابی قرار گیرد. زیرا در این سال پلینی ۵ کنسرت را در ۵ ماه در فصل سالن جشنواره سلطنتی بر روی صحنه برد که هم فرصتی بود برای به نمایش گذاشتن تاریخ موسیقی پیانو و هم بیانگر رابطه اش بود با این موسیقی. او با کنسرت آثار باخ در ماه ژانویه برنامه خود را آغاز نمود. سپس آخرین سونات های بتهوون و شوبرت را اجرا میکند. پس از آن نیز در برنامه ای فرانسوی به اجرای شوپن، دبوسی و بولز می پردازد و در پایان نیز در ماه می اجرایی از آثار شومان، لیست و اشتوکهاوزن خواهد داشت.
چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه نهم (I)

چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه نهم (I)

یکی از شاخه‌های اصلی اتنوموزیکولوژی که در مباحث مردم‌شناسی (۳) نیز به آن پرداخته می‌شود، «زندگی دور از وطن و جهانی‌‌سازی» است. معمولاً مباحث هویت (۴)، جهانی‌سازی و اقوام مهاجر (۵) در یکدیگر تنیده می‌شوند (۶).
آنها برای بردن من می آیند

آنها برای بردن من می آیند

ترانه نوآورانه یا novelty record اصطلاحی است که برای موسیقی همراه با نوآوری در اجرا و استفاده خلاقانه از فنون صدابرداری، به طوری که این نوآوری به یک روش محبوب اجرا و ضبط بدل شود، به کار میرود. در طی سالیان، ترانه هایی نوآورانه اجرا و ضبط شده اند که عجیب ترین و موفق ترین آنها، اثری از ناپلئون چهاردهم Napoleon XIV به نام : “They’re Coming to Take Me Away, Ha-Haaa!” (آنها برای بردن من می آیند، ها هااا) است.
موسیقی بلوز

موسیقی بلوز

از جمله مهمترین منابعی که موسیقی Jazz از آن استفاده میکند سبک موسیقیBlues است.