نی و قابلیت های آن (IX)

استاد حسن كسايي و قرار دادن ني در سمت چپ دهان
استاد حسن كسايي و قرار دادن ني در سمت چپ دهان
در قسمت قبل به معرفی انواع نی در موسیقی نواحی و مناطق مختلف ایران پرداختیم که به طور کلی به سه دسته تقسیم می شدند:


۱- نی کوتاه و انواع نی لبک
۲- نی بلند که در برخی مناطق معروف به نی چوپانی است
۳- نی هفت بند که جزو ساز های ملی ایران محسوب می شود
همانطور که ذکر شد نی هفت بند دارای ۵ سوراخ در روی ساز و یک سوراخ در پشت ساز است و به دو شیوۀ لبی و دندانی نواخته می شود.

در روش دندانی سر نی را که معمولا از جنس فلز است در دهان و بین دندان ها می گذارند و هوا را بدون هیچ واسطه ای به درون لولۀ ساز می دمند.

برخی نوازندگان برای سری نی به جای فلز از تلق استفاده می کنند.

برای دمیدن در نی از نفس اندوخته شده در ششها استفاده می شود، در روش دندانی به دو روش سر نی را در میان دندان ها قرار می دهند، در حالت اول سر نی را در وسط دندان پیشین قرار می دهند و در حالت دوم سر نی را میان دندان نیش و پیشین می گذارند. حالت اول اصولی تر بوده و صدای حاصله از ساز نیز شفاف تر خواهد بود.

هنگام دمیدن هوا به طور مستقیم وارد نی می شود و زبان باید روی نی قرار بگیرد.

برخی نوازندگان در حین نواختن نی را در سمت راست دهان می گذارند و برخی در سمت چپ.

اگر نی متمایل به سمت راست باشد، باید سمت راست دهان روی نی باشد و سمت چپ آزاد و بالعکس.

همانطور که ذکر شد هوای درون ششها باید به طور مستقیم و بی هیچ واسطه ای به درون ساز دمیده شود.

Hassan Nahid
استاد حسن ناهید و
قرار گرفتن ساز در سمت چپ دهان
درآوردن صدای نی در ابتدا و برای هنرجویان مبتدی کاری است دشوار و برای رسیدن به صدایی مطلوب نیازمند مدت ها تمرین و ممارست است.

پس از رسیدن به صدایی شفاف و مطلوب نوبت به تغییر اصوات و رسیدن به فواصل مختلف است.

برای به دست آوردن اصوات مختلف در یک محدودۀ صوتی از انگشت گذاری روی سوراخ ها استفاده می شود، به طوری که با گذاشتن و برداشتن انگشت ها از پایین ساز به بالا طول لولۀ ساز تغییر کرده و در اثر آن ارتفاع صوت تغییر می کند. هر چه طول مفید لوله بلند تر باشد صدا بم تر و هر چه طول لوله کوتاه تر شود، صدای زیر تری خواهیم داشت.

همانطور که قبلا نیز ذکر شد، دست راست در پایین ساز و دست چپ بالای ساز قرار می گیرد، بنابر این شماره گذاری انگشتان از پایین یعنی دست راست به این ترتیب خواهد بود:


استاد محمدعلی کیانی نژاد و
قرار گرفتن ساز در سمت راست دهان
انگشت اول دست راست نقشی در نوازندگی ندارد و آزاد می باشد
انگشت دوم دست راست روی سوراخ اول
انگشت سوم دست راست بین سوراخ اول و دوم قرار می گیرد و حکم تکیه گاه را دارد
انگشت چهارم دست راست روی سوراخ دوم قرار می گیرد
انگشت پنجم دست راست (شست) در پشت نی قرار گرفته و حکم تکیه گاه دارد
انگشت اول دست چپ آزاد است
انگشت دوم دست چپ روی سوراخ سوم قرار می گیرد
انگشت سوم دست چپ روی سوراخ چهارم قرار می گیرد
انگشت چهارم دست چپ روی سوراخ پنجم قرار می گیرد
انگشت پنجم دست چپ (شست) روی سوراخ ششم نی در پشت نی قرار می گیرد


عکس وضعیت انگشتان دو دست در حین نواختن نی


برخی نوازندگان نی بر حسب عادت محل دست راست و چپ را برعکس می گیرند و به عبارتی در حین نوازندگی دست چپ را در پایین و دست راست را در بالای نی قرار می دهند.

نی هفت بند دارای چهار محدودۀ صوتی است که هر یک دارای رنگ و جنس و ویژگی متفاوت است:

Audio File در این فیلم به محدودۀ صدا های اصلی نی در چند بخش توجه نمایید.


نوازندگی نی به شیوه لبی

۱- صدای بم که خود دو نوع می باشد – بم قوی که دارای صدایی گیرا و دلنشین است و برای نواختن آن نیاز به نفس بیشتر است. دومین حالت صدای بم، بم نرم می باشد که صدایی ملایم و محزون دارد.
برای نواختن بم قوی نوازنده لازم است ساز را با زاویۀ باز تری نسبت به بدن خود قرار دهد و در هنگام اجرای بم نرم زاویه ساز نسبت به بدن بسته تر شده و شدت دمیدن کمتر می باشد.

۲- صدای اوج: در اصل یک اکتاو بالا تر از صدای بم بوده و در اصل می توان صدای اوج را ادامۀ منطقی صدای بم نرم در روند توالی اصوات در ساز نی دانست.
۳- صدای غیث: صدای آن تیز تر و شفاف تر از اوج بوده و در اصل محدودۀ زیر صدای نی می باشد.
۴- صدای پس غیث: صدای آن زیر تر از غیث بوده و در اصل زیر ترین محدودۀ صوتی نی می باشد.

استاد محمد موسوی و
قرار گرفتن ساز در سمت راست دهان
audio file بشنوید اجرایی را از محدوده های مختلف نی را با نی استاد محمد علی کیانی نژاد

audio file بشنوید اجرایی را از صدای بم را با نی استاد حسن کسایی

audio file بشنوید اجرایی را از صدای بم و اوج را با نی استاد حسن کسایی

audio file بشنوید اجرایی را از صدای بم و بم نرم را با نی استاد حسن کسایی

audio file بشنوید اجرایی را از صدای اوج، غیث را با نی استاد حسن کسایی

audio file بشنوید اجرایی را از صدای بم نرم را با نی استاد محمدعلی کیانی نژاد

audio file بشنوید اجرایی را از صدای اوج، غیث و پس غیث را با نی استاد حسن کسایی

audio file بشنوید اجرایی را از موسیقی محلی بختیاری را با نی استاد علی حافظی با شیوه دندانی

audio file بشنوید اجرایی را از نی نوازی به شیوه لبی با اجرای استاد حسن ناهید

در قسمت بعد به بررسی حالت های مختلف انگشت گذاری در محدوده های صوتی نی می پردازیم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

روش سوزوکی (قسمت چهل و هشتم)

هر انسانی مسئول خودش و وظایفش است این نگرش من نسبت به زندگی است و من از خود می‌خواهم و تمنا دارم که زندگی من در عشق و شادی طی بشود، در واقع هیچ کسی طالب بیچارگی و مورد نفرت قرار گرفتن نیست. کودکان نمونه‌های بارزی از پاکی هستند زیرا آنها سعی می‌کنند در پاکی و عشقی صاف و سرشار از وی زندگی کنند، من بدون کودکان قادر به زندگی نیستم اما بزرگترها را هم دوست دارم به آنها علاقه قلبی دارم و در نهایت آنها هم رفتنی هستند؛ انسانها باید به هم مهر بورزند و باعث تسلّای خاطر یکدیگر باشند و برای همدیگر باشند، این را موتسارت می‌آموزد و من هم بر این عقیده هستم.

منشور اخلاقی مربیان موسیقی

مرام نامه های یا منشور های اخلاقی اسنادی هستند که در آن اصولا اخلاقی یک نهاد یا گروه در آنها قید شده است. در این منشور اخلاقی محور هایی مانند اخلاق اجتماعی و اخلاق حرفه ای مورد توجه قرار گرفته و انتظاراتی که آن نهاد یا گروه از نظر رفتارهای اخلاقی از افراد دارد در آن ثبت می شود.

از روزهای گذشته…

ضبط آلبوم کیوان میرهادی به پایان رسید

ضبط آلبوم کیوان میرهادی به پایان رسید

کیوان میرهادی که امروز یکی از پرکارترین هنرمندان موسیقی ایران در زمینه موسیقی معاصر جهان محسوب می شود، برای اولین بار دست به انتشار آلبومی می زند که آثاری ار آهنگسازی و نوازندگی او را در بر دارد.
“موسیقی همه زندگی من است” (IV)

“موسیقی همه زندگی من است” (IV)

اثر زیبائیست و تمام موسیقیدانان حاضر در این آلبوم بهترین هستند، شلی مانه (Shelly Manne) و همه… اجرای آن برای خود ما نیز بسیار اثر گذار بود، همه در حین اجرا در حال اشک ریختن بودند. حالا زمانی که به آن آلبوم گوش می دهم می بینم موسیقی آن بسیار غنی است و برای خواندن، متن بلندی داشته که همچنان آن را دوست دارم. اشعاری که مایکل نوشته بود بسیار زیبا بودند، وی همچنان می نویسد. من چندین کنسرت را به همراه او اجرا کردم که یکی از آنها در تالار کارنگی بود.
چارلز مکرس (II)

چارلز مکرس (II)

موفقیت بزرگ دیگر چارلز مکرس در بهار ۱۹۵۱ بود زمانی که او اولین اجرای کاتا کابونآ را در اپرای سدلر ولز رهبری کرد. بسیار زود به دلیل کیفیت نمایشی در رهبری اپرا مورد تقدیر واقع شد و شهرت یافت. تا سال ۱۹۵۴ در اپرای سدلر ولز باقی ماند تا آنکه پست رهبری در ارکستر BBC را به دست آورد. در این دوره آغاز به ضبط به همراه ارکستر فیلارمونیای والتر لگز نمود.
محمدرضا شجریان و سه گانه ۶۹ (II)

محمدرضا شجریان و سه گانه ۶۹ (II)

پس از “یاد ایام” تا ۱۰ سال هیچ یک از کارهای شجریان با گروههای کوچک از ساختاری مانند سه گانه های ۶۹ برخوردار نبود، تا اینکه “بی تو به سر نمی شود” به انتشار رسید. سه گانه های شجریان و گروه جدیدش “زمستان است”، “بی تو بسر نمی شود” و “فریاد” مشهورترین کنسرتهای شجریان تا کنون بوده است.
فراخوان دهمین دوره مسابقات گیتار کلاسیک تهران، ۸ و ۹ شهریور ۹۳

فراخوان دهمین دوره مسابقات گیتار کلاسیک تهران، ۸ و ۹ شهریور ۹۳

دهمین دوره مسابقات گیتار کلاسیک تهران، در تاریخ ۸ و ۹ شهریور ۱۳۹۳ برگزار می شود. برگزار کننده این دوره از جشنواره گیتار کلاسیک تهران همچون دوره های گذشته، کیوان میرهادی است.
طراحی سازها (VIII)

طراحی سازها (VIII)

پیش از آن‌که تاریخچه مختصر ریاضیات را در فضای متروک قرون وسطی پی بگیریم، باید به معرفی یک رومی استثنائی به نام Marcus Vitruvius Pollio بپردازیم وی یک معمار بود که برای امپراطور Augustus کار می‌کرد. او مجموعه منسجم نادر و اعجاب‌انگیزی از تئوری یونانی را عمیقاً مورد توجه قرار داد که این مجموعه ده کتاب در باب معماری De Architectura Libri Decem است. Vitruvius از این اثر، در کنار فرآیندهای کاربردی رومی خود، شامل هر آنچه که امپراطور روم مایل به آگاهی از آن‌ها بود، اعم از مهندسی و معماری استفاده کرده است
نگاهی به فعالیتهای موسسه فرهنگی هنری آوای مهربانی (I)

نگاهی به فعالیتهای موسسه فرهنگی هنری آوای مهربانی (I)

مؤسسه فرهنگی هنری آوای مهربانی فعالیت رسمی خود را از بهار سال ۱۳۸۰با انگیزه مشارکت در شناخت، حفظ و پژوهش میراث فرهنگی هنری ایران زمین با گرایش آموزش و پژوهش موسیقی آغاز کرد.
خالقى از زبان خالقی – ۳

خالقى از زبان خالقی – ۳

اواخر سال ۱۳۰۳ بود که با دوتن ازشاگردان مدرسه موسیقی، مصطفی ادیب و پرویز ایرانپور روزی نشسته بودیم و قرار گذاشتیم که ازاول سال نو همه کارها را کنار بگذاریم وفقط به موسیقی بپردازیم. پدرم ازاین موضوع اطلاع نداشت و من بدون اجازه به اتفاق پرویز و مصطفی به جای اینکه به مدرسه آمریکایی برویم صبح زود به مدرسه موسیقی رفتیم.
منتشری: پیش پرده خوانی به خاطر خسته نشدن مردم بوجود آمد!

منتشری: پیش پرده خوانی به خاطر خسته نشدن مردم بوجود آمد!

این را خود استاد می گفت و من از خودم نمی گویم چون من یادم نمی آید: کسانی که پیشکسوت تر از ما هستند مثل آقای انتظامی، کشاورز، اسماعیل شنگله، علی نصیریان، مستجاب الدعوه، علی تابش، مرتضی احمدی -که خودش می گفت من تئاتر تهران بودم، پیش پرده خوان بودم ولی جامعه باربد نبودم-، نصرت کریمی اینها آدم های بزرگی هستند. خود نصرت کریمی می گفت من به عنوان شاگرد نبودم و من را استاد به عنوان همکار دعوت به کار کرد، آقای حمید قنبری که الان آمریکاست و پسرش شاعر است- و خیلی افراد دیگر که در این مجال نمی گنجد تا بخواهم اسم ها را بگویم، همه این ها پیش پرده خوان های جامعه باربد بودند. در آن زمان که ما “هفت سین چهارشنبه سوری” را ضبط کردیم استاد این ها را از این جهت ساخته بود که بد نیست شما بدانید:
حنانه از زبان ملاح (I)

حنانه از زبان ملاح (I)

مطلبی که در پیش رو دارید، نوشته ای است از مرحوم حسینعلی ملاح، پژوهشگر و نوازنده که به مناسبت درگذشت مرتضی حنانه، آهنگساز، رهبر ارکستر و نوازنده در مجله آینده نوشته شده است. شایان ذکر است، ملاح پس از گذشت سه سال از درگذشت حنانه، بدرود حیات گفت.