کتابی برای آموزش تحلیل دانشورانه‌ اثر موسیقایی (I)

نقد و معرفی: مفاهیم شنکر در آنالیز موسیقی تونال، نوشته‌ی آلن کدوالادر و دیوید گانیه، ترجمه‌ی محسن الهامیان، تهران: انتشارات دانشگاه هنر. ۵۴۰ ص. ۹۰۰۰۰ ریال.
تجزیه و تحلیل موسیقی یا همان آنالیز از آن دسته فنون است که کاربردی دوگانه دارد. در سنت موسیقی کلاسیک دو گروه از افراد هستند که مایلند اطلاعاتی دقیق از ارتباطات دقیق درون یک اثر موسیقایی به دست بیاورند؛ آهنگسازان و موسیقی‌شناسان. شناخت آثار برای این دو گروه که گاه به یکدیگر یاری نیز می‌رسانند، اهمیتی حیاتی دارد. برای گروه نخست اهمیت این فنون در این است که امکان یادگیری از پیشینیان را فراهم می‌سازد.

آنها اغلب مایلند روش آهنگسازان گذشته را بکاوند و از آن نکته‌هایی عملی بیاموزند تا در تکامل کار امروزی‌شان به کار بندند. اما گروه دوم سرشت رشته‌شان شناخت آثار موسیقی است. (۱) پس به اعتبار همین سرشت، تجزیه و تحلیل موسیقی، چه روش‌مند و صاحب سبک (مانند روش مشهور شنکری) و چه تنها به عنوان تصور کلی و عام از فعالیت تحلیلی، بخش اصلی روش‌شناسی علمی آنها را تشکیل می‌دهد.

متنی که اکنون برگردان فارسی‌اش در اختیار جامعه‌ی موسیقی فارسی‌زبان قرار گرفته است، یکی از سه متن تاثیرگذار درسی است (۲) که در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ در آمریکا تدوین شده و آنها را باید به عنوان پی‌آمد چند دهه بحث و بررسی میراث مهاجرِ هاینریش شنکر در محیط‌های دانشگاهی آمریکا به شمار آورد که از سال‌های پایانی جنگ جهانی دوم تا دهه‌های پایانی قرن گذشته در گفتمان دانشورانه‌ی موسیقی‌شناسی و نظریه‌ی موسیقی حضور داشت (و هنوز نیز دارد).

این متن‌ها همگی در زمان انتشارشان بر آن بوده‌اند که نیاز دانشجویان موسیقی و نوآموزان تجزیه و تحلیل موسیقی را به در اختیار داشتن یک متن معتبر و آموزشی در زمینه‌ی روش‌های شنکری برطرف سازند و هر یک از آنها نمودی است از تکامل تجربه‌ی تدریس تجزیه و تحلیل موسیقی به این روش و تلاش در منطبق شدن بر احتیاجات دانشجویان رشته‌ی موسیقی.

از همین رو است که تمامی نقد و معرفی‌های نوشته شده در مورد این کتاب‌ها اشاره‌ای دارند به فقدان یا کمبود متن درسی قابل اعتماد در زمان نوشته شدن آنها، و این که هر یک از این کتاب‌ها گوشه‌ای از نیاز جامعه‌ی دانشگاهی را برآورده می‌ساختند. (۳)

اما امروز کتابی به فارسی در دست ما است، که جدا شده از این روند در اختیار جامعه‌ی دانشگاهی و موسیقی‌دانان فارسی‌زبان قرار گرفته است. بر همین اساس می‌توان ابتدا مساله‌ی کیفیت برگردان یا ترجمه یا به عبارت دقیق‌تر ویژگی‌های خاص نسخه‌ی فارسی را مورد بررسی قرار داد؛ سپس کارکردهای چنین کتابی را در ایران بررسی می‌کنیم و در نهایت به خود متن به عنوان یک مرجع درسی تجزیه و تحلیل موسیقی می‌پردازیم و ویژگی‌های آن را مطالعه خواهیم کرد. (۴)

پی نوشت
۱- گروه دیگری هم هستند که از این فنون استفاده می‌کنند؛ منتقدان. این گونه منتقدان را که بیشتر در حوزه‌ی نقد دانشورانه یا دانشگاهی موسیقی فعالیت می‌کنند، به دلیل نزدیکی بیش از حد حوزه‌های کارشان با موسیقی‌شناسی به عمد در اینجا از یکدیگر جدا نکردم.
این سه کتاب به ترتیب تقدم تاریخ انتشار عبارتند از:
۱- Introduction to Schenkerian Analysis, Allen Forte and Steven E. Gilbert, New York: W.W. Norton & Co., Inc., 1982.
۲- A Guide to Schenkerian Analysis, David Neumeyer and Susan Tepping, Englewood Cliffs, N.J.: Prentice-Hall, 1992.
۳- Analysis of Tonal Music: A Schenkerian Approach, Allen Cadwallader and David Gagne, New York: Oxford Univ. Press, 1998.
۲- همان طور که مشاهده می‌شود سومین مرجع درسی -که تاریخ انتشارش از بقیه به امروز نزدیک‌تر است- در ایران ترجمه شده است. ۳- برای دنبال کردن بخشی از این مباحثات رک. (Biringer 1995) و (Kamien 1984) و (Laskowski 1984) و (Samaratto 1993).
۴- در این بخش نیز شرایط خاص خوانندگان فارسی زبان در نظر گرفته شده است. به همین علت خوانندگانی که مایلند تنها در مورد خود کتاب و آن هم نسخه‌ی اصلی، نقد و معرفی بخوانند می‌توانند به (Neumeyer & Hook 1997) و (Tepping 2001) و (Vaughan 2000) رجوع کنند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (VII)

نخچیرگان به مجموع الحان سی گانه ی باربد شامل می شد. باربد آفریننده ترانه های نوروزی نیز به شمار می رود. از این ترانه ها می توان به فرخ روز، سروستان، ارغنون، لبینا اشاره کرد. آثار باربد را موسیقیدانان قرون بعدی چون شعبه، جنس، آوازه، و شاخه های مهم مقام ها توضیح و توصیف کرده اند، عبدالقادر مراغه ای در مقاصد الالحان ماهیت تاریخی و موسیقی لحن و آثار باربد را خاطرنشان نموده و آن را زمینه دوره اول تشکیل مقام ها شمرده است.

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (IV)

صداقت‌کیش ادامه داد: در امر دراماتیک اما این گونه نیست و درون و بیرون با هم یکی می‌شوند. اگر اجازه دهید مثالی در مورد امر هنری بزنم. کسانی که تئاتر بازی می‌کنند رابطه‌شان با متن نمایشی درونی است. یعنی نمی‌توانیم این رابطه را به درونی و بیرونی تقسیم کنیم و بگوییم این شخصیت واقعا وجود دارد و آن شخصیت فقط روی صحنه وجود دارد، همه‌شان وجود دارند. بنابراین این نظام باید با یکدیگر یکی و ادغام شده باشد. اگر به موضوع دادن پول به فروشنده به عنوان یک کنش برگردم، نمی‌توانیم بگوییم الان بیرون این نظام ارتباطی هستیم و نظام داخلی آن با نظام بیرونی‌اش متفاوت است. اگر کسی هم از بیرون به این رویداد نگاه کند فقط در حال نگاه کردن به یک کنش است و مانند موضوع داستان نیست که نتواند داخل آن شود، او هم می‌تواند وارد این کنش شود و مرزی ندارد.

از روزهای گذشته…

محمدرضا امیرقاسمی «شبی برای پیانوی ایرانی» را به روی صحنه می برد

محمدرضا امیرقاسمی «شبی برای پیانوی ایرانی» را به روی صحنه می برد

کنسرت گروه موسیقی برف با عنوان «شبی برای پیانوی ایرانی» در تاریخ جمعه ۱۰ اسفند ساعت ۲۰ در سالن خلیج فارس فرهنگسرای نیاوران روی صحنه خواهد رفت. سرپرست و تکنواز پیانوی گروه برف محمدرضا امیرقاسمی و خواننده این کنسرت علی امیرقاسمی و اجرای تمبک با سحاب تربتی می باشد. در این برنامه علاوه بر اجرای آثار اساتید بزرگ پیانوی ایرانی نظیر جواد معروفی و مرتضی محجوبی، از چند نوازنده پیانوی دوره قاجار مانند اساتید محمود مفخم (مفخم الممالک) و مشیرهمایون شهردار هم قطعاتی اجرا خواهد شد. اجرای آثاری کمیاب و خاص از پیانو نوازیِ دوره ی قاجار و عصر مشروطه اولین بار است که در یک کنسرت اتفاق می افتد.
فخرالدینی: راه اندازی ارکستر بدون حامی دولتی مشکل است

فخرالدینی: راه اندازی ارکستر بدون حامی دولتی مشکل است

فرصتی به وجود آمده که با کمک آقای تفرشی که در واقع در نقش مدیر برنامه هستند به اتفاق سالار عقیلی ارکستر راه اندازی کنیم. ما ۴۵ نفر از بچه‌های نوازنده را جمع کردیم که بعضی در ارکستر ملی قبلی هم بوده اند و می خواهیم به طور مستقل کاری را شروع کنیم؛ تمرینات از ۹ مهر آغاز می‌شود. در این کنسرت هشت قطعه جدید و هشت قطعه تکراری اجرا خواهیم کرد.
داستان تصنیف فندق شکن

داستان تصنیف فندق شکن

والتر دامروش (Walter Damrosch) موسس و رهبر ارکستر سنفونیک نیویورک در سال ۱۸۹۱ از چایکوفسکی برای انجام یک سفر هنری دعوت می کند. او پس از عبور از مرز روسیه خیلی زود دچار دلتنگی می شود بطوری که حتی توقف چند روزه ای که که در فرانسه برای استراحت انجام داد نتوانست مشکلات روحی او را بهبود بخشد. بخصوص آنکه روز قبل از حرکت از پاریس به سمت آمریکا خبر مرگ خواهرش را در روزنامه قرائت کرد. این خبر برای او چنان ناراحت کننده بود که چیزی نمانده بود از رفتن به آمریکا بکلی صرفنظر کند. در نهایت پس از گذراندن روزهایی سخت در بیست و هفتم آوریل وارد نیویورک شد.
میک پرتنی

میک پرتنی

میک پرتنی (Michael Stephen Portnoy) در ۲۰ آوریل سال ۱۹۶۷ در شهر Long Beach نیویورک آمریکا بدنیا آمد. پدرش بعنوان DJ در رادیو محلی مشغول به کار بود و همین زمینه ای شد برای علاقمندی وی به موسیقی. گروههایی مانند Queen Led Zeppelin, The Who, Yes و Beatles نیز تاثیرات بسزایی در گرایش وی به موسیقی داشتند. او بصورت خود آموز شروع به یادگیری درام نمود و دروس تئوری را در دوران دبیرستان فرا گرفت.
فراخوان عضویت در انجمن صنفی هنرمندان موسیقی

فراخوان عضویت در انجمن صنفی هنرمندان موسیقی

انجمن صنفی هنرمندان موسیقی ایران با گواهینامه ثبتی از وزارت کار و امور اجتماعی (۱۳۷۷)، تائید شده سازمان بین المللی کار ILO در ژنو (۱۳۷۶)، دارای گواهینامه عضویت در فدراسیون بین المللی موسیقیدانان FIM به مرکزیت پاریس (۱۳۸۷) می باشد. اهداف انجمن صنفی هنرمندان موسیقی ایران طبق اساسنامه تایید شده وزارت کار، حمایت از حقوق مدنی، خواسته های صنفی و قانونی هنرمندان عضو می باشد.
مشخصه های موسیقی پاپ

مشخصه های موسیقی پاپ

اگر به موسیقی پاپ به معنی آن دسته از موسیقی ای که در یکصد سال اخیر مورد توجه مخاطبین عام قرار گرفته است بنگریم خواهیم دید که با چه سادگی نسبی می توان این سبک موسیقی را تحلیل کرد و یا هارمونی قطعات این سبک موسیقی را درآورد و یا برای آنها هارمونی مورد نیاز را تهیه کرد.
آسیب شناسی پروژه مدرنیته در جهان سوم

آسیب شناسی پروژه مدرنیته در جهان سوم

اولین و مهمترین خاصیت نظریه مدرنیته به تایید و تصریح اکثر منتقدان ایجاد شفافیت بیشتر و از میان برداشتن ابهام در مناسبات گذشته است (البته بدون در نظر گرفتن این موضوع که در واقع تا چه حد به این موضوع نزدیک می‌شود) و درست در همین نکته است که اولین تعارضات با محیط فرهنگی در جهان سوم آغاز می‌شود.
وان موریسون، نوری در تاریکی (VI)

وان موریسون، نوری در تاریکی (VI)

وان موریسون برای مدت سه سال هیچ آلبومی عرضه نکرد. بعد از یک دهه کار مداوم و بی وقفه، در مصاحبه ای گفت: “احتیاج دارم به طور کامل از موسیقی فاصله بگیرم و برای ماهها بدان گوش نیز نسپارم.” آلبوم “دوره تحول” را در سال ۱۹۷۷، به طور مشترک به همراه دکتر جان به پایان برد. این آلبوم نقدهای ملایمی در بر داشت و آغازی بود به دوره پر کار و پرثمر در ساخت موسیقی. یک سال بعد، موریسون آلبوم “طول موج” (Wavelength) را عرضه کرد که در مقایسه با دیگر آلبومهای وی فروش بسیار پر سرعتی داشت.
کنسرت شجریان علیزاده و کلهر در تهران

کنسرت شجریان علیزاده و کلهر در تهران

این روزها خبر کنسرت محمد رضا شجریان به همراه گروهی متشکل از حسین علیزاده، کیهان کلهر و همایون شجریان در جامعه موسیقی شنیده میشود و گروههای زیادی از علاقمندان موسیقی با مراجعه به سایت های موسیقی تقاضای بلیط این برنامه را دارند. پیشتر حمیدرضا نوربخش مکان پیش فروش بلیط این برنامه را سایت شرکت “دل آواز” معرفی کرده بود. پیامی که در پایین مشاهده میکنید توسط شرکت دل آواز اعلام شده:
جایی میان آفرینش و تفسیر (I)

جایی میان آفرینش و تفسیر (I)

هنگامی که نوازنده‌ای یک اثر موسیقایی را دوباره اجرا می‌کند دقیقا در حال انجام چه کاری است؟ آیا کار خلاقانه‌ای صورت می‌دهد؟ آیا چیزی را که بالقوه وجود دارد به فعل در می‌آورد؟ به نظر می‌رسد اکثر مردم بر این موضوع هم‌رایند که اگر مونالیزا را دوباره بکشیم نسخه‌برداری کرده‌ایم اما اگر قطعه‌ای از بتهوون را بنوازیم به آن می‌گویند اجرای مجدد یا اجرا.