کتابی برای آموزش تحلیل دانشورانه‌ اثر موسیقایی (I)

نقد و معرفی: مفاهیم شنکر در آنالیز موسیقی تونال، نوشته‌ی آلن کدوالادر و دیوید گانیه، ترجمه‌ی محسن الهامیان، تهران: انتشارات دانشگاه هنر. ۵۴۰ ص. ۹۰۰۰۰ ریال.
تجزیه و تحلیل موسیقی یا همان آنالیز از آن دسته فنون است که کاربردی دوگانه دارد. در سنت موسیقی کلاسیک دو گروه از افراد هستند که مایلند اطلاعاتی دقیق از ارتباطات دقیق درون یک اثر موسیقایی به دست بیاورند؛ آهنگسازان و موسیقی‌شناسان. شناخت آثار برای این دو گروه که گاه به یکدیگر یاری نیز می‌رسانند، اهمیتی حیاتی دارد. برای گروه نخست اهمیت این فنون در این است که امکان یادگیری از پیشینیان را فراهم می‌سازد.

آنها اغلب مایلند روش آهنگسازان گذشته را بکاوند و از آن نکته‌هایی عملی بیاموزند تا در تکامل کار امروزی‌شان به کار بندند. اما گروه دوم سرشت رشته‌شان شناخت آثار موسیقی است. (۱) پس به اعتبار همین سرشت، تجزیه و تحلیل موسیقی، چه روش‌مند و صاحب سبک (مانند روش مشهور شنکری) و چه تنها به عنوان تصور کلی و عام از فعالیت تحلیلی، بخش اصلی روش‌شناسی علمی آنها را تشکیل می‌دهد.

متنی که اکنون برگردان فارسی‌اش در اختیار جامعه‌ی موسیقی فارسی‌زبان قرار گرفته است، یکی از سه متن تاثیرگذار درسی است (۲) که در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ در آمریکا تدوین شده و آنها را باید به عنوان پی‌آمد چند دهه بحث و بررسی میراث مهاجرِ هاینریش شنکر در محیط‌های دانشگاهی آمریکا به شمار آورد که از سال‌های پایانی جنگ جهانی دوم تا دهه‌های پایانی قرن گذشته در گفتمان دانشورانه‌ی موسیقی‌شناسی و نظریه‌ی موسیقی حضور داشت (و هنوز نیز دارد).

این متن‌ها همگی در زمان انتشارشان بر آن بوده‌اند که نیاز دانشجویان موسیقی و نوآموزان تجزیه و تحلیل موسیقی را به در اختیار داشتن یک متن معتبر و آموزشی در زمینه‌ی روش‌های شنکری برطرف سازند و هر یک از آنها نمودی است از تکامل تجربه‌ی تدریس تجزیه و تحلیل موسیقی به این روش و تلاش در منطبق شدن بر احتیاجات دانشجویان رشته‌ی موسیقی.

از همین رو است که تمامی نقد و معرفی‌های نوشته شده در مورد این کتاب‌ها اشاره‌ای دارند به فقدان یا کمبود متن درسی قابل اعتماد در زمان نوشته شدن آنها، و این که هر یک از این کتاب‌ها گوشه‌ای از نیاز جامعه‌ی دانشگاهی را برآورده می‌ساختند. (۳)

اما امروز کتابی به فارسی در دست ما است، که جدا شده از این روند در اختیار جامعه‌ی دانشگاهی و موسیقی‌دانان فارسی‌زبان قرار گرفته است. بر همین اساس می‌توان ابتدا مساله‌ی کیفیت برگردان یا ترجمه یا به عبارت دقیق‌تر ویژگی‌های خاص نسخه‌ی فارسی را مورد بررسی قرار داد؛ سپس کارکردهای چنین کتابی را در ایران بررسی می‌کنیم و در نهایت به خود متن به عنوان یک مرجع درسی تجزیه و تحلیل موسیقی می‌پردازیم و ویژگی‌های آن را مطالعه خواهیم کرد. (۴)

پی نوشت
۱- گروه دیگری هم هستند که از این فنون استفاده می‌کنند؛ منتقدان. این گونه منتقدان را که بیشتر در حوزه‌ی نقد دانشورانه یا دانشگاهی موسیقی فعالیت می‌کنند، به دلیل نزدیکی بیش از حد حوزه‌های کارشان با موسیقی‌شناسی به عمد در اینجا از یکدیگر جدا نکردم.
این سه کتاب به ترتیب تقدم تاریخ انتشار عبارتند از:
۱- Introduction to Schenkerian Analysis, Allen Forte and Steven E. Gilbert, New York: W.W. Norton & Co., Inc., 1982.
۲- A Guide to Schenkerian Analysis, David Neumeyer and Susan Tepping, Englewood Cliffs, N.J.: Prentice-Hall, 1992.
۳- Analysis of Tonal Music: A Schenkerian Approach, Allen Cadwallader and David Gagne, New York: Oxford Univ. Press, 1998.
۲- همان طور که مشاهده می‌شود سومین مرجع درسی -که تاریخ انتشارش از بقیه به امروز نزدیک‌تر است- در ایران ترجمه شده است. ۳- برای دنبال کردن بخشی از این مباحثات رک. (Biringer 1995) و (Kamien 1984) و (Laskowski 1984) و (Samaratto 1993).
۴- در این بخش نیز شرایط خاص خوانندگان فارسی زبان در نظر گرفته شده است. به همین علت خوانندگانی که مایلند تنها در مورد خود کتاب و آن هم نسخه‌ی اصلی، نقد و معرفی بخوانند می‌توانند به (Neumeyer & Hook 1997) و (Tepping 2001) و (Vaughan 2000) رجوع کنند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

میکس و مستر به زبان ساده تحت برنامه کیوبیس (V)

دینامیک در موسیقی های قدیمی بیشتر است و در موسیقی امروز محدودتر. دینامیک کار نهایی عملی است که مهندس مستر انجام می دهد.

ریتم و ترادیسی (XIV)

رایج ترین روش واقع نمای بازنمایی موسیقایی ذخیره سازی مستقیم موج صداست. ساز و کارِ متداول ذخیره-سازی آنالوگْ نوارهای کاست و ضبط های اِل پیْ هستند. فنون متداول ذخیره سازی دیجیتالْ شکل موج را نمونه برداری کرده و سپس بازنمودی از نمونه ها را بر نوار مغناطیسی، در قالب نوریِ آنْ بر سی دی، یا در حافظه ی یک رایانه ذخیره می کند. تمامی این فن آوری ها تغییرات صدا را در یک موجِ فشار صوتی هنگام رسیدن آن به میکروفُن ضبط می کند.

از روزهای گذشته…

بوشو ای شو …

بوشو ای شو …

تیتراژ سریال ” کوچک جنگلی” تنظیمی بود از یکی از لالایی های گیلانی که توسط سید محمد میرزمانی به شکل زیبایی با ارکستر و با آواز نمناک ناصر مسعوی همراه شده بود. استفاده بجا از فلوت، ارکستر زهی، تیمپانی و کر که در تنظیم این قطعه بکار رفته بود، نشان ازجو قوی و بیان محکم میرزمانی می داد.
لئو فندر شخصی که نمی توانست حتی یک نت بنوازد

لئو فندر شخصی که نمی توانست حتی یک نت بنوازد

کلارنس لئونیداس فندر (Clarence Leonidas Fender) در سال ۱۹۰۹ در کالیفرنیای آمریکا بدنیا آمد. او از کودکی به مسائل برقی و مهندسی علاقه بسیاری داشت و دائم در حال ساخت و تعمیر رادیو و دیگر وسایل الکتریکی بود.

دوسکو گویکویچ از زبان خودش (I)

دوسکو گویکویچ از زبان خودش (I)

چیزی که درباره اجرا در لندن مرا جذب می کند این است که مردم آنجا آداب صحیح نحوه گوش سپردن به موسیقی جاز را می دانند. در بعضی از کشورها هنگامی که به روی سن می روید، حضار از اول تا آخر اجرا شما را می نگرند، احساس می کنید از خشم می خواهید دیواری را فرو آورید! اما زمانی که در کلوب می نوازید، می بینید که همه از موسیقی لذت می برند و هر کس اوقات خوش خود را به همراه موسیقی شما سپری می کند، این چیزی است که موسیقی باید باشد که هم نوازنده و هم شنونده با آن ارتباط برقرار کنند.
ارکستر – قسمت سوم

ارکستر – قسمت سوم

دانستیم ارکستر ها از کجا پدید آمدند و چطور در طول تاریخ پیچیده تر و بزرگتر شدند ،چگونه آنها را تقسیم بندی میکنیم همچنین بحث کردیم که ارکسترهای متوسط و کوچک چه ویژگی هایی را دارند؛در ادامه تعریف ارکستر همانطور که گفته شد میتوانیم انواع مختلفی از تقسیم بندیها را برای سازها یا نوازندگان ارکستر داشته باشیم که یکی ازاین تقسیم بندی ها روی تعداد افراد گروه بود و به ترتیب صعودی ، این صورت بیان میشد …
تئوری نوین بر مبنای آفرینش مدال موسیقی ایران (I)

تئوری نوین بر مبنای آفرینش مدال موسیقی ایران (I)

در ابتدا باید خاطر نشان کرد که هر دانشمندی (موسیقیدانی) که تئوری موسیقی ای از خود ارائه دهد، حتما باید با علومی همچون فیزیک و ریاضی تا حدود زیادی آشنا باشد. این بدین دلیل است که در دنیای امروز برای اثبات مطلبی تئوریک، استفاده کردن از نمودار بسیار آسان تر از اثبات آن روی ۵ خط حامل است. با توجه به این که این تئوری جدید در دنیای امروز و در فضایی سه بعدی تعریف خواهد شد، لزوم آشنایی با نمودار ها را برای هنرجویان عزیز توصیه می کنم. قبلا در کتاب “تئوری موسیقی ایران” نوشته آقای داریوش طلایی، استفاده از “مربع های عمودچین شده روی هم” که نقش تتراکورد ها را بازی می کرد را دیدیم. این خود شیوه نوین تری بود، اما رفاه در انتقال مفهوم به هنرجو در آن بسیار کمتر دیده می شد. نهایتا هدف، رسیدن به پولی فونی با رفاه بیشتر در ساختار مدال و ایجاد کنترپوان های متوالی قدرتمند برای گسترش (Development) موسیقی، آن هم نه به صورت کلاسیک بلکه راحت تر از همیشه، است. ( یعنی حاوی بالاترین تکنیک کمپوزیسیون)
کتاب‌شناسی: کتابی درباره‌ی کتاب‌ها (III)

کتاب‌شناسی: کتابی درباره‌ی کتاب‌ها (III)

تا کنون ۵ عنوان کتاب کتاب‌شناسی موسیقی به زبان فارسی چاپ شده، که به ترتیب سال انتشار عبارت است از: [۱] «کتاب‌شناسی موسیقی» تالیف ویدا مشایخی ۱۳۵۵ «مرکز اسناد فرهنگی آسیا»، [۲] «کتاب‌شناسی موسیقی» تالیف «محمدحسین درافشان»۱۳۸۲ «مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما»، [۳] «کتاب‌شناسی موسیقی (۱۳۸۱-۱۲۸۱)» تالیف «مهتاب خرمشاهی» ۱۳۸۳ «سرود»، [۴] «کتاب‌شناسی موسیقی در ایران» تالیف «سیمین حلالی» ۱۳۸۴ «ماهور» و [۵] «کتاب‌شناسی و مقاله‌شناسی موسیقی ایران به طریق توصیفی» تالیف «سید علی‌رضا میرعلی‌نقی» ۱۳۸۶ «مرکز موسیقی حوزه هنری» (۷). شاید اولین نکته‌ای که در همان نظر اول توجه را جلب می‌کند فاصله‌ی تقریبا سی ساله میان اولی و بقیه‌ی کتاب‌شناسی‌های موجود است.
تاریخچه آموزش موسیقی به کودک در دنیا (I)

تاریخچه آموزش موسیقی به کودک در دنیا (I)

بطور کلی چندین روش بعنوان روشهای آموزش موسیقی کودک در دنیا وجود دارد که در حقیقت تدوین این روشها از ابتدای قرن بیستم بنا به ضرورت و نیاز به روشهای موثر و مفید آموزشی و وجود آشفتگی و سردرگمی فراوان در امر آموزش موسیقی کودک بوجود آمده است.
نشست خبری «ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت»

نشست خبری «ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت»

سجاد پورقناد دبیر «ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت» درباره تغییر نام جشنواره گفت: در جشنواره امسال با مشورت هیات داوران و مسئولان برگزاری جشنواره، به دلیل کاهش چشمگیر تعداد وبلاگ های مربوط به موسیقیدانان، رقابت در این شاخته به کلی حذف شد و به همین دلیل نام جشنواره از «جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی» به «جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت» تغییر کرد.
بررسی کوتاه در باب سنت و نوآوری در موسیقی ایرانی (II)

بررسی کوتاه در باب سنت و نوآوری در موسیقی ایرانی (II)

این مفاهیم در سایر هنرها از جمله نقاشی معماری، مشترک است. در نگاره های ایرانی مصادق این تفکرات موجود است. تفکر دایره وار و حضور مرکزیت مطلق در آن از ویژگی های یک تفکر سنتی است. در خط نستعلیق انتهای اکثر حروف به طرف بالا است که تداعی کننده یِ وصال است. اینها همگی خود نماد پردازی محسوب می شوند و هم جنبه بصری آن و هم مفاهیم آن قدسی است.
پیترو ماسکانی (IV)

پیترو ماسکانی (IV)

ماسکاگنی درباره حقوق دو کفش کوچک چوبی (Il due zocco letti) لوئیس دو لارمه مشاجره ای داشت که الهام بخش او و پوچینی بود. ماسکاگنی این موضوع را برای Lodoletta نگه داشت که این اپرا در ۳۰ آوریل ۱۹۱۷ برای نخستین بار در رم اجرا شد. اجرای این اپرا در لیورنو در ۲۸ جولای بود که بینیامینو گیگلی نقش فلامن را به عهده داشت.