بالاد – قسمت دوم

سنت سرودن ترانه های داستانی درباره وقایع و شخصیتهای روز، هنوز هم ادامه دارد و کمتر پیش می آید که یک واقعه با جذابیت عمومی از چشم تیزبین سرایندگان تصنیف دور بماند.

ماجرای تصادف قطار کیسی جونز (Casey Jones) مهندس راه آهن، فلوید کالینز (Floyd Collins) غار نورد و حتا فضانوردان، همه موضوع تصنیفهای عامیانه بوده اند.

ترانه های مردم پسند، به خصوص آن دسته که با جنبشهای معترضانه جوانان به وجود آمده بودند، مانند تصنیفهای باب دیلن (Bob Dylan) و جون بائز (Joan Baez) اینگونه تصنیفها را احیا کردند. البته اگر بخواهیم دقیق باشیم، اینها با توجه به تعریف سنتی، تصنیف نیستند و شاید بالاد، قالبی باشد که مربوط به گذشته های دور است.

انواع تصنیف
تصنیفهای ورقه ای یا Broadsheet ballads؛ این تصنیفها که با روشهای ارزان چاپ میشد و معمولا تک موضوعی، فکاهی و حتا خرابکارانه بود که از قرن شانزدهم، توسط دوره گردها در خیابانهای انگلستان فروخته میشد، افسانه رابین هود از جمله داستانهایی بود که به این شکل پخش شد.

تصنیفهای نو؛ درباره اتفاقات جدیدی مانند آتش سوزی، به دنیا آمدن جانوران غول آسا و مانند اینها بود و در طی آن نام و مکان دقیقی هم در اختیار شنونده قرار داده میشد.

تصنیفهای هزل آمیز و سلطنت طلبانه به شکل گیری آزادی مباحثات سیاسی در قرن ۱۷ منجر شدند. میتوان گفت که این تصنیفهای چاپی، به نوعی از اجداد روزنامه های امروز بوده اند.

قالب تصنیف یا بالاد؛ در شعر مدرن هم مورد تقلید قرار گرفته است و در موسیقی فولک امروز هم جایگاه ویژه ای دارد.

تصنیفهایی درباره قتل؛ یک زیر مجموعه مشخص بالاد، تصنیف درباره قتل یا murder ballad نام دارد. این تصنیفها معمولا از زبان قاتل بیان میشوند. وجه مشترک آنها در تعریف جزئیات جنایت – اینکه قربانی کیست، چرا قاتل تصمیم به قتل او گرفته است، چگونه قربانی اغوا شده و به محل جنایت رفته و قتل چگونه انجام شده است – بوده و با حکایت عاقبت قاتل – فرار یا دستگیری – به پایان میرسند. در این تصنیفها معمولا قاتل در زندان و یا در مسیر رسیدن به چوبه دار است.

تصنیفهای مرزی یا Border ballads؛ این تصنیفها زیر مجموعه تصنیفهای قومی هستند که در ناحیه مرزی انگلستان و اسکاتلند سروده شده اند و بیشتر درباره یاغیان ساکن در این مرز که اصطلاحآ border reivers نامیده میشدند و یا وقایع تاریخی در مرزها هستند.

از جمله مشهورترین این تصنیفها میتوان به تصنیف “نبرد اوتربرن” (Battle of Otterburn) و تصنیف چوی چیس (The Ballad of Chevy Chase) و از تصنیفهایی که درباره قانون شکنان ساخته شده به جانی آرمسترانگ (Johnnie Armstrong) و کینمونت ویلی (Kinmont Willie) اشاره نمود.

تصنیفهای ادبی Literary ballads؛ تصنیفهای ادبی آنهایی هستند که با رعایت قواعد صحیح نگارش سروده شده اند. در اواخر قرن ۱۸ و با ظهور سبک رمانتیک، این قالب با تشبیهات ساده فولکلوریک خود محبوبیت بسیاری یافت.

تصنیفهای ادبی بعدها با موسیقی ترکیب شدند که از جمله میتوان تصنیف Der Erlkönig از گوته (Goethe عالم آلمانی قرن نوزده) را نام برد که شوبرت (Schubert آهنگساز اطریشی قرن ۱۹) برای آن موسیقی نوشت.

در اپرای رمانتیک یک تصنیف که با بافت موسیقی درهم تنیده شده میتواند توسط لحظات نمایشی شدت یافته و یا در تضاد با آن جلوه کند.یک مثال برای اینچنین تصنیفهایی، تصنیف Salce است که دزدمونا Desdemona در اپرای اتللو Otello اثر وردی (Verdi آهنگساز ایتالیایی قرن نوزده و بیست) است.

ساختار بند و ترجیع بند و فضای روایتگرانه را در بالادهای موزیکال Musical ballades برای تکنوازی پیانو اثر شوپن (Chopin آهنگساز لهستانی قرن ۱۹) و برامس (آهنگساز آلمانی قرن ۱۹) میتوان مشاهده نمود.

بالاد اپرا (ballad opera)
یک فرم تمام انگلیسی است که مشهورترین مثال آن، اپرای گدایان (The Beggar’s Opera) اثر جان گی (John Gay شاعر و نویسنده انگلیسی قرن ۱۷ و ۱۸) است که الهام بخش کاباره اپراهای برتولت (برتولد) برشت (Bertolt Brecht نمایشنامه نویس و کارگردان آلمانی قرن ۲۰) و کورت ویل (Kurt Weill آهنگساز آلمانی قرن ۲۰) شد.

writing.upenn.edu, en.wikipedia.org, britannica.com

5 دیدگاه

  • سامان
    ارسال شده در تیر ۲۳, ۱۳۸۵ در ۸:۰۵ ب.ظ

    سرکار خانم شهاب ، بسیار آموزنده بود و خیلی زیبا. تشکر می کنم از زحماتتون.

  • sima yegane
    ارسال شده در تیر ۲۳, ۱۳۸۵ در ۱۱:۱۸ ب.ظ

    salam, matlabe jalebei bood.

  • saeed1922
    ارسال شده در تیر ۲۴, ۱۳۸۵ در ۱۱:۱۳ ق.ظ

    مطلب جالبی بود اما فکر میکنم اگه توضیح بیشتری درباره هر کدام بدید بهتر باشه. اگه میشه قطعاتی رو هم به عنوان نمونه قرار بدید
    ممنون از زحمات شما

  • pooria
    ارسال شده در مهر ۱۲, ۱۳۸۹ در ۱۲:۱۲ ق.ظ

    با تشکر از شما، در راستای سخنانتان مطلبی به ذهنم می رسد که بیان می کنم. خطاب به معلمان سختگیر و خشک پیانو که معتقدند یک بالاد از شوپن برای مثال باید منطقی و با موازین زیباشناختی یکسان نواخته شود باید بگویم اینان وجه روایی یک بالاد را که در گذر زمان ای کارکرد را پیدا کرده از یاد برده اند. بالاد را باید روایت کرد. باید سرود. ممنون. پوریا ۱۹ ساله مشهد.

  • الهام
    ارسال شده در دی ۹, ۱۳۹۱ در ۳:۱۶ ب.ظ

    سلام.خیلی استفاده کردم. من دانشجوی ادبیات انگلیسی هستم و فردا امتحان اصطلاحات ادبی دارم.ممنون.خیلی متشگرم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

«شیوه‌ی نوازندگی» در موسیقی ما چه معنایی دارد؟ (I)

اگر در موسیقی کلاسیک غربی کار می‌کنیم دادن جواب همه‌فهم به این سوال نسبتا ساده است. یعنی روشی که هر نوازنده آثار را می‌نوازد. بخشی به رابطه‌ی فیزیکی‌ای که یک نوازنده با سازش دارد مربوط است، یعنی مسائلی مثل روش دست گرفتن ساز یا پشت ساز نشستن، نحوه‌ی انگشت گذاشتن، انتقال نیرو به ساز (تقریبا اِکول) و … بخشی هم به مسایل صوتی، مثل صدایی که از ساز درمی‌آورد، دامنه‌ی شدت و ضعف‌هایی که می‌تواند به هر نت یا پاساژ بدهد، شیوش‌های مختلفی که می‌تواند هنگام نواختن هر نغمه یا تکنیک ایجاد کند و بخشی هم به مسایل تکنیکی مثل دامنه‌ی ویبراتوها و از این قبیل.

جمال الدین منبری پس از سالها سکوت به روی صحنه می رود

ارکستر ملی ایران به رهبری فریدون شهبازیان و خوانندگی جمال الدین منبری و پوریا اخواص، ۱۶ اسفند ماه ۹۷ ساعت ۲۱:۳۰ دقیقه در تالار وحدت به روی صحنه می رود. این برنامه آخرین کنسرت سال ۹۷ ارکستر ملی با رهبری شهبازیان خواهد بود.

از روزهای گذشته…

هنوز هم برای یادگیری ساز جدید دیر نیست (I)

هنوز هم برای یادگیری ساز جدید دیر نیست (I)

این متن مصاحبه ای با گیل شاهام (Gil Shaham) ویلنیست آمریکایی اسرائیلی متولد ۱۹ فوریه ۱۹۷۱ و دارنده جوایز بین المللی است. این مصاحبه در اتاق رختکن گیل در تالار ملکه الیزابت توسط ریچارد اسلانی (Richard Slaney) از طرف وب سایت سئوند اکسچنج تعویض صوت ( Sound Exchange) پس از پایان تمرین گیل با ارکستر فیلارمونیا، انجام شده است.
چه مقدار تمرین، چه مقدار پیشرفت (I)

چه مقدار تمرین، چه مقدار پیشرفت (I)

نگاه این نوشته به تمرین، یک دید کلى و ارائه ى شیوه ى خاصى تمرین براى افرادى است که تصمیم آنها براى نوازنده شدن (یا حرفه اى شدن) قطعى نیست. نه اینکه با این شیوه ى تمرینى که ذکر مى شود نمى توان گامهاى حرفه اى برداشت، بلکه زمان رسیدنِ به هدف، طولانى تر خواهد بود.
نگاهی به آلبوم “طغیان” (I)

نگاهی به آلبوم “طغیان” (I)

بالاخره پس از گذشت حدود دو سال از تولید آلبوم “طغیان”، این اثر وارد بازار شد. طغیان سومین آلبوم میدیا فرج نژاد آهنگساز و نوازنده تار و سه تار است (۱) که بخش اعظم این آلبوم را دونوازی های او با تنبک کامران منتظری تشکیل می دهد و تنها دو ترک آخر این آلبوم همراه با صدای خواننده و شاعر است.
شاید چنین باشد، شاید (II)

شاید چنین باشد، شاید (II)

رنگ‌آمیزی دور از ذهن اولین مشخصه‌ی سوگواری «چکناواریان» است. دور کردن تکنوازان تالار رودکی («فرامرز پایور» و …) از صدادهی (۵) خاصی که در حافظه‌ی شنوندگان موسیقی ایرانی به خوبی ثبت شده کاری دشوار است که چکناواریان به درستی از عهده‌ی آن برآمده. آشنازدایی از موسیقی نوازندگانی که در دوره‌ی اجرای این اثر از مشهورترین‌ها بوده‌اند تا حدودی بر اثر غرابت ماده‌ی موسیقایی و تا حدودی نیز بر اثر تکنیک‌ها و رجیستر اجرایی نامانوس (نسبت به موسیقی دستگاهی که این گروه اجرا می‌کرد) به وجود آمده (به‌خصوص در مورد قیچک).
سیری در تاریخ موسیقی و خنیاگری ساسانیان (VIII)

سیری در تاریخ موسیقی و خنیاگری ساسانیان (VIII)

بامشاد، خارکش، رامتین، کاسه‌گر، سرکب، نکیسا، آزاده، آرزو، آزادوار چنگی، مشک‌دانه، که مهم‌ترین آن‌ها: بامشاد موسیقی‌دان شهیر زمان خود که او راهم رده با باربد ذکر کرده‌اند.
گروه بی جیز

گروه بی جیز

Bee Gees که مخفف برادران گیب میباشد (Brothers Gibb) گروهی سه نفره متشکل از بری – روبین و موریس گیب است. شاید برای بسیاری این نام زیاد آشنا نباشد اما باید بدانید که این گروه یکی از محبوبترین گروههای تاریخ موسیقی است!
دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (XI)

دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (XI)

با این طرز فکر، اگر یک سطح مرجع بالای بیت ها داشته باشیم، هیچ دلیلی ندارد که بیت ها باید طول های برابر داشته باشند و یا حتی طول های آنها ضریبی از زیرساخت ها باشد. مادامیکه آن ها با سطح بالایی یکدست و بی تناقض باشند؛ می توانند هر گونه رابطه ی متقابلی داشته باشند. اما با توجه به بحث های صورت گرفته که متر در آن ها به حرکات بدن مرتبط است، ممکن است این سوال پیش بیاید که حرکات بدن چه موانعی بر سر راه واحد های زیر ساختی ایجاد می کند.
افت کیفیت در جشنواره های موسیقی نواحی

افت کیفیت در جشنواره های موسیقی نواحی

جشنواره های موسیقی نواحی، با دو هدف معرفی و شناسایی موسیقی نواحی و نیز حمایت از راویان اش برگزار می شود. این جشنواره ها به دلایل متعددی از جمله وجود امکانات مالی و اجرایی و نیز وجود مخاطب علاقمند، در شهرهای بزرگ برگزار می شود ولی برپایی این جشنواره ها، همیشه یکی از مسائل چالش برانگیز از نظر اتنوموزیکولوژی بوده است. چرا که حضور راویان موسیقی نواحی در شهرهای بزرگ، آنها را در فضا و موقعیتی غیر از فضای اجرایی همیشگی آنها در منطقه زندگی شان قرار می دهد و همین تغییر موقعیت باعث ایجاد تفاوت هایی در کیفیت اجرایی می شود. این تغییرات می تواند شامل:
تئوری نوین بر مبنای آفرینش مدال موسیقی ایران (IV)

تئوری نوین بر مبنای آفرینش مدال موسیقی ایران (IV)

این دو گام مکمل یکدیگر هستند که پایه و اساس هارمونی زوج، هارمونی ابتکاری مرتضی حنانه، بر مبنای موسیقی ایران، قرار گرفتند البته مدها می توانند همان مدهای موسیقی یونان یعنی: میکسولیدین، لیدین، فریژین و… و یا مدهای کلیسایی باشند ولی این فکر و ایده برای آرمونیزه کردن همان به اصطلاح مدهای موسیقی خودمان، یعنی دستگاههای موسیقی ایرانی مثل یک گاه یا همان مد ماهور، دوگاه یا همان شور، سه گاه و چهار گاه و… آوازها و مقامهای مربوط به آنها مانند ابوعطا که خود خاصیت یک مد جدید را دارا است و یا آواز ترک که همانطور است، افشاری، دشتی، اصفهان و گام بینابین آنها یعنی همایون باشد، برای اولین بار در ذهن خلاق مرتضی حنانه رخ داد.
سایه روشن تاریخ موسیقی ما (II)

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (II)

برخی مسائل تاریخ‌نگاری موسیقی (و همچنین تاریخ هنر) با تاریخ عمومی یکی هستند و برخی نیز متفاوت. تاریخ هنر از لحاظ روش‌ها و قلمروهایی که بر آن‌ها تمرکز دارد شبیه تاریخ عمومی است؛ در این‌جا هم محک زدن منابع، روایت تاریخی، تغییرات و علیت‌ها، زندگی‌نامه و دوره‌بندی (۲) تاریخی رواج دارد، اما بین تلقی مدرن از تاریخ هنر و تاریخ عمومی یک تفاوت عمده هست و آن هم این که موضوع کار در این جا بیشتر اثر هنری است تا هر چیز دیگری.