سازهای الکترونیک ابتدایی و پیدایش موسیقی الکترو آکوستیک(II)

بولز، مسیان و کیج
بولز، مسیان و کیج
آنچه که تا حد زیادی در سراسر جهان مورد استفاده قرار گرفت و بر بسیاری از انواع موسیقی تاثیر گذاشت، اختراعی به نام ارگ الکترونیک electronic organ بود.

ارگ الکترونیک به شکلهای مختلفی ساخته شد اما آنچه به مقدار فراوان بر اوج گیری ساز تاثیر گذارد، ثبت حق امتیاز ارگ هموند Hammond Organ بود.پس از به ثبت رساندن این ساز، بیش از ۲ میلیون عدد از آن به فروش رفت. با این حال قطعات موجود برای نواخته شدن با این ساز چندان یگانه و اختصاصی هم نیستند زیرا موسیقی مناسب برای هر نوع ارگی و در هر سبکی، قابلیت اجرا بر روی ارگ الکترونیک را هم دارد.

یک ساز آکوستیک دیگر که با تقویت الکترونیکی از نیروی تازه ای برخوردار شد، گیتار که برای اولین بار در سال ۱۹۳۱ در بازار عرضه شد، سازی است که بعدها به یکی از آلات موسیقی تعیین کننده در موسیقی راک مبدل شد. گیتار اکنون در آثاری با زمینه “کلاسیک” هم شنیده میشود که نمونه آن اپرای The Knot Garden اثر مایکل تیپت Michael Tippett (1998-1905 از مشهورترین آهنگسازان انگلیسی) در سال ۱۹۶۰ است.

پس از جنگ جهانی دوم، سردمداری تولید سازهای الکترونیک در دست ژاپن قرار گرفت، جایی که تولید مدارهای جدید فشرده، ارگ الکترونیک را متحول کرد و به خلق سینتی سایزر synthesizer منجر شد، که نه تنها توانست تقریبا در تمام فرمهای موسیقی پاپ یا تجاری برای خود جایی باز کند، بلکه به ابزاری الهام بخش برای آهنگسازان نوگرایی که در زمینه موسیقی کلاسیک معاصر فعالیت میکردند مبدل شد.

سینتی سایزر آنالوگ برای اولین بار در سال ۱۹۶۴ پدیدار شد و تنها با فاصله ۷ سال مدل دیجیتالی آن هم به بازار آمد. این نوع سازها همچنان رو به پیشرفت و پیچیده تر شدن هستند و میتوانند طیف وسیعی از اصوات را تولید کنند. در واقع، مدلهای جدید، کامپیوترهایی تحول یافته اند که اصلا برای تولید صدا به کار میروند و میتوانند هر نوع پارامتر صوتی ممکن را شبیه سازی نمایند.

تا جایی که به کامپیوتر مربوط میشود، عده رو به افزایشی از آهنگسازان به استفاده از آن روی آوردند که یکی از جالب توجه ترین آنها آیانیس زناکیس Iannis Xenakis (2001-1922 آهنگساز و مهندس معمار یونانی/فرانسوی) بوده است. او که نزد دو تن از بزرگان هنر مدرن معماری و موسیقی یعنی لوکوربوزیه Le Corbusier (1965-1887 معمار و مهندس شهرساز سویس/فرانسوی) و اولیویه مسیان به کار در زمینه مهندسی و آهنگسازی پرداخته بود، به بیان ساختارهای ریاضی در موسیقی علاقمند شد.

زناکیس غالبا موسیقی خود را بر اساس نظریات ریاضی و فیزیک از جمله دنباله فیبوناچی Fibonacci sequence (رشته اعدادی که در آن هر عدد جمع دو عدد قبل است: ۱, ۱, ۲, ۳, ۵, ۸, ۱۳, ۲۱, . …) بنا میکرد. طبیعتا انجام این محاسبات پیچیده ریاضی با کامپیوتر بسیار سریعتر بود و این وسیله، ابزاری کارآمد برای او به شمار میرفت.

در زمینه موسیقی الکترونیک نیز، پس از اینکه پیر شفر Pierre Schaeffer ( 1955-1910 آهنگساز فرانسوی) ابداع کننده musique concrète – موسیقی استودیویی تشکیل شده از ترکیب اصوات ضبط شده- اولین اثر تجربی خود را در استودیوی رادیویی در پاریس و در سال ۱۹۴۸ به وجود آورد، هزاران اثر با استفاده از نوار مغناطیسی یا magnetic tape به آهنگسازی به وجود آمد. اما از آنجایی که این شیوه آهنگسازی تنها برای نوار مگنت میسر بود، به کاربردن کلمه “ساز” در این مورد کارایی نداشت. در طی سالهای دهه ۵۰ آهنگسازانی که در استودیوی رادیو کولون Cologne Radio کار میکردند به استفاده از نوسان سازها oscillator، فیلترها و تلفیق کننده ها modulator پرداختند، اما این بار هم محصول نهایی و کامل تنها بر روی نوار مگنت وجود داشت.

در سراسر دهه ۵۰ و ۶۰ استودیوهای خاصی در سراسر جهان به آزمایش و تجربه در زمینه موسیقی الکترونیک پرداختند، اما تنها زمانی که نتیجه حاصله- در آثاری از اشتوک هاوزن Karlheinz Stockhausen (متولد ۱۹۲۸، آهنگساز بحث برانگیز آلمانی)، جان کیج John Cage (1992-1912 آهنگساز و نویسنده نوآور آمریکایی) و پیر بوله Pierre Boulez (متولد ۱۹۲۵، آهنگساز و رهبر ارکستر فرانسوی)، قابلیت اجرای زنده پیدا کرد، حضور ساز در این آثار تایید شد. این گونه ترکیبی، به عنوان موسیقی الکترو آکوستیک electroacoustic شناخته شد و شیوه ابتکاری و درخشانی که در آثاری چون Répons (واکنش) اثر بوله دیده میشود ودر آن اصوات زنده ارکسترال تغییر شکل داده و با مهارت به کار برده شده اند، بدون شک بسیار زیبا است.

2 دیدگاه

  • ناشناس
    ارسال شده در آبان ۵, ۱۳۸۵ در ۷:۵۵ ق.ظ

    بدون شک بسیار زیبا است.
    che ghadr khob
    ta alan fekr nemikardam ke seadye tormoz e mashin o ajire ambulance o …mitone ziba bashe

  • ناشناس
    ارسال شده در آبان ۵, ۱۳۸۵ در ۷:۵۶ ق.ظ

    بدون شک بسیار زیبا است.
    che ghadr khob
    ta alan fekr nemikardam ke sedaye tormoz e mashin o ajire ambulance o …mitone ziba bashe

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

محمدرضا امیرقاسمی «شبی برای پیانوی ایرانی» را به روی صحنه می برد

کنسرت گروه موسیقی برف با عنوان «شبی برای پیانوی ایرانی» در تاریخ جمعه ۱۰ اسفند ساعت ۲۰ در سالن خلیج فارس فرهنگسرای نیاوران روی صحنه خواهد رفت. سرپرست و تکنواز پیانوی گروه برف محمدرضا امیرقاسمی و خواننده این کنسرت علی امیرقاسمی و اجرای تمبک با سحاب تربتی می باشد. در این برنامه علاوه بر اجرای آثار اساتید بزرگ پیانوی ایرانی نظیر جواد معروفی و مرتضی محجوبی، از چند نوازنده پیانوی دوره قاجار مانند اساتید محمود مفخم (مفخم الممالک) و مشیرهمایون شهردار هم قطعاتی اجرا خواهد شد. اجرای آثاری کمیاب و خاص از پیانو نوازیِ دوره ی قاجار و عصر مشروطه اولین بار است که در یک کنسرت اتفاق می افتد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIX)

تنها درویش خان تا حدودی با وزیری تفاهم داشت و برای شنیدن کنسرت ها و خطابه های او به مدرسه خصوصی اش می رفت. اما قبل از این که این رابطه و تفاهم ثمری به بار آورد – و قبل از ریاست اول وزیری در مدرسه موزیک (۱۳۰۷)، درویش خان فوت شد (۱۳۰۵). بعد از فوت او تجدد طلبی به کشمکش بین وزیری و مین باشیان ها یا «موسیقی نوین و علمی ایرانی» با «موسیقی بین المللی و علمی» محدود ماند.

از روزهای گذشته…

کوتاه از «نوربرت کرفت» و زیست گیتاری‌اش

کوتاه از «نوربرت کرفت» و زیست گیتاری‌اش

نوربرت کرفت (Norbert Kraft) گیتاریست، آهنگساز، معلم و صدابردار کانادایی در سال ۱۹۵۰ در کشور اتریش به دنیا آمد. او اولین نوازنده از کشورهای آمریکای شمالی است که موفق به کسب جایزه‌ی آندرس سگوویا شده است. این رویداد در سال ۱۹۸۵ در شهر مایورکای اسپانیا رقم خورد. همین عنوان باعث شهرت او در میان گیتاریستهای هم‌نسلش شد. کرفت ۱۰ سال قبل‌تر هم برنده‌ی مسابقه‌ی رادیوی کانادا شده بود.
Covered / Hidden motions

Covered / Hidden motions

همانطور که قبلا” گفتیم برای حرکت دادن بخشهای مختلف در یک هارمونی چهار صدایی روشهای مختلفی وجود دارد، اما باید بدانیم که بسیاری از موسیقیدانها برای این حرکت ها محدودیت هایی قائل شده اند که در اینجا به یکی از مهمترین آنها اشاره میکنیم.
رحیمیان و موسیقی سمفونیک ایران

رحیمیان و موسیقی سمفونیک ایران

اوایل انقلاب همراه با شور و هیجانات اجتماعی ، موج نویی از موسیقی به ظهور رسیده بود که ساختاری بسیار متفاوت با گذشته داشت. این موسیقی (اعم از موسیقی برای گروه سازهای ایرانی و غیر ایرانی) حال و هوایی حماسی و آزادیخواهانه داشت …
از استقبال بی نظیر تا بدرقه با شکوه ملودی اصلی

از استقبال بی نظیر تا بدرقه با شکوه ملودی اصلی

این مقاله تعمیمی بر فرم های موسیقی است. اگر یک قطعه موسیقی را به سه قسمت تقسیم کنیم؛ استقبال، ملودی اصلی و بدرقه سه بخش یک اثر موسیقیایی خواهد بود که می توان آن را به فرم ABA’ نسبت داد. رقص فلوت ها از سوئیت فندوق شکن اثر چایکوفسکی نمونه ی بارزی از معرفی این فرم است.
تاریخچه آموزش موسیقی به کودک در دنیا (V)

تاریخچه آموزش موسیقی به کودک در دنیا (V)

در سالهای ۱۹۷۰ تلاش و کوشش فراوانی بطور گسترده و جامع در ایالات متحده آمریکا در جهت شکوفایی موسیقی انجام گرفت و به موفقیتهای قابل توجهی نیز دست یافت که البته بیشتر این فعالیتها فردی بود.
نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (XIII)

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (XIII)

مشکل بی نامی منطقه و بلا تکلیفی در این مورد در همه تحقیقات و نوشته های تاریخی به چشم می خورد که به چند مورد آن به عنوان نمونه می پردازیم:‌
یک نظریه ی تاریخی

یک نظریه ی تاریخی

الگو ها در آن سو (اروپا و آمریکا) طی نیم قرن اخیر، ما را به سوی زوال غربی سوق داده اند و این در حالی است که ما در عین تقلید مداوم از غرب همیشه هم از آن عقب مانده ایم. ما دو سه قرن پس از دورانی که نهضت کرامولی قرن هفده پشت سر گذاشته می شد، تقلید پیش پا افتاده و ناچیزی از آن کردیم؛ و حالا که غربی ها از خود به بیزاری رسیده اند و فرهنگ غرب عملاً راه زوال و نیستی را در پی گرفته است و تمدنش، با انواع مختلف سلاح ها تجهیز شده، تا از این طریق بتواند خود و دنیا را در یک آن نابود کند، عده ای از ما پشت سر غربی ها راه افتاده اند و مدام پیشرفت ها، بزک ها و تفاوت آنجا را به رخ ایرانیان می کشند درحالی که می توانند مانند هند فرهنگ ایران را به جهان عرضه کنند و در راه شناساندن این فرهنگ کوشا باشند.
جواهری: بعد از چاووش کاربرد بمتار عوض شد

جواهری: بعد از چاووش کاربرد بمتار عوض شد

بعد از کارهای استاد پایور با ارکسترفرهنگ و هنر، کارهای دیگر بصورت متفرقه انجام می شد و کارها مدون و منسجمی نبود، مثلا” یک تک کار بود که مثلا” آقای محمد حیدری اجرا می کرد یک تک کار دیگر بود که ساخته می شد خانم اطرایی اجرا می کرد یک کنسرتینو بود که مثلا آقای مجید وفادار ساختند و خانم ارفع اطرائی اجرا کردند.
سایه روشن تاریخ موسیقی ما (I)

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (I)

مقوله‌ی تاریخ موسیقی و تاریخ‌نگاری در ایران پیچیدگی‌های بسیاری دارد و حوزه‌ای است از دانش مرتبط با موسیقی که مانند بسیاری موضوعات دیگر این دانش ناروشن و مبهم است. این عدم وضوح گاه به پدیده‌ای ذاتی تبدیل می‌شود و گاه نیز پدیده‌ای است که به دلایل مختلفی در طول زمان بر فرهنگ ما عارض شده است.
پیرگلو: خانم افتاده من را نزد استاد پایور برد

پیرگلو: خانم افتاده من را نزد استاد پایور برد

بعد مدتی با خانم نوشاد کار کرده و ردیف های صبا را با مضراب لخت نواختیم، نمی دانم روش ایشان چطوری بوده است که ما با مضراب لخت می نواختیم؛ بعد از آن هم یک مدت کوتاهی پیش خانم مینا افتاده بودم و در مدرسه هنر و ادبیات و کارگاه موسیقی آنجا، خانم افتاده دست من را گرفتند و مستقیم بردند نزد استاد فرامرز پایور که در خیابان فلسطین امروز آن موقع کلاس داشتند؛ دیگر پیش استاد پایور ماندم و تا سال اواخر ۱۳۶۳ تعلیم گرفتم.