ابوای ارکستری، ریشه در سورنای محلی

ابوایی که امروز در ارکسترها استفاده میشود
ابوایی که امروز در ارکسترها استفاده میشود
تاریخچه سازهای هم خانواده سورنا با رجوع به فرهنگ باستانی خاورمیانه و اروپا قابل تعمق است. این سازها معمولا به صورت دوتایی نواخته می شدند، هم اکنون سورنای محلی از چوب یا فلز ساخته میشود. سورنا هم همانند ابوا متشکل از یک زبانه دوبل است که از نی (بوریای خشک)ساخته شده است. سورناها دارای صوتی تیز و وزگونه بوده واکثرا در جشنها نواخته می شوند.(سور به معنای جشن +نای=سورنای).

در اروپا سورنا مهمترین ساز قدیمی با زبانه دوبل محسوب میشود.

این ساز که از قرن ۱۶ نواخته می شد، به دلیل داشتن صدای بلند در فرمهای مختلف ساخته شده و به خصوص در جشنها مورد استفاده قرار می گرفت.

در قرن ۱۶ انواع فوق العاده جالبی از سازهای با زبانه های مضاعف و کشیده به وجود آمد که بیشتر از سایر سازها در محیط های بسته قابلیت نواختن داشتند.

یکی از وسایل اختصاصی بعضی از این نوع سازها کلاهک نئین بود که به منظور حفاظت از زبانه بر روی ساز نصب می شد و همزمان نقش محفظ هوا را هم ایفا میکرد.

این وسیله دامنه نواهای این سازها را گسترش داد و آنها را به صورت ساز مورد علاقه ارکسترهای موسیقی در آورد.

کیفیت ناقص صوتی و وسعت محدود تنها سبب گشت که به مرور زمان سازهای باروک هم نوع جایگزین این سازها شوند.

ابوای ارکستر
در قرن هفدهم از سورنای سوپرانو (ملودی نواز) و سازهای مشابه آن که برای نواختن در فضای بسته به کار می رفتند ساز تکامل یافته ابوا به وجود آمد. احتمالا اولین ابواها توسط خانواده هوتتره ساخته و توسط موزیسینهای دربار لودویگ چهاردهم نواخته شد.
sorna
سرنای ایرانی که نوع ابتدایی ابوا است


Audio File قسمتی از کنسرتو و کادانس، کنسرتو ابوای موزار را ببینید

این ابوا متشکل از سه قسمت با اندازه های محاسبه شده دقیق و همچنین سوراخهای انگشت گذاری بود. درطول قرن۱۸ سازهای ابوا در اندازه های مختلف به ارکستر راه یافت که در بین آنها ساز آلتو و هورن انگلیسی (کورانگله) هنوز هم به طور مرتب در ارکستر مورد استفاده قرار میگیرند.

در قرن۱۹ مهمترین تکامل در ساختن ابوا نصب سیستمهای مختلف کلیدها بر این ساز بود. سازندگان آلمانی تا حدودی از یک مکانیزم ساده استفاده کردند در صورتی که در فرانسه این ساز با مکانیزم کاملا پیچیده ساخته شد.

oboe
نمونه ای از ابوای ابتدایی
مربوط به سال ۱۸۰۵
هنگامی که تمام شش سوراخ انگشتی بسته باشد نت ر در کلید سل چسبیده به خط اول به صدا در می آید. ابواهای امروزی دارای وسعت کروماتیک میباشند.

نوع چوب سیاه افریقایی یا کائوچویی آن از سه بند ساخته شده است: بند بالایی که رزه حامل زبانه به آن وصل است بند میانی و بند زنگوله ای. ابوا نیز مانند فلوت فرایندها و تغییر و تبدیلهای زیادی را از سر گذرانده است.

audio file بشنوید قدرت بالای ابوا در تمپو های بالا را با اجرای Christopher Redgate

زبانه آن نیز از حالت نسبتا بزرگ و پهنی که داشت بیشتر شبیه باسون (فاگوت) بوده تغییر کرده و به شکل کوچک و باریک امروزی در آمده است.

audio file بشنوید قدرت بالای ابوا را در اجرای نتها با فواصل زیاد، با نوازندگی Christopher Redgate

طنین آن که قبلا بلند وخشن ناهنجار بود تغییر کرده است و به طنین نافذ گیرای امروزی آن تبدیل شده است.

Cor-anglais
کرانگله
معمولا دو ابوا در ارکستر سمفونیک ها وجود دارد که بصورت مستقل یا همنوازی، ایفای نقش میکنند. ابوا میتواند به راحتی در برابر بقیه سازهای ارکستر خود نمایی کند.

Audio File اجرایی از کرانگله ببینید

ابوا در دسته های موزیک نظامی نیز کاربرد دارد که گاهی از دو نوازنده مختلف استفاده می شود، یکی کوچکتر (که یک سوم مینور بالاتر) و یکی بزرگتر (که یک پرده تمام زیرتر) از ابواهای کنسرتی مینوازد.

کرانگله یا هورن انگلیسی
این ساز نوعی ابوا است که صدای آن یک پنجم زیرتر از ابوای کنسرت است. این ساز نه انگلیسی است و نه هورن! این نام تحریفی است ازcor angle (به معنی هورن زاویه دار)و چون سر ساز خم شدگی دارد به این نام خوانده می شده.
Oboe-da-caccia
ابوا دکاچیا
لوله آن از ابوا بلندتر است و به یک انتهای باد کرده یا زنگوله گلابی شکل ختم می شود؛ زبانه آن در یک چوب پنبه فرو رفته است که به خاطر راحتی نوازنده خم شده است.

ابوا دامور
صدای این ساز به ندرت به گوش میرسد، جز در بعضی از کارهای یوهان سباستین باخ مثلا در پاسیون (Passion music) و اوراتورریوی کریسمس.

ابوا دکاچیا
یوهان سباستین باخ، بخشهایی برای این ساز در چند کار خود از جمله اوراتوریوی کریسمس نوشت. این ساز تکامل یافته پومر آلتو است. هنگامی که ابوا دکاچیا کنار گذاشته شد، دیگر آن بخشها را با کرانگله مینواختند.

باست ابوا
باست ابوا (Basset Oboe) یا باریتون ابوا تکامل یافته پومر تنور است. ریچارد اشتراس از این نوع مرسوم به هکل فون را در سالم به کار برد.

وسعت صدا ابوا: سی بمل پایین پنج خط تا فا سه خط اضافه بالای پنج خط در کلید سل.

audio file بشنوید رنج صدایی ابوا

وسعت صدا ابوا دامور: مانند ابوا می نویسند ولی سل دیز پایین پنج خط تا دو دیز بالای پنج صدا میدهد.

وسعت صدا ابوا کرانگله: نت نویسی آن مانند ابوا است اما صدای حاصل از آن می با سه خط اضافه پایین پنج خط تا سی بمل بالای پنج خط.(ساز ابوا دامور و کرانگله انتقالی میباشند.)

5 دیدگاه

  • ارسال شده در فروردین ۳۱, ۱۳۸۶ در ۱۰:۲۹ ب.ظ

    khob bod chizaye tazeie dar morede sorna va obo yad gereftam

  • محمد
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۲, ۱۳۸۶ در ۱:۳۱ ق.ظ

    اگه ممکنه در مورد ساز کلارینت هم بنویسید

  • amir hossein
    ارسال شده در دی ۱۵, ۱۳۸۶ در ۱:۴۳ ب.ظ

    man baraye yadgiri oboe az ki mitonam komak begiram

  • ناشناس
    ارسال شده در تیر ۳۰, ۱۳۸۷ در ۱:۳۸ ب.ظ

    man fekr mikonam oboe emrozi ba sornaye mahali kheili fargh mikone.pas dige moghayese nakonin

  • behnaz
    ارسال شده در اردیبهشت ۶, ۱۳۸۸ در ۱۰:۳۰ ب.ظ

    man etelaate bishtari rajebe obeo mikham kheili ziad bashe…konferans daram.age mishe ye chand ta ketabi ke betoone komakam kone behem moarefi konin.harche zodtar behtar…
    mercc

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «سالنامه»

سالنامه در میان آثار فیاض، بیش از همه در مسیرِ «در گذر» است. علاوه بر مشابهت در فرایند آهنگسازی و نوعِ کنار هم نشاندنِ و برخورد با مواد و مصالح موسیقی، حضور صریحِ برخی نقش‌­مایه­‌های «در گذر»، مدگردی­‌های متنوع، استفاده از نوازندگانِ گروه در مقامِ خواننده و ساختار کلی مجموعه، این همانندی را پررنگ­‌تر می­‌کند.

آرنولد شونبرگ و آهنگسازی ددکافونیک (III)

آنچه شونبرگ دنبالش می گشت، همان بود که باخ می جست: دست یافتن به وحدت کامل در یک ترکیب موسیقی. شونبرگ احساس می کرد که این روش نوین مبتنی بر ادراک کامل و جامع فضای موسیقی است. ولی به هر حال موسیقی نوشته می شد، با تمام شیوه ها، و شونبرگ اصرار داشت شنونده و آهنگساز هر دو باید شیوه ها را فراموش کنند، و موسیقی را به عنوان موسیقی بشنوند و قضاوت کنند. گفته است: «اغلب درست نمی توانم توضیح دهم: کار من ساختن موسیقی ۱۲ صدایی است نه ساختن موسیقی ۱۲ صدایی.»

از روزهای گذشته…

حضور موسیقی سمفونیک ایرانی در انقلاب ۱۹۷۹ (قسمت اول)

حضور موسیقی سمفونیک ایرانی در انقلاب ۱۹۷۹ (قسمت اول)

پس از وقوع انقلاب ۱۹۷۹در ایران، در پی مهاجرت شمار قابل توجهی از نوازندگان چیره دست ارکستر سمفونیک و نیز تعطیلی و تعلیق فعالیت های هنرستان موسیقی در کشاکش جریان های سیاسی روز، سازمان ارکستر سمفونیک نیز به یکباره با فروپاشی بی سابقه ای مواجه شد.
آنتونیو استرادیواری

آنتونیو استرادیواری

آنتونیو استرادیواری لوتیه‌ای بود از اهالی ایتالیا. لوتیه واژه‌ای است مشتق از نام ساز لوت و به سازنده سازهای زهی گفته می‌شود. استرادیواری تقریبا همه نوع ساز زهی می‌ساخت و از او تعدادی ویولن، ویولا، ویولنسل، گیتار و حتی یک هارپ به یادگار مانده که همه از نفیس‌ترینهای نوع خود به شمارند. بی‌دلیل نیست که او را باارزش‌ترین سازساز دانسته‌اند.
رامین صدیقی: با کلی گویی به جایی نمی رسیم

رامین صدیقی: با کلی گویی به جایی نمی رسیم

حق با شماست. آقای هوشنگ کامکار هم جشنواره های قبلی را غیرحرفه ای دانسته اند که بهتر است بگویند کجا، کی، چه کسی و چه چیزی در جشنواره های قبلی غیرحرفه ای بوده است. باکلی حرف زدن که نمی شود جشنواره بهتری داشت و این مسایل تنها آزرده خاطری ایجاد می کند.
ملازم: تلاش می کنیم جشنواره باربد پربارتر شود

ملازم: تلاش می کنیم جشنواره باربد پربارتر شود

ممکن است که مجموع این پیانو ها مثلا در نمایشگاه فرانکفورت یا در نمایشگاه های شانگهای به سیصد دستگاه برسد ولی برمی گردد به ۳۰ کمپانی یا ۴۰ کمپانی اما آن که یک بخش خصوصی بتواند این تعداد پیانو را جمع آوری کند حداقل من تا به حال در جهان نه شنیده ام نه اینکه عکسی را از این اتفاق دیده ام ولی خدا را شکر، اینجا اتفاق افتاده است و آن که ما هم اعلام کرده ایم بزرگترین نمایشگاه پیانو ایران به این خاطر بود که فکر کرده ام اگه بخواهم بیشتر از این موضوع را بزرگ کنم، شاید دوستان باور نکنند و یا داستان ها و بحث هایی بوجود بیاید که مجبور باشیم جوابگو باشیم.
گفتگو با گیل شاهام (II)

گفتگو با گیل شاهام (II)

من خیلی خوش شانس بودم که تونستم خودمو آماده کنم؛ انگار همه چیز دست به دست هم داده بود که این اتفاق بیفتد. من یک سال قبل با ارکستر سمفونیک لندن، بر روی کنسرتوD-Major پروکوفیف کار میکردم. وقتی پرلمن برنامشو لغو کرد، من تقریبا مطمئن بودم آنها قبل از من ۵۰۰ ویولونیست دیگر را نیز امتحان کرده بودند. من شانس آوردم که هیچ کدام از آنها نتونست این کار را انجام بده.
عارف ساق خنیاگری از شرق ترکیه (I)

عارف ساق خنیاگری از شرق ترکیه (I)

در سال ۱۹۴۵ میلادی در شهر آشکاله (Aşkale) از توابع استان ارضروم (muruzrE) که در میان کوه ها واقع شده، به دنیا آمد. از حدود ۳-۴ سالگی که با پدرآسیابانش به آسیاب می رفت، با صداهای موزون آشنا شد. خود عارف ساق (ARIF SAĞ) در این باره چنین می گوید : ” صدای آب، آبی که به پره های آسیاب برخورد می کرد، صدای گردش پره ها و ساییده شدن دو سنگ آسیاب و مخلوطی از این صداها به گوش می رسید و این صدای موزون را یک عنصر دیگر بر هم می زد؛ آن هم چوب کار کرده ای بود که نعل روی آن کوبیده بودند و صدای شق شق می داد. به این ترتیب صداهای موزون با یک ریتم منظم به گوش می رسید. شنیدن مدام این اصوات، انسان را به خیال و رؤیا می برد. درک موسیقی و ریتم از همان سالها شروع شد و من از آنجا سرم را به موسیقی مشغول کردم.”
Yahoo! Music

Yahoo! Music

موتور جستجوگر یاهو وارد بازار دانلود موسیقی شد. مسئولان یاهو یک قیمت خوب رقابتی برای عضویت در این بخش پیشنهاد کردند. بخش Yahoo! Music Unlimited که از ۱۱ مه (۲۱ اردیبهشت) شروع به کار کرده است به کاربران امکان میدهد تاترانه مورد علاقه خود را در بین بیش از یک میلیون ترانه انتخاب کرده و ترانه ها را از طریق یاهو مسنجر به یکدیگر برسانند و یا اینکه آنها را به حافظه های سیار منتقل کنند.
نقدی بر هارمونی زوج (II)

نقدی بر هارمونی زوج (II)

درست پس از این تعریف از ایرانی صدا دادن، یک قانون دیگر مطرح می شود بدون آنکه هیچ سندی برای درستی آن آورده شود: “…هارمونی اصولا جایی برای بازی اصوات است و چون همه بازی ها ناچارا از قوانین فیزیکی تبعیت می کنند، بنابراین… این قوانین فیزیکی هستند که دائما خود را به هارمونی تحمیل می کنند.” (بخش ١) سپس به جای سند یک “مثال” آورده اند از حوزه ای دیگر (ورزش) تا این “قانون” را تایید کنند. این گونه مستند سازی در هیچ نوشته ی علمی وجود ندارد.
آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (V)

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (V)

«ارزشها، وجوه مثبت فرهنگ ها و سنت ها هستند. به نظر من آنچه پیشوند یا پسوند سنت را یدک می-کشد الزاماً حاوی ارزش نیست و نیز آن مرز خطرناک در تفکیک ارزشهای مثبت و منفی را نباید نادیده گرفت. در شرایط امروز، ارزشهایی مثبت اند که ظرفیت تحول داشته باشند و بتوانند با شرایط جدید و زیبایی شناسی جدید منطبق شوند. البته می توان برخلاف جریان آب شنا کرد و کورکورانه عمل کرد و نسبت به واقعیت هایی که رخ داده اند بی اعتنا بود؛ چنان که بارها رخ داده است‌‌» (درویشی/۱۳۸۲، ۲۰). ‌‌
فراخوان شب موسیقی الکتروآکوستیک ایران و لهستان

فراخوان شب موسیقی الکتروآکوستیک ایران و لهستان

مرکز موسیقی نوین اسپکترو با همکاری آکادمی موسیقی گدانسک و مرکز فرهنگی بالتیک (لهستان) اقدام به برگزاری شب موسیقی الکتروآکوستیک با تمرکز بر آثار آهنگسازان ایرانی و لهستانی در شهر گدانسک لهستان نموده است. در این کنسرت که با همکاری نوازندگان آکادمی موسیقی گدانسک برگزار خواهد شد آثار آهنگسازان ایرانی که برای یکی از سازهای: