یادآوری های پیرامون بررسی سه شیوه هنر تک نوازی
در موسیقی ایرانی، پژوهش مجید کیانی (I)

محمدرضا لطفی و مجید کیانی
محمدرضا لطفی و مجید کیانی
بررسی سه شیوه، در حقیقت ادامه دهنده و تکمیل کننده کتاب هفت دستگاه موسیقی ایرانی است که آقای مجید کیانی آن را در سال ۱۳۶۸ نوشته و انتشار داده اند. ایشان در آن کتاب موسیقی ایرانی را به سه نوع تقسیم بندی کرده و دو نوع آن را – یکی به عنوان «غرب زده و تحریف شده» و دیگری را به عنوان «شیرین نوازی» – مردود دانسته و نوع سوم را – «ردیف نوازی یا خوش نوازی» تنها نوع قابل قبول در موسیقی ایرانی معرفی کرده بودند.

در کتاب ماهور جلد اول، چاپ ۱۳۷۰ نقد و بررسی نسبتاً مفصلی از کتاب هفت دستگاه به قلم نگارنده به چاپ رسید. در آن نقد و بررسی یکی از انتقادات اصلی این بود که ایشان از نوع و شیوه و مکتب های رایج در موسیقی ایرانی، سخن گفته اند اما هیچ ارجاعی به نمونه ای از آثار نوازندگان موجود نداده اند و معلوم نکرده اند که مقصود ایشان از شیرین نوازی چیست شیرین نواز کیست. (۱)

بنابراین وقتی جزوه بررسی سه شیوه همراه با نوار کاست به دستم رسید، خیال کردم ایشان درصدد برآمده اند که در مورد شناسایی شیرین نوازی و غیره نمونه هایی از آثار موجود را ارائه دهند و به بررسی آن بپردازند.

هدف پژوهش در «سرآغاز» چنین تعیین شده که «از مقامگاهی کاملاً متفاوت به هنر موسیقی نظر شود» تا آن نوع از موسیقی که: «نه فقط برای لذت شنوایی، بلکه وسیله ای جهت تحصیل و درک اخلاق عالی انسانی و تقویت عادات تفکری» است از انواع دیگر آن که در «دهه اخیر» رواج یافته تفکیک و معرفی شود. در همین سرآغاز هم تکلیف «مدعیانی» که از دیدگاهی دیگر به هنر موسیقی می نگرند و خواهان «پیشرفت» و «تحول» در موسیقی هستند، روشن شده است. ایشان باید از راه پژوهشگر محترم وارد عمل شوند. در این صورت باید بدانند که دچار «توهم » هستند و «پرده پندار» در پیش چشم دارند و جز خود نمی بینند و با بیتی از شیخ اجل سعدی به ایشان هشدار داده شده که:
نبیند مدعی جز خویشتن را
که دارد پرده پندار در پیش (ص۱۴)

منابع و توضیحات ۱- استاد عزیز و ارجمند آقای محمدرضا لطفی در کتاب شیدا / در طی سرمقاله مفصلی که از هر دری سختن رفته است. اشاره ای هم داشته اند به «کتاب پراهمیت و پربار مجید کیانی» و ایراد گرفته اند به بنده (خسرو جعفرزاده) که به عنوان یک «آماتور موسیقی» و «منقد تازه از راه رسیده» و «علاقمند به روش وزیری» و «دارای حداقل سواد». نمی دانم که « کتاب آقای کیانی اگرچه تألیف ایشان است اما توضیح دهنده بزرگ ترین تئوریسین های قدیم ایران مانند فارابی، صفی الدین ارموی، عبدالقادر مراغه ای است.» و بعد برای اینکه بنده را به کلی نا امید و از میدان به در کنند توضیح داده اند که یاد گرفتن این تئوری ها با «بیش از بیست سال (تحصیل) آنهم متأسفانه تنها در دانشگاه الاظهر قاهره و تل اویو اسرائیل مقدور است.»
باید به آقای لطفی که بنده هم خدمتشان بسیار ارادت دارم بگویم که استاد عزیز آیا خودتان و آقای کیانی، حتی یک سال هم در قاهره و اسرائیل، بوده اید، تا چه رسد به بیست سال، تا تئوری ها را یاد بگیرید، الازهر را هم، الاظهر مرقوم فرموده اید چگونه شد که یکی توضیح دهنده این تئوری ها و دیگری توضیح دهنده توضیح دهنده شدید؟ البته لازم به تذکر است که در کتاب هفت دستگاه اشاره های نویسنده به تئوریسین های قدیم ایران از حد تحقیقات دکتر برکشلی «شرح ردیف موسیقی ایرانی» تجاوز نمی کند و در رابطه با «فواصل» در موسیقی ایرانی، کم و بیش همان ها تکرار شده است و تئوریسین های قدیم ایرانی درباره «شیرین نوازی»، تئوری خاصی پی ریزی نکرده اند. دیگر اینکه بنده بسیار متاسف شدم که آقای لطفی نیز با روش مألوف «چماق تکفیر: تازه وارد و بی سواد» به انتقاد یک «علاقه مند به مسائل شناخت در موسیقی ایرانی» پاسخ می دهند. بد نبود اگر اشاره ای می رفت که کدام نکته ای که من در رد نظریه های آقای کیانی گفته ام، اشتباه بوده است تا بتوان در آن مورد با تبادل نظر نکته ای را روشن تر کرد.

2 دیدگاه

  • نوری
    ارسال شده در دی ۲۳, ۱۳۹۳ در ۱۲:۴۰ ق.ظ

    شما حق ندارید وجهه یک هنرمند اصیل رو در ذهن عموم متدوش کنید
    مگر کیانی دربارا شنا حرف بدی زده که اینجور آثار این استاد رو مسخره میکنید
    شک نکنید افکار شما از بابت حسادت است وبس

  • ارسال شده در بهمن ۶, ۱۳۹۳ در ۱:۳۳ ق.ظ

    دوستان عزیز
    لطفا پیش از ارسال نظرات بخش قوانین سایت را مطالعه کرده و در صورت وجود سئوالی در مورد انتشار نظرات، ایمیل خود را در بخش نظر وارد کنید تا با شما تماس گرفته شود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

برندگان اعزامی جایزه پیانوى باربد به پاریس رسیدند!

برندگان جایزه بین المللی پیانوی باربد، «اشکان لایق» و «محمدجواد بهرامی» که از سوی این فستیوال به فرانسه اعزام شده اند، به مقصد رسیده و هم اکنون در پاریس هستند. به نقل از آرش اسماعیلی، دبیرهنری فستیوال پیانوی باربد، حضور در فستیوال پلاژ موزیکال در بل ایل فرانسه و شرکت در مستر کلاس های پیانو و موسیقی مجلسی این فستیوال، بخشى از جوایز برندگان نهایى نخستین دوره جایزه بین المللى پیانوى باربد است که ٢٢ تا ٢۴ دى ماه سال گذشته (۱۳۹۵) در شهر شیراز برگزار شد.

رمضان: سبک آهنگسازی آهنگسازان ایرانی بی ارتباط با عصر زندگی آنهاست

در مورد این سوال شما باید بگویم، خب قطعاتی که ابتدای قرن، مثلاً حدود ۱۰۰ سال پیش نوشته شده اند، بعضی از این آهنگ ها به نسبت خیلی ابتدایی هستند، فقط می توان گفت یک هارمونیزاسیون است، روی یک سری تم های ایرانی که به هر صورت وقتی که موسیقی غربی وارد کشور ایران شد، در آن زمان هنوز پیانیست های حرفه ای از غرب به ایران نیامده بودند که این ساز را به صورت حرفه ای آمورش دهند و پیانو در حقیقت ساز دوم بوده است که در کنار سازهای نظامی که تدریس می شده و در حقیقت پیانو برای درس های هارمونیک استفاده می شده است و همینطور به عنوان یک ساز دوم موزیسین ها روی آن کار می کردند.

از روزهای گذشته…

لطفی، نظریه پرداز-پژوهشگر (I)

لطفی، نظریه پرداز-پژوهشگر (I)

سخن درباره‌ی یکی از تاثیرگذارترین موسیقی‌دانان سه دهه‌ی گذشته است. کسی که نه تنها با موسیقی بلکه با اندیشه‌ی خویش بر دنیای اطرافش اثر گذاشته است (۱). با موسیقی‌اش با مردم همراه شده، در شورشان در شادی‌شان در ماتم‌شان پنجه بر ساز سائیده و نوا ساخته است. خوانده و نوشته، برای این که تغییر دهد و خود نیز تغییر کند. او از نسلی است که بازگشت به ریشه‌های هویت -که می‌پنداشتند فراموش شده- دغدغه‌ی اصلی کارشان بود.
هماهنگی گیتار و پیانو در گروه های کوچک Jazz (قسمت دوم)

هماهنگی گیتار و پیانو در گروه های کوچک Jazz (قسمت دوم)

یکی دیگر از روشهای متداول همنوازی پیانو و گیتار روشی است که به نام Freddie Green معروف است. او نوازنده گیتارJazz بوده که با گروه Count Basie (نوازنده پیانو Jazz) همکاری داشته و نقش برجسته ای در کار گروه Count Basie و موسیقی تولید شده توسط این گروه ایفا کرده است.

تادیوس کاهیل (Thaddeus Cahill (1867-1934

شنبه ۱۵ اسفند ۱۳۸۳ ۲۰ سال بعد از اختراع فونوگراف که دستگاهی برای ضبط صدا بود اولین دستگاه تولید صدای موسیقی اختراع شد. تادیوس کاهیل در سال ۱۸۹۷ میلادی بیانگر یک نقطه شروع در موسیقی الکترونیک می باشد.
تمدید ارسال آثار به نخستین جایزه پیانوی باربد

تمدید ارسال آثار به نخستین جایزه پیانوی باربد

مهلت ارائه آثار به نخستین دوره جایزه بین المللی پیانوی باربد تا ۱۰ آذرماه ۹۵ تمدید شد. جایزه بین المللی پیانوی باربد نخستین جایزه بین المللی موسیقی ایران است که توسط بخش خصوصی حمایت و برگزار می شود. در میان جوایز این مسابقه، اعزام دو نفر از منتخبین نهایی برای ده روز مسترکلاس و اجرای کنسرت در فستیوال «Plage musicale en Bangor» در فرانسه، با بورسیه کامل، به چشم می خورد.
فیلیپ گلس (III)

فیلیپ گلس (III)

گلس ، به خصوص از اواخر دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰، با ساختن اپرا و موسیقی برای تئاتر به طور فزاینده ای به نوشتن موسیقی برای ترکیبهای اجرایی قابل دسترس مانند کوارتت زهی و ارکستر سمفونیک پرداخت و در واقع به سمت ریشه های ادبی دوران تحصیل خود بازگشت.
اینک، شناخت دستگاه‌ها (I)

اینک، شناخت دستگاه‌ها (I)

پیش‌ترها، زمانی که خیلی دور نیست و بسیاری از ماها هنوز به یادش داریم، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایی بودند (نمی‌دانیم اندک یا پرشمار، اما بودند) که وقتی موسیقی ایرانی می‌شنیدند به آسانی تشخیص می‌دادند که در کدام دستگاه است، «ننه جون، نگاه کن قمره، دشتی می‌خونه». اکثرشان حتا سواد خواندن و نوشتن هم نداشتند چه رسد به انتظار آموختگی علمی و عملی در ساز و آواز. با این ترتیب چگونه می‌توانستند تشخیص دهند؟ جواب در رابطه‌های اندام‌وار اجزای یک فرهنگ است. اگر دقت بیشتری می‌کردی آنها شعر زیبا هم از بر داشتند یا زیبایی شعر پرمغز را اگر از پیش نشنیده بودند به محض شنیدن تشخیص می‌دادند، خط زیبا و تذهیب پرفن و نامه‌ی روان و معماری خانه‌ی زیبا و… را نیز همین‌طور، و در یک کلام مردم اهل دلی محسوب می‌شدند.
گفتگو با حمید متبسم و بردیا کیارس درباره پروژه پردیس

گفتگو با حمید متبسم و بردیا کیارس درباره پروژه پردیس

امشب و فردا شب،‌ تالار کنسرت برج میلاد، میزبان «ارکستر مجلسی تهران» است که برای اولین بار با اجرای اثری از حمید متبسم به روی صحنه می رود؛ همچنین این اولین بار است که حمید متبسم با چنین ترکیبی به خلق موسیقی پرداخته است. ساعاتی قبل از اجرای این کنسرت با آهنگساز و رهبر این پروژه که «پردیس» نامیده می شود، گفتگویی کرده ایم که می خوانید:
برگزاری مستر کلاسهای فلوت فیروزه نوائی

برگزاری مستر کلاسهای فلوت فیروزه نوائی

فیروزه نوایی نوازنده برجسته فلوت به تازگی جهت برگزاری مستر کلاس به ایران آمده است. کارگاه های دوره ای فلوت نوازی، شامل آموزش نوازندگی فلوت، تکنیک تنفس و گروه نوازی فلوت است که در آموزشگاه موسیقی کوشان برگزار می شود.
خنیاگر پیانو؟ (II)

خنیاگر پیانو؟ (II)

در هفت روز دریا غافلگیرکنندگی دو مجموعه‌ی پیشین هوشیار خیام موجود نیست. رنگ صدای جدیدی در آن نمی‌شنویم چنان که در قبلی‌ها با استفاده از تکنیک‌های پیانوی تغییر یافته یا دیگر فنون می‌شد شنید. بهره‌برداری متفاوتی از الگوهای فرهنگی این سر دنیا هم به چشم نمی‌خورد، هنوز یادمان نرفته قطعه‌ی نخست مجموعه‌ی هزار اقاقی و خاطره‌ی مبهم صدای دوتار را.
وحید خادم- میثاق، از بزرگترین نوازندگان نسل جدید

وحید خادم- میثاق، از بزرگترین نوازندگان نسل جدید

وحید خادم میثاق بدون شک در زمره بزرگترین نوازندگان ویولن نسل جدید در عرصه موسیقی کلاسیک است. او در سال ۱۹۷۷ در اتریش متولد شد و در سن چهار سالگی اولین آموزش های نوازندگی ویولن را نزد پدر آغاز نمود. در یازده سالگی تحصیلات موسیقی را در کلاس های Boris Kuschnir در آکادمی موسیقی وین ادامه داد.