پنجشنبه ۲۹ شهریور ۱۳۸۶ ،
آروین صداقت کیش
سه بخش اول این مشکلات مربوط به وضعیت خاص شیدا و وضعیت کنونی موسیقی ایرانی است شرایطی که باعث میشود کمتر همکاری و همدلی میان اهل فن بهوجود آید و در نتیجه کار گروهی بیشتر تک محوره و فردی شود و به صورت جمعهایی شکل گرفته به دور مراکز توانمند در آید. دلیل قسمت چهارم هنوز روشن نیست، پارهای از آن با همان دلیل قبلی توجیه پذیر است اما پارهی دیگر ممکن است حاصل تغییر و دگرگونی در اندیشهی حاکم بر کتاب سال شیدا باشد که در آینده مشخص خواهد شد.
نکتهی بسیار جالب توجه در این مورد اشارهی آشکار به همین اشکالات در ابتدای شمارهی 6 و7 است. این بخش ضمن اینکه صداقت گردآورندگان این مجموعه را نشان میدهد مشخص میکند که آنها نیز به این مشکل پیبرده و به آن معترفند. برای مثال به این فرازها که از متن مقدمهی شمارهی 6 و 7 انتخاب شده توجه کنید و آنها را با اشکالاتی که گفته شد مقایسه کنید.
هر چند در مقدمهی کتاب سال شیدا (سال 1381) از تمام صاحبنظران و متخصصان موسیقی ایرانی که قادر و مایلاند مقالهای برای کتاب سال شیدا بنویسند دعوت به هکاری کردیم، اما تا کنون هیچ واکنش مثبتی دریافت نکردهایم. [لطفی 1384، 5]
ما علاقهمندیم این روال [روال کلی که شرح آن داده شد] را نگاه داریم، اما بعضی اوقات کمبود مقالات و مترجمان حرفهای ما را از این جهت گیری دور میکند و باید چارهای بیندیشیم. [لطفی 1384، 6]
همانطور که از نوشتههای محمدرضا لطفی پیداست او و همکارانش بدنبال چارهای برای این اشکالات هستند. به نظر میرسد برای رفع این مشکل بخصوص حالا که محمدرضا لطفی در ایران است، با بازنگری در نحوهی جمعآوری مطالب و افزودن نیروهای مجرب و آزموده به بدنهی این جریان مکتوب بتوان اقدامات موثری انجام داد.
همانطور که میدانیم ترتیب انتشار کتاب سال شیدا به دلیل مشکلاتی که تا بحال بر سر راه آن بوده است دقیقا مشخص نیست، با توجه به این موضوع مولفین گاه ناچارند برای آگاهی از نتیجهی کار یکسال صبر کنند و در این مدت مقالهی خود را در هیچ نشریهی دیگری چاپ نکنند این خود یکی از عواملی است که باعث میشود مولفین کمتری با کتاب سال شیدا همکاری کنند.
برای بر طرف شدن این مسائل شاید ضروری باشد شورایی از نویسندگان و مترجمین تشکیل شود تا بتوانند مقالات رسیده را بررسی کنند و در کمترین زمان ممکن پاسخ آن را به فرستنده بدهند و همچنین در صورت لزوم خود به ترجمه و تالیف مقالاتی برای نشریه بپردازند. راه دیگر میتواند سفارش مقالات باشد از آنجا که میان انتشار دو شماره از این نشریه دستکم یک سال وقت موجود است، به راحتی میتوان به محققین و نویسندگان مقالات مورد نیاز را سفارش داد.
با همهی اینها کتاب سال شیدا حتا اگر معیار قضاوت همین چند شماره (که تا کنون منتشر شده) باشد، باید آنرا واقعهای مهم در پژوهش موسیقی و انتشار آثار آن در ایران به حساب آورد و امیدوار بود که این حرکت بالندهتر و مستدام باشد.
پانویسها
1- همچنین در مقالهای به قلم برونو نتل در فصلنامهی ماهور نیز تقسیمبندی شبیه به این آمده است.
2- منظور لزوما جغرافیایی نیست بلکه به فرهنگهایی اطلاق شده است که از لحاظ ساختاری نزدیکی بیشتری با فرهنگ ایرانی دارند.
3- هر چند که نشریه «آهنگ» پیش از این تاریخ نیز چاپ میشد اما چون به عنوان نشریهی رسمی مرکز سرود و آهنگهای انقلابی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و گاهی چاپ میشد، کتاب ماهور و کتاب سال شیدا به عنوان اولین نمونههای از این نوع دستهبندی شد.
فهرست منابع
صداقتکیش، آروین
1384 بررسی جنبش احیای موسیقی ردیف دستگاهی در نیمه سدهی حاضر بر اساس مدل نظری «لیوینگستُن»، نشریه داخلی نشر موسیقی زند، سال اول، شمارهی 1.
1385 نگاهی به دورنمای پژوهش موسیقی در ایران، مقام موسیقایی، شمارهی 44.
لطفی، محمدرضا
1372 کتاب سال شیدا، شمارهی 1، چاپ اول.
1376 کتاب سال شیدا، شمارهی 2.
1377 کتاب سال شیدا، شمارهی 1، چاپ دوم.
1378 کتاب سال شیدا، شمارهی 3.
1379 کتاب سال شیدا، شمارهی 4.
1381 کتاب سال شیدا، شمارهی 5.
1384 کتاب سال شیدا، شمارهی 6 و 7.
فرهنگ و آهنگ شماره 13