گفتگوی هارمونیک | Harmony Talk

نقدی بر کتاب «ساز حنجره و چالش‌های تولید صوت» (I)

«کتابی برای ترساندن و آواز نخواندن»

تولید منابع علمی در حوزه­ شناخت و کاربرد صدا از ضرورت‌های جامعۀ صدا، بیان و آواز امروز ایران است. جامعه­‌ای که صدای اغلب گویندگان و خوانندگان آن، صداهایی خراشیده و گرفته و مجروح و تصنعی است و این صداها به الگو نیز بدل شده‌اند. به همین دلایل ضرورت پژوهش در این حوزه دو چندان می‌­نماید. اما اگر پژوهش­‌ها نیز هدفمند، دقیق و علمی نباشند، نه تنها گره­‌گشا نخواهند بود، بلکه تاثیراتی بر صدای دیگران و این جامعه می­‌گذارند که گاه قابل جبران نیست، از سویی این کلاف سردرگم را پیچیده‌تر می­‌کند. نقد پیش رو، در پی بررسی و گره­‌گشایی مشکلات از کتابی است که مولف آن قصد گشودن راهی علمی داشته است.

از جمله مباحث این نقد، «عدم رعایت حقوق معنوی» دیگر پژوهشگران، در استفاده از منابع است، نقدی فرهنگی که از مشکلات جامعۀ امروز ماست. نقد دیگر، مطالب اشتباه در مباحث ابتد­ایی فیزیک صوت و آناتومی و فیزیولوژی مجرای گفتار، حتی در برداشت از منابع معتبر علمی است. بخش بعدی نقد نیز، نقدی فرهنگی به نهان‌کردن نام پژوهشگران پیشین و بی­‌توجهی به زحمات پیشینیان در کتاب است. در پایان نیز برخی مشکلات دیگر کتاب را پرسش وار طرح کرده­‌ام.

امید که این نقد مورد استفادۀ مخاطبان و محققان نکته­‌سنج صدا و آواز قرار گیرد. ضمناً از سجاد پورقناد و همکاران محترم‌اش در سایت گفتگوی هارمونیک تشکر می‌کنم که امکان بازنشر این مطلب را فراهم نموده‌اند.

مقدمه                                                                                                      

ضرورت پژوهش­‌های دقیق و علمی در زمینه­‌های گوناگون آواز ردیف دستگاهی، یا آوازهای محلی و مقامی ایرانی امروزه بیش­ازپیش احساس می شود و تاسیس کارشناسی آواز در دانشگاه­‌ها و دانشکده‌­های هنر ضروری­‌تر از گذشته رخ می نماید. نیازها و ضعف­‌ها و ضروریاتی که با تحقیقات و تربیت دانشگاهی و فرهنگستانی به نتایج بهتری خواهد رسید. همان گونه که این اتفاق مثبت در مورد نوازندگی سازهای ایرانی رخ داده است.

به هر روی، ضرورت دارد در این کمبود آثار پژوهشی و وانفسای فرهنگی از کسانی­که در زمینۀ آواز و موسیقی تحقیق و پژوهش می­‌کنند، مجدانه تقدیر و تشکر کنیم. تشکری که شامل کتاب مورد این نقد نیز می‌شود، که بی‌شک مولف آن در گردآوری‌اش زحمت کشیده ­‌است. اما گذشته از قدردانی­، نقد و بررسی‌­های روشمند و منصفانه این گونه آثار، زمینۀ رشد هنر خواندنِ بی‌آسیب را فراهم می­‌آورد، چرا که هرگونه راهنمایی یا دستور اشتباه، با توجه به تعویض­‌ناپذیری و یگانگی حنجره و اندام‌های صوتی گاه تاثیری جبران‌ناپذیر بر صدای اهالی آواز و بیان خواهد گذاشت.

این مقاله نقدی است بر کتاب «ساز حنجره و چالش‌­های تولید صوت»، تالیف فرنگیس یاوری که انتشارات سورۀ مهر اواخر سال ۱۳۹۶ چاپ و نشر کرده‌­است.

این کتاب، اثری است پرحجم در ۳۸۵ صفحه و قطع رحلی که بیشتر مطالب آن دربارۀ کالبدشناسی و شناخت کار اندام‌ها و بیماری‌ها است. کتاب دارای تصاویر رنگی فراوان و با کیفیتی از اندام‌های صوتی و تنفسی است که به شناخت بهتر آنها کمک می‌­کند و ضرورت دارد از تصویرگر و بخش چاپ انتشارت سورۀمهر در آماده سازی چنین کتابی تشکر و قدردانی کرد.

هر چند اهداف مولف، راهنمایی و تاثیر بر عموم اهالی صدا عنوان شده، اما بی­‌شک، کتابی با این قطر و قطع مرعوب کننده­، چنین جاذبه‌­ای ایجاد نخواهد کرد. اما از ظواهر امر که بگذریم، گذری بر محتوای کتاب نیز اشکال‌های جدی­تری را آشکار می سازد که در ادامه به برخی از آنها اشاره می­‌کنم.

سعید مجیدی

سعید مجیدی

متولد ۱۳۵۳، خواننده و منتقد موسیقی

۱ نظر

بیشتر بحث شده است