سعید مجیدی

از دیگر نکات قابل نقد (در صص ۲۲ و ۹۹) این دسته‌بندی‌، مقایسه‌ای دانستن واژۀ کلاسیک است. نخست این که نسبت دادن چنین صفتی من‌درآوری به واژۀ کلاسیک، خطا و بی‌دقتی است. دوم این‌که روش و دیدگاه تمایزگذارانۀ شماست که با پیروی از بوردیو و فاطمی (به‌ویژه در مورد تصنیف) سایر گونه‌های موسیقی را غیرکلاسیک برمی‌شمارد و در مقایسه آنها را سبک، غیرنخبگانی می‌داند و لابه‌لای روایات تاریخی، با خشونت و تحقیر واژگانی موسیقی عامه‌پسند را نوعی موسیقی «فرعی»،  «سبک» و «پرعیش ونوش» (ص ۱۱۷) توصیف کرده و در مقابل موسیقی ایرانی کلاسیک‌‌تان را «اصلی»، «سنگین» و «نخبه‌گرا» و «عالمانه» و «مختص طبقات بالای اجتماع» توصیف می‌کند، توصیفاتی که در مورد واقعیت اجتماع موسیقی امروز ایران مصداق ندارد، بلکه نوعی قرارداد بیرونی و تجویزی است که تحمیل آن برای کسب قدرت نمادین فرهنگی است که به فضای فرهنگی موسیقی ایرانی و مخاطب و به ویژه دانشجویان تحمیل می‌شود.

اصطلاح کلاسیک از آن دست اصطلاحات با شمول و گسترۀ معنایی متنوع و مناقشه‌برانگیز است. این اصطلاح در دو معنای عام و خاص به‌کار‌می‌رود، که در معنای عام، به دورۀ تاریخی، ادبی، هنری و سبک موسیقی در فرهنگ غرب (۱۷۵۰-۱۸۲۰) اشاره دارد، سبکی که با «مضامین ساده، و بیان روشن، انتزاعی بودن تحولات، استحکام ساختار، و حالت توازن کلی در اثر» (کلی و دیگران ۱۳۸۳: ص ۳۸۷)، و ویژگی‌های باشکوه، طبیعی، ساده، همه‌فهم، تعادل و تناسب و عقلانیت و مکتوب و … شناخته می‌شود (برک‌هولدر و دیگران ۱۳۹۶: ص ۷۸۹).

بنا بر توصیۀ بوردیو که جامعه‌‌شناسان را به نزدیکی و ادغادم با تاریخ در رویکردهای خود ترغیب کرده است (بون‌ویتز ۱۴۰۳: ص ۱۵۳) صداقت‌کیش نیز تلاش کرده به چگونگی و محدودیت‌های تاریخی و اجتماعی تولید موسیقی ایرانی در گذشته بپردازد و با کندوکاو هوشمندانۀ تاریخ، الزامات و چگونگی تولید موسیقی، تا حدودی فهم ویژگی‌های موسیقی و پذیرش زیبایی‌شناختی آن را میسر ‌سازد (راوه ۱۴۰۲: صص ۱۳۶ و ۱۹۱). اما اِشکال تاریخ‌نگاری او همانند خرده‌گیری‌اش بر تاریخ‌نویس‌های پیشین است که به موضوعات عملیِ موسیقی توجه زیادی نکرده‌اند (ص ۹۰ بند دوم، سطر اول) و چنان غرق در تحلیل تاریخی ‌طبقه‌محور می‌شود که از پرداختن به برخی مباحثِ عملی موسیقی مثلاً قلب این موسیقی یعنی آواز غافل شده و صرفاً به اشاراتی اکتفا می‌کند.