یادداشتی پیرامون نخستین جشنواره ملی موسیقی استاد شهناز

نخستین جشنواره ملی موسیقی استاد شهناز از تاریخ ۱۴ لغایت ۱۹ دی ماه امسال و در چهار بخش گروه نوازی، تکنوازی، آهنگسازی و ارائه مقالات علمی موسیقی، در شهر اصفهان برگزار شد. شرکت کنندگان در بخش تکنوازی در ۴ رده سنی نوجوان، جوان، بزرگسال، آزاد و مابقی شاخه های رقابتی، فارغ از شرایط سنی به رقابت پرداختند. در بخش آهنگسازی و ارائه مقالات علمی شرکت کنندگان می بایست بر اساس شاخصه ها و عناوین تعیین شده در فراخوان جشنواره، به ارائه آثار خود می پرداختند.

مواردی از قبیل «چیستی مکاتب موسیقی کلاسیک ایرانی»، «شناخت خاستگاه موسیقی مکتب اصفهان» و «نقش مکاتب موسیقی در حیات اجتماعی نوین ایران» در بخش مقالات و «موسیقی شبیه خوانی (تعزیه خوانی) حماسی و آئینی ایران»، «ترانه های حماسی و آئینی ایران در رثای قهرمانان و پیشوایان مردمی و نواحی ایران» در بخش آهنگسازی از جمله این عناوین بودند.

در کنار بخش های رقابتی، مقرر بود بخشی نیز تحت عنوان کارگاه های آموزشی با موضوعات «مکتب موسیقی اصفهان»، «سبک های نی نوازی دوران معاصر» و «سبک شناسی در موسیقی معاصر ایران» برگزار گردد.

هنگامی که در ابتدای امر، فراخوان جشنواره مورد مطالعه قرارمی گرفت به ظاهر، این حجم وسیع از عناوین و شاخه های فنی و تخصصی موسیقی خبر از برگزاری جشنواره ای بسیار فاخر و در حد نام و آوازه استاد شهناز می داد؛ به علاوه اینکه چون نهاد برگزاری این جشنواره یک نهاد غیر دولتی و خصوصی به نام «اندیشکده مشیر» بود، این ذهنیت تقویت می شد که جشنواره ملی استاد شهناز به مانند جشنواره هایی که تحت لوای دولت، همه ساله برگزار می شود نبوده و فارغ از محدودیت ها و معاذیر همیشگی حاکم بر موسیقی صرفاً از جنبه نگاه هنری، فنی و تخصصی به موسیقی برگزار خواهد شد.

مسئولین جشنواره در فراخوان اولیه مواردی را از قبیل اسکان و پذیرایی کامل شرکت کنندگان را تعهد نموده و طبق اطلاعیه های پیرو، مکانی بسیار مناسب و دل انگیز (!) را به عنوان محل اسکان شرکت کنندگان در نظر گرفتند. بنده به اتفاق تعدادی از دوستان نوازنده که سابقاً در بسیاری از جشنواره های معتبر از جمله جشنواره تکنوازی دانشجویی و جشنواره های تکنوازی رتبه های برتر را کسب کرده بودند، آثار خود را در بخش تکنوازی به دبیرخانه جشنواره ارسال کردیم که از آن تعداد، تنها اثر اینجانب برای شرکت در بخش نهایی جشنواره مورد پذیرش قرارگرفت.

هرچند این موضوع به هیچ عنوان دلیل بر برتری اینجانب بر دوستان نبوده ولی این گونه گزینش آثار بنا به تصور و ذهنیت اولیه خبر از انتخاب آثار و نوازندگانی که دارای تبحر و توانایی بسیار بالایی بودند را می داد که بنا به مشاهدات نگارنده و نظر بسیاری از شرکت کنندگان در جشنواره این طور نبود.

در موعد مقرر و در مکانی که برای اسکان شرکت کنندگان در نظر گرفته شده بود، حاضر شدم اما با کمال تعجب آن همه عناوین، بخش ها و موضوعات منحصرشده بود به حدود ۱۰ گروه موسیقی و حدوداً تعداد ۴۰ نوازنده در بخش تکنوازی. از بخش آهنگسازی، کارگاه های آموزشی، تعزیه خانی، مقالات علمی هیچ خبری نبود.

جالب اینکه طی فراخوان اولیه نوازندگان در بخش تکنوازی در شاخه های سازی سازهای تار، سه تار، سنتور، عود، نی و کمانچه پذیرفته می شدند و اصولاً می بایست نوازنده هر ساز در مقایسه با نوازنده همان ساز مورد داوری قرار گیرد اما درعمل تمامی شرکت کنندگان با یکدیگر و در یک شاخه و بدون در نظر گرفتن ساز، به رقابت پرداختند که این نوع رقابت به نظر نگارنده بسیار غیر حرفه ای و غیر تخصصی می باشد، زیرا بطور مثال چگونه می شود، توان اجرایی ساز نی را با توان اجرایی ساز سنتور چه از لحاظ تکنیکی و چه از لحاظ رپرتوار و تعداد قطعاتی که برای آن ساز ساخته شده، مورد قیاس قرارداد؟ دیگر اینکه داوری که برای این نوع رقابت انتخاب می شود، می بایست بر سازها و محدودیت ها و توانایی های اجرائی آن ها اشراف و تبحر کامل داشته باشد؛ به عبارت دیگر همان اندازه که بطور مثال در ساز کمانچه تبحر دارد در ساز تار و نی هم تبحر داشته باشد تا بتواند تمامی اجراهای سازهای مختلف را مورد ارزیابی و داوری قرار دهد، در حالیکه در عمل، همانطور که می دانیم به دلیل وسعت و گستره تکنیکی سازهای مختلف، هر شخص می تواند در عمر هنری خود در یک ساز و یا نهایتاً دو یا سه ساز به درجه استادی برسد.

نکته دیگر در خصوص برگزاری جشنواره این بود که برخلاف تعهد برگزارکنندگان جشنواره که می بایست اسکان و پذیرایی شرکت کنندگان را در زمان حضور در جشنواره، بطور کامل متقبل می شدند، بنا به اعلام دبیر جشنواره، تعهد اسکان به یک روز و تعهد پذیرایی به دو وعده (!) کاهش یافت. این امر نارضایتی و مشکلات فراوانی را برای شرکت کنندگان خصوصاً گروه های موسیقی ایجاد نمود.

هرچند این موضوع نیز نباید فراموش گردد که بخش خصوصی در ایران علی الخصوص در زمینه های فرهنگی و هنری عموماً با مشکلات کمبود منابع مالی مواجه بوده و از این رو توان برگزاری این چنین جشنوارهای با این حجم وسیع و شاخه های مختلف را نداشته و اغلب برگزاری این قبیل جشنواره ها با مشکلات عدیده ای روبرو می گردد. به هر ترتیب شایسته بود برگزارکنندگان جشنواره با توجه به امکانات و منابع مالی که در اختیار داشتند، اقدام به برگزاری این جشنواره می نمودند تا مشکلات پیش آمده از این دست به حداقل رسیده و جشنواره ای در خور شان و منزلت نام استاد جلیل شهناز و شهر هنرپرور اصفهان برگزار می گردید.

یک دیدگاه

  • ارسال شده در اسفند ۱۸, ۱۳۹۳ در ۱۰:۴۹ ب.ظ

    کدوم کار و زیر سازی برای موسیقی در ایران طبق اصول بوده که این مسابقه و ازمون طبق اصول باشه
    انشالله روز به روز پیشرفت موسیقی را در ایران ببینیم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارشی از دومین نشست «نقدِ نقد» (V)

فیاض ادامه داد: من به روشنی به خاطر دارم که اگر ۳۰ سال پیش می‌گفتیم که فلانی نقد می‌کند، معنی‌اش این بود که فلانی با چیزی مخالفت می‌کند ولی در ذهن حداقل بنده و فکر می‌کنم شمار بسیار زیادی از دوستانی که در آذر ۱۳۹۷ زندگی می‌کنند منتقد کسی نیست که ایراد بگیرد. این جا یک رویداد همزمانی را شاهد هستیم. یعنی ما همزمان دوستانی را داریم که در زمانی زندگی کرده‌اند که نقد عبارت بوده است از موضع‌گیری مخالف با یک موضوع و بعد به مرور با کنش‌های نسل‌های دیگری معانی دیگری پیدا کرده است و این از جمله جاهایی است که من شکاف نسلی را می‌بینم. اگر به خیلی از عزیزانی که مثلا ممکن است ۲۰ سال از من بزرگ‌تر باشند بگوییم قرار است نقد شوید با نوعی جبهه‌گیری آن‌ها مواجه می‌شویم، چون فکر می‌کنند منتقد به معنی مخالف است.

یادداشتی بر مجموعه کنسرت‌های «چندشب عود»

شاید اگر با چند جابه‌جایی یا اضافه‌کردن شب چهارم، اجرای نوازندگانی همچون حمید خوانساری، شهرام غلامی، مریم خدابخش، سیاوش روشن و امیرفرهنگ اسکندری و… را در چنین برنامه‌ای می‌شنیدیم، می‌شد سنجه‌های دقیق‌تری از عیار عودنوازیِ امروز ایران بدست داد. با اینحال آنچه در این سه شب رخ داد چنین بود:

از روزهای گذشته…

موسیقی اینتریتیو

موسیقی اینتریتیو

به نوعی از موسیقی بداهه یا از پیش ساخته شده گفته می شود که در آن یک سیستم هوشمند – معمولآ نرم افزار – بنا بر ویژگیهای محیطی تصمیم میگیرد که چه قسمتی از موسیقی نواخته شود. نمونه آشکار کاربرد موسیقی Interactive استفاده از آن در صنعت تولید بازیهای کامپیوتری است که روزبروز پیشرفته تر می شود. در برخی از مباحث به موسیقی از پیش نوشته و تنظیم شده موسیقی خطی و به نوع Interactive آن موسیقی غیر خطی یا Nonlinear گفته می شود.
گزارشی از تمرین ارکستر خنیاگران مهر

گزارشی از تمرین ارکستر خنیاگران مهر

سه‌شنبه پنج مرداد ماه سال جاری، در ساعت ۲۱/۳۰ ارکستر خنیاگران مهر به سرپرستی نیوشا بریمانی با آهنگسازی بهزاد عبدی و خوانندگی محمد معتمدی در تالار وحدت به روی صحنه می رود. گزارشی که می خوانید حاصل دیداری از تمرین این گروه است که در سالن رودکی تالار وحدت انجام شده است.
چرا سنتورِ سُل کوک؟ (I)

چرا سنتورِ سُل کوک؟ (I)

همانطور که همه ی ما میدانیم اغلب علاقه مندان به هر سازی ترجیح می دهند در اوایل کار، ابتدا با یک ساز مشقی (سازی که از لحاظ کیفیت در حداقل استاندارد قرار دارد) شروع به کار کنند به دو دلیل، یکی اینکه قیمت ساز مشقی نسبت به سازهای با کیفیت به مراتب کمتر است و ریسک هزینه ی آن برای مبتدیان قابل توجه نخواهد بود و دوم اینکه چون مطمئن به ادامه راه بطور حتم نیستند عاقلانه نیست که از ابتدا هزینه ی بالایی برای آن پرداخت کنند تا بعد از مدتی بنا به استعداد، تمرین، میزان افزایش علاقه و پشتکار خود از یک سال تا چند سال اقدام به خرید یک ساز بهتر کنند.
چگونه همیشه به نواختن گیتار کلاسیک علاقه مند باشیم؟

چگونه همیشه به نواختن گیتار کلاسیک علاقه مند باشیم؟

می گویند روزی مردی به نزد یکی از استادان ذن رفت و از او سوال کرد: استاد می شود برای من مهمترین نکاتی را که در سطح استادی در فلسفه ذن باید بدانم برروی کاغذی بنویسید؟ استاد قلم را برداشت و کلمه دقت را نوشت. مرد گفت فقط همین؟ استاد قلم را دوباره برداشت ونوشت دقت، دقت… مرد گفت من معنای عمیقی در این کلمه نمی بینم. مگر شما چیز خاصی را در معنای این لغت می بینید؟ استاد گفت دقت یعنی دقت.
بررسی اجمالی آثار شادروان <br>روح الله خالقی (قسمت شانزدهم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت شانزدهم)

بسیاری از سرودهای ساخته شده بوسیلهِ خالقی بنا به تقاضای سازمان یا تشکیلاتی خاصّ بوده و طبیعتاً متناسب با آنزمان ساخته شده اند. به همین علّت جای تعجب نیست که این سروده ها به ندرت شنیده شده اند یا امروزه در دسترس عموم قرار ندارند. امّا تردیدی نیست که جمع آوری و حفظِ همگی این ساخته ها در مجموعهِ آثار آهنگساز از اهمیتی تاریخی برخوردار است، بویژه آنکه در ساخت و پرداختِ تمامی این آثار دقت و ظرافتی کم نظیر بکار رفته است.
عمر فاروق، موسیقیدان ترک (II)

عمر فاروق، موسیقیدان ترک (II)

او در این مدت نواختن چندین ساز را آموخت و نهایتا توانست در نواختن نی، سرنا، باگلاما، عود و پرکاشن به مهارت خاصی دست یابد. اگر درخت شکیبایی فاروق در خانه شان در شهری کوچک ریشه زد، تنه این درخت، به گفته خودش، در شهر بزرگی مثل استانبول رشد کرد.
نگاهی به کنسرت ˝نغمه‌های مرکب˝ (II)

نگاهی به کنسرت ˝نغمه‌های مرکب˝ (II)

“نقش” از لحاظ پیچیدگی های فرمال و ریتمیک جزو فرم های ساده تر موسیقی قدیم است و از جهاتی به تصنیف های امروزین شبیه تر. دیگر قطعه‌ی اجرا شده نیز به فرم “بسیط” بود که از لحاظ تغییرات مدال به اندازه‌ی قطعه‌ی اوّل بدیع نبود و از این لحاظ، به قطعات دستگاهی شباهت بیشتری داشت.
هایدن و مراسمی برای سالگردش (IV)

هایدن و مراسمی برای سالگردش (IV)

هسته موسیقی هایدن ساختاری از موتیفهای ساده و کوتاه بود که از استانداردهای موسیقی آن زمان استخراج می شد. سونات، فرمی است در موسیقی کلاسیک که از موسیقی هایدن به شکل استاندارد امروزی در آمده است. آثار او از شیوه معاصران جوانش، موتسارت و بتهوون متمایز بود. هایدن همچنین فوگ و فرم روندو (که سنت آن روزگار به انتهای فوگ می پیوندد) را به شیوه کلاسیک افزود. او نماینده فرم دابل واریاسیون (double variation) است که شامل دو ملودی اصلی هر کدام با دو غالب گوناگون می باشد، ملودی اول با ملودی دوم ادامه می یابد و ملودی دوم با گونه دیگر و متفاوت ملودی اول ادامه میابد… به همین منوال اغلب شامل مدهای ماژور و مینور پس از یکدیگر هستند. شاید موسیقی هایدن بیش از هر آهنگساز دیگری مملو از شوخ طبعی است.
صالحی: برای دومین بار کنسرتو ویولون چایکوفسکی را اجرا میکنم

صالحی: برای دومین بار کنسرتو ویولون چایکوفسکی را اجرا میکنم

از یازده سالگی ویولون را با آقای سیاوش ظهیرالدینی آغاز کردم. من یکسال با ایشان کار کردم و بعد با آقای علی رئیس فرشید هم یکسال و نیم کار کردم و بعد خودم کار کردم. جمعا دو سال و نیم در ایران کلاس ویولون رفتم تا اینکه در سال ۱۳۸۱ در تاجیکستان به دانشگاه رفتم.
روش سوزوکی (قسمت سی نهم)

روش سوزوکی (قسمت سی نهم)

من نزد خانم آندو درس‌های هفتگی ویولونم را می‌آموختم. او به من پیشنهاد کرد که برای سال آینده در امتحان آکادمی ‌موسیقی اونو ثبت نام کنم و همانطوری که خانم آندو می‌گفت من در آن آکادمی ‌می‌توانستم درس‌های دیگر مربوط به موسیقی را آموزش ببینم و بگذرانم، خودم را آماده کرده بودم که در این آکادمی‌تحصیل کنم و برای آن شروع به آموزش و یادگیری کرده بودم. در نزدیکی‌های امتحان که به توصیه خانم آندو به دانشگاه اونو می رفتم و کنسرتهای پایان تحصیلی را گوش می دادم، بطور ناگهانی ناامید و سرخورده شدم، روز بعد به دیدار خانم آندو رفتم و تمام مشاهداتم را برای او تعریف کردم.