سلطانی: بسیاری از مینیمالیستها به هیچ وجه قابل قیاس با یکدیگر نیستند

تری رایلی
تری رایلی
این صحیح است که شاخص ترین چهره های موسیقی مینی مال، به فرهنگ شرق گرایش دارند؟ و آیا این درست است که همه شان از یک تئوری سود می جویند و تنها تفاوت شان احساس های شخصی شان است؟
نه، این طور نیست! در حال حاضر مینی مالیست های زیادی در حوزه ی موسیقی در تمام جهان فعالیت می کنند و به هیچ وجه قابل مقایسه با هم نیستند، حتا قابل مقایسه با دهه ی شصت و هفتاد میلادی هم نیستند؛ اما به هر حال می توان به چهره های شاخص و تأثیر گذاری اشاره کرد که بعضی شان به شرق هم گرایش داشته اند. تری رایلی نخستین آهنگ ساز این جریان است که محبوبیت زیادی هم به دست آورده است.

این جا باید یادآوری کرد که موسیقی مینی مال به انواع مختلفی تقسیم می شوند. در برخی از آثار، پالس بدون به هم زدن نظم تکرار می شود و در انواع دیگر، پالس در سطح می ماند، هر چند هارمونی ها و طنین ها دچار تغییرات اندکی می شود.

تری رایلی کسی است که عنصر پالس و مفهوم موتیف های کوچک را مطرح می کند. او تحت تأثیر موسیقی خاور دور، رگ تایم، جَز و تئوری های جان کیج است و در آثارش از عناصر انتخاب نوازنده در موسیقی الکترونیک به همراه بداهه پردازی استفاده می کند.

استیو ریچ یا با تلفظی دیگر استیو رایش، شناخته شده ترین و به تصور من با استعداد ترین و اصلی ترین شخصیت موسیقی مینی مال آغازین آمریکایی است. استیو ریچ از شیوه ی اجرای مرحله ای با عنوان ” فازبندی” استفاده می کند. در این شیوه او از قطعه ای صوتی به دفعات نامحدود استفاده می کند و از دهه ی ۱۹۷۰ مدولاسیون های هارمونیک را وارد ساختارهای “تکرار” در آثار خود می کند.

موسیقی ریچ عمیقاً تحت تأثیر برخی از تعالیم موسیقایی غیر سنتی است، مانند بررسی درام نوازی در انستیتو مطالعات آفریقای دانشگاه غنا (۱۹۷۰)، بررسی اجرای گملان بالیایی در برکلی (۷۴-۱۹۷۳)و … و سرود های مذهبی یهودی و انجیل (در نیویورک و اورشلیم (۷۷-۱۹۷۶).

ریچ درام نوازی غنایی، به خصوص درام نوازی قبیله ی EWL را در ذهنیت موسیقایی خود در بخش ریتم، بسیار مؤثر می داند. در این باره می گوید:« گروه به وسیله ی یک اِلِمان ریتمیک اصلی با هم هماهنگ می شوند که به آن “تایم لاین” می گویند و هر نوازنده الگوی ریتمیک و تکراری خود را بر اساس آن می نوازد، که در این بین، پیچیده ترین الگوی ریتمیک بر عهده ی رهبر گروه یا درام نواز اصلی خواهد بود. این سازماندهی چند لایه ای، یک الگوی ساده را معرفی می کند، که نتیجه اش یک بافت پیچیده از اجزا است.

فیلیپ گلاس هم که از معروف ترین و در عین حال تجاری ترین آهنگ سازان مینی مال است و اتفاقاً در ایران هم شهرت فراوانی به دست آورده، در پاریس با راوی شانکار آشنا می شود و به سوی سنت های موسیقایی هندی و آفریقایی و هیمالیایی و همچنین تکنیک های راک و جَز کشیده می شود.

فیلیپ گلاس اعتقاد دارد که باید به دنبال مهارت هایی باشیم که تداوم موسیقی را تضمین کنند و بر پایه ی همین ذهنیت، پس از بازگشت به نیویورک اعلام کرد که به دلیل سکون و فاسد شدن موسیقی مدرن، به دنبال راهی تازه خواهد گشت.

او به صراحت اعلام می کند که موسیقی دانان نسل قبل از خود (که ده تا پانزده سال از او بزرگ تر هستند، مانند لیگتی، اشتوکهاوزن، بولز، بریو و …) آن قدر خوب عمل کرده اند که امکان فراروی از آن ها وجود ندارد. پس می بایست به دنبال زبانی جدید بگردد.

بنابراین به جای آن که موسیقی اش را به عناصر هارمونیک، بافت و فرم تکیه دهد، به سوی ایده های ریتمیک هدایتش می کند. گلاس در آثارش از سازهای بومی آفریقا و آمریکای جنوبی استفاده می کند و اختلاف رِنجِ صوتی سازها را از طریق سمپلینگ و سیستم های نرم افزاری کامپیوتر اصلاح می کند و ترکیب فواصل همخوان را به وجود می آورد.

برخی از منتقدین موسیقی، ظهور یک آهنگ ساز را برای گسترش حوزه ی مفهومی موسیقی مینی مالیستی، که به گرایش های نئورمانتیک هم پاسخ دهد، ضروری می دانستند. جان آدامز این جایگاه را به خود اخنصاص داد. او شناخته شده ترین پست مینی مالیست است. موسیقی اش هم نسبت به پیشینیان خود شخصی تر شده است.

پس از جنگ جهانی، مثل این که هر “ایسمی” به دنبال “پُست” خود می گردد؟
همان طور که نمی توانیم به قرون وسطا گله مند باشیم که چرا پس از آن شاهد رنسانس هستیم، پست مینی مالیسم رویکرد دیگری از مینی مالیسم است که عمدتاً با ظهور و حضور آهنگ سازان اروپایی پا به عرصه گذاشته. موسیقی ای بدون پالس، که از عقاید مذهبی در زنجیره ای به ظاهر ساده- و ظاهراً بی حد و مرز- با موقعیت های مُدال و تُنال الهام گرفته و بیان می شود.

یکی از آهنگ سازان و نمایندگان این سبک (طبق اظهار برخی منتقدین- سبک اندیشمندانه و عمیق) که از او به عنوان مینی مالیست معنوی یاد می شود، آروو پرت است؛ موسیقی دانی استونیایی که در آثارش به خصوص آثار کُرال قدسی اش، عرفان و آیین های ارتدکس مردمی را با عناصر موسیقی فولک اروپایی شرقی پیوند می زند.

هنریک گورکی لهستانی نیز از پیروان همین جریان موسیقایی است. گورکی هم در آثارش از توده های صوتی مدرن در یک زبان موسیقایی تنال و تریاد و معمولاً با ریتم های آرام سود می جوید. همین طور جان تاونر که نئورمانتیک را با معنویتی توأم با اخلاص در هم می آمیزد.

5 دیدگاه

  • بهار
    ارسال شده در مهر ۲۰, ۱۳۸۶ در ۶:۱۰ ب.ظ

    همیشه از شما مطالب عالی می خوانیم.درود بر شما آقای سلطانی امیدوارم پیروز وموفق باشید.

  • ارسال شده در فروردین ۱۶, ۱۳۸۷ در ۵:۳۱ ب.ظ

    با خودم شرط بسته بودم که اصرار حیرت انگیز سلطانی بر نام نبردن از گلس و ضدیت با شهرت او در شرق در این مصاحبه در جایی گل می کند که به این جمله برخوردم :
    فیلیپ گلاس هم تجاری ترین آهنگ سازان مینی مال است!!!

    جناب سلطانی اگر آثار کسی با استقبال مواجه بشود آیا او تجاری می شود؟!یا تجاری بودن کاملا مقوله ای متفاوت با مقبولیت عام یافتن کسی مثل موتسارت و گلس دارد؟

  • شایان
    ارسال شده در شهریور ۹, ۱۳۸۷ در ۸:۱۴ ب.ظ

    معنی خود این عنوان یعنی چی؟!!!

    سلطانی: بسیاری از مینیمالیستها به هیچ وجه قابل قیاس با یکدیگر نیستند!

    این قید “بسیاری” این وسط چه چیکاره است؟!!!

  • آرش
    ارسال شده در تیر ۲۰, ۱۳۹۰ در ۲:۱۳ ب.ظ

    شاید بد نباشه به این نکته هم اشاره بفرمایید که تری رایلی از دراویش ایران هم الهام گرفته.PERSIAN DERVISHES SURGERY که شباهت بسیار زیادی به کارای گلس داره البته برعکس.از یک سوی ماجرا با آ قای سلطانی می تونم موافق باشم چرا که شهرت گلس درصد زیادیشو مدیون عطش مدرنیته و ایجاد تفاوت به نیت متفاوت بودن سلیقه موسیقیایی افراد با یکدیگر شکل گرفته.

  • آرش
    ارسال شده در تیر ۲۰, ۱۳۹۰ در ۲:۱۵ ب.ظ

    البته منظورم جامعه دوست داشتنی خودم بود

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

منبعی قابل اتکا و بنیادین در شناخت موسیقی (II)

همین ویژگی‌هاست که موجب شده است این کتاب بارها تجدید چاپ و روزآمد شود و هنوز نیز پس از گذشت چهار دهه کماکان به‌عنوان یکی از پُرطرفدارترین منابع اصلی برای درس‌های آشنایی با موسیقی ــ البته با تمرکز بر موسیقی کلاسیک یا هنری غربی ــ کاربرد و رواج داشته باشد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIV)

«دستور تار» اولین کتاب تئوری موسیقی نوین و علمی ایران است. با بررسی آن می توان به علت عدم موفقیت مکتب وزیری که با امیدواری زیادی شروع شده بود، پی برد. یک اشکال اساسی در همان مقدمه ای که او بر دستور تار نوشته آشکار می شود:

از روزهای گذشته…

کمبود آثار چند صدایی برای ارکستر سازهای ملی

کمبود آثار چند صدایی برای ارکستر سازهای ملی

ارکستر سازهای ملی ایران در تیرماه سال ۹۴ رسماً شروع بکار خود را اعلام نمود و از همان ابتدای تاسیس تمرین های فشرده و مستمر خود را آغاز نمود. البته ایده ی اولیه تشکیل این ارکستر، متشکل از سازهای ایرانی به سال ها قبل بازمی گردد؛ زمانی که ارکستر ارکستر سازهای ملی وزارت فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور در اواخر دهه ۴۰ فعالیت خود را آغاز نمود و این امر تا سال های اخیر نیز با تشکیل گروه ها و ارکسترهایی چون “سیمرغ” به سرپرستی حمید متبسم ادامه یافت. باید اذعان داشت که به غیر از ارکستر سازهای ملی پایور، بقیه ارکستر ها به لحاظ زمانی، تداوم آنچنانی نداشته و اغلب از زمان شروع به کار، با چند اجرای محدود به حیات هنری خود پایان می دادند؛ دلیل این امر غالباً به واسطه عدم حمایت مالی از این قبیل ارکسترها توسط دولت یا نهادهای مردمی دوستدار هنر مانند انجمن های فیلارمونیک بوده و چون هزینه ی تشکیل و نگهداری ارکستر (با تعداد نوازندگان حدود ۳۰ نفر) از عهده یک شخص حقیقی و یا نهادهای کوچک برنمی آید تداوم حیات یک ارکستر در طول زمان، اغلب با چالش های جدی مواجه می گردد.
وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (IV)

وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (IV)

“در زمان یزید ابن معاویه غنا در مکه و مدینه رواج یافت و لوازم لهو و لعب به کار رفت و مرم آشکارا شراب خوارگی کردند.” در این دوره موسیقیدانان ایرانی محترم شمرده شدند و به دربار راه پیدا کردند و موسیقی نظامی هم در جهت تشویق و ترغیب روحیه ی سربازان جایگاه ویژه ای پیدا کرد.
کنسرت گروه همایون در فرهنگسرای اندیشه

کنسرت گروه همایون در فرهنگسرای اندیشه

کنسرت گروه همایون به سرپرستی “مهران مهرنیا” و خوانندگی “امیر اثنی عشری” در فرهنگسرای اندیشه برگزار میشود. گروه همایون که از اوایل دهه هفتاد فعالیت خود را آغاز نموده، از سال هشتاد و سه به دلیل مشغله های مهران مهرنیا در بخش تولید موسیقی در ایران هیچ اجرای رسمی نداشته است.
لنی و من: خاطراتی با برنشتاین (I)

لنی و من: خاطراتی با برنشتاین (I)

نیم قرن پیش در ماه مه ۱۹۵۹، در استودیو مانیتور در لیم گروو لندن ازدحام شد؛ برنشتاین با گروه جدید موسیقی،«کاندید»، به آنجا آمد. گروه هنری BBC در دومین فصل خود بود. من مدیر برنامه تیم بودم و به عنوان تنها کسی که آموزش موسیقی دیده، وظیفه مراقبت از « لنی» افسانه ای با من بود.
تالار مشاهیر راک اند رول

تالار مشاهیر راک اند رول

بارها نام تالار مشاهیر راک اند رول (Rock and Roll Hall of Fame) را شنیده ایم و همچنین ثبت اسطوره های موسیقی راک و همچنین هنرمندان فعال در این عرصه در این تالار برای سپاس و حفظ نام و آثار این هنرمندان. این تالار مشاهیر و موزه آن در شهر کلیولند ایالت اوهایو آمریکا قرار گرفته است و مکانیست برای حفظ تاریخچه برترین هنرمندان و گروههای راک – تهیه کنندگان و دیگر اشخاصی که به نوعی با این سبک از موسیقی در ارتباط میباشند.
برنامه ریزی بخش های تمرین (II)

برنامه ریزی بخش های تمرین (II)

معمولا هنرآموزان آکادمی موسیقی ۲ تا ۳ ساعت در هر روز را به تمرین فردی اختصاص می دهند. از طرفی خوانندگان برای آسیب نرسیدن به صدایشان معمولا کمتر تمرین می کنند. بعضی از نوازندگان ۵ ساعت یا حتی بیشتر از آن را در هر روز تمرین می کنند. اگر چه بیشترین حد ممکن تمرین برای اغلب نوازنده ها ۴ تا ۵ ساعت در هر روز است. موزسین هایی که می توانند ساعت ها تمرین مفید و کارآمد داشته باشند استقامت شان روی صحنه بالا می رود. با این حال؛ هنگامی که برای تمرین برنامه ریزی می کنید از افزایش ناگهانی زمان تمرین خودداری کنید. بالا بردن ناگهانی زمان تمرین خوانندگی یا نوازندگی اولین علت آسیب رسیدن به موزسین می باشد.
سرگذشت ارکستر سمفونیک تهران (II)

سرگذشت ارکستر سمفونیک تهران (II)

از سال ۱۳۲۵ این ارکستر با هدایت پرویز محمود رسما تحت عنوان «ارکستر سمفونیک تهران» شروع به کار می کند و مرتضی حنانه در خاطرات خودش می نویسد: «شب ها به دلیل اینکه نوازندگان هر یک برای کسب به کاباره ها روی می آوردند، من و چند تن از دوستان به زور مانع رفتن آنها به کاباره می شدیم تا آنان را جمع کنیم تا تمرین ها را بتوانیم سر وقت با محمود شروع کنیم. این شده بود دغدغه شبانه من. پرویز محمود تا سال ۱۳۲۸ ارکستر را رهبری می کند و ناگهان در یک عصر غم انگیز خزان، به ما اطلاع دادند که همه ما به مهرآباد جنوبی برویم. من و چند تن از بچه ها به مهرآباد جنوبی رفتیم و دیدیدم که محمود در آنجا از همه خداحافظی کرده و چوب رهبری را برای همیشه رها کرد.
اطلاعیه دوم  مسابقه کشوری گیتار  جَز – بلوز (پاییز ۸۷)

اطلاعیه دوم مسابقه کشوری گیتار جَز – بلوز (پاییز ۸۷)

اطلاعیه دوم مسابقه کشوری جز و بلوز : در این اطلاعیه نحوه ثبت نام و مهلت زمانی مربوط به آن مشخص شده است. زمان ثبت نام یک مرداد ماه الی ۱۵ مرداد ماه سال ۱۳۸۷ میباشد .
درآمدی بر موسیقی درمانی (II)

درآمدی بر موسیقی درمانی (II)

مفاهیم خلاقیت تیز هوشی در روانشناسی با توصیف جداگانه از هم متمایز میگردد. فرد تیز هوش، درهوش عمومی که شامل کلیه جنبه های ذهنی میباشد، در مقایسه با همسالان خود برتر و پیشرفته تر است و از بهره هوشی بالایی بر خوردار است.امّا فرد خلاق الزاماً در تمام شاخه های ذهنی از عملکرد متوسط همسالان خود برتری ندارد، بلکه تنها دریک شاخه و در زمینه هنری و یا علمی دارای افکاری ابتکاری و حالات آفرینندگی است. افراد خلاق الزاماً تیزهوش نیستند.«لاندشیر» روانشناس فرانسوی در توصیف تفکّر خلاق پدیده «واگرایی» را در تفکّر خلاق مطرح میسازد که در مقابل تفکّر «همگرا» قرار دارد. تفکّر واگرا، توانایی تولید اشکال جدید و اتصال عواملی را دارد که طبق عادات مستقل و جدا از هم فرض شده اند (یعنی قدرت وحدت بخشی و ترکیب زیبا و خارق العاده عناصر مجزا را دارد) که این همان مسیر ذوق، تخیّل و آفرینندگی است.
سپنتا؛ نقطه پایان یک مکتب (III)

سپنتا؛ نقطه پایان یک مکتب (III)

بدین ترتیب موسیقی‌شناس مکتب وزیری کار بر روی آثار باقی‌مانده از عهد قاجار را برمی‌گزیند و در تحلیل‌هایش اگر چه گاه و بیگاه نقدی هم نثار ناکوکی و … آنها می‌کند اما نتیجه‌ی کار نه تنها نفی نیست بلکه اغلب همراه با دلبستگی زیباشناختی به آثار آنان است. او به ویژه به خوانندگان مشهور آن عصر علاقه داشت و ضبط‌های بعضی‌شان را واجد ارزش‌های هنری می‌دانست.