سلطانی: اسپکترالیست ها ذهنیت و دیدگاهشان را بر کلیت و تداوم کاربردی استوار می کنند

استیو ریچ
استیو ریچ
در تاریخ گذشته ی بیشتر فرهنگ ها، عنصر تکرار جنبه ی نمادین و در ضمن بخش مهمی از زیبایی شناسی آن فرهنگ را یادآور می شود، بنابراین به نظر می رسد که مینی مالیسم بیشتر از جان کیج باید تحت تأثیر آیین ها و تاریخ گذشته ی هنری واقع شده باشد؟
بله، می تواند این گونه هم باشد، اما تکرار در موسیقی مینی مال، مرا به شدت یاد موسیقی دستگاهی ایران و موسیقی باخ می اندازد. تصور من این است که ماهیت و جوهره ی این سه نوع موسیقی، شباهت و اشتراکات فراوانی دارند، در عین حال که ساختارشان را هم نمی توان از درون به هم ریخت. البته روند تکراری و ماهیت ذاتی تکرارِ درون گرای این موسیقی ها، امکان گسترش و خلاقیت ها را هم کم می کند و فکر می کنم بیشترین راه رشد، خلاقیت در مورد این ژانرهای موسیقایی، چگونگی اجرا، رنگ های صوتی و ترکیب هاست، نه فرم، ساختار و جوهره ی خود موسیقی.

به همین دلیل است که می توانند به عنوان یک موسیقی تاریخی، گاه خاطره انگیز (با منشأ ایستا) و همین طور به عنوان سند، سالیان سال مورد استفاده قرار گیرند، دور تسلسل را طی کنند و در عین حال به عنوان مأمنی برای تجربه ی موسیقی دانان تجربی، به تناوب مورد استفاده قرار گیرند.

لذا من فکر می کنم عنصر تکرار نه برای یادآوری و تکرار گذشته، بلکه بیشتر برای رهایی از چهارچوب پیچیده ی فرمال موسیقی آوانگارد و سریال و ساده اندیشی در حوزه ی فرم موسیقایی است.

موسیقی اسپکترال هم مانند موسیقی مینی مال در تقابل با سریالیسم واقع شده است. با این تصور که صوت منشأ اصلی موسیقی قرن بیستم است، چرا باید نقش صوت این گونه بین این دو نگرش موسیقی تغییر کند؟
البته موسیقی اسپکترال، هم در تقابل با سریالیسم قرار گرفته و هم در تکامل آن، به گونه ای که همه ی موضوعات و عناصر درون آن از پیچیدگی فاخری تبعیت می کنند. تمامی مواد موسیقی اسپکترال از خصوصیات آکوستیکی صوت مشتق شده و به همین دلیل به اعتقاد هوگ دوفر (از پیروان این موسیقی و عضو گروه ایتنرِر به عنوان آهنگ ساز و تئوریسین)، اسپکترال در تقابل با سریالیسم واقع می شود.

موسیقی دانان سریال گونه ای آهنگ سازی را بر می گزینند که منطقه ای و چند هسته ای است. اما اسپکترالیست ها ذهنیت و دیدگاهشان را بر کلیت و تداوم کاربردی استوار می کنند. موسیقی سریال به یک intention نااستوار بی فصل تکیه داده و موسیقی را یک درون روندگی سردرگم در فضاهای ساختاری می داند.

اما اسپکترال به یک intention پویا و متصل متکی است و موسیقی را مجموعه ای از کنش های متقابل می داند. در سریال، آهنگ ساز مدام در پی مخفی کردن ساختار و منطق درونی اثر است و به روند آثار، یکپارچگی می بخشد، اما اسپکترال از طریق سازماندهی بر ساختار ایجادی خود و نظام سازنده اش، به یک چهره ی بیرونی می نگرد.

موسیقی سریال حیات خود و تداوم ماندگاری اش را با ایجاز و اختصار تکمیل می کند، موسیقی اسپکترال با قطع، بریدگی و جدایی.

موسیقی سریال تضاد های درونی اش را با متعادل کردن از طریق راه حل های جزئی تعدیل می کند، اما موسیقی اسپکترال با قاعده و اصول اقدام می کند. موسیقی دانان اسپکترالیست، آثارشان را با اصوات می سازند نه با نت، و به همین دلیل از برچسب های آکادمی گری هم دور شده اند.

آن ها ماده را زبان نمی دانند. پاسکال دوسپن درباره ی اسپکترالیست ها می گوید که آن ها با خط همان کاری را انجام می دهند که سریالیست ها با نقطه. بنابراین ساختار و پروسه ی روشنگرانه ای را با خود به جلو می برند که مواد درون سیستم تلقی می شود. یعنی سیستم را می پذیرند و اصوات را مجدداً مواد تلقی کرده و دوباره سیستم را از نو می سازند. بنابراین می بینیم که صوت یک وسیله برای بیان است و در ترکیب با عناصر، معانی و مفاهیم مختلفی پیدا می کند.

2 دیدگاه

  • الميرا
    ارسال شده در مهر ۲۰, ۱۳۸۶ در ۱۰:۴۳ ب.ظ

    ممنون از اطلاعات وسیع وخوب تان .و ممنون از اهالی این سایت فعال.آدم از این همه تحول در موسیقی واز بی خبری خودمان حیرت مکند.

  • ناشناس
    ارسال شده در آبان ۷, ۱۳۸۶ در ۱۲:۰۸ ب.ظ

    so nice

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شریف لطفی در شیراز سخنرانی خواهد کرد

روز چهارشنبه نهم اسفند ماه سال جاری به همت آموزشگاه موسیقی نگین فارس و با حمایت مرکز موسیقی حوزه هنری انقلاب اسلامی فارس، شیراز میزبان شریف لطفی است. وی برنامه ریزی و تدوین رشته های تحصیلی موسیقی برای دوه های کارشناسی ناپیوسته، کارشناسی و کارشناسی ارشد را پس از انقلاب به عهده داشته و نیز رهبر و بنیان گذار ارکستر فیلارمونیک تهران است. شریف لطفی سالها به عنوان نوازنده هورن ارکستر سمفونیک تهران و آهنگساز و مدرس موسیقی شهرت دارد.

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (I)

تاریخ نگاری در مقوله ی هنر، در فرهنگ ایرانی و فارسی بیشتر به شعر و ادبیات اختصاص یافته و تنها در این بخش است که بررسی های تاریخی مفصل، معتبر و متنوع موجود است. بررسی های تاریخی در هنرهای دیگر، از جمله موسیقی، کم یاب اند و آنچه که هست (چنان که در این نوشته بررسی خواهد شد) چندان معتبر و مفصل نیستند.

از روزهای گذشته…

رسیتال های پیانو کریستوف بوکودجیان

رسیتال های پیانو کریستوف بوکودجیان

کریستوف بوکودجیان، پیانیست برجسته فرانسوی و استاد کنسرواتوار پاریس، ۱۷ دی، ساعت ۱۸ در تالار رودکی تهران و ۲۱ دی، ساعت ۲۰، در تالار حافظ شیراز آثاری از برامس، شوپن و راخمانینوف را اجرا خواهد کرد.
تأملّی پیرامونِ موقعیتِ عقلانیِ موسیقی از طریقِ تبارشناسیِ دو مفهومِ بنیادین

تأملّی پیرامونِ موقعیتِ عقلانیِ موسیقی از طریقِ تبارشناسیِ دو مفهومِ بنیادین

این نوشته شأن تحلیلی و تفسیری خاصی ندارد و فعلاً فقط از یک تشابه بحث می‌کند. این تشابه بعداً دست‌مایه‌ی یک تحلیل عمیق قرار خواهد گرفت و به شکل مقاله عرضه خواهد شد.
نگاهی به آثار و توانایی های حسین خواجه امیری (III)

نگاهی به آثار و توانایی های حسین خواجه امیری (III)

یکی از خصیصه های مهم آواز ایرج، یکدست بودن صدای او در بخش بم، میانی و اوج است، به تعبیر دیگر چنین تصور میشود که صدای بم و زیر او متعلق به دو خواننده میباشد، چراکه کمتر خواننده ای کل وسعت صدایش اینقدر در مهار و کنترلش است.
ادیت در ویولن (III)

ادیت در ویولن (III)

ر-۳: گاهی برای پرش از پوزیسیون اول به پوزیسیون های بالاتر و یا برعکس، از نواختن نت های مذکور به شکل سیم آزاد استفاده می کنیم. در این حالت استفاده از سیم آزاد، امکان رهایی و پرش دست چپ از پوزیسیونی که نوازنده مشغول نواختن در آن است را به او می دهد. (نمونه-۷: بتهوون- کنسرتو ویلن اپوس۶۱)
اِدیت پیاف، گنجشککِ آواز فرانسه (X)

اِدیت پیاف، گنجشککِ آواز فرانسه (X)

برای ژینو که تحسین و وفاداری خاص و بی حدی برای بانویِ بزرگش، ادیت داشت، ورود به دنیای دوستی با ادیت به مانند ورود به مذهب می ماند. ژینو به کسی ایمان پیدا کرده بود که به او عشق ورزیده بود. ژینو خود در این باره این چنین بیان می کند: «پیروزی های ادیت، موفقیتش، خوشبختی هایش، در دوستی یا در عشق، من را لبریز می کرد. همیشه دوست داشتم او را شاد، خوشبخت و شکوفا ببینم و شدیداَ زجر می کشیدم زمانی که حادثه ای او را تحت تأثیر قرار می داد. من به ادیت احتیاج داشتم همان گونه که او به وفاداری تمام و کمالِ من احتیاج داشت.» از نظر ژینو این دو کلمه به خوبی ادیت را توصیف می کنند: «عشق» و «رنگِ آبی».
ماهور ملک (قسمت اول)

ماهور ملک (قسمت اول)

جهانگیر ملک در نوازندگی استودیو تبحر و قابلیت های خاصی داشت؛ به تائید اساتید موسیقی جهانگیر ملک، از جمله نوازندگانی بود که قابلیت اجراء و ضبط برنامه در استودیو را حتی با یکبار شنیدن قطعه، دارا بود. او از لحاظ ساعات اجرا و ضبط برنامه در استودیو، (همانطور که پیشتر گفته شد) بیشترین آثار را به یادگار گذاشته و این اتفاق در تاریخ موسیقی ایران بی نظیر بوده است.
سیری در تاریخ موسیقی و خنیاگری ساسانیان (X)

سیری در تاریخ موسیقی و خنیاگری ساسانیان (X)

در دوران ساسانیان موسیقی نظامی به دلایل ایجاد خوف و هراس در دل دشمن و تقویت روحیه و نشان دادن دلیری و بی‌باکی سربازان که تقریباً بدون سلاح به جنگ و مبارزه می‌پرداختند از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. فرماندهان سپاه فرمان‌های خود را توسط اصوات موسیقی رزم به سربازان می‌رساندند، به‌طوری‌که نوای هر ساز مفهوم خاصی داشت، مثلاً شیپور معنای حمله و یا طبل بیانگر تعقیب بود.
استعداد سنجی در آموزش موسیقی (II)

استعداد سنجی در آموزش موسیقی (II)

این گروه، معلمان خود را در ابتدا به شدت شگفت زده و خوشحال می کنند. زیرا تمام درسهای ارائه شده توسط معلم را در جلسه بعد بی کم و کاست اجرا می کنند. یعنی نه چیزی به آن اضافه و نه از آن کم می کنند. این گروه از هنرجویان در عین حال که به تشویق و توجه زیادی نیازمندند، از سویی تحمل شنیدن انتقاد را ندارند. همچنین در نواختن خود بیشتر به اجرای قطعات سرعتی و نمایشی برای جلب نظر دیگران می پردازند و از اجرای قطعاتی که احتیاج به فکر دارد گریزانند. این دسته از هنرجویان معمولا خیلی زود از پیشرفت باز می ایستند و از گردونه خارج می شوند.
بی احترامی به موسیقی (III)

بی احترامی به موسیقی (III)

«یکی از ترجیحات او این بود که دستگاه جدید قابلیت به اشتراک گذاشتن داشته باشد. پریزم دو خروجی برای هدفون دارد. بنابراین دو نفر به طور همزمان می توانند با آن آهنگ گوش کنند. او می گوید بهترین مکان برای موسیقی گوش دادن در تخت است.»
آشنایی با «باس رونده»

آشنایی با «باس رونده»

باس رونده (در حال حرکت) یا Walking Bass از زیباترین روشهای اجرای باس در موسیقی سبک Jazz است، با وجود سادگی نواختن و نداشتن تئوری های پیچیده پشت آن، گاه آنچنان زیبا اجرا می گردد که خطوط اجرایی آن حتی بیش از ملودی در ذهن شنونده تاثیر می گذارد. این سبک اجرای باس در موسیقی های سوئینگ، بلوز، بوگی ووگی کاربرد بیشتری دارد.