سلطانی: ارتباط زیادی بین مینی مال موسیقایی و هنر مفهومی می بینم

لویچی نونو (1990 -1924) در حال سخنرانی
لویچی نونو (1990 -1924) در حال سخنرانی
چگونه می شود که یک مدرنیست و در بعضی مواقع پست مدرنیست، کسانی مثل کورتاژ و یا نونو در مینی مالیسم غوطه ور شوند؟
هیچ کدامشان غوطه ور نشدند، اما حرکت از مدرنیسم به پست مدرنیسم کمک خواهد کرد تا موضوعات مطرح شده در سطحی گسترده و وسیع به صورت شفاف تر بیان شوند. که یکی از این راه های بیان، خودِ مینی مالیسم است. برای همین مینی مالیسم به یک جریان شبیه می شود تا مکتب یا یک جنبش. موسیقی مینی مال در واقع نقش یک پل ارتباطی را هم بازی می کند.

دو تن از منتقدان موسیقی در پی رویه ی مینی مالیستی، تفسیر را کنار گذاشتند و به آهنگ سازی روی آوردند، به این دلیل که می خواستند موضوعیت و بلا تکلیفی را در این مورد لمس کنند. زیرا بر سر این که مینی مال تنها یک اصطلاح است یا رویکرد یا می توان آن را موسیقی هیپنوتیزمی نامید، حیران و معطل مانده بودند.

در عین حال، هر دو در پی پاسخی مقتدر به نوشته های تندروانه ای هم بودند که پس از انتشار اولین آثار یانگ به او حمله و گاهی توهین کرده بودند. آن ها می خواستند مشکلات مینی مالیسم را با به کار بردن لفظ “مختصرتر از حد معمول” سهل کنند. اما در همان زمان، آلووی بیانیه ی دیگری صادر کرد.

این که؛ بر سر “کافی بودن” یا “بیش از حد بودن” به توافق رسید. به نظر او کسی نباید و نمی تواند ویژگی های چنین حوزه ی هنری را به عنوان مینی مال بر شمارد. در نظر او حقیقت “مینی مال” به عنوان یک اصطلاح انتقادی در مورد موضوعات مورد اشاره اش است، که باعث شده اهمیت چنین آثاری کم تر از توقع باشد.

چنین نظری هم از دید شما کمی تندروانه نیست؟
من ارتباط زیادی بین مینی مال موسیقایی و هنر مفهومی (کانسپچوال آرت) می بینم. عنصر تکرار، ساده شدن، نپرداختن به فرم و حرکت به سوی شناسه ها، بدوی شدن عناصر [موتیف ها و تم ها، انگاره های ریتمیک، تیپ های ملودیک] و اشباع شدن همه ی این عناصر، ما را به سوی نشانه ها راهنمایی می کند. نشانه هایی که موسیقی ذاتاً از آن ها گریزان است.

آنچه انتزاع و امپرسیون را با موسیقی مترادف کرده و آنچه به عنوان تأویل و نشانه های حسی با موسیقی توافق داشته، در موسیقی مینی مال به یک سری عناصر سمبلیک بدل شده است. شاید در این مورد بهتر باشد که اصطلاح مینی مالیسم عمومی را به کار ببریم تا اصطلاح مینی مالیسم روشنگرانه را.

پس از این که فرافکنی از سال های ۱۹۷۰ به بعد، به عنوان یک مشخصه ی اصلی و بارز موسیقی در می آید، گروهی از آهنگ سازان، موسیقی مینی مال را در یک تعلیق و ساختار موهوم رها می کنند. ریم، کورتاژ، اشپلینگر، نونو و حتا فرنی هوف. ظاهراً چالش موجود را از زمانی در دست می گیرند که «مکتب دوم» در زمان جنگ جهانی اول آغاز کرده بود.

در واقع یک چالش برهنگی زیبایی شناسانه و عدم سرسری گرفتن چالش های مربوط به باز آفرینی مداوم، می تواند آثار این آهنگ سازان را هم در مقاطعی به نوعی از مینی مالیسم تبدیل کند. حتا اگر نقاط اشتراک اندکی با اغلب آثار ریچ و پرت داشته باشند.

این همه تناقض و ناهمگنی ناشی از چیست؟
کل تاریخ موسیقی مدرن قرن اخیر، بیشتر کشمکش فزاینده ی نظرات مختلف بوده تا رقابت بر سر ایجاد و همبستگی. البته ناهمخوانی های دهه ی اخیر قرن بیستم تکان دهنده تر بوده است. در تاریخ موسیقی قرن، تکرو های موسیقی قرن بیستم به عنوان بخش مهمی از بافت غنی این تاریخ محسوب می شوند.

بوسونی، شلسی، نانکارو که برای نواختن پیانو از مفهوم ریتمیک و پیچیده ای الهام می گیرد و از موسیقی جَز و همچنین طراوت موجود در امکانات ساز های مکانیکی بهره می برد. یا افراد دیگری مثل هریسون، شاگرد کاول، که هیچ یک از سنت های غربی را بر فرم های دیگر، به خصوص سنت های مربوط به کشورهای آسیایی حوزه ی اقیانوس آرام، ارجح نمی داند و آهنگ سازان اروپایی و غیر آمریکایی، که با ورودشان به دنیای غرب، هارمونی غربی را زیر سؤال می برند؛ تالمیت، که نه تنها از ساز های ژاپنی در کنار ساز های استاندارد ارکستر سمفونی استفاده می کند، بلکه احساس ژاپنی را از زمان، رنگ و سکوت در غالب کار های بزرگ خود قرار می دهد، به گونه ای که در جهت ساز های غربی تنظیم شده بودند و با این کارش به تأیید و تکمیل کارهای خود می پردازد که قبلاً از طریق مسیان، بولز و کیج به دست آورده بود و همه ی این پارادوکس ها تاریخ موسیقی قرن بیستم را تشکیل می دهند.

اشخاصی مثل کورتاژ، نونو و … موسیقی خود را متعلق به چه مکتبی می دانند؟
هنرمندان خلاق و نوآور دوست ندارند کارشان را با هیچ لفظی تعریف و یا محدود کنند. به نظر آن ها، آهنگ سازان آزاد هستند که در مقطعی هم با رویکردی خاص، به تجربه ی مینی مالیستی بپردازند و بیشتر از آن که به مینی مالیسم رو کرده باشند، ارادت خاصی به موسیقی دیکانستراکتیویستی و پست مدرنی داشته اند.

یک نوع آزاد اندیشی که جورج راشبرگ هم به آن علاقه ی فراوان دارد. راشبرگ با این که تاریخ عمومی سریالیسم، پسا شوئنبرگی و پسا وبرنی را در دهه ی پنجاه و اوایل دهه ی شصت پشت سر گذاشته بود، با ساخت چند اثر، به ادغامی سبک شناسانه دست پیدا کرد. به گونه ای که موسیقی استادان قدیمی را به عنوان یک حقیقت زنده و ارزش معنوی آثار آن ها را مورد ارزیابی قرار داد.

2 دیدگاه

  • سعيد
    ارسال شده در آبان ۳, ۱۳۸۶ در ۷:۲۷ ب.ظ

    درود بر شما استاد بزرگوار پانزده سال است شما را زیارت نکرده ام اما هنوز هم از همه پیشرو تر پیشتاز تر مدرن تر وبا سواد ترید آرزوی دیدارتان را دارم شما مایه

  • mona
    ارسال شده در آبان ۴, ۱۳۸۶ در ۱۱:۳۵ ق.ظ

    salam bar mosighidane aziz aghaye peyman soltani hamishe baese eftakhar iran hastid shoma yek mosighidan chand vajhi va moatarezid va ahle andishe va man besyar ziad az asare maktoob va shenidarietan estefade mikonam.ama khahesham az shoma in ast ke darbare mosighi iran benevisid doost daram nazaratetan ra dar morede vaziyate mosighiye iran bekhanam merci.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

بیانیه هیات داوران هفتمین جشنواره نوشتارها و وب‌سایت‌ها موسیقی

شکی نیست سلیقه عمومی و شناخت صحیح نسبت به موسیقی در جامعه نیازمند راهبری و هدایت فکری است و این مهم در سایه نگارش و انتشار مقالات، نقدها، یادداشت و گزارش‌های پر مغز در رسانه‌ها تقویت می‌شود. و همین اهمیت بوده است که هر گاه سخن جدی گفتن از موسیقی در رسانه‌ها جدی گرفته شد سطح سلیقه عمومی و دانش شنیداری جامعه نسبت به آنچه به نام موسیقی تولید می‌شود بالاتر رفت و امروز که جدیت این مهم رنگ‌باخته شاهد زوال سلیقه موسیقایی در جامعه هستیم.

بیانیه دبیر هفتمین دوره جشنواره نوشتار ها و وبسایت های موسیقی

هفتمین جشنواره‌ی رقابتیِ سایت‌ها و نوشتارهای موسیقی با تأخیری یک‌ساله، و با تجدیدِ نظر در ساختار و اساسِ جشنواره، سرانجام، جمعه ۲۴ اسفندماه ۱۳۹۷ اختتامیه‌ی خود را پشتِ‌سر گذراند. ازاین‌دوره برمبنای اساس‌نامه‌ی نو-دیوانِ جشنواره هیأتِ محترم اُمنا، به‌نمایندگیِ پژوهش‌گرِ ارجمند، آروین صداقت‌کیش مستقیماً هیأتِ داوران و دبیر هر دوره را انتخاب می‌کنند. امید است برمبنای این اساس‌نامه، جشنواره شاکله‌ی مشخص‌تر و منسجم‌تری به‌خود بگیرد.

از روزهای گذشته…

نزهت امیری رهبری ارکستر ملی را به عهده می گیرد

نزهت امیری رهبری ارکستر ملی را به عهده می گیرد

نزهت امیری موسیقی‌دان و رهبر ارکستر، به‌عنوان رهبر مهمان ارکستر ملی ایران را ۸ شهریورماه ساعت ۲۱:۳۰ در تالار وحدت رهبری می‌کند. این اولین بار است که یک رهبر زن رهبری ارکستر ملی را به عهده می گیرد.
پروژه‌ی مسترکلاسهای ماهانه‌ی گیتار کلاسیک

پروژه‌ی مسترکلاسهای ماهانه‌ی گیتار کلاسیک

با گذشت پنج دهه از آغاز آموزش گیتار کلاسیک در ایران و تلاش نسل‌های مختلف در معرفی و رشد این ساز به مرحله‌ای رسیده‌ایم که نیازمند وسعت بخشیدن به دانش نوازندگی و توانایی‌های تکنیکی نوازندگان هستیم. هرچند این نیاز در طول تاریخ گیتار کشورمان همواره پاسخ‌هایی را به واسطه‌ کلاس‌های متعدد از سوی دست‌اندرکاران دریافت کرده است اما برآنیم تا با تمرکز بر جنبه‌های مهم از کار نوازندگی و مباحث موسیقایی در این مسیر همراه نوازندگان باشیم و آنطور که بایسته است در ارائه‌ی دقیق و هدفمند مباحث مربوط بکوشیم. به این منظور با دعوت از مدرسان محترم و برنامه‌ریزی دقیق بر اساس نیازها و اولویتهای گیتار ایران مسترکلاسهایی را به صورت ماهانه برگزار خواهیم کرد. هر ماه میزبان یکی از مدرسان گیتار خواهیم بود به طوری که علاقه‌مندان بتوانند با حضور در این پروژه از رویکردها و ایده‌های مختلف بهره ببرند.
پروژه ساخت ویلن “کانون” (V)

پروژه ساخت ویلن “کانون” (V)

مجددا تایید شد، در را باز کردند، وارد اتاق شدم و در بسته شد. بدون اتلاف وقت ابزار و لوازم مورد نیاز را آماده کرده و زوایای لازم را برای عکس برداری دقیق انتخاب و در ذهن مراحل بعدی کار را طبقه بندی می نمودم تا که لحظه ایی پایمال نگردد.
سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (VII)

سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (VII)

شرکت اپرا که برای اولین بار توسط دولت مورد حمایت مالی قرار می گرفت شیوه ای اتخاذ کرده بود که کاملا با عملکردِ قبل از جنگِ بیچام متفاوت بود. دیوید وبستر، مدیر شرکت، به جای برگزاری فصل های کوتاه با نوازندگان برتر و با ارکستر سمفونیک اصلی، سعی می کرد آنسامبلی دائم از نوازنده های محلی راه اندازی کند که تمام طول سال را به اجرای متون ترجمه شده به انگلیسی می پرداختند. صرفه جویی بسیار زیاد در تولید و توجه زیاد به گیشه بسیار ضروری بودند و بیچام برای انجام چنین کاری گزینه مناسبی نبود
نگاهی به آلبوم “طغیان” (I)

نگاهی به آلبوم “طغیان” (I)

بالاخره پس از گذشت حدود دو سال از تولید آلبوم “طغیان”، این اثر وارد بازار شد. طغیان سومین آلبوم میدیا فرج نژاد آهنگساز و نوازنده تار و سه تار است (۱) که بخش اعظم این آلبوم را دونوازی های او با تنبک کامران منتظری تشکیل می دهد و تنها دو ترک آخر این آلبوم همراه با صدای خواننده و شاعر است.
دلاور سهند (I)

دلاور سهند (I)

نوشته ای که پیش رو دارید، مقاله ای است از محمود خوشنام در باره «دلاور سهند» اولین اپرای ایرانی که توسط یک آهنگساز ایرانی نوشته شده است. این مطلب در مجله «نگین» شماره ۴۴ در تاریخ ۳۰ دی ۱۳۴۷ به انتشار رسیده است که امروز بخش اول آن را می خوانیم:
چه کار کنیم که او به ایران نیاید! (I)

چه کار کنیم که او به ایران نیاید! (I)

سمفونی شماره ۴ از گوستاو مالر با اجرای ارکستر فیلارمونیک اسلواکی، تازه‌ترین اثر ضبط شده به رهبری علی رهبری است؛ رهبر ارکستر و آهنگساز ایرانی مقیم اتریش. او حدود سی و پنج سال است که ایران را برای گسترش فعالیت‌های هنری‌اش ترک کرده است.
حسین عمومی، معلم علم و ادب

حسین عمومی، معلم علم و ادب

بسیاری از توانایی ها و استعدادها هستند که توامان در یک شخص قابلیت ظهور پیدا نمی کنند مگر بواسطه نبوغی که معدود افرادی را در تاریخ شایشه خود نموده است. با نگاهی گذرا به گذشته و حال و با مطالعه شرح حال اندیشمندان و بزرگان به این نتیجه می رسیم که اغلب این افراد در یک زمینه به تکامل رسیده اند و تنها عده کمی از آنها در رشته های مختلف صاحبنظر و متخصص شده اند. در عصر ما یکی از این معدود افراد را می توان دکتر حسین عمومی دانست.
تأملی بر عملکرد ارکستر «هنگام» و کنسرت اخیرش (II)

تأملی بر عملکرد ارکستر «هنگام» و کنسرت اخیرش (II)

چنان که پیشتر نیز گفته آمد، طی سالیان گذشته ارکسترهائی با ساختاری شبیه به آنسامبل زهی، ارکستر مجلسی و ارکستر ملی به فعالیت پرداخته یا می پردازند، که مشکلات عدیده ی مالی-اجرائی باعث شده است یا بطور کلی منحل شوند یا با توجه به مشکلات برگزاری کنسرت از اجرای عمومی چشم پوشیده و به تمرین و اجراهای خصوصی بسنده کنند. بقا، دوام و حضور فعال ارکستر هنگام طی سالیان گذشته، از مدیریت اجرائی و برنامه ریزی هدفمند و مدبرانه ای نشان دارد که پیشرفت این ارکستر در سالیان آتی را نوید می دهد.
مستر کلاس های هومن خلعتبری برگزار می شود

مستر کلاس های هومن خلعتبری برگزار می شود

هومن خلعتبری، رهبر ارکستر و کر و پیانیست در تاریخ ۹ تا ۱۱ ژوئن امسال در لندن به برگزاری مستر کلاس اجراء و آواز برای ایرانیان می پردازد. قرار است این مستر کلاس ها در کشور های نزدیک ایران که نیاز به ویزا ندارد برگزار شود تا هنرجویان ایرانی بتوانند در این دوره شرکت کنند.